امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، پس از دیدار با مسعود پزشکیان در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد تهران تنها چند ساعت برای اجرای شرایط پیشنهادی اتحادیه اروپا فرصت دارد.
مکرون سه خواسته اصلی خود را این گونه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دسترسی کامل بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ایران. شفافیت درباره ذخایر مواد غنیشده و ازسرگیری فوری مذاکرات.»
مکرون همچنین یک خواسته دیگر مطرح کرد: «سسیل کوهلر، ژاک پاریس و لنارت مونترلوس، گروگانهای دولتی که بهطور خودسرانه و در شرایط غیرانسانی در ایران بازداشت شدهاند، باید فوراً آزاد شوند. فرانسه هیچ یک از فرزندان خود را رها نمیکند.»
پاریس پیشتر جمهوری اسلامی را متهم کرده بود که سیسیل کولر و شریکش ژاک پاریس را بیش از سه سال بهطور خودسرانه در زندان اوین نگه داشته که در شرایطی مشابه شکنجه و بدون دسترسی کافی به حمایت کنسولی هستند. تهران این اتهامات را رد کرده و اتباع فرانسوی زندانی را متهم به «جاسوسی برای موساد» دانسته است.
پس از این دیدار، دیوان بینالمللی دادگستری (لاهه) اعلام کرد فرانسه شکایت خود علیه ایران درباره نقض حق حمایت کنسولی از دو شهروند فرانسوی زندانی را پس گرفته است.
میدلایست فروم در تحلیلی درباره سخنان اخیر خامنهای در زمینه مقابله با اسرائیل و جنگ ۱۲ روزه نوشت سرسختی او ناشی از آنجاست که «معتقد است رژیم او در امان است» و «سخنرانی خامنهای نشان میدهد او بیش از حد به بقای خود مطمئن است که بخواهد از جاهطلبیهای هستهای و متعارف دست بکشد.»
این وبسایت نوشت: «البته جمهوری اسلامی همچنان بهشدت نامحبوب است و حتی درونحاکمیتیها نیز به نظام تردید دارند.»
در ادامه مطلب آمده است: «آرامشی که خامنهای آن را به اتحاد نسبت میدهد، در واقع نشانه بیسازمانی، نبود رهبری و ترس از ابتکار عمل است. این ویژگی در جوامع تمامیتخواه دیده میشود، اما در عین حال در فرهنگ سیاسی ایران نیز ریشهدار است.»
میدلایست فروم نوشت: «تنها تهدیدهایی که میتواند خامنهای را وادار به تغییر مسیر کند، تهدید علیه حیات رژیم یا جان خودش است.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در دیدار با رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در کاخ سفید گفت واشینگتن میتواند تحریمهای اعمالشده علیه ترکیه را لغو کند و زمینه فروش جنگندههای اف-۳۵ را فراهم آورد، اما خواستار توقف خرید نفت روسیه از سوی آنکارا شد.
به گزارش رویترز، ترامپ پنجشنبه سوم مهر با تاکید بر این که «قرار است تجارت بیشتری انجام دهیم» گفت: «ما درباره اف-۳۵اس، هالک بانک و طیف وسیعی از موضوعات بحث خواهیم کرد.»
مقامهای آمریکایی تایید کردند که سند تفاهمنامهای برای چند معامله تسلیحاتی با ترکیه از جمله فروش جنگندههای اف-۱۶ تنظیم شده است، اما نام اف-۳۵ در آن ذکر نشده چرا که فروش آنها به دلیل باقی ماندن سامانه موشکی اس-۴۰۰ روسی در ترکیه همچنان غیرقانونی است.
ترامپ گفت اگر نشست با اردوغان «خوب» پیش برود، تحریمها «تقریبا بلافاصله» لغو خواهد شد.
همگرایی در سوریه، اختلاف بر سر اسرائیل
ترامپ و اردوغان که هر دو از سوی منتقدان در کشورشان به تمرکزگرایی متهم میشوند، در موضوع سوریه مواضع مشترکی پیدا کردهاند و اکنون هر دو از دولت مرکزی در این کشور حمایت میکنند اما در مورد حملات اسرائیل به غزه اختلاف نظر دارند؛ آنکارا این حملات را «نسلکشی» مینامد، موضوعی که میتواند به مانعی در گفتوگوهای دو طرف تبدیل شود.
تلاش برای تقویت توان هوایی ترکیه
ترکیه، دومین ارتش بزرگ ناتو، بهدنبال افزایش توان هوایی خود در برابر تهدیدهای فزاینده در خاورمیانه، مدیترانه شرقی و دریای سیاه است.
آنکارا علاوه بر پیگیری خرید ۴۰ فروند اف-۱۶، درخواست تجهیزات پیشرفته و اصلاحات فنی برای این جنگندهها را مطرح کرده که هزینه آنها را حتی بالاتر از اف-۳۵ کرده است.
روابط ترامپ و اردوغان
رابطه شخصی دونالد ترامپ و رجب طیب اردوغان از سال ۲۰۱۷ آغاز شد. تماسهای مستقیم و وعدههای همکاری اقتصادی نویدبخش یک دوره تازه بود، اما خرید سامانه موشکی اس-۴۰۰ از روسیه خیلی زود این فضای مثبت را به بحرانی جدی تبدیل کرد.
در سال ۲۰۱۸، بازداشت یک کشیش آمریکایی باعث شد آمریکا تحریمهایی علیه مقامات ترک و تعرفههایی بر فولاد و آلومینیوم ترکیه اعمال کند. این موضوع به سقوط ارزش لیره منجر شد و اردوغان واشینگتن را به «جنگ اقتصادی» متهم کرد.
سال ۲۰۱۹ نقطه عطفی در روابط بود. ترکیه رسما از پروژه جنگندههای اف-۳۵ کنار گذاشته شد و آمریکا مانع تحویل این هواپیماها به آنکارا شد.
در همان زمان، ترامپ دستور خروج نیروهای آمریکایی از شمال سوریه را صادر کرد؛ اقدامی که به اردوغان اجازه داد عملیات علیه نیروهای کُرد را آغاز کند.
این تصمیم در آمریکا به عنوان «خیانت به متحدان کُرد» تعبیر شد اما برای اردوغان یک پیروزی به حساب آمد.
نامه مشهور ترامپ به اردوغان با عبارت «احمق نباش!» نمادی از این رابطه پرتنش اما شخصی بود.
در سال ۲۰۲۰، تحریمهای کاتسا علیه صنایع دفاعی ترکیه اعمال شد. با روی کار آمدن جو بایدن در ۲۰۲۱، روابط سردتر شد و تماسهای شخصی جای خود را به دیپلماسی رسمی داد.
بحران اس-۴۰۰، تحریمها و نگرانیهای مربوط به حقوق بشر در ترکیه مانع نزدیکی دو کشور بود.
با این حال، بازگشت ترامپ به قدرت در ۲۰۲۵ امید به مصالحهای تازه را زنده کرده است.
دیدار او و اردوغان در واشینگتن فرصتی برای توافقهای تجاری و نظامی تلقی میشود، اما تجربه گذشته نشان میدهد شکافهای راهبردی همچنان پابرجا خواهند ماند.
یحیی رحیم صفوی مشاور رهبر جمهوری اسلامی پنجشنبه در مراسم اولین سالگرد کشته شدن حسن نصرالله دبیرکل پیشین حزبالله لبنان و عباس نیلفروشان از فرماندهان عالیرتبه سپاه پاسداران، در اصفهان گفت: «قدرت عشق از قدرت بمب اتمی بالاتر است.»
او افزود که مردم ایران «از مرگ نمیهراسند و آن را نه پایان بلکه آغاز زندگی بهتر و جاودانی میدانند.»
رحیم صفوی ادعا کرد که اسرائیل «به زودی با شکست سنگینی مواجه خواهد شد.»
رابرت اف. کندی جونیور، وزیر بهداشت ایالات متحده روز پنجشنبه گفت ایالات متحده با اعلامیهٔ سیاسی سازمان ملل دربارهٔ بیماریهای غیرواگیر مخالفت کرده است.
او در یک نشست مجمع عمومی سازمان ملل اظهار داشت: «ایالات متحده از این اعلامیه کنار خواهد کشید، اما هرگز از جهان یا تعهد خود برای پایان دادن به بیماریهای مزمن کنار نخواهد کشید.»
روزنامه العربی الجدید به نقل از سه مقام دولت عراق گزارش داد آمریکا در هفتههای اخیر با استفاده از «ابزارهای فشار غیرعلنی» کوشیده است دولت عراق را به «قطع کامل» روابط با جمهوری اسلامی وادار کند.
العربی الجدید نوشت فشارهای دولت ایالات متحده تنها به مساله گروههای مسلح و تسلیحات آنها محدود نمیشود، بلکه اصلاحات در دستگاه قضایی و بخش مالی عراق را نیز در بر میگیرد تا این کشور بتواند «استقلال بیشتری از نفوذ گروههای نزدیک به حکومت ایران» به دست آورد.
یک دیپلمات عراقی که بهتازگی و پس از پایان ماموریتش در اروپا به بغداد بازگشته، به این روزنامه گفت: «واشینگتن خواستار برگزاری جلسات محاکمه در داخل عراق برای رهبران گروهها و شخصیتهایی است که به ارتکاب جنایات علیه بشریت و نقض حقوق بشر متهم شدهاند.»
