جایزه نوبل فیزیک به جان کلارک، میشل دووره و جان مارتینیس، سه دانشمند در آمریکا اهدا شد
جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۵ به جان کلارک، میشل دووره و جان مارتینیس، بهدلیل آزمایشهای این دانشمندان روی تراشههای الکترونیکی اهدا شد.
جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۵ به جان کلارک، میشل دووره و جان مارتینیس، بهدلیل آزمایشهای این دانشمندان روی تراشههای الکترونیکی اهدا شد.
آکادمی سلطنتی علوم سوئد سهشنبه ۱۵ مهر جایزه نوبل فیزیک را به این سه دانشمند از دانشگاههای کالیفرنیا و ییل آمریکا به پاس «کشف تونلزنی مکانیک کوانتومی در مقیاس ماکروسکوپی و کوانتیزه شدن انرژی در یک مدار الکتریکی» اهدا کرد.
این پژوهشگران در میانه دهه ۱۹۸۰ با مدارهایی از ابررساناها کار کردند که جریان را بدون مقاومت عبور میدهند.
آنها از اتصالات جوزفسون استفاده کردند؛ جایی که دو ابررسانا بهوسیله لایهای نازک از ماده نارسانا جدا شده بودند.
این مدارها رفتار یک «ذره ماکروسکوپی» را نشان دادند که میتوانست از طریق تونلزنی کوانتومی از حالت بدون ولتاژ فرار کند و وارد حالتی جدید شود که با ظهور ولتاژ آشکار میشد.
به گفته کمیته نوبل، این دستاورد راه را برای درک بهتر رفتار کوانتومی در مقیاسهای بزرگ و توسعه فناوریهای نوین، از جمله رایانش کوانتومی، هموار کرده است.
دستاورد این سه دانشمند
بررسی حداکثر اندازه سیستمی که بتواند اثرات مکانیک کوانتومی را نشان دهد، از پرسشهای اساسی در فیزیک است. آزمایشهای این سه دانشمند، فیزیک کوانتومی را روی یک تراشه به نمایش گذاشت.
برندگان امسال جایزه نوبل فیزیک آزمایشهایی را با یک مدار الکتریکی انجام دادند و در آن هم تونلزنی مکانیک کوانتومی و هم سطوح انرژی کوانتیزهشده را در سیستمی به اندازهای بزرگ که در کف دست جا میگیرد، به نمایش گذاشتند.
مکانیک کوانتومی اجازه میدهد یک ذره از مانعی عبور کند؛ فرآیندی که تونلزنی نام دارد. اما وقتی تعداد زیادی از ذرات درگیر باشند، اثرات کوانتومی معمولا ناچیز میشوند.
آزمایشهای این دانشمندان نشان داد ویژگیهای کوانتومی میتوانند در مقیاس ماکروسکوپی نیز بهصورت ملموس آشکار شوند.
کلارک، دووره و مارتینیس در سالهای ۱۹۸۴ و ۱۹۸۵ مجموعهای از آزمایشها را با مدار الکترونیکی ساختهشده از ابررساناها انجام دادند؛ موادی که میتوانند جریان الکتریکی را بدون هیچ مقاومت الکتریکی عبور دهند.
آنها با اندازهگیری و اصلاح دقیق تمام ویژگیهای مختلف مدار خود، توانستند پدیدههایی را که هنگام عبور جریان از مدار رخ میداد، کنترل و بررسی کنند.
سال گذشته، جان هاپفیلد و جفری هینتن، پیشگامان هوش مصنوعی، برای کمک به ایجاد سنگبنای یادگیری ماشین، جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۴ را بردند.
مری برانکو، فرد رمزدل و شیمون ساکاگوچی، سه دانشمند در حوزه زیستپزشکی نیز ۱۴ مهر بهدلیل کشفهای خود در حوزه «تحمل ایمنی محیطی» برنده جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۲۰۲۵ شدند.
اعلام جوایز نوبل با جایزه شیمی در چهارشنبه ۱۶ مهر و ادبیات در پنجشنبه ۱۷ مهر ادامه مییابد.
جایزه صلح نوبل جمعه ۱۸ مهر و جایزه یادبود نوبل در علوم اقتصادی، ۲۱ مهر اعلام خواهد شد.
مراسم اهدای جوایز، ۱۹ آذر و همزمان با سالروز درگذشت آلفرد نوبل، صنعتگر ثروتمند سوئدی و مخترع دینامیت که بنیانگذار این جوایز بود، برگزار میشود.
جایزه نوبل با اعتباری بیبدیل و جایزه نقدی ۱۱ میلیون کرون سوئد (نزدیک به ۱.۲ میلیون دلار) همراه است.
این تحقیق در چارچوب پروژه «هزینههای جنگ» از سوی دانشگاه براون و موسسه کوئینسی منتشر شده است. اندیشکدهای آمریکایی که خود را مدافع «ایدههایی برای دور کردن سیاست خارجی آمریکا از جنگهای بیپایان، بهسوی خویشتنداری نظامی و دیپلماسی در راستای صلح جهانی» معرفی میکند.
بر اساس این گزارش، ایالات متحده همچنین بین ۹.۶۵ تا ۱۲.۰۷ میلیارد دلار برای عملیاتهای نظامی در یمن و سایر نقاط منطقه از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به بعد هزینه کرده است.
در مجموع، در این گزارش، هزینههای آمریکا برای جنگهای پس از هفتم اکتبر به ۳۱.۳۵ تا ۳۳.۷۷ میلیارد دلار رسیده و رو به افزایش است.
ایالات متحده مدتهاست اصلیترین حامی اسرائیل بوده و در حوزه کمک خارجی، اسرائیل بزرگترین دریافتکننده کمکهای آمریکاست.
در طول دههها و با تغییر دولتها، این حمایت همواره ادامه داشته است.
گزارش اخیر مشخصا اشاره میکند که دولتهای جو بایدن و جانشین او، دونالد ترامپ، هر دو دهها میلیارد دلار قرارداد فروش تسلیحات را تصویب کردهاند که ارسال آنها در سالهای آینده ادامه خواهد داشت.
ادامه جنگ غزه بدون حمایت آمریکا ممکن بود؟
شبکه الجزیره درباره این گزارش، به نقل از برخی تحلیلگران نوشت که ادامه جنگهای اسرائیل در غزه و منطقه بدون حمایت مالی و دیپلماتیک ایالات متحده ممکن نبوده است.
بر اساس گزارش «هزینههای جنگ»، هزینهکرد نظامی بهطور متوسط برای هر یک میلیون دلار، پنج شغل ایجاد میکند.
در مقابل، همین میزان سرمایهگذاری در بخشهای دیگر فرصتهای شغلی بیشتری به وجود میآورد؛ تقریبا ۱۳ شغل در آموزش، ۹ شغل در مراقبتهای بهداشتی و هفت تا هشت شغل در زیرساختها و انرژی پاک.
این گزارش میافزاید که از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، شرکتهای خصوصی ۲.۴ تریلیون دلار قرارداد از پنتاگون دریافت کردهاند که تقریبا ۵۴ درصد از بودجه ۴.۴ تریلیون دلاری این وزارتخانه را تشکیل میدهد.
بر اساس این گزارش، جنگ سهم چشمگیری در تغییرات اقلیمی دارد و وزارت دفاع آمریکا یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گازهای گلخانهای در جهان است.
به نوشته نویسندگان این گزارش، آمریکاییها در معرض حجم عظیمی از محصولات فرهنگی قرار دارند که نظامیگری را ترویج میکنند و بسیاری از آنها تحت تاثیر پنتاگون ساخته میشوند؛ «از فیلمها گرفته تا رویدادهای ورزشی و سرگرمیهایی که جنگ را عادی کرده و باعث میشوند مردم کمتر درباره سیاستهای آمریکا و پیامدهای آن فکر کنند».
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، سهشنبه ۱۵ مهر این بیانیه را «مداخلهجویانه و بیاساس» خواند.
او گفت: «اروپا صلاحیت اظهار نظر درباره توان دفاعی ایران را ندارد.»
در بیانیه مشترک شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه اروپا که ۱۴ مهر منتشر شد، آمده است که گسترش برنامههای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی «صلح و امنیت بینالمللی را نقض میکند».
کشورهای عضو این دو نهاد بینالمللی در این بیانیه که پس از نشست مشترکشان منتشر شد، از تهران خواستند تا سیاست «تنشزدایی منطقهای» را دنبال کند.
این بیانیه همچنین بر اهمیت «اطمینان از ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران» تاکید کرد و از جمهوری اسلامی خواست تا «به تعهدات قانونی خود تحت نظامهای نظارتی بازگردد و اعتمادسازی انجام شده و امنیت و ثبات منطقهای و جهانی تقویت شود».
همزمان با انتشار بیانیه کشورهای عربی و اتحادیه اروپا، یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، در حاشیه نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس در کویت گفت که هدف برلین تعمیق همکاری با کشورهای مهم خلیج فارس برای حفاظت از مسیرهای دریایی و «مقابله با نفوذ بیثباتکننده جمهوری اسلامی در منطقه» است.
تاکید بر «عدم مداخله در امور داخلی» کشورها
وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه اروپا پس از سیونهمین نشست مشترک در بیانیهای بر لزوم پایبندی به قوانین بینالمللی از جمله منشور سازمان ملل، احترام به حاکمیت کشورها، تمامیت ارضی و اصل عدم مداخله در امور داخلی و پرهیز از تهدید یا توسل به زور، تاکید کردند.
در بخشی از این بیانیه با اشاره به اعمال مجدد تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی، آمده است که تلاشهای دیپلماتیک گسترده در مجمع عمومی سازمان ملل برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ نتیجهای نداشت: «با این حال بازگشت تحریمها به معنای پایان دیپلماسی با ایران نیست.»
شورای همکاری خلیج فارس اعلام کرد تنها راهحل پایدار برای مسئله هستهای ایران، تلاشهای سیاسی و دیپلماتیک است و از نقش مثبت عمان در تسهیل گفتوگوها و ادامه تلاشهای اتحادیه اروپا قدردانی کرد.
روزنامه فایننشال تایمز، ششم تیر در تحلیلی هشدار داد حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در ایران اگرچه بهطور بیسابقهای این برنامه را تضعیف کرده اما کشورهای حاشیه خلیج فارس اکنون خود را در معرض تهدیدی میبینند که دیگر با توافقهای پیشین قابل مهار نیست.
تاکید دوباره بر «حاکمیت امارات متحده عربی بر جزایر سهگانه»
شورای مشترک کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه اروپا در بیانیه مشترک خود همچنین بار دیگر از ایران خواستند تا به «اشغال سه جزیره امارات متحده عربی، شامل جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی» پایان دهد.
در این بیانیه در این زمینه آمده است: «این اقدام نقض حاکمیت امارات و اصول منشور سازمان ملل است.»
این شورای مشترک، «نگرانی عمیق خود را از فقدان پیشرفت در حل و فصل اختلاف میان امارات و ایران بر سر سه جزیره تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی» ابراز و بار دیگر حمایت خود را از «حل و فصل مسالمتآمیز این اختلاف از طریق مذاکرات دوجانبه یا ارجاع به دیوان بینالمللی دادگستری مطابق با حقوق بینالملل و اصول منشور سازمان ملل» اعلام کرد.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در بیانیه روز سهشنبه خود «تکرار ادعای امارات متحده عربی راجع به جزایر ایرانی تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی» را رد کرد.
او همچنین از آنچه «دخالتهای مخرب و تفرقهانگیزانه برخی کشورهای اروپایی در امور منطقه خلیج فارس» خواند، انتقاد کرد.
این اولین بار نیست که اتحادیه اروپا در همراهی با شورای همکاری خلیج فارس، بر موضع ابوظبی درباره این جزایر تاکید میکند.
مهر ۱۴۰۳، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه اروپا در بیانیه مشترک نشست تاریخی خود در بروکسل، از ایران خواستند به «اشغال» جزایر سهگانه ایرانی تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی پایان دهد.
امارات متحده عربی از سال ۱۳۷۱ خواهان ارجاع این موضوع به دیوان بینالمللی لاهه است.
ایران در مقابل، با طرح این نکته که مساله حاکمیت بر جزایر به طور قطعی و دائمی در سال ۱۹۷۱ تعیین تکلیف شده است، این درخواست را رد کرده و تنها برای مذاکره «برای رفع سوءتفاهم» اعلام آمادگی کرده است.
علاوه بر اتحادیه اروپا، روسیه و چین نیز با موضع امارات متحده عربی همراه شدهاند.
روسیه و شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس در سال ۱۴۰۲ در نشستی مشترک در مسکو، با صدور بیانیهای خواستار «ارجاع پرونده جزایر سهگانه به دیوان بینالمللی دادگستری بهمنظور حل و فصل این موضوع مطابق با مشروعیت بینالمللی» شدند.
در واکنش به این موضعگیری، جمعی از سفیران و دیپلماتهای پیشین جمهوری اسلامی گفتند: «روسیه مانند چین برای پیگیری اهداف منطقهای و منافع خود، تمامیت ارضی ایران را وجه المصالحه قرار داده است.»
استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد، در بیانیهای اعلام کرد: «دبیرکل قویا ادامه بازداشتهای خودسرانه کارکنان و شرکای سازمان ملل و نیز تصرف غیرقانونی ساختمانها و داراییهای سازمان در مناطق تحت کنترل حوثیها را محکوم میکند.»
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۱۵ مهر گزارش داد جزییاتی از زمان یا شرایط این بازداشتهای تازه ارائه نشده است اما دوجاریک گفت این بازداشتها در ادامه روندی است که طی آن مقامهای حوثی از سال ۲۰۲۱ بارها اقدام به بازداشت نیروهای سازمان ملل کردهاند.
یورش به دفاتر سازمان ملل پس از حمله اسرائیل
گروه حوثی که مورد حمایت حکومت ایران است، در ماه اوت با یورش به دفاتر سازمان ملل در صنعا، دستکم ۱۸ کارمند این سازمان را بازداشت کرد.
این اقدام پس از حمله هوایی اسرائیل انجام شد که منجر به کشته شدن نخستوزیر دولت حوثیها و چند وزیر دیگر شد.
مقامهای حوثی در آن زمان گفتند که مصونیتهای حقوقی کارکنان سازمان ملل نباید پوششی برای «فعالیتهای جاسوسی» باشد.
آنها سازمان ملل را متهم کردند که در برابر «اقدامات قانونی علیه سلولهای جاسوسی» موضع گرفته اما حمله اسرائیل را محکوم نکرده است.
درگیری طولانی و بنبست سیاسی در یمن
کشور یمن از سال ۲۰۱۴، زمانی که شبهنظامیان حوثی، پایتخت، صنعا را تصرف کردند، میان دولت تحت حمایت عربستان سعودی در عدن و حکومت حوثیها در صنعا تقسیم شده است و جنگ داخلی این کشور تاکنون دهها هزار کشته و بحران انسانی گستردهای بر جای گذاشته است.
دوجاریک در پایان بیانیه خود تاکید کرد: «دبیرکل بار دیگر خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط همه کارکنان سازمان ملل است .... آنان باید مطابق با قوانین بینالمللی مربوطه محترم شمرده و مورد حمایت قرار گیرند.»
مدت کوتاهی پس از آغاز مناقشه حماس و اسرائیل، حوثیها حملات خود را به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن آغاز کردند و امنیت دریانوردی را در منطقه در ماههای گذشته به خطر انداختهاند. دامنه این حملات حتی به اقیانوس هند نیز کشیده شد.
این گروه نیابتی تهران همچنین بارها کوشیده است خاک اسرائیل را هدف قرار دهد.
در پی ادامه حملات این گروه به خاک اسرائیل، یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۱۳ شهریور با استناد به داستانی از تورات به این گروه هشدار داد.
کاتز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «حوثیها بار دیگر موشکهایی به سمت اسرائیل شلیک کردند .... ما تمام ۱۰ بلا را [علیه این گروه] کامل خواهیم کرد.»
۱۰ بلای مصر مجموعهای از رویدادهای معجزهآسا در روایت کتاب «سفر خروج» تورات است که بهعنوان مجازات فرعون و مردم مصر برای رها نکردن بنیاسرائیل نازل شدند. طبق روایت تورات، پس از دهمین بلا فرعون سرانجام بنیاسرائیل را آزاد کرد.
