تازهترین پایشهای ماهوارهای و دادههای هوش مصنوعی دانشگاه شیراز حاکی از فرونشست سالانه بیش از ۳۰ سانتیمتری زمین در بخشهایی از دشت مرودشت است که میراث جهانی تختجمشید را در خطر فروپاشی قرار داده است.
خبرگزاری ایلنا چهارشنبه هفتم آبان گزارش داد روند نشست زمین در جنوب کشور شتاب گرفته است.
بر اساس این گزارش، مطالعات ماهوارهای اخیر لکههای قرمزی را بر نقشههای راداری نشان میدهد که بر اساس آن، مرودشت در کنار رفسنجان، کاشان و ورامین، به کانون بحرانی فرونشست در کشور بدل شده است.
بهرام بازوبندی، فعال میراث فرهنگی استان فارس، گفت که فرونشست در دشت مرودشت تبدیل به «امری معمول» شده و تمام اماکن باستانی استان را تهدید میکند.
به گفته او، «حدود پنج هزار چاه غیرمجاز» در این دشت همچنان مورد بهرهبرداری قرار میگیرند که «با وجود قرار گرفتن در فهرست پر شدن»، فعالاند و آب از آنها استخراج میشود.
گزارش اخیر لایوساینس نیز ایران را در میان بحرانیترین نقاط جهان از نظر نرخ فرونشست قرار داده؛ جایی که در برخی مناطق، نشست سالانه «تا بیش از ۳۰ سانتیمتر» گزارش شده است.
فرونشست زمین در ایران طی سالهای اخیر از «سطح هشدار» عبور کرده و به ابربحرانی خاموش و فرساینده بدل شده که سفرههای آب، زیرساختها، اراضی کشاورزی، آثار تاریخی و بافتهای ثبتشده ملی و امنیت زیستی شهرها و روستاها را تهدید میکند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، چهارم آبان در گزارشی از وضعیت فرونشست در استان فارس نوشت تختجمشید، پاسارگاد و نقش رستم، از مهمترین مکانهای تاریخی در معرض خطر هستند.
بر اساس این گزارش، مناطق اطراف تختجمشید و پاسارگاد بهدلیل برداشت بیرویه آب برای کشاورزی دچار فرونشست شدهاند.
تختجمشید با ادامه این روند دچار ترکهای گسترده میشود
بازوبندی توضیح داد هر بار که این مناطق بهویژه در فصل کشت، وارد چرخه فعالیت میشوند، حجم عظیمی از آب از سفرههای زیرزمینی اطراف میراث جهانی تختجمشید برداشت میشود.
به گفته این فعال میراث فرهنگی، همین امر، «تهدیدی مستقیم برای پایداری این محوطه تاریخی» است.
او با یادآوری «سهلانگاری در مدیریت منابع طبیعی» و آسیب آتشسوزیهای امسال به پوشش گیاهی اطراف سرچشمههای رودخانه کُر و کامفیروز، تاکید کرد کاهش تغذیه آبهای زیرزمینی، بحران را تشدید کرده است.
بازوبندی هشدار داد اگر این روند ادامه یابد و خاک تختجمشید با وسعت ۱۲۵ هزار مترمربع نشست کند، ترکهای گسترده شکل میگیرد و «احتمالا ضلع غربی کاخ آپادانا در آینده ترک میخورد».
رضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، ۲۹ شهریور با اشاره به بحران فرونشست در نقاط مختلفی از ایران اعلام کرد گزارش نگرانکنندهای درباره فرونشست بناهای تاریخی به دولت ارائه کرده است.
علی بیتاللهی، رییس بخش خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی نیز اول شهریور خبر داد ایران از نظر گستردگی فرونشست زمین در رتبه سوم جهان قرار دارد.
پایش میدانی و دادهمحور در مرودشت
علی نیکعهد، مدیرکل زمینشناسی جنوب کشور، به ایلنا گفت دشت مرودشت از آذر ۱۴۰۳ بهعنوان «پایلوت ملی فرونشست» انتخاب شد تا چرایی و راهکارهای مهار پدیده بررسی شود.
او گفت با بهرهگیری از نرمافزار تخصصی گاما، تصاویر راداری و تحلیلهای هوش مصنوعی، بین دو تا بیش از ۳۰ سانتیمتر افت زمین در نقاط مختلف ثبت شده و حتی در یک بازه سالانه، افت دو سانتیمتری به سه سانتیمتر رسیده است.
نیکعهد از «مدیریت برداشت آب آبرفتی، آبخوانداری، تزریق مجدد و تغذیه سفرههای زیرزمینی» بهعنوان راهکارهای مهار این پدیده نام برد.
بازوبندی نیز بر لزوم توقف فوری برداشتهای غیرمجاز، مسدودسازی موثر چاهها و اعمال قاطعانه ضوابط ساختوساز در حریم تختجمشید، تاکید کرد.
کارشناسان هشدار دادهاند ادامه وضع موجود، علاوه بر تختجمشید، پاسارگاد، نقش رستم و آرامگاه کوروش را نیز در معرض آسیب ناشی از فرونشست قرار میدهد و بدون اصلاح مدیریت آب و حریمها، خطر ترکخوردگی افزایش خواهد یافت.
شماری از شهروندان با ارسال پیامها و ویدیوهایی به ایراناینترنشنال گفتند نیروی انتظامی، بسیج و سپاه پاسداران، مسیرهای منتهی به پاسارگاد را مسدود کرده و مانع ورود مردم به این مجموعه شدهاند.
جمهوری اسلامی در طول چند دهه حکمرانی خود به روشهای مختلف کوشیده است مانع از اقبال روزافزون مردم به آیینها و سنتهای باستانی ایرانی و اماکن و میراث پیش از اسلام شود.
حکومت ایران در راستای این سیاست خود، در چندین نوبت تخت جمشید و پاسارگاد را در روز بزرگداشت کوروش کبیر تعطیل کرده است.
با این حال، رویکرد حکومت در جریان جنگ ۱۲ روزه و زیر آتش حملات اسرائیل، ناگهان دستخوش تغییر شد و مقامات و حامیان جمهوری اسلامی پای مفاهیم و نمادهای ملی و میهنی را به میان کشیدند.
این در حالی است که در سرود رسمی جمهوری اسلامی حتی یک بار نام ایران برده نشده و در قانون اساسی نیز نام ایران زیر سایه اسلام قرار دارد.
نرگس محمدی: راه کوروش در تقابل با استبداد دینی تحمیلشده بر ایران است
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح، در پیامی در اینستاگرام به مناسبت روز بزرگداشت کوروش کبیر، این شاه هخامنشی را «سرمایه نمادین فرهنگی» برای جهان، ایران و آینده خواند و گفت او «جلوهای از یک رهبری متفاوت از خود بر جای گذاشته که بخشی از میراث فرهنگی و تمدنی ما» به شمار میرود.
در این پیام آمده است: «کوروش بزرگ نماد رواداری در دنیای باستان است. آزادی ادیان و عقاید را حرمت مینهد و کسی را اجبار به اجرای سنتی یا سنت خود نمیکند.»
محمدی با انتقاد از سیاستهای جمهوری اسلامی افزود فراخوان کوروش «دلشادی مردمانی است به آنچه خود برمیگزینند و میپسندند و نه آنطور که استبداد دینی اکنون بر ایران ما تحمیل کرده است».
این فعال حقوق بشر ادامه داد: «او تاکید کرد که قدرت بدون عدالت، ویرانگر است و نگاهی به حاکمان امروز ما که ظالمانی بیش نیستند، ویرانگری ایشان را نشان میدهد. فراخوان او دعوتیست به آزادی که امروز زندانهای جمهوری اسلامی و چوبههای دار نماد استبداد و آزادیستیزیشان است.»
به گفته محمدی، مردم ایران راه کوروش کبیر را «برای برابری مردمان و احترام به تفاوتها، تحقق عدالت و آزادی و حقوق بشر و دموکراسی» ادامه خواهند داد.
هفتم آبان که بهصورت غیررسمی بهعنوان «روز بزرگداشت کوروش کبیر» شناخته میشود، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی به ثبت نرسیده است.
این روز را شماری از شهروندان و دوستداران تاریخ ایران بر اساس روایتهایی درباره ورود کوروش به بابل و صدور منشور او بهعنوان نماد عدالت و آزادی گرامی میدارند.
مقام دولت پزشکیان: درخواستی برای ثبت روز کوروش در تقویم ارائه نشده است
قادر آشنا، مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور، هفتم آبان در پاسخ به پرسشی درباره ثبت نشدن روز کوروش در تقویم رسمی جمهوری اسلامی گفت از زمان آغاز مسئولیت او در سال گذشته، «هیچ پیشنهادی برای نامگذاری روزی به نام کوروش ارائه نشده است».
او اضافه کرد: «درباره اینکه سالیان گذشته چنین پیشنهادی مطرح شده است یا خیر، اطلاعی ندارم.»
آشنا در عین حال تاکید کرد باید از «شخصیتهای اسطورهای، افسانهای و تاریخی» برای «تقویت انسجام ملی» بهره برد.
این در حالی است که روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ بهصراحت مخالفت خود را با ملیگرایی اعلام کرده بود.
او مرزهای ملی را مانعی برای تشکیل «امت واحده تحت رهبری ولی فقیه» دانسته و خواستار برقراری حکومتی فراملی شده بود.
محمدزاده چهارشنبه هفتم آبان در مصاحبه با مجله «دنیای تصویر» گفت اتهامی که در جلسه دادگاه برای جمشیدی در نظر گرفته شد، «زنای به عنف» بود که مجازات آن طبق ماده ۲۲۴ قانون مجازات اسلامی، «سلب حیات یا اعدام» است.
او تاکید کرد «هیچ دلیل محکم و قاطعی» در خصوص اتهام مطرحشده علیه این بازیگر وجود ندارد.
محمدزاده با اشاره به دستگیری جمشیدی افزود: «پژمان را به زندان قزلحصار منتقل کردند. زندان قزلحصار یک زندان بزرگ در اطراف کرج است و افرادی آنجا قرار دارند که محکوم به اعدام هستند. در آن بند هم اتفاقات ناگوار بسیار زیادی رخ میدهد.»
۲۹ مهر، رسانهها در ایران از بازداشت جمشیدی خبر دادند. او سرانجام سوم آبان با تودیع وثیقه از زندان آزاد شد.
با وجود باز بودن پرونده این بازیگر سرشناس در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی، او ششم آبان توانست از کشور خارج شود.
جمشیدی: برای دیدار خانوادهام کشور را ترک کردم
این بازیگر سینما شامگاه ششم آبان اتهام مطرحشده علیه خود را «ساختگی و کذب محض» خواند و اعلام کرد سفرش به خارج از کشور برای دیدار با اعضای خانواده انجام شده است.
او در یک استوری اینستاگرام در صفحه خواهرش، مامک جمشیدی، نوشت: «من بهطور قانونی از کشور خارج شدم؛ اون هم برای مدت کوتاهی تا خانوادهام رو ببینم، ولی خیلی زود برمیگردم.»
جمشیدی افزود: «در نهایت من مطیع قانون کشورم هستم و مطیع دستورات دستگاه محترم قضایی. هر زمان که دستور بدهند و من رو احضار کنند، من پیروی خواهم کرد.»
روزنامه هممیهن ششم آبان در گفتوگویی با شاکی پرونده جمشیدی و مادر او، جزییات تازهای از ماجرا و روند این پرونده را منتشر کرد.
یک روز پس از انتشار این گزارش، وبسایت روزنامه هممیهن از دسترس خارج و گزارش مورد نظر نیز از وبسایت و صفحات مجازی این رسانه حذف شد.
جمشیدی: اتهامات مطرحشده در مصاحبه شاکی کذب محض است
جمشیدی در ادامه استوری اینستاگرامی، این مصاحبه را «ساختگی و کذب محض» توصیف کرد و نوشت: «از داستان کثیف داخل منزل من تا نتیجه پزشکی قانونی که تمامی نتایج پزشکی قانونی در پرونده موجوده، دقیقا خلاف آن چیزی است که به دروغ مدعی شدن.»
او افزود: «این پرونده یک پرونده قضایی است و بنده خودم رو مجاز به توضیح بیشتر نمیبینم ... دستگاه محترم قضایی در حال رسیدگی به پرونده است. تا صدور حکم نهایی من صبور و در عین حال مطیع قانون هستم.»
ششم آبان، عباس مسجدی، رییس سازمان پزشکی قانونی کشور، از پرونده جمشیدی اظهار بیاطلاعی کرد و گفت این پرونده به پزشکی قانونی «ارجاع نشده است یا من مطلع نیستم».
او در عین حال اضافه کرد: «اگر دستگاه قضایی و مراجع قضایی و قضات محترم اطلاعاتی خواسته باشند، در اختیارشان میگذاریم.»
پرونده جمشیدی با واکنشهای متفاوتی در میان شهروندان و کاربران شبکههای اجتماعی همراه بوده است.
خروج او از کشور نیز ابهامات را تشدید کرده و پرسشهای بیشتری را در افکار عمومی برانگیخته است.
پلیس نیوزیلند سهشنبه ششم آبان در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال مبنی بر تحقیقات در مورد شرکت بیمه «مریتایم میوچوال» اعلام کرد تحقیقات درباره این شرکت را آغاز کرده است.
بهگفته پلیس نیوزیلند، حکمهای تفتیش این دفتر در روز ۲۴ مهر صادر شده تا در زمینه ادعای نقض قانون تحریمهای روسیه مصوب سال ۲۰۲۲ تحقیقات لازم را انجام دهد.
پس از آن، ماموران گروه جرایم مالی پلیس دفاتر شرکت «مریتایم میوچوال» در اوکلند و کرایستچرچ، و همچنین یک واحد مسکونی خصوصی در اوکلند را در چارچوب تحقیقات درباره نقض احتمالی این قانون بازرسی کردند.
کریستیان بارنارد، بازرس جنایی، گفت پلیس اسناد و مدارکی را از دفاتر شرکت ضبط کرده است، و افزود که سه نفر بازداشت و بازجویی شدهاند.
به گفته او، در حال حاضر هیچ اتهام کیفری علیه این سه نفر مطرح نشده است.
بر اساس این گزارش، از آنجا که این پرونده همچنان در حال بررسی است، پلیس نیوزیلند در موقعیتی نیست که جزئیات بیشتری ارائه دهد.
او اضافه کرد که پلیس نیوزیلند از سوی نهادهای همکار، هم در داخل کشور و هم در سطح بینالمللی، مورد حمایت قرار دارد.
همچنین وزارت امور خارجه نیوزیلند نیز در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال اعلام کرد که این کشور اجرای قانون تحریمهای روسیه و مقررات مربوط به آن را «بسیار جدی» میگیرد و نهادهای نیوزیلندی در زمینه رعایت این مقررات با یکدیگر همکاری دارند.
این وزارتخانه افزود که بهعنوان نهاد ناظر اجرایی قانون تحریمهای روسیه مصوب ۲۰۲۲، درباره فعالیتهای اجرایی در حال انجام اظهارنظر نمیکند.
خبرگزاری رویترز در گزارش تحقیقی مفصلی در ششم آبان نوشت که تا ژوئیه ۲۰۲۴ حدود ۶۲۱ نفتکش از سوی آمریکا، اتحادیه اروپا و بریتانیا تحریم شده بودند که دستکم ۹۷ مورد از آنها در مقطعی، بیمه مریتایم میوچوال داشتهاند.
رویترز افزود نفتکشهای «ناوگان سایه» که دهها میلیارد دلار نفت ایران و روسیه را به آسیا منتقل کرده و از تحریمهای غرب گریختهاند، از سوی یک شرکت بیمه در نیوزیلند بیمه شدهاند که یک خانواده بریتانیایی آن را اداره میکند.
این خبرگزاری نوشت «مریتایم میوچوال» که از سوی پل رنکین ۷۵ ساله، اهل بریتانیا و خانوادهاش اداره میشود، از دو دهه پیش همهچیز را -از یدککش تا کشتی باری- بیمه کرده اما بیمههای آن در سالهای اخیر به نفتکشهایی رسیده که کشورهای غربی تحریمشان کردهاند.
بر اساس این گزارش، بررسی هزاران سند کشتیرانی، معاملات نفتی، دادههای بیمه و حملونقل و مصاحبه با چندین منبع آگاه نشان میدهد این شرکت با فراهم کردن بیمه لازم برای ورود نفتکشها به بنادر، به یکی از بازیگران اصلی در بازار خرید و فروش نفت تحریمی تبدیل شده است.
در این حال، مریتایم میوچوال در بیانیهای به روزنامه هرالد نیوزیلند گفت اتهامات را «قاطعانه رد میکند» و افزود فعالیتهایش بر پایه «استانداردهای سختگیرانه» برای تضمین پایبندی کامل به همه قوانین است.
قانون تحریمهای روسیه مصوب سال ۲۰۲۲ چیست؟
قانون تحریمهای روسیه مصوب سال ۲۰۲۲، قانونی است که توسط پارلمان نیوزیلند تصویب شد و چارچوبی برای اعمال تحریمهای مستقل علیه روسیه در واکنش به حمله این کشور به اوکراین در سال ۲۰۲۲ ایجاد میکند.
این قانون اجازه میدهد تحریمهایی علیه افرادی که در تجاوز روسیه به اوکراین نقش داشتهاند یا با آن مرتبط هستند، از جمله اشخاص، خدمات، شرکتها و داراییها، اعمال شود. همچنین قانون تحریمها امکان تحریم سایر کشورهایی را که در تجاوز روسیه همدست بودهاند، از جمله بلاروس، فراهم میکند.
در تاریخ ۹ مارس ۲۰۲۲، قانون تحریمهای روسیه با حمایت کامل و رأی مثبت تمام احزاب حاضر در پارلمان نیوزیلند به تصویب رسید.
در همین ارتباط و در تاریخ ۱۴ دسامبر سال ۲۰۲۲، دولت وقت نیوزیلند تحریمهایی را علیه فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ سعید آقاجانی و امیرعلی حاجیزاده، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، محمد باقری و شرکت سازنده پهپاد صنایع هوایی شاهد اعمال کرد.
این اقدام به گفته نانایا ماهوتا، وزیر امور خارجه پیشین نیوزیلند، جمهوری اسلامی را به سومین کشور، در کنار روسیه و بلاروس تبدیل کرد که تحت قانون تحریمهای روسیه قرار گرفته است.
ماهوتا اعلام کرد که این تحریمها به دلیل نقش جمهوری اسلامی در «تأمین فناوری تسلیحاتی برای روسیه که موجب مرگ و جراحت غیرنظامیان اوکراینی شده است» وضع شدهاند و اقدامات جمهوری اسلامی، حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین را تهدید کرده است.
انجمن صنفی فرهنگیان هرسین در بیانیهای با اشاره به بازداشت رستمی به دست نیروهای اداره اطلاعات در ۲۵ مهر در منزلش در هرسین در استان کرمانشاه نوشت که بر اساس «پاسخ ابهامآمیز» ماموران اطلاعات به خانوادهاش، او به تهران و زندان اوین منتقل شده است.
پیش از این، شبکه حقوق بشر کردستان گزارش داده بود که رستمی با چهره خونین پس از ضربو جرح به دست ماموران اطلاعات با فرزند زندانیاش روبرو شده است. بر اساس این گزارش، اقدام ماموران وزارت اطلاعات با هدف اعمال فشار بر احسان رستمی برای انجام اعتراف اجباری انجام شده است.
احسان رستمی همراه با چهار فعالی دیگر فرهنگی ۲۹مرداد در تهران بازداشت شد. او در زندان اوین در اعتصاب غذای تر به سر میبرد و از انجام اعتراف اجباری خودداری کرده است.
انجمن صنفی فرهنگیان هرسین بدون توضیح بیشتر در مورد جزییات اعترافاتی که نیروهای امنیتی به دنبال آن هستند، تاکید کرد که «فشار بر خانواده زندانیان جهت اعترافگیری اجباری یک اقدام ضدانسانی و مغایر با موازین حقوقی و نشانه بارز خشونت سیستماتیک حاکمیت و فروپاشی سیاست دستگاههای قضایی و امنیتی است.»
این تشکل صنفی اضافه کرد که دستگاههای قضایی و امنیتی «با هر ابزار ناانسانی سعی در ایجاد ترس و عدم همگرایی بین مردم ستمدیده، برای پیشبرد اهداف سیاسی شکستخورده خود در داخل و خارج میکنند.»
انجمن صنفی فرهنگیان اسلام آبادغرب نیز با اشاره به این موضوع که جهانگیر رستمی از زمان بازداشت «از داشتن وکیل محروم بوده و هیچ تماسی با خانواده نداشته است»، بازداشت «غیرقانونی همراه با خشونت» او را به شدت محکوم کرد و این رویه را «نقض فاحش حقوق بشر و اصول قانون اساسی و تعهدات بینالمللی» دانست.
این انجمن صنفی خواستار آزادی بیقیدوشرط رستمی و دسترسی او به وکیل منتخب خود شد، و از تمامی نهادهای صنفی، مدنی و حقوق بشری خواست که در برابر این بیقانونی و دستگیری فعالین صنفی سکوت نکنند.
همچنین کانون صنفی معلمان استان بوشهر بازداشت رستمی را «ادامه ستمهایی» نامید که «دهههاست در سراسر کشور٫ معلمان عدالتخواه و آزاداندیش و دیگر آزدایخواهان از اقشار مختلف را نشانه رفته است و گویا پایانی ندارد.»
این تشکل صنفی همچنین خواستار «خردورزی» حاکمیت شد.
همزمان بر اساس گزارش تشکلهای صنفی، بازنشستگان در تجمع سهشنبه در مقابل صندوق بازنشستگی در کرمانشاه خواستار آزادی رستمی شدند.
آنها علاوه بر مطالبه آزادی او، خواستار شریفه محمدی و پخشان عزیزی، دو فعال کارگری و مدنی محکوم به اعدام، نیز شدند.
