ابراز نگرانی سازمان ملل از افزایش اعدام‌ها و بازداشت‌ها و تبعیض علیه زنان در ایران

هرنا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران یادآور شد حکم حیدربیگی روز دهم مهر صادر شده است.

او بابت اتهام‌های «همکاری با دولت متخاصم»، «تبلیغ علیه نظام»، «توهین به رهبری» و «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و عضویت در گروه‌های مخالف نظام» در مجموع به ۱۳ سال حبس تعزیری محکوم شده است.

بر اساس گزارش هرانا، حیدربیگی مجروح بالای ۷۰ درصد جنگ ایران و عراق است که ۲۸ آبان سال گذشته دستگیر و به بازداشتگاه اطلاعات سپاه زنجان منتقل شد.

او در ۲۳ آذر سال گذشته با تودیع وثیقه یک میلیارد تومانی از زندان صفرآباد زنجان آزاد شده بود.

حکم کوثر افتخاری

کوثر افتخاری نیز روز پنج‌شنبه در پستی اینستاگرامی خبر داد آخرین جلسه دادگاه رسیدگی به اتهاماتش روز چهارشنبه ۱۲ مهر برگزار شده است.

پیش از آن نیز جلسه نخست رسیدگی به اتهامات افتخاری مبنی بر «تبلیغ علیه نظام و اجتماع و تبانی» روز ۲۹ شهریور در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب برگزار شده بود.

این بازیگر تئاتر اواسط مرداد امسال نیز با دریافت ابلاغیه‌ای به شعبه سوم دادسرای اوین احضار و با سپردن وثیقه نقدی ۲۰۰ میلیون تومانی تا زمان برگزاری جلسات دادگاهش آزاد شده بود.

کوثر افتخاری روز پنج‌شنبه با انتشار ویدیویی از خود در اینستاگرامش گفت بعد از همه «عذاب‌ها و زجرهایی که متحمل شده» است و بعد از تمام «شکنجه‌های روحی»، دیروز آخرین جلسه دادگاهش برگزار و حکمش صادر شد.

به گفته افتخاری، ابتدا به او گفته شده به «چهار سال و سه ماه زندان» محکوم شده است اما مشمول تخفیف شده و حکمش را به پنج ماه زندان تقلیل داده‌اند.

او در این ویدیو اضافه کرد: «امروز بعد از قریب به یک سال از نابینا کردن چشمم، به زندان محکومم کردند و طی روزهای آینده حکم دادگاه به مرحله اجرا می‌رسد.»

کوثر افتخاری، بازیگر تئاتر و دانش‌آموخته دانشگاه الزهرا است که روز ۲۰ مهر سال گذشته و در جریان خیزش انقلابی، از ناحیه چشم هدف گلوله نیروهای حکومتی قرار گرفت.

این دختر ۲۴ ساله که با شلیک ماموران در خیابان انقلاب تهران بینایی یک چشم خود را از دست داده است، پیش‌تر تاکید کرده بود چهره ضاربان خود را دیده است.

طی یک‌سال گذشته او دادخواهی و همراهی با اعتراضات مردمی را ادامه داده و در تئاتر هم روی صحنه رفته است.

اما کوثر افتخاری تنها کسی نیست که درباره جراحت چشمی خود با شلیک ماموران حکومتی اطلاع‌رسانی کرده یا هدف این حملات قرار گرفته است.

سازمان حقوق بشر ایران اواخر شهریور امسال از شناسایی دست‌کم ۱۳۸ نفر خبر داد که در جریان خیزش انقلابی از ناحیه چشم آسیب دیده‌اند.

این سازمان تاکید کرد شلیک نیروهای سرکوب‌گر به صورت و چشم زنان معترض، با تقریب بسیار بالایی «سیستماتیک و هدفمند» بوده است.

بر اساس این گزارش، «زنان» حدود ۹ درصد از مجموع کشته‌شدگان خیزش انقلابی اما ۲۸ درصد آسیب‌دیدگان چشمی را در این بازه زمانی تشکیل می‌دهند.

بر این اساس، احتمالا نیروهای سرکوبگر در بسیاری از موارد ترجیح داده‌اند به‌جای «شلیک مرگ‌بار به‌ سمت زنان معترض»، عامدانه چشمان آن‌ها را هدف قرار دهند.

آسیب‌دیدگان چشمی اغلب در اثر اصابت گلوله‌های ساچمه‌ای فلزی یا پلاستیکی یک چشم و در برخی موارد هر دو چشم خود را از دست داده‌‌اند اما در ۹ مورد، آسیب‌ها در اثر اصابت گلوله پینت‌بال و پنج مورد نیز در اثر اصابت مستقیم گلوله گاز اشک‌آور به‌ صورت رخ داده است.

یک نفر از افرادی که آسیب چشمی گزارش شده دارد هم بر اثر ضربه ماموران حکومتی با «پنجه‌بوکس» بینایی‌اش را از دست داده است.

در برخی موارد به‌ویژه در شهرهای کوچک‌تر، افراد آسیب‌دیده موفق به «شناسایی فرد ضارب» شده‌اند که سازمان حقوق بشر ایران تاکید کرده است اطلاعات آنان را در اختیار کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل متحد قرار می‌دهد.

علاوه بر این سازمان، در یک سال گذشته گزارش‌های متعدد دیگری نیز بر اساس روایت شاهدان عینی و ده‌ها مدرک پزشکی از بیمارستان‌های متعدد و کلینیک‌‌های چشم‌پزشکی از آسیب چشمی معترضان منتشر شده است.

نیویورک تایمز در گزارشی که اواخر آبان منتشر شد، از صدها معترضی نوشت که در جریان سرکوب خیزش انقلابی مردم ایران از فاصله نزدیک هدف قرار گرفته‌اند و چشمان آن‌ها بر اثر اصابت گلوله‌های فلزی و پلاستیکی نابینا شده است.

این روزنامه یادآور شد چشم دست‌کم ۵۸۰ نفر از معترضان از اواخر شهریور تا پایان آبان آسیب دیده است.

آذر ماه نیز روزنامه گاردین گزارشی از گفت‌وگو با چندین عضو کادر درمان در سراسر ایران منتشر کرد که نشان می‌داد نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی با تفنگ ساچمه‌ای به صورت، پستان و اندام جنسی معترضان زن شلیک می‌کنند.

برخی پزشکان و پرستاران -که از ترس بازداشت، معترضان را پنهانی مداوا می‌کنند- به گاردین گفتند اولین بار زمانی متوجه این قضیه شدند که دیدند زنانی که برای درمان مراجعه می‌کنند، جراحاتی متفاوت از مردان دارند.

فوسه که پیش‌تر برای نمایشنامه «کسی می‌آید» برنده جایزه مهم «ایبسن» نیز شده بود، از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین نمایشنامه‌نویسان معاصر جهان به شمار می‌رود.

آثار فوسه شامل بیش از ۴۰ نمایشنامه، رمان، مقاله، کتاب کودکان و همچنین ترجمه‌های فراوان است که بر اساس گزارش آکادمی سوئد، به زبان نروژی نو نوشته شده‌اند و ژانرهای مختلف را در بر می‌گیرند.

به گفته این آکادمی، او ماهیت و پیشینه نروژی خود را با تکنیک هنری در هم می‌آمیزد و به دلیل «افشای اضطراب و تعارض بنیادین انسان» در آثارش مورد ستایش قرار گرفته است.

آندرس اولسون، رییس کمیته نوبل درباره فوسه و آثارش گفت که او حتی در نخستین نمایشنامه‌اش به نام «کسی می‌آید»، ویژگی‌های خاص خود را با مضامینی چون «انتظار ترسناک و حسادت فلج‌کننده» نشان داده بود.

رمان‌های فوسه اما اغلب در سبکی هستند که به «مینیمالیسم فوسه» معروف شده است.

او در رمان‌ها و نمایشنامه‌هایش موقعیت‌های روزمره و جهش‌های احساسی ناگهانی را در ساده‌ترین شکل ممکن ارائه می‌کند.

این نویسنده ۶۴ ساله در نخستین واکنش پس از انتشار خبر دریافت جایزه نوبل گفت از دریافت این جایزه معتبر «متاثر شده و تا حدودی ترسیده است».

فوسه همچنین به تلویزیون دولتی نروژ گفت که از یک دهه گذشته خود را از نظر ذهنی برای دریافت جایزه نوبل آماده کرده بوده اما با این‌حال از این اتفاق بسیار شگفت‌زده و خوشحال شده است.

یوناس گار، نخست‌وزیر نروژ نیز به سرعت به این جایزه واکنش نشان داد و در شبکه اجتماعی ایکس فوسه را «نویسنده‌ای منحصر به فرد» خطاب کرد که کل کشور به او افتخار می‌کنند.

پیش از این اما آکادمی نوبل جایزه فیزیک ۲۰۲۳ خود را به سه دانشمند به نام‌های پیر آگوستینی، فرنس کراوس و آن لوییلیه برای روش‌های تجربی که پالس‌های اتوثانیه‌ای نور را برای مطالعه دینامیک الکترون در ماده تولید می‌کنند اهدا کرد.

در پزشکی هم این جایزه به کاتالین کاریکو و درو وایسمن به دلیل تحقیقات موثر در زمینه توسعه واکسن‌های ام‌ار‌ان‌ای اهدا شد.

نوبل شیمی ۲۰۲۳ نیز به دو دانشمند آمریکایی و یک دانشمند روس به دلیل تحقیقات پیشگامانه در حوزه «نقطه‌های کوانتومی» رسید.

برنده جایزه نوبل صلح نیز قرار است روز جمعه ۱۳ مهر معرفی شود.

روز هشتم مهر ماه، موسسه تحقیقات صلح اسلو فهرست خود را از افرادی که برای دریافت جایزه صلح نوبل سال ۲۰۲۳ میلادی نامزد شده‌اند اعلام کرد. در این فهرست نام نرگس محمدی، زندانی سیاسی و فعال حقوق بشر از ایران و محبوبه سراج، کنشگر افغانستانی به چشم می‌خورد.

بنیاد نوبل پیش از این اعلام کرده بود بر خلاف سال گذشته قصد دارد از ایران، روسیه و بلاروس برای شرکت در مراسم سالانه اهدای جوایز نوبل دعوت به عمل آورد اما روز ۱۱ شهریور و در پی اعتراض چهره‌های سیاسی و فعالان مدنی، این تصمیم را لغو کرد.

تنش بین دهلی‌نو و اوتاوا از اواسط شهریور ماه آغاز شد؛ هنگامی که کانادا ترور یک رهبر جدایی‌طلب سیک به نام هاردیپ سینگ نجار در خاک خود را به دولت هند نسبت داد.

هند اما همان زمان ادعاهای مرتبط با دخالت این کشور را در «هر گونه اقدام خشونت‌آمیز» در کانادا رد کرد و از اوتاوا خواست علیه عناصر ضدهندی در خاک کاناد اقدام قانونی فوری و موثر کند.

بر اساس گزارش فایننشال تایمز، شمار دیپلمات‌های کانادایی مستقر در دهلی‌نو ۶۲ نفر و «ده‌ها نفر» بیشتر از تعداد دیپلمات‌های هندی در اوتاوا است.

دلیل این وضعیت هم رسیدگی به امور کنسولی حدود ۱/۳ میلیون کانادایی هندی‌تبار است.

پیش‌تر هند خواهان برقراری تعادل در تعداد و رتبه دیپلمات‌های هندی و کانادایی مستقر در کشورهای یکدیگر شده بود.

خبر فایننشال تایمز هنوز از سمت هند تایید یا تکذیب نشده است.

ملانی جولی، وزیر امور خارجه کانادا هم از تایید مستقیم این گزارش خودداری کرد اما با اشاره به تنش‌هایی که بین دو دولت وجود دارد، خبر داد که کشورش در حال گفت‌وگو با هند است و بنابراین «حفاظت از دیپلمات‌های خود» را ادامه خواهند داد.

روز ۱۱ مهر نیز جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا در گفت‌وگو با خبرنگاران، وضعیت کنونی بین دو کشور را دشوار توصیف و در عین‌ حال تاکید کرد به دنبال افزایش اختلاف با هند نیست.

او یادآور شد که کانادا تلاشی برای «تحریک» نخواهد کرد و در مقابل، به «تعامل مسوولانه و سازنده» با دولت هند ادامه می‌دهد.

با این‌ حال اواخر شهریور، وزارت امور خارجه کانادا از اخراج رییس سازمان اطلاعات هند در کانادا خبر داد و در اقدامی متقابل، دهلی‌نو نیز اعلام کرد به یک دیپلمات عالی‌رتبه کانادایی دستور داده خاک هند را ترک کند.

هاردیپ سینگ نجار، مدافع استقلال و جدایی سیک‌ها از هند و دارای تابعیت کانادایی بود که روز ۱۸ ژوئن (۲۸ خرداد) در نزدیکی ونکوور در استان بریتیش کلمبیای کانادا به قتل رسید.

پیش‌تر مقام‌های هندی او را به «اقدامات تروریستی و توطئه برای ارتکاب قتل» متهم و تحت تعقیب قرار داده بودند. اتهامی که به گفته سازمان جهانی سیک‌های کانادا از سوی هاردیپ سینگ نجار رد شده بود.

جنبش جدایی‌طلب سیک‌ها به منظور استقلال ایالت پنجاب هند در دهه ۱۹۸۰ شکل گرفت و اوایل دهه ۱۹۹۰ به مبارزه‌هایی خشونت‌بار روی آورد.

طی سال‌های گذشته اما فعالیت‌ سیک‌های جدایی‌طلب در خارج از هند متمرکز شده، به طوری‌ که کانادا میزبان بیش از ۷۷۰ هزار نفر سیک است.

دهلی‌نو پیش از این اوتاوا را به پناه دادن به «تروریست‌ها و افراط‌گرایانی» متهم کرد که «حاکمیت و تمامیت ارضی هند» را تهدید می‌کنند.

در این مطالعه که کشورهای مختلف را در بازه ژوئن ۲۰۲۲ تا می‌ ۲۰۲۳ در زمینه‌هایی مانند موانع دسترسی به اینترنت، محدودیت محتوا و نقض حقوق کاربران بررسی کرده، ایران با پنج پله سقوط نسبت به سال گذشته در جایگاه سومین کشور محدود از نظر دسترسی آزاد به اینترنت قرار دارد.

فیلیپین، بلاروس، کاستاریکا و نیکاراگوئه پس از ایران شاهد بیشترین سقوط در این شاخص بوده‌اند.

در این رتبه‌بندی، چین در جایگاه اول کشورهای دارای اینترنت محدود قرار دارد و میانمار و روسیه در رده دوم و چهارم قرار گرفته‌اند.

چین نهمین سال است که در قعر فهرست آزادی‌های اینترنت قرار می‌گیرد.

خانه آزادی تاکید کرده است حکومت‌های خودکامه ایران و میانمار از جمله معدود کشورهایی هستند که شهروندان خود را به دلیل فعالیت‌های آن‌ها در فضای اینترنت به اعدام محکوم می‌کنند.

وضعیت خاورمیانه در قیاس با دیگر مناطق جهان در این رابطه بحرانی‌تر است.

بررسی رفتار حکومت‌های مستبد نشان می‌دهد سرکوب آزادی بیان در فضای آنلاین به یک روال عادی در مرزهای جغرافیایی و دیجیتال آن‌ها بدل شده است.

تمام کشورهای حاضر در قعر این فهرست، سابقه‌ای تیره و طولانی در زمینه بازداشت و حبس شهروندان به دلایلی مانند اظهارنظر عادی در محیط آنلاین دارند.

در مقابل اما دو کشور ایسلند و استونی به‌عنوان بهترین کشورها در زمینه آزادی‌های اینترنت در صدر فهرست خانه آزادی قرار گرفته‌اند.

این پنجمین سالی است که ایسلند بیشترین امتیاز را در این زمینه به خود اختصاص می‌دهد.

نویسندگان گزارش خانه آزادی همچنین نسبت به سوءاستفاده از ابزارهای هوش مصنوعی از سوی حکومت‌هایی با فضای سیاسی بسته ابزار نگرانی کردند.

به گفته آن‌ها، مقرون به صرفه بودن و دسترسی ساده به این ابزارها باعث می‌شود گروه‌های طرفدار حکومت بتوانند با آسودگی بیشتری به تولید محتوای دروغ‌ در شبکه‌های اجتماعی بپردازند.

رییس این سازمان مردم‌نهاد از دولت‌های دموکراتیک درخواست کرده تا با بهبود مقررات فعلی در زمینه هوش مصنوعی، مکانیسم‌های بهتری را برای نظارت بر این حوزه ایجاد کنند.

اسپانیا، رییس دوره‌ای شورای اتحادیه اروپا، روز چهارشنبه ۱۲ مهر ماه اعلام کرد سفیران کشورهای عضو اتحادیه اروپا در بروکسل به توافقی رسیده‌اند که بر مبنای آن، قوانین مشترکی برای «مدیریت مواقع بحرانی» وضع خواهد شد.

منظور از «مواقع بحرانی»، حضور ناگهانی تعداد زیادی از مهاجران غیرقانونی و پناهجویان در یکی از کشورهای اتحادیه اروپا است.

تلاش وزیران کشور اعضای اتحادیه اروپا در هفته گذشته به دلیل مخالفت ایتالیا با پیش‌نویس این توافق‌نامه به جایی نرسیده بود.

دولت ایتالیا معتقد است فعالیت انجمن‌هایی که در دریای مدیترانه به عملیات جست‌وجو و نجات می‌پردازند، می‌تواند باعث ترغیب مهاجران غیرقانونی شود.

سواحل جنوبی ایتالیا با نزدیک‌ترین فاصله از سواحل شرقی دریای مدیترانه، مقصد شمار زیادی از مهاجران غیرقانونی در سال‌های گذشته بوده است.

آلمان اما با دفاع از فعالیت این انجمن‌ها می‌گوید نجات جان افراد در دریا یک وظیفه قانونی، اخلاقی و بشردوستانه است.

این کشور به تعدادی از این انجمن‌ها کمک مالی ارائه می‌کند.

ایلوا یوهانسون، کمیسر امور داخلی اتحادیه اروپا گفت که این توافق‌نامه با «عمل‌گرایی، تعهد و اتحاد» به دست آمده است.

اورزولا فن در لاین، رییس کمیسیون اتحادیه اروپا نیز این توافق‌نامه را سرآغاز یک تغییر بزرگ در سیاست‌های مهاجرتی این اتحادیه دانست.

به گزارش یورونیوز، مجارستان و لهستان به این توافق‌نامه رای منفی و اتریش، جمهوری چک و اسلواکی به آن رای ممتنع دادند.

این در حالی است که صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) روز هفتم مهرماه با انتقاد از سیاست‌های مهاجرتی جامعه بین‌‎المللی در مدیترانه اعلام کرد این منطقه به گورستانی برای کودکان و آرزوهایشان تبدیل شده است.

رجینا دی دومینیسیس، مدیر منطقه‌ای یونیسف برای اروپا و آسیای مرکزی گفت تعداد پناهجویان کودک و بزرگسال کشته‌ شده در دریای مدیترانه در تابستان امسال در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، سه برابر شده است.

آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد هم اعلام کرد حدود ۱۸۶ هزار مهاجر و پناهنده در سال جاری میلادی وارد جنوب اروپا شده‌اند که اکثریت قریب به اتفاق آنان در ایتالیا هستند. در همین مدت دو هزار و ۷۷۸ مورد مرگ نیز ثبت شده است.

این آمار در مقایسه با آمار کشته و مفقود‌شدگان دریای مدیترانه در مدت مشابه سال ۲۰۲۲ که هزار و ۶۸۰ نفر بود، افزایش قابل توجهی یافته است.

طبق گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت، تاخیر در امدادرسانی به پناهجویان از سوی دولت‌های اروپایی باعث بروز حوادثی مرگ‌بار در مسیر مدیترانه مرکزی است.