آزار جنسی در زندانهای ایران پس از انقلاب بهمن ۵۷، یکی از موضوعات جدی و مورد توجه نهادهای توجه حقوق بشری بوده است. مقایسه این مساله با سیستم شکنجههای غیر انسانی در دیگر نقاط جهان میتواند به درک بهتر شدت و ابعاد آن کمک کند.
بیانیه کارزاری با عنوان «شاهدان روایت کنند و مردم قضاوت»، روز سهشنبه ۱۵ خرداد در صفحه منتسب به نرگس محمدی در اینستاگرام منتشر شد.
این بیانیه تصریح کرد که تجاوز و تعرض جنسی میتواند از سوی رژیمهای سیاسی به عنوان «ابزاری ویرانگر» برای سرکوب استفاده شوند.
این کارزار همچنین بر «استفاده هولناک» از این ابزار در تاریخ معاصر ایران، از جمله در آزار جنسی زندانیان و بازداشتشدگان فاجعه کهریزک و همچنین در دهه ۶۰ خورشیدی تاکید میکند.
دهه ۱۳۶۰ خورشیدی
صدها تن از زندانیان سیاسی زن گزارش دادهاند که در سالهای ابتدایی پس از انقلاب و طی دهه ۶۰ در زندانها مورد تجاوز و آزار جنسی قرار گرفتهاند.
برخی از این گزارشها در این دهه، شامل تجاوز به زندانیان پیش از اعدامشان بوده است.
دهه ۷۰ و ۸۰ خورشیدی
در این دو دهه، گزارشها حاکی از آزار جنسی بهعنوان ابزار سرکوب و ساکت کردن زندانیان به خصوص پس از آزادیهای موقت و دایمی است.
زنان و مردان زندانی در این دورهها با تهدید به آزار جنسی مواجهاند و تعداد بیشتری از موارد تجاوزهای خشن با اجسام سخت نیز گزارش شده است.
دهه ۱۳۹۰ خورشیدی
در این دوره، گزارشهای متعددی از آزار جنسی زندانیان سیاسی و فعالان مدنی در ایران منتشر شده است.
در این گزارشها که به دلیل گسترش دسترسی به اینترنت، شفافتر و کاملتر از موارد دهههای قبلاند، به جزییات آزارهای جنسی اعم از آسیبهای جسمی و روانی اشاره شده است.
در دهه ۹۰ بسیاری از زنان فعال سیاسی و مدنی که در اعتراضات و تجمعات بازداشت شدهاند، گزارشهایی از آزار جنسی در طول بازداشت و بازجوییها ارائه کردهاند. این آزارها شامل تهدید به تجاوز، لمس بدن، و استفاده از الفاظ رکیک بوده است.
پس از اعتراضات ۱۴۰۱
در طول اعتراضات سراسری، زنان شرکتکننده در تجمعها بارها از سوی نیروهای امنیتی هدف آزار جنسی قرار گرفتند. این آزارها شامل تعرضهای فیزیکی، کشیدن حجاب و تهدید به تجاوز بود.
گزارش کمیته حقیقتیاب سازمان ملل، گزارش عفو بینالملل و گزارش جامع سازمان دیدهبان حقوق بشر از آزارهای سخت جنسی، تعرض و تجاوز به شهروندانی خبر میدهند که در اعتراضات پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی در شهریور ۱۴۰۱ در نقاط مختلف ایران بازداشت شدند.
از آزار جنسی در زندانهای ایران پس از بهمن ۵۷، همچون سایر نقاط جهان، بهعنوان ابزار سرکوب سیاسی و به صورت هدفمند و سیستماتیک استفاده شده است.
تفاوتهای موجود در واکنشها و مستندسازی این جنایات، ناشی از تفاوتهای سیاسی، فرهنگی و حقوقی میان ایران و دیگر کشورهاست. در حالی که برخی کشورها پس از دورههای استبدادی، اقدام به مستندسازی و محاکمه عاملان این جنایات کردهاند، در ایران همچنان موانع جدی برای افشا و پیگیری این موارد وجود دارد.
تلاشهای بینالمللی و فشارهای حقوق بشری میتواند نقش مهمی در افشای این جنایات و بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران و سایر کشورها داشته باشد.
گزارشهای مشابه از دیگر نقاط جهان:
آرژانتین و شیلی
در دوران دیکتاتوریهای نظامی آرژانتین و شیلی، آزار جنسی بهعنوان یکی از ابزارهای شکنجه بهکار گرفته شد.
این دوران در هر دو کشور آمریکای لاتین با گزارشهای فراوانی از تجاوز و آزار جنسی زندانیان همراه بود.
پس از بازگشت به دموکراسی، بسیاری از این موارد مستند و محاکمه و برخی از عاملان این جنایات به زندان محکوم شدند.
عراق
در عراق و طی دوره صدام حسین، استفاده از آزار جنسی بهعنوان ابزار شکنجه در زندانها امری شایع بود.
گزارشها نشان میدهند که در آن سالها، زندانیان سیاسی بهویژه زنان، هدف تجاوز و سایر اشکال آزار جنسی قرار میگرفتند.
پس از سقوط صدام، برخی از این موارد مستند شد اما سیستم قضایی ناکارآمد و ناآرامیهای پس از جنگ، رسیدگی به این جنایات را دشوار کرد.
چین
در چین به ویژه پس از تظاهرات تیانآنمن گزارشهایی از آزار جنسی در زندانها بهعنوان یکی از ابزارهای شکنجه گزارش شده است.
زندانیان سیاسی و عقیدتی بهویژه زنان، هدف این نوع از شکنجهها قرار میگیرند.
چین به دلیل سیاستهای سختگیرانه و کنترلی که بر اطلاعات دارد، گزارشهای کمتری نسبت به سایر کشورها دارد، اما سازمانهای حقوق بشری بینالمللی همچنان مواردی را گزارش میدهند.
اتحاد جماهیر شوروی
در دوره حکومت استالین در اتحاد جماهیر شوروی سابق، آزار جنسی بخشی از شکنجههای اعمال شده بر زندانیان سیاسی در گولاگها و سایر مراکز بازداشت بود.
این موارد عمدتا به دلیل سرکوب شدید اطلاعات، پس از فروپاشی شوروی آشکار شد.
گزارشگری آزار و تجاوز جنسی در زندانهای ایران
در چهار دهه اخیر در ایران بسیاری از قربانیان به دلیل ترس از انتقامجویی و بیعدالتی سیستماتیک، از گزارش دادن موارد تعرض و آزار جنسی در زندانها و بازداشتگاهها خودداری کردهاند. در مواردی نیز که شکایتهای رسمی ثبت شده، عموما به نتیجه نرسیدهاند یا با بیتوجهی مقامات مواجه شدهاند.
بیانیه کارزار همصدایی علیه آزار جنسی از سوی نرگس محمدی نیز به این موارد اشاره کرد: «هیچگاه دیده نشده آمران و عاملان چنین فجایع انسانی در پیشگاه ملت ایران محاکمه شوند.»
در بیانیه کارزار گفته شده مجازات روایتگرانی که مورد آزار جنسی قرار گرفتهاند افزون بر اینکه بیانگر «نبود استقلال سیستم قضایی» در جمهوری اسلامی است، نشان از اراده برای به سکوت کشاندن همه کسانی دارد که آسیبدیدگان و بازماندگان اینگونه از سرکوب هستند و قطعا تعداد نامعلومی به همین دلیل لب به سخن نگشودهاند.
این بیانیه در پایان تاکید کرده است: «ما به روایتگری، دادخواهی و حمایت از آسیبدیدگان ادامه خواهیم داد.»
این اظهارات پس از آن مطرح میشوند که برخی اعضای پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو)، از جمله آمریکا، به اوکراین اجازه دادند از سلاحهای ارسال شده از سوی این کشورها برای حمله به خاک روسیه استفاده کند.
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس در روز پنجشنبه ۱۷ خرداد، پوتین هشدار داد این اقدام غرب میتواند امنیت بینالمللی را تضعیف کند و به «مشکلاتی بسیار جدی» بینجامد.
او افزود: «این نشاندهنده دخالت مستقیم آنها [غرب] در جنگ علیه فدراسیون روسیه است و ما این حق را برای خود محفوظ میدانیم که به شیوهای مشابه عمل کنیم.»
پوتین مشخص نکرد مقصد یا مقاصد احتمالی سلاحهای روسی که ممکن است علیه منافع غرب به کار گرفته شوند، چه کشورهایی میتوانند باشند.
ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو روز ۱۰ خرداد اعلام کرد «زمان آن فرا رسیده است» کشورهای عضو این پیمان به اوکراین اجازه دهند با سلاحهای غربی خاک روسیه را هدف قرار دهد.
رسانهها روز ۱۱ خرداد گزارش دادند جو بایدن، رییسجمهوری ایالات متحده، به کییف اجازه داده است با هدف مشخص دفاع از منطقه جنگزده خارکیف در شمال شرقی اوکراین، از تسلیحات آمریکایی برای حمله به عمق خاک روسیه استفاده کند.
خارکیف در هفتههای اخیر هدف حملات گسترده بوده و پیشروی ارتش روسیه در این منطقه نگرانی شدید کییف و جامعه جهانی را در پی داشته است.
رییسجمهوری روسیه در ادامه اظهارات خود گفت کمک نظامی غرب به اوکراین تنها به ارسال تسلیحات محدود نمیشود و نیروهای نظامی کشورهای غربی در هدایت موشکهای مورد استفاده اوکراین و انتخاب اهداف آنها نیز نقش دارند.
ایالات متحده این اتهام را رد کرد است و میگوید در هدایت موشکهای شلیک شده از اوکراین به روسیه دخالتی ندارد.
آندری یِرماک، رییس دفتر ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین روز ۱۵ خرداد اعلام کرد اجازه به کییف برای استفاده از تسلیحات غربی به منظور حمله به خاک روسیه میتواند مسیر جنگ را تغییر دهد.
به گفته مقامهای اوکراینی، محدود کردن دامنه استفاده از سلاحهای غربی موجب شده بود ارتش روسیه در آرامش و امنیت، نیروهای خود را برای حمله زمینی به خاک اوکراین آماده و به سوی این کشور موشک شلیک کند.
ارتش اوکراین روز ۱۳ خرداد با چند موشک آمریکایی «هیمارس»، سامانه دفاع هوایی روسیه را در منطقه بلگورود هدف قرار داد. بلگورود در ۴۰ کیلومتری مرز اوکراین واقع است.
پوتین همچنین در سخنان خود تاکید کرد در صورت بروز تهدیدی علیه حاکمیت روسیه، این کشور آماده استفاده از سلاحهای هستهای است.
او افزود بر اساس دکترین هستهای مسکو، «اگر اقدامات کسی حاکمیت و تمامیت ارضی ما را به خطر اندازد، ما استفاده از تمام ابزارهایی را که در اختیار داریم، ممکن میدانیم.»
روزنامه فایننشال تایمز روز ۱۴ خرداد نوشت تهدیدات هستهای روسیه قدرت بازدارندگی خود را از دست دادهاند و غرب، بیتوجه به تهدیدات مسکو، به طرز قابل توجهی پیشتیبانی خود را از کییف افزایش داده است.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین روز پنجم اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
شرکت چینی دیجیآی که در زمینه تولید پهپاد و به ویژه فیلمبرداری هوایی فعال است، توانست سه سیلندر اکسیژن و یکونیم کیلو تجهیزات را به اردوگاه شماره یک کوه اورست در ارتفاع پنج هزار و ۳۶۴ متری از سطح دریا ارسال کند.
این پهپاد توانست در مسیر بازگشت زبالههای تولید شده در این اردوگاه را نیز به پایین حمل کند.
چنین آزمایشی یک گام بزرگ در حوزه هوانوردی توصیف شده است.
این شرکت چینی از اواخر ماه می در دامنه جنوبی اورست مستقر شده است.
کریستینا ژانگ، مدیر استراتژی شرکت دیجیآی در بیانیهای گفت: «توانایی حمل و نقل ایمن تجهیزات، لوازم و ضایعات با هواپیماهای بدون سرنشین، پتانسیل ایجاد انقلابی در لجستیک کوهنوردی در اورست، تسهیل تلاشهای پاکسازی زباله و بهبود ایمنی همه افراد درگیر را دارد.»
پرواز انجام شده به وسیله این پهپاد از نظر بالقوه معمولا میتواند بهوسیله بالگردها انجام شود اما به دلیل هزینه عملیاتی بسیار بالا و خطراتی که دارد، به ندرت با بالگرد انجام میشود.
در بیانیه شرکت چینی آمده است: «پیش از انجام پروازهای تحویل، مهندسان چالشهای شدید محیطی اورست از جمله دمای بین منفی ۱۵ تا پنج درجه سانتیگراد، سرعت باد تا ۱۵ متر بر ثانیه و ارتفاعات بالای شش هزار متر از سطح دریا را در نظر گرفتند.»
بر اساس گزارشها، پهپادهای این شرکت توانایی حمل ۱۵ کیلوگرم بار را بین دو کمپ اورست دارند.
صعود به قله اورست همواره با اتفاقات مرگبار همراه بوده و چنین پیشرفتی میتواند به کاهش تلفات انسانی در این زمینه کمک کند.
از ابتدای سال جاری، هشت کوهنورد هنگام صعود به قله اورست جان خود را از دست دادهاند.
دولت نپال از ۲۲ می، مجوز استقرار پهپادهای چینی در دامنه جنوبی اورست را پس از آزمایشهایی صادر کرد.
هدف این ابتکار نه تنها بهبود ایمنی و کارایی لجستیکی در این محیط چالش برانگیز بلکه ترویج شیوههای پایدار برای صنعت کوهنوردی است.
این اولین ماموریت فضاپیمای سرنشیندار استارلاینر به سوی ایستگاه فضایی بینالمللی است که پس از یک دهه تلاش، به سرانجام رسید.
بوئینگ پیش از این دو بار دیگر نیز قصد پرتاب استارلاینر به فضا را داشت که این تلاشها به دلیل مشکلات فنی با موفقیت همراه نبود.
بدین ترتیب، بوئینگ به رقیبی برای شرکت اسپیسایکس در زمینه انجام ماموریتهای فضایی در ایستگاه بینالمللی تبدیل میشود.
ایلان ماسک بنیانگذار و مدیرعامل اسپیسایکس است.
باچ ویلمور، به عنوان فرمانده و سونیتا ویلیامز، به عنوان هدایتگر استارلاینر در این ماموریت حضور دارند.
بر اساس برآوردها، رسیدن استارلاینر به ایستگاه فضایی بینالمللی حدود ۲۵ ساعت به طول خواهد انجامید.
با وجود پرتاب موفقیتآمیز، مشکلاتی نیز بر سر راه ماموریت این فضاپیما قرار دارد.اداره کل ملی هوانوردی و فضای آمریکا (ناسا) روز پنجشنبه ۱۷ خرداد از سه مورد نشت گاز هلیوم در کپسول استارلاینر خبر داد.
به گفته ناسا، یکی از موارد پیش از پرتاب استارلاینر شناسایی شده بود اما کارشناسان بوئینگ آن را مانعی برای ماموریت این فضاپیما تشخیص ندادند.
در همین رابطه بوئینگ اعلام کرد: «از هلیوم در سامانههای رانش فضاپیما برای فعال کردن رانشگرها استفاده میشود و این گاز قابل اشتعال یا سمی نیست.»
ناسا هم گفت اقدامات لازم برای جلوگیری از دو مورد نشتی گاز هلیوم در استارلاینر انجام شده است و خطری امنیت سرنشینان این فضاپیما را تهدید نمیکند.
سرنشینان استارلاینر قرار است هشت روز در ایستگاه بینالمللی باقی بمانند. هم اکنون هفت فضانورد دیگر در این ایستگاه حضور دارند.
از زمان آغاز رقابت فضایی میان آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی در اواخر دهه ۱۹۵۰، استارلاینر ششمین فضاپیمای سرنشیندار ایالات متحده است که پس از مرکوری، جِمینی، آپولو، شاتل فضایی و دراگونِ اسپیسایکس راهی ایستگاه بینالمللی میشود.
به دلیل حوادث رخ داده برای هواپیماهای ساخت بوئینگ، این شرکت در سالیان اخیر با کاهش ارزش سهام خود روبهرو بوده است.
در یکی از آخرین موارد از این حوادث، هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ مدل مکس ۹ متعلق به خطوط هوایی آلاسکا روز ۱۵ دی پس از کنده شدن درِ خروج اضطراری در سمت چپ آن مجبور به فرود شد.
بایدن روز پنجشنبه از گورستان سربازان آمریکایی کشتهشده در این عملیات در نزدیکی سواحل نرماندی بازدید کرد.
در این گورستان، بیش از ۹ هزار آمریکایی دفن شدهاند.
بایدن درباره عملیات نرماندی گفت این عملیات، بزرگترین حمله آبی-خاکی در تاریخ و یادآور قدرت اتحادها بود.
او افزود این درسی بود که آمریکاییها هرگز آن را فراموش نمیکنند.
رییسجمهوری آمریکا که از حامیان اصلی کییف در برابر روسیه است، همچنین خواستار همبستگی با اوکراین شد و گفت «تسلیم شدن در برابر زورگویان، تعظیم در برابر دیکتاتورها غیرقابل تصور است».
بایدن در مورد سربازان آمریکایی که در ششم ژوئن ۱۹۴۴ به سواحل نرماندی یورش بردند، گفت: «بیایید شایسته آنها باشیم که قربانی شدند.»
او تاکید کرد: «باید به خاطر داشته باشیم این واقعیت که آنها در آن روز اینجا قهرمان بودند، ما را از کاری که امروز باید انجام دهیم، بینیاز نمیکند. دموکراسی هرگز تضمین نمیشود. هر نسلی باید آن را حفظ کند، از آن دفاع کند و برای آن بجنگد. این آزمون اعصار است.»
پیش از سخنان بایدن، امانوئل مکرون، رییس جمهوری فرانسه به کهنهسربازان آمریکایی گفت: «شما به اینجا آمدید زیرا جهان آزاد به تک تک شما نیاز داشت و شما پاسخ دادید.»
مکرون به چند تن از آنها نشان افتخار اعطا کرد.
مراسم هشتادمین سالگرد آغاز نبرد نرماندی بدون حضور ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه برگزار شد.
در جنگ جهانی دوم، اتحاد جماهیر شوروی سابق در کنار متفقین با آلمان نازی میجنگید و در شکست دادن ارتش هیتلر نقشی عمده ایفاد کرد.
پوتین در هفتادمین مراسم سالگرد نبرد نرماندی شرکت کرده بود و در آن زمان، همراه با رهبران فرانسه، آلمان و اوکراین، «فرمت نرماندی» را که اکنون منحل شده است، تشکیل داد.
این گروه قرار بود با هدف حل و فصل مناقشه بین اوکراین و روسیه، که سپس بر مناطق دونباس و کریمه متمرکز شد، فعالیت کند.
رییسجمهوری آمریکا برای شرکت در این مراسم و نیز دیداری رسمی با امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، روز چهارشنبه وارد این کشور شد.
به جز رهبران فرانسه و آمریکا، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، چارلز پادشاه بریتانیا، اولاف شولتز، صدراعظم آلمان و بسیاری دیگر از رهبران کشورهای اروپایی در مراسم هشتادمین سالگرد نبرد نرماندی شرکت کردند.
مراسم امسال همچنین در آستانه انتخابات پارلمان اروپا برگزار شد و پیشبینی شده که احزاب دست راستی افراطی کرسیهای زیادی را در پارلمان اروپا تصاحب کنند.
با کاهش سریع تعداد کهنه سربازان کهنسال، که بسیاری از آنها ۱۰۰ سال یا بیشتر دارند، این احتمالا آخرین مراسم بزرگ در نرماندی است که با حضور سربازانی برگزار شد که خود در آن نبردها شرکت داشتند.
حدود ۲۰۰ کهنه سرباز، که اکثر آنها آمریکایی یا انگلیسی هستند، در مراسم پنجشنبه در سواحل نرماندی شرکت داشتند.