در پی تصرف آخرین پایگاه ارتش سودان در دارفور از سوی نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) و گزارشها درباره حملات این گروه به غیرنظامیان و کشتن ۴۶۰ نفر در یک بیمارستان در شهر الفاشر، شماری از سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات آمریکا از دولت دونالد ترامپ خواستند اقدام قاطعتری انجام دهد.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه هشتم آبان در گزارشی نوشت جیم ریش، سناتور جمهوریخواه ایالت آیداهو و رییس کمیته روابط خارجی سنا، از دولت ترامپ خواست گروه شبهنظامی «نیروهای پشتیبانی سریع» را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار دهد.
او در بیانیهای در شبکه ایکس نوشت: «آنچه در الفاشر رخ داد تصادفی نبود؛ بخشی از برنامه نیروهای پشتیبانی سریع بود. این گروه با ترور، جنایت و نسلکشی، مردم سودان را هدف قرار داده است.»
جین شاهین، سناتور دموکرات ایالت نیوهمپشایر و عضو ارشد کمیته روابط خارجی سنا نیز چهارشنبه گفت احتمالا از چنین تصمیمی حمایت خواهد کرد؛ هر چند تاکید کرد نیاز دارد جزییات بیشتری را بررسی کند.
شاهین همچنین امارات متحده عربی را بهدلیل آنچه «نقش غیرمسئولانه در تشدید بحران انسانی سودان» خواند، مورد انتقاد قرار داد.
ارتش سودان پیشتر امارات را متهم کرده بود که به نیروهای پشتیبانی سریع کمک نظامی میکند. اتهامی که ابوظبی آن را رد کرده است.
قتل عام در بیمارستان
خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان بهداشت جهانی، نوشت که نیروهای پشتیبانی سریع سهشنبه ۴۶۰ نفر، شامل بیماران و همراهانشان را در بیمارستان سعودی الفاشر کشتند.
شاهدان گفتند نیروهای پشتیبانی سریع هنگام یورش به شهر، از خانهای به خانه دیگر رفتند و به زنان، مردان و کودکان شلیک کردند. بسیاری در خیابانها بر اثر گلوله جان باختند یا هنگام فرار هدف قرار گرفتند.
شبکه پزشکان سودان که جنگ داخلی را رصد میکند، اعلام کرد: «آنان به هیچکس رحم نکردند. بیماران، پزشکان و همراهان همه در بیمارستان به قتل رسیدند.»
به گفته دفتر مهاجرت سازمان ملل، بیش از ۳۶ هزار نفر از ساکنان الفاشر از یکشنبه از شهر گریختهاند.
دولت جو بایدن پیش از آغاز به کار ترامپ اعلام کرد نیروهای پشتیبانی سریع و شبهنظامیان متحد آن در سودان «مرتکب نسلکشی» شدهاند و تحریمهایی علیه محمد حمدان داگالو، معروف به «حمدتی»، رهبر این گروه، وضع کرد.
جنگ داخلی سودان از ماه آوریل سال ۲۰۲۳ با درگیری میان ارتش و نیروهای پشتیبانی سریع آغاز شد.
این جنگ به خشونتهای قومی گسترده، قحطی، آوارگی میلیونها نفر و مرگ دهها هزار تن انجامیده است.
سازمانهای امدادی این جنگ را «یکی از بدترین فاجعههای انسانی جهان» توصیف کردهاند.
ترامپ پنجشنبه هشتم آبان در مصاحبه با خبرنگاران در هواپیمای ایرفورسوان پس از پایان سفرش به آسیا، دیدار با همتای چینی خود را «بسیار موفق» و «شگفتانگیز» خواند و اعلام کرد در آوریل ۲۰۲۶ راهی چین خواهد شد و شی نیز «مدتی پس از آن» به ایالات متحده سفر خواهد کرد.
کاهش تعرفههای مرتبط با قاچاق مواد فنتانیل
ترامپ خبر داد واشینگتن از امروز تمامی تعرفههایی را که در پاسخ به ورود مواد شیمیایی مرتبط با فنتانیل از چین وضع شده بود، کاهش میدهد و از ۲۰ درصد به ۱۰ درصد میرساند.
او افزود که باور دارد چین واقعا در حال «اتخاذ اقدامات قاطع» است و شی «بهسختی تلاش خواهد کرد» تا مانع از ورود فنتانیل به آمریکا شود.
بدین ترتیب، تعرفههای اعمالشده واشینگتن بر واردات از چین در مجموع از ۵۷ درصد به ۴۷ درصد کاهش مییابد.
فنتانیل ماده مخدر مرگباری است که اکنون عامل اصلی مرگومیر ناشی از مصرف بیش از حد مواد در ایالات متحده محسوب میشود.
توافق بر سر محصولات کشاورزی و مواد معدنی کمیاب
ترامپ در ادامه اظهارات خود گفت چین از «همین امروز» خرید «مقادیر عظیمی» سویا و دیگر محصولات کشاورزی آمریکا را آغاز خواهد کرد.
او همچنین خبر داد اختلاف تجاری با چین بر سر مواد معدنی کمیاب پایان یافته و پکن «دیگر مانعی در این زمینه ایجاد نمیکند».
به گفته رییسجمهوری آمریکا، دو کشور به توافقی یکساله درباره عناصر کمیاب دست یافتهاند که قرار است پس از پایان مدت آن، تمدید شود.
با این حال، ترامپ توضیحی درباره جزییات مفاد توافق تازه ارائه نداد.
تجارت مواد معدنی کمیاب یکی از محورهای اصلی تنش میان چین و آمریکا به شمار میرفت، زیرا پکن که کنترل ۹۰ درصد از منابع جهانی این مواد را در اختیار دارد، از آنها بهعنوان اهرمی در برابر تعرفههای واشینگتن استفاده میکرد.
واکنش بازارهای جهانی
با اعلام توافق چین و آمریکا، بازارهای جهانی سهام روز پرنوسانی را پشت سر گذاشتند و شاخصهای اصلی در آسیا و اروپا میان صعود و افت در نوسان بودند.
شاخص ترکیبی شانگهای پس از رسیدن به بالاترین سطح خود در ۱۰ سال گذشته اندکی کاهش یافت و بهای آتی سویا در آمریکا نیز افت کرد.
کایل رودا، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت «کپیتال داتکام» ملبورن، گفت: «رفتار فعلی بازار نشان میدهد بخش زیادی از خبر [توافق] پیشتر در قیمتها لحاظ شده بود. به نظر میرسد سرمایهگذاران انتظار لغو کامل تعرفههای مربوط به فنتانیل را داشتند و شاید همین مساله موجب واکنش محتاطانه بازار شده است.»
بازارهای سهام از والاستریت تا توکیو در روزهای منتهی به دیدار ترامپ و شی به رکوردهای تازهای رسیده بودند زیرا سرمایهگذاران به توافقی برای کاهش تنشهای تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان امید داشتند؛ نبردی که طی سالهای اخیر زنجیرههای تامین جهانی را بر هم زده و اعتماد فعالان اقتصادی را تضعیف کرده است.
در میان شرکای اصلی تجاری آمریکا، تنها هند و برزیل همچنان مشمول تعرفههای بالاتر از چین هستند.
جدال در حوزه هوش مصنوعی
ترامپ در ادامه اظهارات خود اعلام کرد در مذاکرات با همتای چینی خود، درباره تراشه پیشرفته هوش مصنوعی «بلکوِل» ساخت شرکت انویدیا صحبتی نشده است.
او هفتم آبان گفته بود ممکن است در مورد صدور مجوز صادرات نسخه ضعیفتر پردازنده گرافیکی انویدیا با شی مذاکره کند.
این تراشه نقشی محوری در رقابت جهانی هوش مصنوعی ایفا میکند.
آخرین اظهارات ترامپ امیدهای شرکت انویدیا را برای کسب مجوز از آمریکا و چین بهمنظور فروش نسخهای تعدیلشده از پیشرفتهترین تراشه هوش مصنوعی خود کمرنگ کرد.
ساعاتی پیش از این دیدار، جان مولنار، رییس کمیته چین در مجلس نمایندگان ایالات متحده، اعلام کرد به دولت ترامپ اطلاع داده است که آمریکا نباید جدیدترین تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی را به «دشمن اصلی کشور» بفروشد.
مناقشههای اوکراین و تایوان
رییسجمهوری آمریکا در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ایرفورسوان اعلام کرد موضوع جنگ اوکراین در دیدار با همتای چینیاش مطرح شده و پکن و واشینگتن قصد دارند برای پایان دادن به کشتار غیرنظامیان در این جنگ همکاری کنند.
ترامپ از مواضع اوکراین و روسیه در قبال مناقشه کنونی انتقاد کرد و افزود: «دو طرف درگیر نبردی سخت هستند و گاهی باید اجازه داد به جنگ خود ادامه دهند. ... احمقانه است.»
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یکپنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
ایالات متحده در روزهای اخیر مواضع سختگیرانهتری در قبال روسیه اتخاذ کرده است. وزارت خزانهداری آمریکا ۳۰ مهر اعلام کرد در واکنش به «نبود تعهد جدی» از سوی روسیه برای خاتمه دادن به جنگ، تحریمهای تازهای علیه مسکو وضع کرده است.
ترامپ همچنین گفت تحولات تایوان در دیدار با شی «اصلا مطرح نشد»: «در این مورد صحبتی نکردیم.»
ساعاتی پیش از این دیدار، لین چیا-لونگ، وزیر خارجه تایوان، تاکید کرد این کشور به روابط خود با واشینگتن «اطمینان دارد».
چین تایوان را بخشی از قلمروی خود میداند و بارها تهدید کرده در صورت لزوم، برای الحاق این جزیره به سرزمین خود به زور متوسل خواهد شد.
به گزارش رسانههای بینالمللی، شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، در آغاز دیدارش با دونالد ترامپ در پایگاه هوایی «گیمه» در کره جنوبی گفت دیدن دوباره رئیسجمهوری آمریکا پس از سالها برای او «بسیار خوشایند» است. او یادآور شد که پس از انتخاب دوباره ترامپ، دو رهبر سه بار با یکدیگر گفتوگو کرده و همواره در تماس نزدیک بودهاند.
شی در سخنان خود تاکید کرد که اگرچه چین و ایالات متحده به دلیل تفاوت در شرایط ملی همیشه دیدگاههای یکسانی ندارند، اما وجود اصطکاک میان دو اقتصاد بزرگ جهان «طبیعی» است. او گفت: «در برابر بادها و امواج، شما و من که سکان روابط چین و آمریکا را در دست داریم، باید مسیر درست را حفظ کنیم تا کشتی بزرگ روابط دوجانبه بهطور پایدار پیش برود.»
رئیسجمهوری چین گفت توسعه کشورش «همسو با چشمانداز رئیسجمهوری ترامپ برای عظمت دوباره آمریکا» است و افزود: «دو کشور ما کاملاً قادرند یکدیگر را در دستیابی به موفقیت و شکوفایی یاری دهند.» او تصریح کرد که تاریخ و واقعیت هر دو نشان میدهد چین و آمریکا باید «شریک و دوست» باشند.
شی جینپینگ همچنین خبر داد که تیمهای اقتصادی و تجاری دو کشور در دور اخیر مذاکرات به «توافقی اصولی» در مورد نگرانیهای اصلی خود دست یافتهاند و این پیشرفت، زمینهساز دیدار امروز او و ترامپ بوده است. او گفت: «من آمادهام همکاری با شما را ادامه دهم تا پایهای محکم برای روابط چین و آمریکا ایجاد کنیم و فضایی مثبت برای توسعه هر دو کشور فراهم سازیم.»
شی در ادامه سخنان خود از نقش ترامپ در توافق آتشبس اخیر غزه و تلاشهای او برای حل مناقشات مرزی میان کامبوج و تایلند تمجید کرد و گفت چین نیز در جهت صلح و ثبات منطقهای نقش فعالی ایفا میکند.
او در پایان با اشاره به چالشهای جهانی گفت: «جهان امروز با مشکلات دشواری روبهروست، اما چین و ایالات متحده میتوانند با پذیرفتن مسئولیت مشترک خود به عنوان دو قدرت بزرگ، دستاوردهای بزرگ و ملموسی برای مردم دو کشور و کل جهان رقم بزنند.»
این نخستین دیدار دو رهبر از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه گذشته است. ترامپ در آستانه نشست، با لحنی خوشبینانه از احتمال دستیابی به توافق با پکن سخن گفت و آن را گامی برای ثبات اقتصادی جهان دانست.
اما کارشناسان هشدار دادهاند که با تشدید رقابت اقتصادی و نظامی میان دو کشور، هرگونه آتشبس احتمالی موقت و شکننده خواهد بود. جنگ تجاری میان آمریکا و چین در اوایل ماه جاری میلادی دوباره شعلهور شد، پس از آنکه پکن اعلام کرد صادرات عناصر نادر معدنی — حیاتی برای صنایع پیشرفته مانند تولید تراشه و خودروهای برقی — را محدود میکند. در پاسخ، ترامپ تهدید کرد تعرفههای ۱۰۰ درصدی جدیدی بر واردات کالاهای چینی وضع کرده و صادرات اقلامی که با فناوری آمریکایی تولید میشوند را نیز محدود خواهد کرد.
ترامپ در آستانه این دیدار در پیامی در شبکه تروث سوشال نوشته بود: «G2 بهزودی تشکیل جلسه میدهد.» او همچنین اعلام کرده بود که آمریکا قصد دارد آزمایشهای تسلیحات هستهای خود را از سر بگیرد، اقدامی که به گفته ناظران، پیامی مستقیم به پکن است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، پس از مذاکرات فشرده میان هیاتهای دو کشور که پیش از دیدار دو رییس جمهوری انجام شده بود گفت انتظار میرود چین اعمال محدودیتهای جدید بر صادرات عناصر نادر را به مدت یک سال به تعویق بیندازد و خرید سویا از آمریکا را از سر بگیرد. این توافق بخشی از «چارچوب جامع همکاری» است که احتمالاً در دیدار ترامپ و شی نهایی خواهد شد.
در آستانه نشست، چین نخستین محموله سویا از آمریکا را پس از چند ماه خریداری کرده است. کاخ سفید اعلام کرد که این گفتوگو میتواند آغازگر مجموعهای از دیدارهای متقابل میان دو رهبر در سال آینده باشد، هرچند ترامپ خواهان «نتایج فوری» است و وعده داده در ازای تعهد چین به توقف صدور مواد اولیه ساخت فنتانیل، بخشی از تعرفههای تجاری را کاهش دهد.
ترامپ همچنین گفته است ممکن است در جریان همین گفتوگوها توافق نهایی درباره اپلیکیشن تیکتاک را با شی جینپینگ امضا کند؛ برنامهای که در آمریکا با خطر ممنوعیت روبهروست مگر اینکه مالکان چینی آن سهام خود در بخش آمریکایی را واگذار کنند. در مقابل، سخنگوی وزارت خارجه چین، گوا جیاکون، اعلام کرده است که پکن آماده است «برای دستیابی به نتایج مثبت» با واشینگتن همکاری کند.
توافقهای پیشین میان دو کشور که به کاهش تعرفههای تلافیجویانه و ازسرگیری صادرات عناصر نادر از چین منجر شده بود، قرار است ۱۰ نوامبر منقضی شود. چین در گفتوگوهای اخیر خواستار لغو تعرفههای ۲۰ درصدی بر فنتانیل، کاهش کنترل صادرات فناوریهای حساس آمریکایی و لغو هزینههای جدید بندری بر کشتیهای چینی شده است.
سایه تنش تایوان بر نشست بوسان
دیدار ترامپ و شی در حالی برگزار میشود که تنشهای منطقهای بر سر تایوان، متحد راهبردی واشنگتن و جزیرهای که پکن آن را بخشی از خاک خود میداند، شدت گرفته است. رسانههای دولتی چین گزارش دادهاند که بمبافکنهای H-6K ارتش چین در نزدیکی تایوان مانور «رزمایش مقابلهای» انجام دادهاند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در واکنش گفت تایوان نباید از این مذاکرات نگران باشد و تاکید کرد واشینگتن مطابق قانون موظف است توان دفاعی این جزیره را تضمین کند. کارشناسان با این حال هشدار دادهاند که ترامپ ممکن است در چارچوب توافقهای تجاری گستردهتر، امتیازهایی درباره تایوان به پکن بدهد.
ترامپ در پایان سفر پنجروزه خود به آسیا، پیشتر با ژاپن و چند کشور جنوب شرق آسیا توافقهایی در زمینه تأمین عناصر نادر امضا کرده بود تا وابستگی جهانی به چین در این حوزه کاهش یابد — اقدامی که به گفته تحلیلگران، بخشی از تلاشهای آمریکا برای تضعیف برتری اقتصادی و ژئوپلیتیکی چین است.
این رأیگیری کمتر از یک هفته پس از آن انجام شد که ترامپ تهدید کرده بود بهخاطر یک آگهی تلویزیونی در ایالت انتاریوی کانادا، تعرفهها بر کالاهای آن کشور را ۱۰ درصد افزایش خواهد داد.
در رایگیری سنا، ۵۰ سناتور علیه اعمال تعرفه علیه کانادا رای دادند، در حالی که ۴۶ سناتور از اقدام رییسجمهوری ایالات متحده حمایت کردند.
پولیتیکو اشاره کرد که چهار سناتور جمهوریخواه که همراه با دموکراتها رأی دادند، میچ مککانل از کنتاکی، سوزان کالینز از مین، لیزا مورکوسکی از آلاسکا و رند پال از کنتاکی بودند.
همین چهار سناتور جمهوریخواه سهشنبه ششم آبان نیز به قطعنامهای برای مسدود کردن تعرفهها بر کالاهای برزیلی رأی مثبت داده بودند.
آنها حدود شش ماه پیش برای اولین بار به دموکراتها پیوستند و تعرفههای کانادا را مسدود کردند.
ترامپ در پایان هفته گذشته مذاکرات تجاری با کانادا را متوقف کرد. این اقدام پس از آن انجام شد که دولت ایالتی انتاریو یک آگهی را پخش کرد که در آن، رونالد ریگان، رییسجمهوری پیشین ایالات متحده، از اعمال تعرفهها انتقاد میکرد.
ترامپ گفت که تعرفهها بر صادرات کانادا را بهمیزان ۱۰ درصد دیگر، از سطح کنونیِ ۳۵ درصد، افزایش خواهد داد، اما هنوز این تهدید را عملی نکرده است.
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، گفته است هر زمان که ترامپ آماده باشد، برای ازسرگیری مذاکرات آمادگی دارد.
او گفته بود پیش از توقف مذاکرات، آمریکا و کانادا در مورد تعرفههای فولاد، آلومینیوم و انرژی پیشرفت قابلتوجهی داشتند.
سناتور کالینز از ایالت مین که با کانادا هممرز است، گفت بهخاطر میزان «درهمتنیدگی» دو اقتصاد به این قطعنامه رأی داده است.
سناتور مککانل هم از ادعاهای ترامپ مبنی بر اینکه آگهی، جعلی بوده و ریگان از تعرفهها حمایت میکرد، انتقاد کرد.
در آن آگهی، بخشی ویرایششده از یک سخنرانی رادیویی ریگان در سال ۱۹۸۷ پخش شده بود که او در آن اعلام کرده بود تعرفههایی بر ژاپن وضع میکند اما دربارهٔ خطرات جنگهای تجاری هشدار داده بود.
رییسجمهوری پیشین ایالات متحده گفته بود که راه دستیابی ملل به رفاه، رد قوانین حمایتگرایانه و ترویج رقابت عادلانه و آزاد است.
سناتور مککانل در بیانیه سهشنبه خود گفت: «خسارتهای اقتصادی ناشی از جنگهای تجاری استثنا نیستند، بلکه قاعده هستند و هیچ خوانشِ غلطی از ریگان خلاف این را نشان نخواهد داد.»
او اعلام کرده بود که به نفع قطعنامههای پایان دادن به اختیارات اضطراری تعرفه رأی خواهد داد.
پولیتیکو اشاره کرد که چنین رایگیریهایی جنبه نمادین دارند و ضمانت اجرایی نخواهند داشت.
به گزارش خبرگزاری رویترز از بوسان، دیدار تاریخی ترامپ و شی در پایگاه نیروی هوایی گیمه برگزار شد؛ فرودگاهی که هم کاربرد نظامی دارد و هم یکی از پررفتوآمدترین فرودگاههای غیرنظامی کره جنوبی محسوب میشود. این نشست در حالی انجام شد که دو کشور در تلاشاند از تشدید جنگ تجاری جلوگیری کنند.
دو رهبر پیش از ورود به اتاق مذاکره، در برابر دوربینها با یکدیگر دست دادند. ترامپ با لبخند گفت: «قرار است دیداری بسیار موفق داشته باشیم.» و بلافاصله افزود: «البته او مذاکرهکنندهای بسیار سختگیر است؛ و این اصلاً خوب نیست!»
در پاسخ، شی جینپینگ گفت: «ما همیشه دیدگاههای یکسانی نداشتهایم، و این طبیعی است. برای قدرتهای بزرگ اقتصادی، اختلاف نظر اجتنابناپذیر است. چین و آمریکا باید شریک و دوست باشند.» او تاکید کرد که تیمهای تجاری دو کشور به «توافقی اصولی» دست یافتهاند و آماده است همکاری با ترامپ را برای ایجاد پایهای مستحکم در روابط دوجانبه ادامه دهد.
شی در آغاز گفتوگوها گفت: «دو کشور ما میتوانند به یکدیگر در دستیابی به موفقیت و شکوفایی کمک کنند. من آمادهام با شما همکاری کنم تا روابط چین و آمریکا بر پایهای محکمتر بنا شود و فضای مثبتی برای رشد هر دو کشور ایجاد گردد.»
رهبر چین همچنین به ترامپ گفت: «آقای رییسجمهور، شما برای صلح جهانی اهمیت زیادی قائل هستید و با اشتیاق فراوان در حل بحرانهای منطقهای مختلف تلاش میکنید. از نقش مهم شما در نهایی شدن توافق آتشبس اخیر غزه قدردانی میکنم.»
شی به نقش رییسجمهوری آمریکا در حلوفصل مناقشه بین تایلند و کامبوج نیز اشاره کرد و گفت: «چین نیز به شیوه خود به کامبوج و تایلند در حل مناسب اختلافات مرزیشان کمک کرده و همچنین در حال ترویج گفتوگوهای صلح برای حل سایر بحرانهای جهانی است.»
این نخستین دیدار چهرهبهچهره ترامپ و شی از زمان اجلاس گروه بیست در اوساکای ژاپن در سال ۲۰۱۹ است. آن دیدار نیز در بحبوحه جنگ تجاری میان دو کشور برگزار شد که در آن هر دو طرف تعرفههایی چندمیلیارد دلاری بر واردات یکدیگر اعمال کرده بودند.
پس از گفتوگوی سال ۲۰۱۹، واشینگتن و پکن توافق کردند مذاکرات تجاری را از سر بگیرند. ترامپ در آن زمان برای کاهش تنشها وعده داد تعرفههای جدیدی وضع نکند و برخی محدودیتها علیه شرکت هواوی را کاهش دهد. او پس از نشست گفته بود: «همهچیز دوباره در مسیر درست است. ما فعلاً تعرفههای جدید اعمال نمیکنیم و چین قرار است محصولات کشاورزی بیشتری از ما بخرد.»
اکنون نیز انتظار میرود دیدار بوسان زمینهساز ازسرگیری گفتوگوهای تجاری گستردهتری شود، هرچند تحلیلگران تاکید دارند اختلافات ساختاری میان دو قدرت اقتصادی جهان – از فناوری گرفته تا امنیت تایوان – همچنان پابرجا خواهد ماند.
