انتقاد رسانه وابسته به سپاه از پزشکیان: نباید اینقدر بگویی ما گرسنهایم
روزنامه جوان، وابسته سه سپاه پاسداران ضمن انتقاد از مسعود پزشکیان نوشت: «نقد واقعی آن است که به جای تکرار واژه گرسنگی، سیاستهای اقتصادی و اجتماعیای ارائه شود که عدالت توزیعی را تقویت کند و شکاف طبقاتی را کاهش دهد.»
این روزنامه اضافه کرد: «در همین چارچوب، انتظار میرود رییسجمهور به عنوان زبان رسای دولت و نماد اراده ملی، تریبون خود را به ترویج روحیه اقتدار، خودباوری و آیندهنگری اختصاص دهد.» این روزنامه از «بار معنایی» برخی اظهارات مسعود پزشکیان که گفته بود «ما روی طلا خوابیدهایم، ولی گرسنههستیم» و «ما روی نفت و گاز نشستهایم، اما گرسنهایم»، انتقاد کرد.
مایکل اورن، سفیر پیشین اسرائیل در آمریکا، در گفتوگو با پادکست انگلیسی ایران اینترنشنال گفت جمهوری اسلامی منزوی و تحت فشار است، اما ضدحملات قوی جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه علیه اسرائیل ممکن است حکومت ایران را برای ورود به یک درگیری مرگبارتر جسورتر کند.
اورن گفت: «خاورمیانه در نقطه عطفی تاریخی قرار دارد. تهران احساس میکند به گوشه رانده شده و این همان زمانی است که کشورها بیشترین خطر را دارند.»
سفیر پیشین اسرائیل با ابراز امیدواری محتاطانه درباره اینکه خاورمیانه در نهایت بتواند به تعادلی تازه برسد، گفت: «اگر کارتها درست بازی شوند، خاورمیانه تا دو سال دیگر ممکن است چهرهای کاملا متفاوت داشته باشد.»
او گفت در اواخر جنگ ۱۲ روزه، میزان رهگیری موشکها از سوی اسرائیل کاهش یافت و موشکهای شهاب دیگر فقط یک اتاق را نابود نمیکردند، بلکه کل یک محله را ویران میکردند.
اورن خاطرنشان کرد در جنگ ۱۲ روزه، جمهوری اسلامی یاد گرفته بود چطور از چتر دفاعی اسرائیل عبور کند و خسارات بسیار سنگینی به اسرائیل وارد کرد.
مایکل اورِن، نویسنده و سفیر پیشین اسرائیل در واشینگتن، در گفتوگو با ایراناینترنشنال هشدار داد که هرچند جمهوری اسلامی اکنون منزوی و تحت فشار است، اما احتمال دارد «ضدحملههای قاطع» این حکومت در جنگ ۱۲ روزه او را «برای ورود به یک نبرد مرگبار دیگر» جسورتر کرده باشد.
او در مصاحبه با پادکست انگلیسی ایراناینترنشنال افزود: «خاورمیانه در یک نقطه عطف تاریخی قرار دارد. جمهوری اسلامی اکنون احساس میکند به حاشیه رانده شده و درست در چنین لحظاتی است که حکومتها خطرناکتر از همیشه میشوند.»
به باور اورن احتمال دارد که حاکمیت ایران اکنون تصور کند که چیز چندانی برای از دست دادن ندارد، پس میتواند خصومتها را از سر بگیرد.
یادگیری در میدان آتش
به گفته اورن، تهران معتقد نیست در جنگ اخیر شکست خورده است و همین تصور، دستکم گرفتن هزینههای آغاز دوباره جنگ را برایش آسانتر کرده است. او یادآوری کرد: «در روزهای پایانی جنگ ۱۲ روزه ، کارایی سامانههای رهگیری [در اسرائیل] کاهش یافته بود. موشکهای شهاب دیگر فقط یک اتاق را ویران نمیکردند، بلکه یک محله را نابود میکردند. نمیدانم اسرائیل چند شب دیگر میتوانست دوام بیاورد.»
از نظر او، توانایی جمهوری اسلامی در انطباق سریع با سازوکار دفاع موشکی اسرائیل، یکی از دلایلی بود که تلآویو را به پذیرش زودهنگام آتشبس واداشت.
اورن تاکید کرد: «آنها یاد گرفته بودند چگونه از سپر دفاعی ما عبور کنند و خسارتهای سنگینی به بار آورند.»
بازترسیم نقشه خاورمیانه
این دیپلمات پیشین بر این باور است که پیامدهای جنگ اخیر، خاورمیانه را دستخوش تغییراتی کرده است که شاید حتی از تحولات پس از جنگ ششروزه در سال ۱۹۶۷ هم عمیقتر باشد.او گفت: «امروز منطقه به گونهای دگرگون شده که هیچ شباهتی به گذشته ندارد. حتی کشورهایی که در جریان جنگ، آشکارا از اسرائیل انتقاد میکردند، اکنون در خفا با آن وارد گفتوگو شدهاند؛ چراکه نگرانی مشترکی به نام جمهوری اسلامی دارند.» اورن تاکید کرد: «صلح در خاورمیانه تنها از مسیر قدرت حاصل میشود؛ قدرت نرم بهتنهایی هرگز کارگر نبوده است.»
پرونده هستهای و شکافهای تازه در گسل
اظهارات اورن در حالی مطرح میشود که تنشها درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی دوباره بالا گرفته است. تهران با پشتیبانی روسیه و چین، تلاشهای اروپا برای بازگرداندن تحریمها را «غیرقانونی» میداند و استدلال میکند که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت منقضی شده است.
در همین حال، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در سفر به اورشلیم تاکید کرد واشینگتن همچنان مسیر دیپلماسی را دنبال میکند تا مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای شود: «رییسجمهوری ترامپ واقعا خواهان شکوفایی ایران است، اما این کشور هرگز نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، جمهوری اسلامی حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ میزانی که در صورت غنیسازی بیشتر، برای ساخت حدود ۱۰ بمب کافی است.
هرچند آژانس تاکید میکند شواهدی از قصد جمهوری اسلامی برای ساخت سلاح وجود ندارد، اما رافائل گروسی هشدار داده است که «اگر دیپلماسی شکست بخورد، بازگشت به گزینه نظامی منتفی نیست.»
در داخل ایران، خطبههای نماز جمعه اخیر لحنی تند و سرسختانه داشتند. روحانیون ارشد نظام، آمریکا را محکوم کردند و از آنچه «ایستادگی کشور» نامیدند، تمجید کردند.
احمد خاتمی وعده داد «شاخ این گاو وحشی را میشکنیم»، و محمد سعیدی در قم از علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، بابت «درهم شکستن غرور رییسجمهوری آمریکا» قدردانی کرد.
آیندهای نامعلوم
هرچند گمانهزنیها از احتمال حمله دوباره اسرائیل حکایت دارد، اورن تاکید کرد که رهبران اسرائیل بهخوبی از هزینههای چنین اقدامی آگاهند.
او گفت: «ایران منزوی است و ممکن است احساس کند چیزی برای از دست دادن ندارد جز آغاز دور دوم درگیری. اما در اسرائیل کمتر کسی تمایل دارد بار دیگر تا مرز فاجعه پیش برود.»
با این حال، او با اندکی خوشبینی محتاطانه افزود: «اگر ورقها درست بازی شوند، ممکن است تا دو سال دیگر خاورمیانه بهکلی چهرهای دیگر پیدا کند.»
شاهزاده رضا پهلوی در مراسم بزرگداشت کوروش در شهر تورنتو گفت پس از فروپاشی جمهوری اسلامی، منابع ایران بهجای «حمایت از تروریسم» برای گسترش صلح بهکار گرفته خواهد شد و افزود که «ایران پس از جمهوری اسلامی پیمان ابراهیم را به پیمان کوروش ارتقا خواهد داد.»
در این مراسم که بهمناسبت بزرگداشت بنیانگذار هخامنشیان برگزار شد و جمعی از هنرمندان و ایرانیان مقیم کانادا در آن حضور داشتند، شاهزاده رضا پهلوی همچنین از ضرورت بازپسگیری کشور از «رژیم تبهکار و اهریمنی جمهوری اسلامی» سخن گفت و تاکید کرد «حاکمیت ملی باید به مردم ایران بازگردد.»
شاهزاده رضا پهلوی در بخشی از سخنرانی خود با اشاره به وضعیت کنونی ایران گفت این کشور «در اشغال اسلامگرایان» قرار دارد و پنجره نجات «محدود» است. او همچنین خطاب به حاضرین گفت اکنون زمان «تشکیل گروههای کوچک مبارزه و آمادهشدن برای نبرد آخر» فرا رسیده است؛ اظهاراتی که بر جنبهای از فراخوان او برای مبارزه و تغییر حکومت در ایران تاکید دارد.
این اظهارات در بحبوحه فشارهای سیاسی و اجتماعی داخلی و دیپلماسی منطقهای مطرح میشود؛ سخنانی که میتواند بازتابها و واکنشهای گستردهای در میان مخالفان و حامیان در داخل و خارج از ایران به دنبال داشته باشد. مراسم یادشده با سخنرانیها و برنامههای فرهنگی برگزار شد و شرکتکنندگان با آرمانهای تاریخی و فرهنگی ایران به گرامیداشت کوروش پرداختند.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، از نامه مشترک جمهوری اسلامی، روسیه و چین به مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر داد. بهگفته او در این نامه با «غیرقانونی خواندن» فعالسازی مکانیسم ماشه، اعلام شده که قطعنامه ٢٢٣١ در ١٨ اکتبر، ۲۶ مهر، پایان یافته است.
او گفت که این نامه پس از نامه مشترک روسیه، چین و جمهوری اسلامی به دبیرکل سازمان ملل و رییس شورای امنیت مبنی بر اعلام پایان قطعنامه ٢٢٣١ از ١٨ اکتبر، ۲۶ مهر، از سوی سفرا و نمایندگان دائم سه کشور در آژانس بینالمللی انرژی اتمی به رافائل گروسی ارسال شده است.
به گفته غزیبآبادی، اقدام بریتانیا، فرانسه و آلمان در بازگشت مکانیسم ماشه و در نتیجه فعالسازی دوباره تحریمها «غیرقانونی» اعلام شده است.
بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی، پس از آن صورت گرفت که فرانسه، آلمان و بریتانیا روند مکانیسم ماشه را که در برجام پیشبینی شده بود، فعال کردند.
غریبآبادی همچنین گفت که جمهوری اسلامی، روسیه و چین در نامه خود به آنچه «پایان گزارشدهی مدیرکل آژانس در مورد راستیآزمایی و نظارت» بر فعالیت هستهای جمهوری اسلامی نامیدند، اشاره کردهاند.
پیش از این، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی را فاقد وجاهت خوانده و از پایان همکاری با آژانس در صورت بازگشت تحریمهای شورای امنیت خبر داده بود.
رافائل گروسی اول مهر در گفتوگو با بیبیسی جهانی تاکید کرد که تعهدات جمهوری اسلامی در قبال آژانس دائمی است و فراتر از موضوع «مکانیسم ماشه» میرود.
او هشدار داد که اگر تهران مانع بازرسیها شود، بحران تازه و بزرگتری شکل خواهد گرفت.
به گفته گروسی، جمهوری اسلامی تعهدات و الزامات مشخصی در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) دارد و این تعهدات فراتر از موضوع مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (مکانیسم ماشه) است.
مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر تهدید کرده بودند که در صورت بازگشت تحریمها، سطح همکاری با آژانس کاهش خواهد یافت و محدودیتها بر بازرسیها بیشتر میشود.
جمهوری اسلامی تاکنون تلاش برای ساخت بمب اتمی را رد کرده است، اما گروسی یکشنبه ۲۷ مهر در مصاحبه با روزنامه سوئیسی «نویه زوریخر سایتونگ» تاکید کرد نگرانیها درباره احتمال دستیابی حکومت ایران به چنین سلاحی «بهطور کامل برطرف نشده است».
او همچنین از راهحل صلحآمیز برای حل مناقشه هستهای جمهوری اسلامی حمایت کرد و گفت: «نشستن بر سر یک میز میتواند ما را از خطر دور تازهای از بمبارانها و حملات نجات دهد.»
گروسی سخنان اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را که از امکان دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک با تهران سخن گفته بود، «نشانهای دلگرمکننده» توصیف کرد.
ارتش اسرائیل در صفحه فارسی خود در شبکه ایکس در واکنش به سخنان نایبرییس شورای شهر تهران مبنی بر آمادگی جمهوری اسلامی برای بازسازی غزه پس از جنگ، نوشت: «در واقع، تنها چیزی که تهران در آنجا میخواهد بازسازی کند همان ترور و خشونتی است که طی دههها کاشته است.»
ارتش اسرائیل در صفحه فارسی خود در شبکه ایکس در واکنش به سخنان نایبرییس شورای شهر تهران مبنی بر آمادگی جمهوری اسلامی برای بازسازی غزه پس از جنگ، نوشت: «در واقع، تنها چیزی که تهران در آنجا میخواهد بازسازی کند همان ترور و خشونتی است که طی دههها کاشته است.»
ارتش اسرائیل افزود: «شاید بهتر است مسئولان شهری در تهران ابتدا به فکر بازسازی خوزستان باشند، استانی که بیش از سی سال پس از جنگ ایران و عراق؛ بدون نوسازی، در فقیر و فراموشبه سر میبرد. آنها حتی قادر به کمک به مناطق داخل ایران نیستند، اما در عین حال درباره غزه فقط لاف توخالی میزنند.»
پرویز سروری، نایبرییس شورای شهر تهران، درباره وعده علیرضا زاکانی برای مشارکت شهرداری تهران در بازسازی غزه گفت که جمهوری اسلامی آمادگی دارد در این روند حضور داشته باشد، اما آمریکا مانع انجام آن میشود. سروری در گفتوگو با دیدهبان ایران اظهار کرد: «ما آمادگی برای بازسازی غزه داریم، اما آمریکا نمیگذارد غزه را بازسازی کنیم.»