در حالی که سیستم درمانی غزه در آستانه فروپاشی قرار گرفته و درگیریهای حماس و اسرائیل در نزدیکی بیمارستانهای شمال این باریکه ادامه دارد، نخستوزیر اسرائیل بار دیگر بر مخالفت کشورش با آتشبس تاکید کرد.
بنیامین نتانیاهو در نشستی خبری آزادی گروگانها را هدف اصلی اسرائیل خواند و گفت: بدون آزادی آنها آتشبسی وجود نخواهد داشت.
او تاکید کرد اسرائیل تحت هیچ شرایطی از کنترل امنیتی غزه دست نخواهد کشید و پس از حذف حماس با کنترل غزه به دست تشکیلات خودگردان فلسطین مخالفت خواهد کرد.
نتانیاهو با اشاره به اینکه نیروهای اسرائیلی محاصره غزه را کامل کردهاند، تاکید کرد اسرائیل با تمام قوا به حمله به غزه ادامه خواهد داد و صلح و امنیت پس از حذف حماس به دست میآید.
نخستوزیر اسرائیل ضمن هشدار به حزبالله لبنان گفت: آماده حرکت در همه جبههها بهویژه جبهه شمالی هستیم.
در همین حال، سخنگوی شاخه نظامی حماس گفت که نیروهای این گروه طی ۴۸ ساعت گذشته بیش از ۱۶۰ هدف نظامی اسرائیل در غزه را منهدم کردند.
ارتش اسرائیل روز شنبه ۲۰ آبان از کشته شدن پنج سرباز خود طی عملیات زمینی در غزه خبر داد.
در مقابل، «شین بت» آژانس امنیت اسرائیل و ارتش این کشور در بیانیهای اعلام کرد که طی حملات هوایی در نوار غزه حدود ۲۰ شبهنظامی فلسطینی که عمدتا اعضای حماس بودند، کشته شدند.
در این بیانیه آمده که این افراد طی سال های اخیر برای پیشبرد حملات علیه شهروندان اسرائیلی تلاش میکردند.
وخامت اوضاع انسانی در غزه
با وخیمتر شدن شرایط انسانی در غزه و محاصره بیمارستانها در درگیریها، سخنگوی وزات بهداشت غزه اعلام کرد به جز بیمارستان باپتیست که با ظرفیت محدود کار میکند، همه بیمارستانها در شمال غزه از کار افتادهاند.
وزیر بهداشت غزه گفت که ۳۹ نوزاد در بیمارستان شفا به دلیل قطع برق و کمبود اکسیژن و دارو جان خود را از دست دادند.
همچنین رسانههای فلسطینی گزارش دادند در حمله هوایی اسرائیل به بازارهای اردوگاه پناهندگان الفالوجه و جبالیا در شمال غزه، ۱۸ نفر کشته شدند.
محمد ابو سلمیه، مدیر بیمارستان شفا، بزرگترین بیمارستان در نوار غزه، نیز گفت که ۲۵ نفر در حمله به این بیمارستان و مدرسه البراق که بسیاری از مردم به آنجا پناه آورده بودند، کشته شدند.
در همین حال، رسانههای فلسطینی گزارش دادهاند که تانکهای اسرائیلی بیمارستان الشفا در شمال غزه را از همه جهات محاصره کردهاند.
سازمان بهداشت جهانی با اعلام اینکه ارتباطاتش را با افراد مورد تماس خود در بیمارستان الشفا در شمال غزه از دست داده است، درباره وضعیت کادر درمانی، صدها بیمار و هزاران فرد آوارهای که در آنجا پناه گرفته بودند، به طور جدی ابراز نگرانی کرد.
هلال احمر فلسطین هشدار داد تانکهای اسرائیلی به ۲۰ متری بیمارستان القدس در نوار غزه رسیدهاند.
هلال احمر فلسطین افزود «تیراندازی مستقیم» به بیمارستان باعث ایجاد رعب و وحشت میان کسانی شده است که به این مرکز پناه آوردهاند.
مای الکیله، وزیر بهداشت فلسطین، اعلام کرد از مجموع ۳۰ بیمارستان نوار غزه، ۲۰ بیمارستان در پی وخامت اوضاع تعطیل شدهاند.
به گفته وزیر بهداشت فلسطین، همچنین به دلیل کمبود شدید امکانات، بسیاری از بیماران روی زمین بیمارستان دراز کشیدهاند و بدون بیهوشی تحت درمان قرار میگیرند.
تنشها در کرانه باختری نیز ادامه داشت. وزارت بهداشت تشکیلات خودگردان فلسطین اعلام کرد که دو فلسطینی توسط اسرائیل در شهر جنین در کرانه باختری کشته شدند.
هاآرتص نوشت از زمان آغاز درگیریها میان حماس و اسرائیل، هزار و ۵۶۰ فلسطینی در کرانه باختری بازداشت شدهاند.
نشریه وال استریتژورنال در همین زمینه در گزارشی نوشت که مجتمع بیمارستانی شفا در غزه در محاصره اسرائیل قرار دارد و کمتر از سه هزار نفر در آن باقی ماندهاند. این نشریه به نقل از مقامات اسرائیل نوشت که ممکن است شماری از گروگانها در زیر این بیمارستان باشند و این موضوع کار ارتش را دشوارتر کرده است.
سخنگوی دولت اسرائیل هم گفت که مقر حماس در زیر بیمارستان شفا قرار دارد.
ادامه درگیریها در منطقه
در ادامه حملههای نیروهای شبهنظامی منطقه به مواضع آمریکا و اسرائیل، دیلی میل به نقل از یک مقام پنتاگون گزارش داد چند پهپاد انتحاری به سمت پایگاه رمیلان، محل استقرار نیروهای آمریکایی و ائتلاف بینالمللی ضد داعش، در شمال سوریه پرتاب شدند.
طبق این گزارش، یکی از این پهپادها سرنگون شد و بقیه به این پاپگاه برخورد کردند، اما منفجر نشدند. این حملهها خسارت و تلفاتی نداشتند.
همزمان با جدیتر شدن درگیریها بین حزبالله و اسرائیل، یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل هشدار داد که حزبالله لبنان نزدیک است «اشتباه بزرگی» را مرتکب شود که به فرار ساکنان بیروت از خانههایشان منجر خواهد شد.
او گفت: «حزبالله، لبنان را به جنگی میکشاند که ممکن است رخ دهد و در درجه اول شهروندان لبنانی بهای آن را پرداخت خواهند کرد.»
از سوی دیگر، ارتش اسرائیل اعلام کرد در واکنش به شلیک پرتابههایی از سمت بلندیهای جولان سوریه، هواپیماهای جنگنده اسرائیل زیرساختهای گروههای تروریستی را در سوریه بمباران کردند.
پیشتر دیدهبان حقوق بشر سوریه از حمله تلافیجویانه اسرائیل علیه اهدافی در حومه غربی درعا خبر داده بود.
واینت گزارش داد از زمان شروع عملیات زمینی ارتش اسرائیل در نوار غزه، پنج هزار موضع متعلق به گروههای شبهنظامی فلسطینی هدف قرار گرفتهاند.
دومین سخنرانی دبیر کل حزبالله لبنان
حسن نصرالله، دبیر کل حزبالله لبنان در دومین سخنرانی خود از زمان آغاز مناقشه حماس و اسرائیل، با اشاره به حمایت نظامی و مالی جمهوری اسلامی از «گروههای مقاومت» در منطقه گفت این حمایتها همچنان ادامه دارد و هیچگاه پنهان نبوده است.
او تاکید کرد «اگر جبهه مقاومت تا کنون قادر به ادامه مبارزه بوده، به دلیل حمایتهای جمهوری اسلامی است.»
دبیر کل حزبالله هدف قرار گرفتن مواضع نیروهای آمریکایی در عراق از سوی گروههای شبهنظامی متحد تهران را اقدامی برای اعلام همبستگی با غزه دانست و افزود این حملات همچنین «در خدمت ایده آزادسازی عراق و سوریه از دست بقیه نیروهای اشغالگر است.»
نصرالله آمریکا را به مدیریت حملات اسرائیل در نوار غزه متهم کرد و گفت: «آنکه میتواند جلوی این تجاوز را بگیرد، همان کسی است که این تجاوز را مدیریت میکند.»
رایزنیهای بینالمللی درباره مناقشه خاورمیانه
در ادامه تلاشهای بینالمللی برای پایان درگیریها، آکسیوس به نقل چهار مقام آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد برت مکگرک، مشاور ارشد بایدن در امور خاورمیانه هفته آینده برای گفتوگو درباره جنگ حماس و اسرائیل و آزادی گروگانها به چند کشور خاورمیانه سفر خواهد کرد.
همچنین نشست اضطراری سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و اتحادیه عرب روز شنبه ۲۰ آبان در ریاض برگزار شد.
ابراهیم رئیسی، رییس دولت جمهوری اسلامی در این نشست خواهان تحریم اسرائیل از سوی دولتهای اسلامی به ویژه در زمینه انرژی شد.
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی هم در این نشست خواستار پایان فوری عملیات نظامی و آزادی گروگانها شد.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی دلیل برگزاری مشترک نشست سازمان همکاری اسلامی و اتحادیه عرب را اهمیت مساله غزه عنوان کرد.
آسوشیتدپرس نوشت تظاهرات گسترده حامیان فلسطین در لندن در حالی برگزار شد که بیش از دو هزار نیروی پلیس مسئولیت حفظ امنیت و جلوگیری از بر هم خوردن نظم را در جریان این تظاهرات بر عهده داشتند. برخی گزارشها تعداد شرکتکنندگان در این تظاهرات را ۳۰۰ هزار نفر تخمین زدهاند.
با این حال، تعدادی از معترضان راستگرا با نیروهای پلیس در نزدیکی بنای یادبود سنوتاف درگیر شدند.
واشینگتن پست به نقل از یک منبع دیپلماتیک نوشت در مذاکراتی که به میانجیگری قطر برای آزادی گروگانهای اسرائیلی در اختیار حماس در جریان است، پیشرفت مشاهده میشود.
بنا بر این گزارش، در این مذاکرات که دیوید بارنیا، رییس موساد، ویلیام برنز، رییس سازمان سیآیایو محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر شرکت داشتند، طرفین در مورد آزادی ۲۰ زن و کودک اسرائیلی در ازای آتشبسی سه روزه و همچنین ارسال کمکها به شمال نوار غزه به بحث و تبادل نظر پرداختند.
هاآرتص نوشت عصر شنبه ۲۰ آبان در چندین شهر اسرائیل تظاهراتی در حمایت از گروگانهای در اختیار حماس برگزار خواهد شد. تظاهرکنندگان خواستار تلاش دولت اسرائیل برای آزادی فوری این افراد هستند.
ریشی سوناک، نخست وزیر بریتانیا، وقایعی را که در حاشیه راهپیمایی طرفدار فلسطین در لندن اتفاق افتاد محکوم کرد.
گروهی از تظاهرکنندگان راست افراطی در اعتراض به همزمانی راهپیمایی طرفداران حامیان فلسطین با روز یادبود پایان جنگ جهانی اول گردهم آمده بودند و با پلیس درگیر شدند.
سوناک در بیانیهای ضمن انتقاد از اعضای راست افراطی اتحادیه دفاع انگلیسی گفت: «آنچه امروز دیدیم بیاحترامی به نیروهای نظامی ما بود. این در مورد اراذل (اتحادیه دفاع انگلیسی) که به افسران پلیس حمله میکنند و به سنوتاف حمله میکنند صادق است، و همچنین برای کسانی که شعارهای یهودیستیزانه میخوانند و از حماس طرفداری میکنند هم صدق میکند.»
برخی از راهپیمایان حامی فلسطین شعار «از رودخانه تا دریا، فلسطین آزاد خواهد شد» سر دادند، این شعار از سوی بسیاری از یهودیان به عنوان شعاری یهودستیزانه و به معنای تمایل به محو اسرائیل تلقی میشود.
پیش از آن، رویترز گزارش داد که حدود هزار معترض مخالف تجمع فلسطینیان برای تماشای مراسم یادبود پایان جنگ جهانی اول در نزدیکی بنای سنوتاف تجمع کرده بودند و شعارهایی از جمله «ما میخواهیم کشور را بازگردانیم» سر دادند.
تصاویر تلویزیونی پخش شده حاکی از درگیریهای کوچکی بین این معترضان راستگرا و نیروهای پلیس بوده است.
شبکه اسکای نیوز نوشت که درگیریها زمانی رخ داد که معترضان در تلاش برای رسیدن به این بنای یادبود در لندن بودند.
بر اساس گزارشها، گروهی از معترضان به محله چینیهای لندن رفتند و با ماموران پلیس درگیر شدند. پلیس از اعزام ماموران بیشتر به محل خبر داده و بر برخورد با افراد مخل نظم عمومی تاکید کرده است.
روز یازدهم نوامبر سالگرد آتشبس جنگ جهانی اول است که در لندن مراسمی برای بزرگداشت جانباختگان جنگ برگزار میشود.
همزمانی این برنامه با «راهپیمایی ملی برای فلسطین» که در هفتههای اخیر هر شنبه در لندن در حمایت از فلسطینیها برگزار شده، باعث شد که برخی وزرای دولت بریتانیا خواستار لغو این راهپیمایی شوند.
راهپیمایی حامیان فلسطین از زمان آغاز جنگ میان حماس و اسرائیل در برخی کشورها از جمله بریتانیا آغاز شده و پیشتر برخی رسانههای بریتانیایی از بهرهبرداری جمهوری اسلامی از این تظاهرات خبر دادهاند.
پلیس لندن گفته که تقریبا دو هزار نیرو برای برقراری امنیت و نظم در جریان این راهپیمایی بسیج خواهند شد و تلاش خواهند کرد به هر گونه اختلال ناشی از راهپیمایی یا اعتراضات رسیدگی کنند.
رویترز نوشت که در اقدامی بیسابقه از روز پنجشنبه به طور شبانهروزی از بنای سنوتاف حفاظت میشود.
سازماندهندگان تظاهرات در حمایت از فلسطینیها گفتهاند که تظاهرکنندگان از بنای یادبود سنوتاف در نزدیکی دفتر نخستوزیر بریتانیا دور خواهند شد و این راهپیمایی در حدود دو مایلی سفارت ایالات متحده در لندن به پایان میرسد.
در حالی که راهپیماییهای قبلی عموما مسالمتآمیز بوده است، بیش از صد نفر به دلیل جرایمی از جمله حمایت از حماس، که به عنوان یک سازمان تروریستی در بریتانیا ممنوع است، یا در دست داشتن پلاکاردهایی با شعارهای توهینآمیز دستگیر شدهاند.
پیشتر ریشی سوناک، نخست وزیر بریتانیا به رییس پلیس لندن هشدار داده که او را «مسئول» خواهد دانست، به ویژه اگر معترضان مراسم بزرگداشت روز آتشبس جنگ جهانی اول را مختل کنند.
دفتر او روز جمعه در بیانیهای نوشت: «به لطف کسانی که برای این کشور و آزادی ما جنگیدند، کسانی که میخواهند تظاهرات کنند میتوانند این کار را انجام دهند، اما باید این کار را با احترام و صلحآمیز انجام دهند.» .
از زمان آغاز درگیری حماس و اسرائیل، بریتانیا نیز همچون دیگر کشورهای غربی شاهد افزایش اقدامات ضد یهود و همچنین اسلامهراسی بوده است.
بر اساس نظرسنجی منتشر شده توسط روزنامه تلگراف، بیش از نیمی از بریتانیاییها معتقدند که راهپیمایی در حمایت از فلسطین باید ممنوع میشد. ۷۲ درصد کسانی که خواهان ممنوعیت این تظاهرات هستند جزو رایدهندگان به حزب محافظه کار بریتانیا هستند.
به گزارش نیویورکتایمز، در حالی که نیروهای زمینی ارتش اسرائیل در حال پیشروی در نوار غزه هستند، علاوه بر مشکلاتی چون مواجه با خطوط دید کوتاه و غیرنظامیان آسیبپذیری که جایی برای پنهان شدن ندارند، خطر بزرگتری زیر پای آنها قرار دارد که همان تونلهای زیرزمینی هستند.
شبهنظامیان حماس که ماه گذشته حمله خونین و مرگباری را علیه اسرائیل انجام دادند، هزارتویی از تونلهای مخفی ساختهاند که اگر نه در سراسر غزه، بلکه دستکم در بیشتر این نوار امتداد دارند.
اما نکته مهم این است که این تونلها، به نوشته نیویورکتایمز، صرفا تونل نیستند.
این روزنامه نوشت تونلها که در زیر مناطق مسکونی متراکم قرار گرفتهاند، به شبهنظامیان اجازه میدهند دور از چشم دشمن خود حرکت کنند.
به گفته محققان، در این گذرگاهها همچنین سنگرهایی برای ذخیره اسلحه و مهمات، غذا و آب و حتی مراکز فرماندهی و همچنین تونلهایی برای عبور و مرور وسایل نقلیه وجود دارد.
نویسندگان گزارش نیویورکتایمز افزودند که درها و دریچههای معمولی بهعنوان نقاط دسترسی مبدل عمل میکنند و به اعضای حماس اجازه میدهند تا در ماموریتها به بیرون بروند و سپس از دید خارج شوند.
این روزنامه تاکید کرد که هیچ منبع خارجی نقشه دقیقی از این شبکه تونلها در اختیار ندارد و تعداد کمی از اسرائیلیها آن را به طور مستقیم دیدهاند، اما عکسها، ویدیوها و گزارشهای افرادی که در تونلها بودهاند، خطوط کلی سیستم و نحوه استفاده از آن را نشان میدهد.
منابع موجود درباره این تونلها، شامل عکسهایی است که روزنامهنگاران از داخل گذرگاهها گرفتهاند، گزارشهای محققانی که تونلها را مطالعه میکنند، و همچنین جزئیاتی از این شبکه که به دست نیروهای اسرائیلی هنگام حمله به غزه در سال ۲۰۱۴ افتاد.
برچیدن تونلهای غزه بخش مهمی از اهداف اسرائیل برای از بین بردن فرماندهی حماس در پی حمله هفتم اکتبر است.
اسرائیل وجود این تونلها را دلیلی برای بمباران مناطق غیرنظامی اعلام کرده است، اما حماس مدعی است که تونلهایش زیر برخی مناطق بمباران شده از جمله بیمارستانها وجود ندارد.
به گزارش نیویورکتایمز، تصاویر نشان میدهد که برای تخریب تونلها، نیروهای اسرائیلی در غزه باید ورودیهایی را پیدا کنند که اغلب در زیرزمینهای ساختمانهای غیرنظامی پنهان شدهاند و به تونلهای بتنی منتهی میشوند.
به گفته کارشناسان، آنها معمولا حدود دو متر ارتفاع و کمتر از یک متر عرض دارند.
یک زن ۸۵ ساله اسرائیلی که پس از ربوده شدن در روز هفتم اکتبر به مدت ۱۷ روز در تونلهای غزه گروگان گرفته شده بود، توضیح داده که از میان «تار عنکبوت» تونلهای مرطوب و نمناک عبور کرده است. او گفت که در نهایت به سالن بزرگی رسید که در آنجا دهها گروگان دیگر نگهداری میشدند.
ارزیابی میشود که هنوز بیش از ۲۰۰ گروگان اسرائیلی در اختیار حماس هستند و بسیاری از آنها احتمالا در همان تونلهایی هستند که اسرائیل قصد نابودی آنها را دارد.
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل گفته است که بازگرداندن گروگانها به خانه یکی از دو هدف اصلی حملات علیه حماس است و هدف دیگر «نابودی حماس» است.
به نوشته نیویورکتایمز، تونلهای مورد استفاده برای مخفی کردن تجهیزات و جنگجویان حماس، تنها گذرگاههای مخفی در غزه نیستند.
پس از به قدرت رسیدن حماس در سال ۲۰۰۷، و در محاصره قرار گرفتن این نوار، شبکهای از تونلهای قاچاق در زیر مرز بین غزه و مصر گسترش یافت. از این تونلها برای دور زدن محاصره و واردات کالاهای مختلف، از سلاح و تجهیزات الکترونیکی گرفته تا مصالح ساختمانی و سوخت، استفاده میشود.
به نوشته نیویورکتایمز، مقامات مصری تلاشهای گستردهای برای از بین بردن این مسیرهای قاچاق انجام دادهاند، از جمله پمپاژ آب دریا برای آبگرفتگی شبکه و فروریختن بسیاری از تونلها. اما گمان میرود که برخی از تونلها همچنان برای قاچاق فعال باشند.
نیویورکتایمز افزود هرچند ارتش اسرائیل هم از نظر اندازه و هم از نظر تجهیزات بسیار از شبهنظامیان حماس پیشرفتهتر است، مبارزه با این گروه در شبکه تونلهای آن یک اقدام پرخطر به شمار میرود.
جان دبلیو اسپنسر، کارشناس جنگ شهری در موسسه جنگ مدرن در آمریکا، جنگ در غزه را بیشتر شبیه «جنگ در زیر دریا» توصیف میکند تا درگیری در سطح زمین یا داخل ساختمان.
او اخیرا در پادکستی گفته است: «هیچ چیزی که روی سطح استفاده میکنید، به کار نمیآید. شما باید تجهیزات ویژهای برای تنفس، دیدن، جهتیابی، برقراری ارتباط و به کارگیری وسایل کشنده به ویژه تیراندازی داشته باشید.»
کارشناسان میگویند یکی از خطرات اصلی ورود به تونلها این است که حماس در ورودیها مواد منفجره کار گذاشته است.
آهرون برگمن، استاد ارشد کینگز کالج لندن که متخصص درگیری عربها و اسرائیل است، در این زمینه گفته که شبهنظامیان «لحظهای که متوجه شوند اسرائیلیها وارد تونلها شدهاند، دکمه را فشار میدهند و ممکن است همه چیز بر سر اسرائیلیها فرو بریزد.»
به نوشته نیویورکتایمز، نیروهای اسرائیلی احتمالا نخواهند توانست کل شبکه تونلهای غزه را نابود کنند.
برگمن افزود: «این تونلها خیلی بزرگاند و از بین بردن همه آنها سودی ندارد. در عوض، آنها بر مسدود کردن ورودیهای تونلها تمرکز خواهند کرد، احتمالا با انجام حملات هوایی یا اینکه مهندسان آنها را با مواد منفجره نابود کنند.»
نیویورکتایمز افزود بعید به نظر میرسد که درگیریها به صورت مخفیانه صورت گیرد، مگر اینکه اسرائیل معتقد باشد که چاره دیگری ندارد.
برگمن گفت که ورود به تونلها مزایای نیروهای اسرائیلی را از بین میبرد.
در حالی که اکنون اسرائیلیها با انبوهی از نیروها، تانکها و هلیکوپترها در حال پیشرفت هستند، او تاکید کرد: «لحظهای که از تونل پایین میروید، یک نفر در مقابل یک نفر قرار میگیرد.»