شورای سردبیری روزنامه واشینگتنپست در یادداشتی نوشته است در حالی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از آمادگی برای دیدار با کیم جونگاون، رهبر کره شمالی سخن میگوید، شرایط دیگر شبیه سال ۲۰۱۹ نیست.
شورای سردبیری واشینگتنپست در این یادداشت که دوشنبه پنجم آبان و همزمان با سفر آسیایی ترامپ افزوده کره شمالی امروز جسورتر، مسلحتر و نزدیکتر از هر زمان دیگری به روسیه و چین است و خواستههایی مطرح میکند که برای آمریکا غیرقابل پذیرشاند.
پیشتر در پی قطعی شدن دیدار روسای جمهوری چین و آمریکا در جریان این سفر، برخی گزارشها احتمال دیدار ترامپ و کیم جونگاون را طرح کرده بودند.
ترامپ چهارم آبان در دیدار با رییسجمهوری کره جنوبی تاکید کرد که تمایل دارد امسال با رهبر کره شمالی دیدار کند.
واشینگتنپست در ادامه سرمقاله خود نوشته است: «سیاست خارجی نامتعارف ترامپ که بر روابط شخصی و تصمیمگیریهای لحظهای استوار است، گاه به دستاوردهای غافلگیرکنندهای منجر شده است. او اکنون در جریان سفر آسیایی خود ابراز تمایل کرده است که در صورت موافقت کیم، بازگشتش به واشینگتن را به تاخیر بیندازد تا دیدار تازهای انجام دهد.»
این دیدار در صورتی که انجام بگیرد، چهارمین ملاقات رو در روی ترامپ و کیم خواهد بود.
آخرین دیدار ترامپ و کیم در سال ۲۰۱۹، تنها ۳۶ ساعت پس از آن انجام شد که ترامپ در توییتر نوشت: «او را در مرز یا منطقه غیرنظامی ملاقات میکنم تا فقط دست بدهم و سلامی بگویم!» روز بعد، آن دو در پانمونجوم، در منطقه حائل میان دو کره، دیدار کردند.
بهنوشته شورای سردبیری واشینگتنپست، در حالی که گفتوگو میتواند به کاهش تنش در شرق آسیا کمک کند، سه نشست قبلی میان دو رهبر دستاورد ملموسی نداشت. نخستین دیدار در سنگاپور بدون بیانیه مشترک پایان یافت. دومین دیدار در هانوی، پس از آنکه دو طرف نتوانستند بر سر توقف برنامه هستهای پیونگیانگ به توافق برسند، بینتیجه ماند. سومین دیدار نیز خیلی زود به تیرگی روابط انجامید، چون ترامپ از لغو رزمایش مشترک آمریکا و کره جنوبی امتناع کرد.
واشینگتنپست در ادامه افزوده کره شمالیِ امروز با آنچه ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوریاش با آن روبهرو بود، تفاوت اساسی دارد. بنا به برآورد «انجمن کنترل تسلیحات»، زرادخانه هستهای پیونگیانگ اکنون حدود ۵۰ کلاهک دارد و مواد شکافتپذیر کافی برای تولید چند سلاح دیگر در هر سال را نیز داراست. افزون بر آن، کره شمالی چند موشک قارهپیما در اختیار دارد که قادر به اصابت به هر نقطه از خاک ایالات متحده هستند.
کیم جونگاون خواستار به رسمیت شناخته شدن کشورش بهعنوان یک قدرت هستهای است. او ضمن ابراز تمایل مشروط به گفتوگو، تاکید کرده است که دیدار جدید تنها زمانی ممکن خواهد بود که آمریکا از «وسواس توخالی خود درباره خلع سلاح هستهای» دست بردارد و بهجای آن مسیر «همزیستی مسالمتآمیز» را در پیش گیرد.
ترامپ در پاسخ گفت: «وقتی میگویید باید بهعنوان قدرت هستهای شناخته شوند، خب، آنها تعداد زیادی سلاح هستهای دارند، این را میگویم.»
شورای سردبیری واشینگتنپست نوشته است: «این جمله بسیاری را نگران کرد که شاید او آماده پذیرش دائمی کره شمالی در باشگاه کشورهای هستهای باشد. عقبنشینی از این نوع خطایی راهبردی تلقی میشود، زیرا میتواند در ژاپن و کره جنوبی این بحث را دامن بزند که آنها نیز باید به دنبال سلاح هستهای بروند. هر دو کشور از کاهش اعتماد به تعهدات امنیتی آمریکا نگراناند.»
در همین حال، پیونگیانگ پیوندهای خود با مسکو و پکن را تقویت کرده است. سربازان کره شمالی در جنگ روسیه علیه اوکراین مشارکت داشتهاند و کیم ماه گذشته در کنار ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ مهمان ویژه جشن هشتادمین سالگرد پیروزی چین بر ژاپن بود.
به نوشته این روزنامه، «سیاست دیپلماتیک غیرمتعارف ترامپ تاکنون دستکم در برخی زمینهها نتیجه داده است؛ از آتشبس در غزه و آزادی ۲۰ گروگان اسرائیلی گرفته تا افزایش هزینههای دفاعی متحدان ناتو. اما گفتوگو با کیم، در فضای جدید ژئوپلیتیکی، به اهداف مشخص و خطوط قرمز نیاز دارد: ترغیب کره شمالی به کنار گذاشتن برنامه هستهای، حفظ همسویی متحدان آمریکا در شرق آسیا، و حفظ آمادگی برای ترک میز مذاکره در برابر هر توافق بد.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، چوی دوشنبه پنج آبان پیام «احترام برادرانه» کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، را به پوتین منتقل کرد و دو طرف بر اراده مشترک برای تعمیق همکاریهای سیاسی و نظامی تاکید کردند.
این دیدار در حالی انجام شد که نگرانیهای بینالمللی از گسترش همکاریهای نظامی مسکو و پیونگیانگ رو به افزایش است.
هر چند دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا شنبه سوم آبان درباره از احتمال دیدار با کیم در منطقه غیرنظامی بین دو کره خبرداده بود، اما گزارشها حاکی است که این دیدار برگزار نخواهد شد.
کشورهای غربی میگویند کره شمالی در ازای دریافت فناوریهای نظامی از روسیه، نیروی انسانی و مهمات توپخانهای در اختیار مسکو قرار میدهد تا از آنها در جنگ اوکراین استفاده شود.
بنا بر ارزیابی سازمان اطلاعاتی کره جنوبی، تاکنون حدود دو هزار سرباز کره شمالی که برای کمک به روسیه در تهاجم علیه اوکراین اعزام شده بودند، کشته شدهاند.
لی سونگ-کئون یکی از نمایندگان مجلس کره جنوبی، سهشنبه ۱۱ شهریور و پس از جلسه توجیهی با سازمان اطلاعات ملی این کشور گفت: «در ماه آوریل، سازمان اطلاعات ملی سئول اعلام کرده بود شمار کشتهشدگان دستکم ۶۰۰ نفر است.»
مسکو و پیونگیانگ تاکنون این گزارشها را بهطور رسمی تایید نکردهاند، اما دیدارهای مکرر مقامهای دو کشور طی ماههای اخیر نشانهای از نزدیکتر شدن روابط آنها تلقی میشود.
حمایت متقابل در مناقشات بینالمللی
خبرگزاری رسمی کره شمالی اعلام کرد چوی همچنین با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، دیدار کرده و دو طرف در گفتوگوهای راهبردی خود بر سر «همه موضوعات جهانی» به توافق رسیدند.
بر اساس این گزارش، در این دیدار، هیات کره شمالی از «اقدامات روسیه برای از بین بردن ریشههای درگیری اوکراین» حمایت و طرف روس نیز از «تلاشهای کره شمالی برای حفاظت از منافع امنیتی و حقوق حاکمیتی خود» پشتیبانی کرد.
نگاه مشترک مسکو و پیونگیانگ به غرب
تحلیلگران در سئول میگویند این دیدار تازهترین نشانه از شکلگیری محور سیاسی و نظامی میان روسیه و کره شمالی است؛ محوری که هر دو کشور آن را «پاسخ به تهدیدهای مشترک غرب» میدانند.
پوتین و کیم در ماههای گذشته چندین بار از طریق نمایندگان ارشد درباره همکاریهای دفاعی، تبادلات فناوری موشکی و آموزش نظامی گفتوگو کردهاند.
ترامپ دوشنبه پنج آبان در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری هنگام سفر از مالزی به توکیو گفت ایده نامزدی برای معاونت ریاستجمهوری را «بیش از حد حقهآمیز» میداند.
او گفت: «میتوانم این کار را بکنم، اما نمیکنم. فکر میکنم مردم خوششان نیاید. این کار درست نیست.»
با این حال، او درباره احتمال شرکت در انتخابات برای سومین دوره ریاستجمهوری گفت: «دوست دارم انجامش دهم. الان بهترین آمار محبوبیت را دارم.»
وقتی خبرنگاری پرسید آیا این یعنی احتمال دوره سوم را رد نمیکند، پاسخ داد: «شما باید بگویید که من رد کردهام یا نه.»
دور زدن محدودیت قانون اساسی؟
متمم بیستودوم قانون اساسی آمریکا تصریح میکند که هیچ فردی بیش از دو بار نمیتواند به ریاستجمهوری انتخاب شود. با این حال، برخی از حامیان ترامپ بهدنبال یافتن راههایی برای دور زدن این محدودیت هستند.
یکی از پیشنهادهای مطرحشده این است که ترامپ در انتخابات آینده بهعنوان معاون رییسجمهوری نامزد شود و پس از پیروزی، رییسجمهوری منتخب کنارهگیری کند تا ترامپ دوباره به قدرت برسد.
اما حقوقدانان میگویند چنین اقدامی نیز مغایر قانون اساسی است، زیرا طبق متمم دوازدهم، هر کس که واجد شرایط لازم برای ریاستجمهوری واجد نباشد، نمیتواند معاون رییسجمهوری شود.
اشارات مبهم به برنامه ۲۰۲۸
ترامپ که در زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری بعدی۸۲ سال خواهد داشت، بارها در تجمعات خود به شوخی از شعار «ترامپ ۲۰۲۸» استفاده کرده و کلاههایی با همین عبارت بین هواداران توزیع کرده است.
در همین حال، استیو بنن، مشاور سابق ترامپ و از چهرههای نزدیک به او، هفته گذشته در گفتوگو با نشریه اکونومیست گفت: «برنامهای برای دور زدن متمم بیستودوم در دست تدوین است.»
او تاکید کرد: «ترامپ در سال ۲۰۲۸ رییسجمهوری خواهد بود، و مردم باید خود را با این واقعیت تطبیق دهند.»
او افزود که ترامپ را «ابزار اراده الهی» میداند؛ عبارتی که خود ترامپ نیز گاهی در سخنانش از آن استفاده کرده است.
تمجید از تیم معاون و وزیر امور خارجه
ترامپ در همین پرواز از معاون خود جیدی ونس و مارکو روبیو، وزیر امور خارجهاش بهعنوان «دو فرد بزرگ» نام برد و گفت اگر آن دو در انتخابات ۲۰۲۸ با هم متحد شوند، «تیمی غیرقابلتوقف» خواهند بود.
به گفته خبرنگاران همراه، روبیو هنگام این سخنان در کابین هواپیما پشت ترامپ ایستاده بود و با لبخند سرش را پایین انداخت.
سن و قدرت سیاسی
ترامپ ۷۹ ساله در حالی بحث دوره سوم را باز گذاشته است که در کارزار انتخاباتی ۲۰۲۴، سن بالای جو بایدن را محور حملات خود قرار داده و او را برای رهبری کشور «بیش از حد سالخورده» توصیف کرده بود.
با این حال، او همچنان برنامه فشردهای از دیدارها و سفرهای بینالمللی دارد و در گفتگوهای روزانه با خبرنگاران حاضر میشود.
اظهارات تازه ترامپ بار دیگر آینده سیاسی حزب جمهوریخواه را در هالهای از ابهام فرو برده است.
در حالی که برخی از متحدان ترامپ از ماندن طولانیتر او در قدرت حمایت میکنند، دیگر چهرههای حزب در تلاشاند برای دوران پس از ترامپ آماده شوند.
نشریه آمریکایی «امنیت ملی»، دوشنبه پنجم آبان در گزارشی نوشت جنگنده اف-۳۵آی که در جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل وارد خاک ایران شد، مجهز به یک سیستم نرمافزاری هوشمند است که از دادههای هر ماموریت برای بهبود عملکرد خود استفاده میکند.
این فناوری که در اسرائیل توسعه یافته، مجموعهای از «پروندههای داده پروازی میدانی» ایجاد میکند و نتایج هر عملیات را در سیستم ذخیره میسازد. سپس نرمافزار بر اساس تجربیات قبلی، تصمیمهای پروازی، مسیرهای نفوذ و الگوهای حمله را بهینهسازی میکند.
به بیان ساده، اف-۳۵آی با هر پرواز «باهوشتر» میشود. قابلیتی که تاکنون در هیچ جنگنده دیگری دیده نشده است.
غلاف جنگ الکترونیک «پرش فرکانسی»
یکی از اصلیترین تفاوتهای فنی میان اف-۳۵آی اسرائیل و نسخههای دیگر، نصب غلاف جنگ الکترونیک بومی با قابلیت پرش فرکانسی (Frequency Hopping) است.
این سامانه میتواند در لحظه، طیف فرکانسهای راداری دشمن را شناسایی و از طریق تغییر مداوم سیگنالهای خود، مانع قفل شدن رادارها بر جنگنده شود.
به گفته نشریه امنیت ملی، در جنگ ۱۲ روزه، این غلاف نقشی تعیینکننده داشت؛ چرا که رادارهای ایران در تمام مدت نبرد عملا «کور شده بودند» و هیچکدام از جنگندههای اسرائیلی شناسایی نشدند.
پلتفرم چندمنظوره با مغز دیجیتال
اف-۳۵آی تنها یک جنگنده نیست بلکه یک سامانه شبکهای پرنده است. حسگرهای چندطیفی آن بهطور همزمان دادههای جنگ الکترونیک، شناسایی و تصویربرداری فروسرخ را دریافت و با سیستم فرماندهی زمینی و سایر جنگندهها به اشتراک میگذارد.
این پیوند دادهای لحظهای به خلبان تصویری یکپارچه از میدان نبرد میدهد و امکان تصمیمگیری سریع و دقیق را فراهم میکند.
این گزارش تاکید کرد: «اف-۳۵آی بهنوعی هوش مصنوعی تاکتیکی مجهز است که میتواند تهدیدها را پیشبینی کند، اولویت هدفها را تعیین کند و مسیر فرار بهینه را پیشنهاد دهد.»
سلاحها و قابلیت نفوذ
اف-۳۵آی با ترکیبی از موشکها و بمبهای هدایتشونده بومی و آمریکایی تجهیز شده است؛ از جمله بمبهای دقیق ساخت اسرائیل و موشکهای ساخت آمریکا.
ترکیب قدرت پنهانکاری با این تسلیحات موجب میشود جنگنده بتواند در عمق خاک دشمن نفوذ کند، اهداف زیرزمینی را منهدم کند و بدون درگیری مستقیم بازگردد.
اف-۳۵آی در نبرد با جمهوری اسلامی توانست در روشنایی روز از میان یکی از متراکمترین شبکههای پدافندی منطقه عبور کند. امری که نشان از مهندسی پیشرفته سطح مقطع راداری و مواد جاذب امواج در ساختار بدنه دارد.
هماهنگی با سامانههای بدون سرنشین
برنامه بعدی نیروی هوایی اسرائیل، پیوند دادن اف-۳۵آی با پهپادهای هوشمند رزمی موسوم به «بال وفادار» است. این پهپادها که قادرند در کنار جنگنده ماموریت انجام دهند، میتوانند در نقش «جلوبرنده راداری»، «نشانگر هدف» یا «ارزیاب خسارت» عمل کنند.
اف-۳۵آی در آینده میتواند فرماندهی یک اسکادران پهپاد رزمی را در میدان نبرد بر عهده بگیرد. قابلیتی که در آمریکا با عنوان «هواپیمای رزمی مشترک» در حال توسعه است و اسرائیل نیز در مسیر دستیابی به آن قرار دارد.
آیندهای هوشمندتر با هوش مصنوعی و رایانش کوانتومی
این گزارش پیشبینی کرده است که اسرائیل بهزودی فناوری هوش مصنوعی و رایانش کوانتومی را به سیستم تحلیلی اف-۳۵آی اضافه کند تا سرعت پردازش دادههای میدانی چند برابر شود.
بر پایه این ارزیابی، این جنگنده دیگر یک وسیله حمل سلاح نیست، بلکه: «یک مغز پرنده است. هرچه بیشتر پرواز کند، از دادههای بیشتری میآموزد و کارآمدتر میشود.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، استارمر دوشنبه پنجم آبان در نخستین سفر رسمی خود به ترکیه از زمان آغاز نخستوزیری، این توافق را «لحظهای تاریخی» توصیف کرد.
اردوغان نیز گفت در آینده «پروژههای مشترک صنعتی و دفاعی جدیدی» میان دو کشور دنبال خواهد شد.
هدف ترکیه از خرید این جنگندهها تقویت توان هوایی و جبران فاصله با رقبای منطقهای از جمله اسرائیل عنوان شده است.
اسرائیل در ماههای اخیر با حملات هوایی به کشورهای منطقه، از جمله ایران و سوریه، موجب نگرانی آنکارا درباره توازن نظامی در خاورمیانه شده است.
اروپا نیز در شرایطی که جنگ اوکراین همچنان ادامه دارد، نقش ترکیه را در تقویت جناح شرقی ناتو و ثبات پس از جنگ در شرق اروپا حیاتی میداند.
برنامه برای خرید ۲۴ جنگنده دیگر از عمان و قطر
وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد علاوه بر قرارداد با بریتانیا، قصد دارد ۱۲ فروند جنگنده تایفون از عمان و ۱۲ فروند دیگر از قطر خریداری کند.
بر اساس گزارش پیشین رویترز، قرار است ترکیه ابتدا ۱۲ جنگنده کارکرده از این دو کشور دریافت کند تا نیازهای فوری خود را برطرف کند و در سالهای آینده جنگندههای جدید را از بریتانیا تحویل بگیرد.
بریتانیا اعلام کرده نخستین محموله از ۲۰ جنگنده جدید در سال ۲۰۳۰ تحویل ترکیه خواهد شد و این قرارداد شامل گزینه خرید تعداد بیشتری از این هواپیماها نیز میشود.
قیمت بالا و انتقاد کارشناسان
برخی تحلیلگران قیمت هشت میلیارد پوندی قرارداد را «غیرعادی و بسیار بالا» توصیف کردهاند.
بوراک ییلدریم، تحلیلگر دفاعی در استانبول، گفت: «هواپیما را به قیمت ناوچه میفروشند. هیچ جنگندهای ۴۰۰ میلیون پوند نمیارزد. این معامله نوعی فریب است.»
او افزود حتی اگر قرارداد شامل قطعات یدکی، آموزش و مهمات باشد، قیمت تعیینشده «بیسابقه» است.
دو طرف درباره جزییات دقیق اقلام همراه هواپیماها توضیحی ندادهاند.
پر کردن کمبود ناوگان هوایی ترکیه
ترکیه و بریتانیا تیرماه گذشته توافق اولیهای برای خرید تا ۴۰ فروند تایفون امضا کرده بودند که با موافقت اعضای کنسرسیوم یوروفایتر شامل آلمان، ایتالیا و اسپانیا انجام شد.
شرکتهای ایرباس، بیایای سیستمز و لئوناردو، سازندگان اصلی این جنگندهها هستند.
اردوغان هفته گذشته در سفر به قطر و عمان بخشی از مذاکرات خود را به همین موضوع اختصاص داده بود.
ترکیه در سالهای اخیر با گرمتر کردن روابط با غرب، تلاش کرده ناوگان هوایی سالخورده خود شامل جنگندههای اف-۱۶ را با یوروفایترها و احتمالا اف-۳۵های آمریکایی جایگزین کند.
آنکارا همچنین در حال توسعه جنگنده بومی خود به نام «قاآن» است اما این پروژه هنوز چند سال تا تکمیل فاصله دارد.
مقامهای ترکیه میگویند این قرارداد بخشی از راهبرد نوسازی هوایی کشور در واکنش به افزایش تنشهای منطقهای است.
آنکارا امیدوار است با دریافت این جنگندهها، جایگاه خود را در میان قدرتهای نظامی خاورمیانه بازیابد و همزمان همکاریهای دفاعی خود را با متحدان ناتو گسترش دهد.
