در ادامه واکنشهای شدید در لبنان به سخنان علی اکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، نخستوزیر این کشور نیز اظهارات او «بیربط» خواند. او همچنین گفت سلاحهای حزبالله نه توان بازدارندگی داشته و نه توانسته از لبنان یا رهبران حزبالله محافظت کند.
علیاکبر ولایتی چهارشنبه پنج آذر گفته بود «وجود حزبالله از نان شب هم برای لبنان واجبتر است». این اظهارات با عکسالعملهای تندی در لبنان روبهرو شد و از جمله یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان به آن واکنش نشان داد.
نواف سلام، نیز پنجشنبه شش آذر در سخنانی با رد مداخله جمهوری اسلامی در امور داخلی لبنان درباره خلع سلاح حزبالله گفت: «این سلاحها نه رهبرانشان را حفظ کرد و نه مردم و اموال لبنانیها را؛ شاهد آن هم دهها روستای ویرانشده است.»
سلام با لحنی کنایهآمیز پرسید: «آیا این سلاحها امروز قادر به متوقف کردن تجاوزهای مداوم اسرائیل هستند؟» و تصمیم لبنان برای خلعسلاح حزبالله را «دیرهنگام» توصیف کرد. به گفته او، کشور در یک «جنگ فرسایشی یکطرفه» قرار گرفته و شرایط رو به تشدید است.
دولت لبنان در ماه اوت، تحت فشار آمریکا، تصمیم به خلعسلاح حزبالله گرفت و اجرای طرح را بر عهده ارتش گذاشت. سلام توضیح داد: «تا پایان سال باید مرحله اول را کامل کنیم و حزبالله را در جنوب رود لیتانی خلع سلاح کنیم. در شمال لیتانی نیز نباید هیچ سلاحی استفاده یا جابهجا شود. در مراحل بعدی، خلعسلاح به سراسر لبنان گسترش خواهد یافت.»
او با اشاره به اینکه لبنان در سال ۲۰۰۶ قطعنامه ۱۷۰۱ را اجرا نکرده افزود در متن این توافق بهروشنی ذکر شده چه نهادهایی اجازه حمل سلاح دارند.
سلام تاکید کرد که حزبالله تا زمانی که اسرائیل در خاک لبنان حضور دارد خلعسلاح نخواهد شد و اسرائیل نیز تا زمانی که حزبالله سلاحش را زمین نگذارد عقبنشینی نخواهد کرد؛ در حالی که آتشبس صراحتاً عقبنشینی اسرائیل را الزام میکند.
سلام در گفتوگو با نیویورکتایمز گفت ماهها تلاش کرده ژنرال جاسپر جفرز، رییس کمیته آتشبس، را متقاعد کند اسرائیل را به عقبنشینی وادار کند، اما هیچ نتیجهای نگرفته است.
او به جفرز گفته بود: «در سال ۲۰۲۵ نیازی نیست بالای تپه ۷۰۰ متری با دوربین بایستید؛ اسرائیل تصاویر ماهوارهای، پهپاد و بالن با پیشرفتهترین دوربینها دارد.»
او همچنین گفت تصویر کشور کاملاً تاریک نیست، زیرا برخی تحولات نشانه بازگشت امنیت به لبنان است.
چالشهای ارتش لبنان در خلع سلاح «حزبالله» بهدلیل کمبود منابع مالی
تام باراک، نماینده ویژه رییسجمهوری آمریکا در امور سوریه و سفیر واشنگتن در ترکیه، هشدار داد که ارتش لبنان در اجرای طرح خلع سلاح «حزبالله» با موانع جدی روبهروست.
او گفت کمبود منابع مالی و حقوق بسیار پایین نیروهای نظامی، اجرای این برنامه را عملاً مختل کرده است.
باراک در گفتوگو با نیویورکتایمز ابراز تردید کرد که ارتش لبنان بتواند تا پایان سال ماموریت خلع سلاح را کامل کند، هرچند تاکید کرد این مسیر «تنها گزینه» برای تثبیت اوضاع لبنان و جلوگیری از بیثباتی در مرزهای این کشور با اسرائیل است.
در لبنان نیز یاسین جابر، وزیر دارایی، نسبت به امکانپذیر بودن این طرح ابراز بدبینی کرد و گفت نباید از ارتشی که با کمبود بودجه روبهروست انتظار «معجزه» داشت.
او همچنین گفت تحرکات نظامی اسرائیل تلاشهای ارتش لبنان را بیش از پیش تحت فشار قرار میدهد.
باراک پیشتر در ۲۰ اکتبر از دولت لبنان خواسته بود روند خلع سلاح را سرعت ببخشد و هشدار داده بود تاخیر میتواند اسرائیل را به اقدامهای یکجانبه وادار کند که احتمال شعلهور شدن دوباره درگیریها را افزایش میدهد.
همزمان، نداو شوشانی، سخنگوی ارتش اسرائیل، اعلام کرد «حزبالله» از زمان توافق آتشبس یک سال پیش، هیچ گامی برای خلع سلاح برنداشته است.
او در شبکه «ایکس» نوشت که حزبالله طی یک سال گذشته با حمایت ایران زرادخانه خود را بازسازی و تقویت کرده و اسرائیل «تا زمانی که این تهدید ادامه داشته باشد، همه اقدامات لازم را برای دفاع از خود» انجام خواهد داد.
این مقام سابق اطلاعاتی پنجشنبه ششم آذر در مصاحبه با وبسایت هافینگتنپست یادآور شد گفتوگوهای حکومت ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی متوقف شده و مذاکرات تهران و واشینگتن نیز «به بنبست رسیده است».
او حملات اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه را «غیرمخرب» توصیف کرد و گفت هرچند این عملیات «آسیبهای قابل توجهی» به زیرساختهای حکومت وارد آورد، اما نتوانست برنامه هستهای جمهوری اسلامی را از میان ببرد.
به گفته این مقام پیشین موساد، ذخایر هستهای ایران از بین نرفته و اسرائیل ممکن است در صورت آغاز نبردی دیگر، این زیرساختها را مجددا هدف قرار دهد.
در گزارش هافینگتنپست به نام این مقام سابق اسرائیلی اشارهای نشده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تاکنون بارها اعلام کرده در پی حملات ایالات متحده به سایتهای نطنز، فردو و اصفهان در جریان جنگ ۱۲ روزه، برنامه هستهای جمهوری اسلامی نابود شده است.
با این حال، دیپلماتهای غربی بر این باورند که این حملات هرچند خسارتهای جدی بر جای گذاشت، اما نتوانست زیرساختهای هستهای ایران را منهدم کند و از همین رو، گمانهزنیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشده تهران همچنان ادامه دارد.
«خامنهای و سپاه حاضر به عقبنشینی نیستند»
مقام پیشین موساد در ادامه مصاحبه خود، با اشاره به سفر اخیر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به ایالات متحده گفت تلاشهایی از سوی ریاض برای میانجیگری میان تهران و واشینگتن در جریان است.
او همچنین به شکافهای فزاینده داخلی در ساختار قدرت حکومت ایران بر سر موضوع مذاکره با غرب پرداخت و افزود: «رهبر و سپاه پاسداران حاضر به عقبنشینی نیستند، در حالی که پزشکیان تمایل به مصالحه دارد. با این حال، بعید است رهبر جمهوری اسلامی اجازه توافق بدهد.»
در روزهای اخیر، گزارشهای متعددی درباره درخواست حکومت ایران از بن سلمان برای میانجیگری میان تهران و واشینگتن منتشر شده است.
مصطفی کواکبیان، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی، دوم آذر خبر داد پزشکیان با «اجازه» علی خامنهای، از طریق ولیعهد عربستان سعودی نامهای را برای ترامپ ارسال کرده است.
«ایران و ترکیه به تهدیدهایی جدی برای منطقه بدل شدهاند»
مقام پیشین موساد در مصاحبه با هافینگتنپست هشدار داد جمهوری اسلامی و ترکیه به تهدیدهایی جدی برای منطقه تبدیل شدهاند و پیامدهای این وضعیت تنها دامنگیر اسرائیل نخواهد بود.
او با اشاره به نفوذ فزاینده آنکارا در سوریه گفت ترکیه با ایدئولوژی «احیای امپراتوری عثمانی» میتواند به «ایران جدید» تبدیل شود.
این مقام سابق امنیتی تداوم حضور حماس در نوار غزه را مانع هرگونه پیشرفت در روند صلح دانست و تاکید کرد شرایط کنونی برای تحقق راهحل دوکشوری «بسیار پیچیده» است.
او افزود هرچند عادیسازی روابط میان عربستان سعودی و اسرائیل «غیرممکن نیست» و «تماسهای مستقیم همچنان ادامه دارد»، اما بن سلمان به ترامپ گفته «مردم عربستان در شرایط فعلی چنین توافقی را نمیپذیرند».
پنجم آذر، حمزه صفوی، فرزند یحیی رحیم صفوی، مشاور عالی رهبر جمهوری اسلامی، در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز، با تاکید بر لزوم تغییر سیاست خارجی حکومت ایران پیشنهاد کرد تهران نیز مانند ریاض، عادیسازی روابط با اسرائیل را به تشکیل کشور مستقل فلسطین مشروط کند.
او در عین حال افزود مادامی که خامنهای در راس حکومت ایران حضور دارد، به رسمیت شناختن اسرائیل «غیرممکن است».
پاپ لئو پنجشنبه ششم آذر در نخستین سفر خود به خارج از ایتالیا از زمان آغاز رهبری کلیسای کاتولیک، وارد ترکیه شد و قرار است تا روز یکشنبه در این کشور باشد.
نخستین پاپ آمریکایی در آنکارا، پایتخت ترکیه، در یک سخنرانی گفت جهان بهواسطه «جاهطلبیها و انتخابهایی که عدالت و صلح را زیر پا میگذارند» بیثبات شده است.
او به رهبران سیاسی ترکیه گفت که جهان در حال تجربه «سطحی فزاینده از درگیری در سطح جهانی است که با راهبردهای غالب قدرت اقتصادی و نظامی تغذیه میشود.»
پاپ افزود: «ما به هیچوجه نباید در برابر این وضعیت تسلیم شویم. آینده بشریت در خطر است.»
این اولین بار نیست که پاپ لئو درباره جنگهای جاری در جهان هشدار میدهد.
پیشتر پاپ لئو چهاردهم که در ۱۸ اردیبهشت انتخاب شد، در اولین پیام یکشنبه خود بعد از انتخابش به عنوان پاپ، خطاب به جمعیت حاضر در میدان سنت پیترو واتیکان، از قدرتهای بزرگ جهان خواست که «دیگر جنگی در کار نباشد».
استقبال اردوغان از مواضع پاپ درباره فلسطین
ترکیه در ماهها و سالهای اخیر در دو جنگ اوکراین و غزه تلاش کرده تا نقش میانجی را ایفا کند.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، نیز که از پاپ استقبال کرد، گفت: «ما موضع قدرتمند پاپ لئو درباره مساله فلسطین را تحسین میکنیم.»
او افزود: «فراخوانهای پاپ لئو برای صلح و دیپلماسی درباره جنگ اوکراین–روسیه بسیار معنادار است. امیدوارم سفر پاپ لئو در زمانی که بیثباتیها و تنشها افزایش یافته، برای کل بشریت سودمند باشد.»
خبرگزاری رویترز نوشت که انتظار میرود پاپ در جریان سفر خود خواستار صلح در خاورمیانه شود و بر ضرورت اتحاد میان کلیساهای مسیحی که از دیرباز دچار انشقاق بودهاند، تاکید کند.
جمعیت ترکیه عمدتا مسلمان است و پاپ قرار است هفتصدمین سالگرد یکی از شوراهای مهم اولیه مسیحیت را که در ترکیه امروزی برگزار و منجر به تدوین «اعتقادنامه نیقیه» شد، گرامی بدارد.
سفر به لبنان
پاپ قرار است پس از ترکیه به لبنان برود؛ کشوری که نسبت به جمعیت خود، بیشترین درصد مسیحیان را در خاورمیانه دارد.
رهبران لبنان که کشورشان میزبان یک میلیون پناهنده سوری و فلسطینی است و پس از سالها بحران اقتصادی، برای بهبود اوضاع تلاش میکنند، امیدوارند که سفر پاپ توجه جهانی را به این کشور جلب کند.
برنامه پاپ لئو در لبنان شامل دعا برای قربانیان انفجار شیمیایی سال ۲۰۲۰در بندر بیروت است. این انفجار ۲۰۰ نفر کشته و میلیاردها دلار خسارت به جا گذاشت.
پاپ همچنین میزبان یک نشست بین ادیان، و رهبری مراسم عشای ربانی در فضای باز در ساحل بیروت خواهد بود. اما به جنوب لبنان، که هدف حملات اسرائیل بوده است، سفر نخواهد کرد.
