چهارمین سالگرد آبان خونین ۹۸ و پروندههایی که هنوز بازند
چهار سال پیش در چنین ایامی یکی از گستردهترین اعتراضات مردمی و شدیدترین سرکوبها از سوی جمهوری اسلامی رخ داد. تجمعاتی که با اعتراض به افزایش ۲۰۰ درصدی نرخ بنزین در ۲۴ آبان شکل گرفت، با فراگیر شدنش به «آبان خونین ۹۸» مشهور شد. هنوز پروندههایی باز در ارتباط با آبان ۹۸ وجود دارند.
اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در ایران در واکنش به افزایش ناگهانی و شدید قیمت سوخت بود اما خیلی زود ماهیت ضدحکومتی به خود گرفت. تجمعات اعتراضی علیه جمهوری اسلامی طی یک هفته در ۲۹ استان و صدها شهر برپا شدند.
هزاران کشته و بازداشت شده در سرکوبی خونبار
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب این اعتراضات کشته شدند. هر چند که عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور دولت حسن روحانی در آن زمان کشته شدن حدود ۲۲۵ نفر را تایید کرد.
سازمان عفو بینالملل در ماههای پس از کشتار آبان ۹۸ گزارش داد محلههای فقیرنشین حاشیه شهر تهران با ۱۶۳ کشته، استان خوزستان با ۵۷ کشته و استان کرمانشاه با ۳۰ کشته بالاترین رقم قربانیان را در این سرکوب داشتند.
علاوه بر این، دستکم شش هزار مرگ با «منشا نامعلوم» در آبان ماه ۹۸ ثبت شده است.
ناظران میگویند آمار بالای کشتار این اعتراضات پس از سخنرانی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در روز ۲۶ آبان و فرمانش برای سرکوب خشن و شدید تجمعات اتفاق افتاد.
او معترضان را اشرار، ضد انقلاب و دشمن خواند و از تصمیم «شورای عالی هماهنگی اقتصادی قوای سهگانه» برای افزایش قیمت بنزین حمایت کرد.
به دنبال صدور فرمان کشتار از سوی خامنهای، در دومین روز از آغاز اعتراضات سراسری اینترنت شهرهای ایران به مدت یک هفته قطع شد و سرکوب شدت گرفت.
به گفته تحلیلگران، این اعتراضات برای جمهوری اسلامی اتفاقی غافلگیر کننده و جدید بود و نوع مواجهه نیروهای سرکوبگر با معترضان هم به شکلی بود که گویی با یک دشمن خارجی مواجه هستند.
سازمان عفو بینالملل همان زمان در گزارشی نوشت حکومت ایران به شکلی عامدانه و مرگبار از سلاح گرم استفاده کرده و بهطور نامتناسبی به زور متوسل شده است.
نهادهای حقوق بشری هم در گزارشهایی تاکید کردند بسیاری از گلولهها به سر و صورت معترضان شلیک شده است.
کمیسریای عالی حقوق بشر سازمان ملل دو هفته بعد از این اعتراضات با راستیآزمایی تصاویر تایید کرد نیروهای امنیتی از روی بام ساختمانها و سوار بر بالگرد به معترضان در حال فرار از پشت سر، مستقیم به صورت یا به اعضای حیاتی آنان تیراندازی کردهاند.
بر اساس گزارش نهادها و سازمانهای حقوق بشری، در جریان این اعتراضات دستکم هشت هزار و ۶۰۰ نفر در استانهای مختلف بازداشت و بسیاری از آنان پس از مدت کوتاهی با قرار وثیقه آزاد شدند.
با این حال جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران شهریور سال ۹۹ برخورد «به شدت خشن» نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی علیه معترضان را بیسابقه و حیرتآور خواند و از شکنجه بازداشتشدهها خبر داد.
سازمان عفو بینالملل در گزارش دیگری «اعدام نمایشی، شوک الکتریکی و القای حس خفگی با آب» را از روشهای شکنجه جمهوری اسلامی برای گرفتن اعتراف اجباری از معترضان بازداشتشده اعلام کرد.
در جریان دادرسیهای ناعادلانه، برخی از بازداشتشدگان بدون دسترسی به وکیل انتخابی به حبسهای طولانیمدت هفت و هشت ساله محکوم شدند.
شمار دیگری از معترضان نیز در پروندههای مختلف و بدون وجود ادله و شواهدی که حتی از سوی مراجع قضایی جمهوری اسلامی معتبر باشند به اعدام محکوم شدند اما این احکام در دادگاههای تجدیدنظر شکسته و لغو شدند.
پروندههای باز آبان
با گذشت چهار سال، پرونده برخی از متهمان باز است و تعدادی از خانوادههای کشتهشدگان مانند پویا بختیاری به دلیل دادخواهی تحت فشار قرار گرفتند و زندانی شدند.
حدود دو هفته پیش برخی منابع خبر دادند منوچهر بختیاری، پدر پویا، در پروندهای جدید به شش ماه حبس محکوم شده است.
اتهام منوچهر بختیاری در پروندهای که طی دوران زندان برایش تشکیل شده، «توهین» به علی خامنهای است.
او پس از بارها اعتراض به قتل پسرش و تاکید بر پیگیری مجازات آمران و عاملان آن، در اردیبهشت ۱۴۰۰ بازداشت و به سه سال و نیم زندان محکوم شد.
علاوه بر منوچهر بختیاری، ناهید شیرپیشه، همسر سابق او و مادر پویا، شهریور سال گذشته از سوی شعبه یک دادگاه انقلاب کرج به پنج سال حبس محکوم شد.
سایر اعضای خانواده پویا بختیاری نیز طی چهار سال گذشته با فشار، برخوردهای امنیتی، احضار و بازداشت از سوی حکومت مواجه شدهاند.
پویا بختیاری، شهروندی ۲۷ ساله بود که روز ۲۵ آبان ۹۸ در جریان اعتراضات سراسری با شلیک مستقیم نیروهای امنیتی به سرش در مهرشهر کرج کشته شد.
یکی از پروندههای باز آبان ۹۸ مربوط به عباس دریس، زندانی سیاسی محکوم به اعدام در زندان ماهشهر است که اخیرا حکم اعدامش شکست.
دادگاه انقلاب در مهر ماه گذشته او را به اتهام تیراندازی و کشتن یک مامور نیروی انتظامی به «محاربه» محکوم و علیه او حکم اعدام صادر کرد.
در اعتراضات آبان ۹۸، ماهشهر و شهرکهای حاشیهای آن از کانونهای اعتراضات بود و گزارشهای مختلفی درباره به رگبار بستن معترضان در نیزارهای آن منتشر شد.
در اعتراضات ماهشهر، معترضانی که جاده منتهی به پتروشیمی این شهر را بسته بودند، پس از حمله نیروهای امنیتی به نیزارهای اطراف پناه بردند. نیروهای امنیتی معترضان را به گلوله بستند و در نتیجه این گلولهباران نیزار آتش گرفت و عده زیادی کشته شدند.
روزنامه نیویورکتایمز دهم آذر ماه ۹۸ گزارش داد که در جریان اعتراضات سراسری آبان، حدود ۱۰۰ نفر از معترضان پناه گرفته در نیزارهای ماهشهر کشته شدند.
پس از آن و با افزایش گزارشها در این باره، محسن بیرانوند، فرماندار و رضا پاپی، فرمانده انتظامی ماهشهر در مصاحبه با تلویزیون جمهوری اسلامی کشتار معترضان در نیزارهای این شهر را تایید کردند.
با این حال مقامهای جمهوری اسلامی آماری از شمار کشتهشدگان ارائه ندادند.
با گذشت چهار سال از این کشتار، شهروندان در ایران همچنان یاد این سرکوب خونین و کشتهشدگان آن را زنده نگه داشتهاند و گزارشها و تصاویری از حضور بر مزار قربانیان جمهوری اسلامی در آن سال منتشر میکنند.
بسیاری از مردم معترض جمله «آبان ادامه دارد» را به یکی از مشهورترین شعارهای اعتراضی برای دادخواهی تبدیل کردهاند.
رویترز در گزارشی اختصاصی به نقل از سه مقام رسمی ایران و حماس که نخواستند نامشان فاش شود نوشت که علی خامنهای در دیدار اخیر با اسماعیل هنیه رهبر شاخه سیاسی حماس به او گفته: «شما هیچ هشداری در مورد حمله هفتم اکتبر به اسرائیل به ما ندادید و ما از طرف شما وارد جنگ نخواهیم شد.»
رویترز نوشت که خامنهای به هنیه گفته که جمهوری اسلامی «به حمایت سیاسی و اخلاقی خود از حماس ادامه خواهد داد، اما مستقیما مداخله نخواهد کرد.»
یک مقام حماس به رویترز گفت که خامنهای، هنیه را تحت فشار قرار داد تا صداهایی را که علنا از جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان می خواهند به جنگ علیه اسرائیل بپیوندند، خاموش کند
صفحه اینستاگرام نرگس محمدی ضمن انتشار یک فایل صوتی از زندان که در آن زندانیان زن شعار میدهند «برادر زندانی حمایت حمایت»، خبر داد صبح روز چهارشنبه ۲۴ آبان بار دیگر به دلیل تن ندادن به حجاب اجباری از انتقال این برنده جایزه نوبل صلح به بیمارستان قلب جلوگیری شد.
قرار بود امروز نرگس محمدی را برای انجام عمل آنژیو قلب از زندان اوین به بیمارستان منتقل کنند.
او در روایتی درباره این موضوع نوشت: «امروز ۲۴ آبان ماه پس از صدور مجوز دادستان و هماهنگی با بیمارستان برای انجام آنژیو اورژانسی، ساعت ۹ صبح به راهرو رفتم. رییس اندرزگاه گفت دادستان دستور کتبی داده بدون روسری امکان رفتن به بیرون از بند نداری. گفتم شما میدانید که وضعیت قلب من چگونه است؟ گفت بله اما اگر روسری سر نکنی آنژیو نخواهی شد.»
محمدی در ادامه تاکید کرد که «نظام ننگین و سرافکنده دینی استبدادی زنستیز» برای بقای حکومتش از هر ابزاری «برای ایجاد رعب و وحشت، سرکوب، کشتار و شکنجه و ویرانی جامعه» استفاده میکند.
به گفته این فعال مدنی، «وظیفه انسانی ماست» که در مقابل «طغیان بیپروا و ظالمانه حکومت» سکوت نکنیم و دست از مقاومت و مبارزه برنداریم.
او تاکید کرد: «من، نرگس محمدی، اعلام میکنم "حجاب اجباری" یکی از ابزار قدرتمند سلطهطلبی و سرکوب جامعه بهویژه زنان ایران است که تحت هیچ شرایطی به آن تمکین نخواهم کرد.»
محمدی به تاکید اعلام کرد «دادستان قوه ظالم قضاییه جمهوری اسلامی» گفته که علیرغم اطمینانش از نیاز اورژانسی نرگس محمدی به درمان قلب، به دلیل «عدم تمکین او از "حجاب اجباری"»، اجازه درمان نمیدهد: «و من با صدای بلند اعلام میکنم: من تا پای جانم برای آزادی و برابری ایستادهام، تا تحقق دموکراسی از پای نخواهم نشست. "حجاب اجباری" را نه با شعار بلکه در عمل، چون مهسا، نیکا، غزاله، سارینا و آرمیتا با جانم بر سرتان آوار خواهم کرد.»
بر اساس نتایج آزمایشهای پزشکی انجام گرفته در هفته گذشته، نرگس محمدی دچار «گرفتگی دو رگ قلب، جمع شدن مایع دور قلب و التهاب شدید مری» است.
نرگس محمدی پیشتر خبر داده بود روز ۱۷ آبان «بدون روسری، با کت و دامن» از زندان اوین به بیمارستان منتقل شده و ساعاتی بعد به زندان بازگشته است.
او از صبح دوشنبه ۱۵ آبان در اعتراض به آنچه «سیاست جمهوری اسلامی برای تعلل و عدم رسیدگی پزشکی به وضعیت زندانیان بیمار و از دست رفتن سلامتی و جان انسانها» و «سیاست یا مرگ یا حجاب اجباری برای زنان ایران» خواند، اعتصاب غذا کرده بود.
هفت تن از همبندیهای این زندانی سیاسی هم از لحظه اعتصاب غذای محمدی لب به غذا نزدند و «علیه ظلم بیامان حکومت»، همراه و همصدا با او اعتصاب کردند.
پس از بازگشت محمدی از بیمارستان به بند زنان اوین، او و هفت زندانی سیاسی همبندش به اعتصاب غذای سه روزهشان پایان دادند.
یک هفته پس از این اتفاقات، مسوولان زندان بار دیگر از حضور نرگس محمدی در بیمارستان و عمل قلبش جلوگیری کردند.
در پست اینستاگرامی که صفحه محمدی منتشر کرده است، فایلی صوتی با عنوان «فریاد درخواست حمایت زندانیان بند پنج از مردان محبوس در بندهای چهار و شش» شنیده میشود که شعار میدهند: «برادر زندانی حمایت حمایت».
پیشتر برخی زندانیان سیاسی مانند سپیده قلیان گفته بودند در صورت عدم رسیدگی پزشکی به وضعیت نرگس محمدی، ممکن است کل بند زنان دست به اعتصاب غذا بزنند.
روز نهم آبان رییس بهداشت و درمان سازمان زندانها، رییس بهداری اوین، معاون سلامت اوین و پزشک متخصص قلب از بیمارستان رجایی برای معاینه محمدی و انجام اکو به داخل بند زنان زندان اوین رفتند اما به دلیل روسری سر نکردن نرگس محمدی، مسوولان زندان حتی حاضر نشدند او را به بهداری زندان منتقل کنند.
محمدی روز هشتم آبان برای دومین بار به دلیل سر نکردن روسری از دسترسی به خدمات درمانی مناسب و اعزام به بیمارستان محروم شده بود.
در روزهای هشتم و نهم آبان، محمدی و تعدادی از همبندیهایش در حیاط زندان اوین تحصن کردند. این تحصن در اعتراض به ممانعت از اعزام این زندانی سیاسی به بیمارستان قلب به دلیل سر نکردن روسری بود.
به دنبال آغاز اعتصاب غذای این فعال مدنی زندانی، حمایتهایی از او شکل گرفت و واکنشهایی از جمله از سوی نهادهای حقوق بشری نشان داده شد.
سازمان گزارشگران بدون مرز محروم ماندن نرگس محمدی از دسترسی پزشکی را شدیدا محکوم کرد و کمیته نوبل درباره سلامتی این برنده جایزه نوبل صلح ابراز نگرانی شدید کرد.
در سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره عدم رسیدگی پزشکی به زندانیان سیاسی و زیر پا گذاشتن حق دسترسی آنان به درمان مناسب از سوی مسوولان زندانها در ایران منتشر شده است.
نرگس محمدی، فعال حقوق بشر زندانی در اوین، روز ۱۴ مهر برنده جایزه نوبل صلح سال ۲۰۲۳ شد.
بر اساس اعلام کمیته نوبل، او به دلیل مبارزهاش با ظلم علیه زنان ایرانی و تلاش برای ارتقای حقوق بشر و آزادی برای همه، شایسته دریافت این جایزه شناخته شد.
در پی موج احضار و بازداشت شهروندان پس از قتل حکومتی آرمیتا گراوند، بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال بیش از ۲۰ فعال زنان و روزنامهنگار در گیلان دستگیر شدند. نسرین ستوده، روایتی از زنان بازداشت شده در مراسم خاکسپاری آرمیتا و حضورشان در دادسرای اوین منتشر کرد.
نگین عدالتخواه، آناهیتا حجازی، مدیر خانه امن آنا که در زمینه حمایت از حیوانات آسیبدیده فعالیت میکند، رزیتا رجایی، نویسنده و نینا گلستانی، فعال مدنی از جمله ۲۰ زنی هستند که روز ۲۰ آبان در رشت بازداشت شدند.
هلاله ناطقی و نسیم طواف، دو روزنامهنگار و فعال محیط زیست نیز در میان دستگیرشدگان هستند.
به گفته منابع مطلع، نهاد بازداشتکننده این افراد اطلاعات سپاه پاسداران است. به خانوادهها گفتهاند عناوین اتهامی بازداشتشدگان «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» است.
خانوادههای این افراد روز سهشنبه ۲۳ آبان با وجود حضور در دادسرای عمومی و انقلاب رشت، از جزییات پرونده مطلع نشدهاند.
بر اساس گزارش منابع خبری تاکنون هیچکدام از بازداشتشدگان نتوانستهاند وکیل تعیینی انتخاب کنند و اکنون در زندان لاکان رشت محبوس هستند.
این دومین «بازداشت فلهای» زنان فعال در استان گیلان طی چند ماه اخیر و پس از آغاز خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی است.
اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد علاوه بر این افراد، تعدادی از فعالان زن نیز در تهران، اصفهان و تبریز پیامک احضار دریافت کرده یا از سوی اطلاعات سپاه بازداشت شدهاند.
از وضعیت عمده بازداشتشدگان اطلاعی در دست نیست.
بازداشت روزنامهنگاران و افزایش فشار بر فعالان کُرد
بیدارزنی، رسانه فعال در زمینه برابری جنسیتی و حقوق زنان روز چهارشنبه در گزارشی نوشت طی دو هفته اخیر بسیاری از شهروندان که عمدتا زن هستند از سوی ماموران امنیتی بازداشت یا احضار شدهاند.
این رسانه به افزایش فشار بر فعالان زن کُرد پرداخت و یادآور شد تایید احکام حبسهای سنگین هفت و ۱۰ سال برای سکینه پروانه و سروه پورمحمدی، تنها گوشهای از این سرکوبهای مضاعف است.
پخشان عزیزی و وریشه مرادی نیز با پروندهسازی امنیتی در بازداشت هستند و از وضعیتشان اطلاعی در دست نیست.
از سوی دیگر منیژه موذن، خبرنگار و فعال حقوق زنان در تهران روز ۱۷ آبان بازداشت شد.
طی روزهای گذشته خبرهایی درباره دستگیری دو زن کنشگر به نامهای مهناز طراح و شقایق مرادی منتشر شد که از مکان و شرایط نگهداری آنان اطلاعی در دست نیست.
بازداشت ۶۲ زن در مراسم خاکسپاری آرمیتا
بیدارزنی در این گزارش به افزایش اعمال فشار بر زنان و سرکوب آنها از سوی حکومت پس از قتل حکومتی آرمیتا گراوند و خاکسپاریاش در هفتم آبان پرداخت.
بر اساس این گزارش، ۶۲ زن در مراسم خاکسپاری آرمیتا بازداشت و به زندانهای اوین و قرچک منتقل شدند.
جلسه دادگاه دستکم ۱۴ نفر از زنان بازداشت شده حاضر در زندان قرچک تنها یک هفته پس از بازداشت در تاریخ ۱۵ آبان برگزار شد.
در میان افراد بازداشتشده زنانی از تشکلهای دانشجویی، وکیلها و خانوادههای دادخواه حضور دارند.
آرمیتا گراوند، نوجوان ۱۶ سالهای بود که روز ۹ مهر در ایستگاه متروی شهدای تهران به دلیل حمله یک زن چادری بیهوش شد، به کما رفت و پس از ۲۸ روز بستری در بیمارستان نظامی فجر جان باخت.
مراسم خاکسپاری او روز هفتم آبان و در شرایطی امنیتی در بهشت زهرای تهران برگزار شد.
روایت نسرین ستوده از بازداشتشدگان مراسم آرمیتا در دادسرای اوین
نسرین ستوده، وکیل و فعال حقوق بشر یکی از کسانی است که در مراسم خاکسپاری آرمیتا گراوند در روز هفتم آبان بازداشت شد. او روز سهشنبه ۲۳ آبان در نامهای به تشریح چگونگی بازداشت خود و ۴۲ تن دیگری پرداخت که به دادسرای اوین منتقل شدند.
به گفته ستوده، ماموران امنیتی او و منظر ضرابی، از مادران دادخواه ساقط شدن هواپیمای اوکراینی با موشکهای سپاه پاسداران را «روی زمین کشیدند، بردند، سوار ماشین وَن کردند» و به پای او شوکر زدند.
ستوده و ضرابی در حالی از بهشت زهرای تهران به بازداشتگاه وزرا منتقل شدند که حاضر به سر کردن حجاب اجباری نشدند.
این وکیل توضیح داد: «مردان دادسرا با چشمان گشاد شده ما را مینگریستند. ما عادیترین کار دنیا را کرده بودیم. بیخیال آنجا نشسته بودیم اما نَفَس آقایان در دادسرا در سینههایشان حبس شده بود.»
به گفته ستوده، ساعتی یک بار دستهای او و منظر ضرابی را به هم میبستند و میگفتند آنان را به بازداشتگاه وزرا برمیگردانند اما بعد میگفتند روسریهایشان را سر کنند و بروند بازپرسی که هر بار با مخالفت آنان مواجه شدهاند.
ستوده در انتهای نامه خود نوشت: «ما تعدادی متهم، ساعتها بود حیاط دادسرای اوین را زنانه کرده بودیم، بیآنکه متوجه باشیم. اوین سراسر مردانه و امنیتی را با موهایمان به خطر انداخته بودیم.»
او روز دوشنبه ۲۲ آبان از زندان قرچک ورامین به زندان اوین منتقل شد.
دولت جو بایدن در اقدامی بحث برانگیز معافیت چهار ماهه جدیدی به عراق اعطا کرده که امکان آزاد شدن میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران با تحریمهای آمریکا را فراهم میکند. بر اساس این معافیت بایدن در بحبوحه جنگ در غزه اجازه دسترسی به ۱۰ میلیارد دلار دیگر را به تهران میدهد.
خبرگزاری رویترز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد واشینگتن معافیت ۱۲۰ روزه را برای پرداخت بدهیهای عراق به ایران تمدید کرده است.
به گزارش رویترز، این مقامها که خواستهاند هویتشان افشا نشود، گفتهاند تهران میتواند از پولهای آزادشده تنها برای «تراکنشهای غیرتحریمی» مانند خرید مواد غذایی و محصولات کشاورزی استفاده کند.
واشینگتن فری بیکن روز ۲۲ آبان گزارش داد آمریکا با تمدید معافیت بغداد از تحریمهای جمهوری اسلامی، بار دیگر به عراق اجازه خواهد داد ۱۰ میلیارد دلار از اموال مسدود شده ایران را به حسابهای این کشور در اروپا و عمان منتقل کند.
منتقدان دولت جو بایدن در واشینگتن با توجه به نقش جمهوری اسلامی در حمله حماس به اسرائیل، با دادن امکان دسترسی به منابع مالی به تهران به شدت مخالف هستند.
این دولت دونالد ترامپ بود که برای اولین بار به عراق اجازه واردات برق و گاز را از ایران داد؛ مشروط بر اینکه مبالغ پرداختی به جمهوری اسلامی در حسابی امانی در بغداد نگهداری شود.
دولت بایدن نیز در ابتدا از این سیاست ترامپ پیروی کرد اما در ماه ژوییه سال جاری میلادی به بغداد اجازه داد ۱۰ میلیارد دلار از پولهای تهران را به حسابی خارج از عراق منتقل کند تا جمهوری اسلامی بتواند از آن «برای مصارف بشردوستانه» بهره گیرد.
رییس بانک مرکزی جمهوری اسلامی اواخر ماه اکتبر امسال برای مذاکره بر سر تسریع روند دسترسی تهران به این منابع با همتای عمانی خود دیدار کرد.
اکنون با توجه به مناقشه خاورمیانه و جنگ اسرائیل و حماس، نظر به گمانهزنیها درباره نقش جمهوری اسلامی در برنامهریزی و اجرای حمله مرگبار حماس به اسرائیل در روز ۱۵ مهر (هفتم اکتبر) که منجر به کشته شدن هزار و ۴۰۰ نفر شد، فشارها بر واشینگتن برای در پیش گرفتن سیاستهای سختگیرانهتر در قبال تهران بالا گرفته است.
ریچارد گلدبرگ، کارشناس امور تحریمها، عضو پیشین شورای امنیت ملی آمریکا و مشاور ارشد فعلی بنیاد دفاع از دموکراسیها با اشاره به نقش جمهوری اسلامی در حمایت از گروههای شبهنظامی فلسطینی گفت: «دنیا در دوران پس از هفتم اکتبر به سر میبرد اما سیاستهای کاخ سفید در قبال ایران همچنان به ششم اکتبر تعلق دارد.»
او از رویکرد دولت بایدن انتقاد کرد و افزود جمهوری اسلامی از فجیعترین کشتار یهودیان پس از هولوکاست و یکی از بدترین حملات تروریستی علیه شهروندان آمریکایی حمایت مالی کرده است اما اکنون میتواند به بیش از ۱۰ میلیارد دلار دسترسی پیدا میکند.
پیش از این توافق تهران و واشینگتن برای تبادل زندانیان خبرساز شده بود. مبادله پنج زندانی ایرانی در برابر پنج زندانی آمریکایی در شهریور ماه سال جاری انجام پذیرفت و در ازای آن شش میلیارد دلار از پولهای مسدود شده ایران در کره جنوبی به قطر منتقل شد.
آمریکا در پاسخ به منتقدان تمدید معافیتهای تحریمی ایران میگوید تهران تنها برای خرید کالاهای بشردوستانه میتواند از این پول استفاده کند اما بسیاری معتقدند نتیجه اقداماتی از این دست، تشویق جمهوری اسلامی به ادامه سیاستهای خصمانه خود در عرصههای منطقهای و بینالمللی است.
سیانان به مدرکی دست یافته است که نشان میدهد یک فرمانده حماس در نامهای از جمهوری اسلامی خواسته است برای تحصیل عوامل این گروه در رشتههای مهندسی، فیزیک و فنآوری در دانشگاههای ایران، بورسیه تحصیلی در نظر گرفته شود.
به گزارش سیانان، در این نامه که تاریخ آن به ژوییه سال جاری میلادی برمیگردد، یکی از فرماندهان حماس خواستار اعطای بورسیه به هفت تن از اعضای این گروه برای تحصیل در ایران شده است.
این مدرک از کامپیوتری بازیابی شده که در یک وانت متعلق به شبهنظامیان حماس در خارج از نوار غزه قرار داشته و سپس از سوی برخی مقامهای اسرائیلی در اختیار سیانان قرار داده شده است.
دولت اسرائیل از اظهارنظر در مورد این مدرک خودداری کرد اما منابعی در دولت اسرائیل اصالت آن را تایید کردند.
سیانان نوشت این مدرک نشان میدهد جمهوری اسلامی پیش از حمله مرگبار حماس به اسرائیل در روز ۱۵ مهر (هفتم اکتبر)، به اعضای این گروه برای ساخت تسلیحات مورد نیاز خود آموزش میداده است.
مقامهای تهران مکررا دست داشتن در حمله حماس به اسرائیل را که منجر به کشته شدن هزار و ۴۰۰ نفر شد، تکذیب کردهاند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی روز ۱۸مهر گفت کسانی که معتقدند حملات حماس «کار غیرفلسطینیها است، دچار محاسبه غلط شدهاند».
مقامهای اسرائیلی میگویند این برای اولین بار است که مدرکی دال بر حمایت مالی جمهوری اسلامی از عوامل حماس برای تحصیل در دانشگاهها به دست آمده است.
به گفته یک مقام اسرائیلی، این مدرک شاهدی است بر شبکه پیچیدهای که جمهوری اسلامی برای ایجاد، پشتیبانی، تامین مالی و آموزش گروههای نیابتی خود در سراسر جهان و همینطور در نوار غزه از آن استفاده میکند.
آمریکا و بریتانیا روز سهشنبه ۲۳ آبان تحریمهای جدیدی را به منظور قطع مسیرهای تامین مالی گروه حماس وضع کردند.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا با اشاره به این تحریمها به نقش جمهوری اسلامی در پشتیبانی از گروههای شبهنظامی فلسطینی پرداخت و گفت تهران از طریق ارسال تسلیحات و انتقال منابع مالی به این گروهها کمک میکند.
تعدادی از مقامهای فعلی و پیشین دولت آمریکا گفتند مدرکی که در اختیار سیانان قرار گرفته است با سیاستهای تهران برای افزایش سطح نفوذ و قدرت خود در خاورمیانه همخوانی دارد.
به گفته این مقامها، جمهوری اسلامی پیش از این نیز با هدف توسعه قدرت نرم خود در منطقه، مجوز تحصیل دانشجویانی از کشورها و گروههای متحد خود را در دانشگاههای ایران صادر کرده بود.
به گزارش سیانان، جمهوری اسلامی از زمان تاسیس حزبالله لبنان در دهه ۱۹۸۰ میلادی کوشیده است تا از اعطای بورسیههای تحصیلی برای گسترش نفوذ، جذب نیرو برای فعالیتهای اطلاعاتی و تبلیغ ایدئولوژی خود بهره گیرد.
در تیر ماه سال جاری، مقامهای دانشگاه تهران در یک جلسه با برخی رهبران گروه حشد الشعبی توافق کردند که اعضای این نیرو و دیگر نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه که «متقاضی تحصیل» هستند، وارد دانشگاههای ایران از جمله دانشگاه تهران شوند.
جمعی از فعالان دانشجویی دانشگاه تهران در واکنش به پذیرش نیروهای حشد الشعبی به عنوان دانشجو اعلام کردند حضور این نیروهای نظامی را در دانشگاه نپذیرفته و در برابر آن مقاومت خواهند کرد.
جاناتان پانیکاف، تحلیلگر اطلاعاتی در امور خاورمیانه معتقد است هدف جمهوری اسلامی از دادن آموزش به اعضای گروههای نیابتی خود از جمله حماس در دانشگاههای ایران، این است که این گروهها بتوانند به صورت مستقل در جهت توسعه تواناییهای نظامی خود گام بردارند و تماما به تهران متکی نباشند.
نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد از پاسخ به پرسش سیانان در مورد این مدرک خودداری کرده است.
پیش از این حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در مصاحبه با شبکه خبری سیانان گفت تهران هیچ گروه یا جنگ نیابتیای در منطقه ندارد.