آلودگی هوای کلانشهرهای ایران ادامه دارد و از روز چهارشنبه هشت آذر تا اواسط هفته آینده بار دیگر غلظت آلایندهها افزایش مییابد. روزنامه شرق در گزارشی با عنوان داستان تکراری اصرار و انکار مازوتسوزی در تهران، به اظهارات ضد و نقیض مسوولان درباره این ماجرا پرداخت.
مرکز ملی پیشبینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا پیشبینی کرد از امروز تا اواسط آذر غلظت آلایندههای جوی در شهرهای صنعتی تهران، کرج، اراک، اصفهان و تبریز افزایش و کیفیت هوا کاهش پیدا کند.
بر اساس پیشبینیها، «پایداری جو و سکون نسبی هوا» آلودگی هوای این پنج شهر را در پی خواهد داشت.
با رسیدن فصل سرما، آلودگی هوا در ایران همچون سالهای گذشته شدت گرفته است و طی هفتههای اخیر شماری از شهرها وضعیتی بحرانی و خطرناک را پشت سر گذاشتند.
مقامات، آلایندههای ناشی از دودکش کارخانهها و کارگاههای صنعتی، دودکش وسایل نقلیه و گاز ناشی از سوختهای فسیلی را دلایل آلودگی در تهران معرفی میکنند.
مازوتسوزی یکی از دلایل اصلی آلودگی هوا در برخی کلانشهرها مانند تهران است که طی چند سال اخیر بارها از سوی مسوولان مختلف تایید و تکذیب شده است.
اعتماد به تازگی در گزارشی نوشت که روزهای پاک سال ۱۴۰۱ در تهران تنها دو روز بوده و طبق بررسی آماری در سالهای گذشته، تعداد روزهای پاک روندی کاهشی داشته است.
این گزارش همچنین از مراجعه دو برابری ساکنان تهران به اورژانس در هوای آلوده پایتخت خبر داده و نوشته بود بروز علایمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، سردرد و سرگیجه از یک تا ۲۷ آبان افزایشی چشمگیر داشته است.
مازوتسوزی در تهران
شرق روز چهارشنبه هشتم آذر در گزارشی به داستان تکراری تایید و تکذیب مازوتسوزی پرداخت و نوشت که در جلسه روز هفت آذر شورای شهر تهران، دو عضو شورا از مازوتسوزی در پایتخت خبر دادند.
سوده نجفی، عضو هیات رییسه شورای شهر تهران احتمال مازوتسوزی در تهران را مطرح کرد و گفت شهروندان بدانند یکی از دلایل آلودگی هوای شهر تهران در شش ماه دوم سال، مازوتسوزی و موارد این گونه است.
علی سلاجقه، رییس سازمان حفاظت از محیط زیست هفته گذشته در مصاحبهای گفته بود: «نمیتوانم قول بدهم در زمستان مازوتسوزی نداشته باشیم.»
به گفته نجفی، این اظهار نظر نشاندهنده مازوتسوزی و به تبع آن آلودگی هواست.
مهدی پیرهادی، رییس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران در جلسه روز سهشنبه شورا به نقل از یک مقام آگاه و «طراز اول» که نامی از او نبرد، گفت: «مازوتسوزی در نیروگاههای اطراف تهران نیز انجام میشود.»
مهدی چمران، رییس شورای شهر در واکنش مازوتسوزی را تکذیب کرد و خطاب به پیرهادی گفت امیدوار است آن مقام مسوول «درست نگفته باشد».
او به اعلامهای رسمی استناد کرد که گفته شده سیستم سوخت مازوت در تهران پلمب شده است اما شاید در دیگر نقاط ایران مازوتسوزی همچنان ادامه داشته باشد.
مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم، بهمن سال گذشته مازوتسوزی در ۱۴ نیروگاه بخاری کشور شامل نیروگاه طوس در خراسان رضوی، مفتح در همدان، سهند بناب در آذربایجان شرقی، ایرانشهر در سیستان و بلوچستان، منتظری در اصفهان، منتظر قائم در البرز و رجایی در قزوین و هرمزگان را تایید کرد.
سوزانده شدن مازوت باعث تولید گوگرد میشود و آلودگی ناشی از دی اکسید گوگرد، عوارض پرشماری مانند تنگ شدن راههای تنفسی، آسم، اسپاسم برونشها، سرفه شدید، سوزش چشم و مجاری تنفسی، کاهش کارایی تنفسی، کم شدن عمق تنفسی، تشدید عوارض قلبی و عروقی و تنفسی، تاثیرات روانی و گوارشی به همراه دارد.
بر اساس آخرین آمارها، با وجود این مخاطرات، بیش از ۸۰ درصد نیروگاههای بخار در ایران مازوت میسوزانند.
گوگرد، خطرناکتر از مازوت
رییس شورای شهر تهران استفاده از گازوئیل در اتوبوسها را خطرناکتر از مازوت دانست و گفت حداکثر گازوئیل استاندارد ۵۰ پیپیام است اما گازوئیل مورد استفاده اتوبوسهای تهران و دیگر شهرهای ایران در حد «پنج هزار پیپیام» است که تصفیه را بسیار مشکل میکند.
شرق در گزارش خود یادآور شد گازوئیل مورد استفاده کارخانهها، مقدار گوگرد بیشتری نسبت به اتوبوسها دارد و حتی میزان آن به هفت هزار پیپیام نیز میرسد.
بر همین اساس، به نظر میرسد عامل افزایش گوگرد در هوا که منجر به این سطح از آلودگی شده، مربوط به مشکلات جانبی گازوئیل مانند کیفیت آن است.
بهمن سال گذشته روزنامه اعتماد گزارش کرده بود غلظت دیاكسید گوگرد در هوای تهران ناشی از سوزاندن مازوت، در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۹۸ بیش از ۳۲ درصد افزایش یافته است.
به گفته شرق، بهرهگیری از سوختهای بیکیفیت و بهکارگیری وسایل نقلیه فرسوده و وجود تعداد زیادی کارخانه صنعتی در مجاورت محدوده شهر تهران که بسیاریشان از سوختهای سنگین فسیلی برای ماشینآلات خود استفاده میکنند منجر به افزایش سطح آلودگی هوای پایتخت در تمام طول سال شده است.
بر اثر این آلایندهها و تبعاتش، هر سال بیش از ۲۰ هزار ایرانی جان خود را از دست میدهند.
آفاق خسرویزند (رحیمیان) که از تاریخ ۲۲ آبان به دلیل عفونت شدید ریه در بخش آیسییو بستری شده بود، روز سهشنبه ۳۰ آبان از دنیا رفت.
پس از درگذشت این شهروند بهائی و صادر نشدن اجازه دفن او در «گلستان جاوید تهران»، آرامگاه متعلق به بهائیان، از خانواده رحیمیان خواسته شد پیکر مادرشان را در گورستان خاوران دفن کنند.
فرزندان خسرویزند از این کار سر باز زدند و در اطلاعیهای اعلام کردند پیکر مادرشان را برای «حفظ استقلال جامعه بهائی»، «احترام به حریم آرامگاه خاوران» و «میل مادرشان به یادگیری»، به دانشکده پزشکی دانشگاه تهران اهدا کردند.
محروم شدن پیروان آیین بهائی در ایران از حق کفن و دفن با رعایت مراسم خود و در آرامگاه خودشان، یکی از نمونههای سرکوب و آزار جامعه بهائیان به دست جمهوری اسلامی است.
آنها همواره از دفن اجباری درگذشتگان خود در محل گورهای دستهجمعی خاوران خودداری کردهاند.
فعالان جامعه بهائی و سازمانهای حقوق بشری در یک سال گذشته گزارشهای متعددی دادهاند که بر اساس آنها مقامهای جمهوری اسلامی مانع دفن پیکر بهائیان در «گلستان جاوید تهران»، آرامگاه متعلق به بهائیان شدهاند و برخی از درگذشتگان بهائی را بدون اطلاع خانوادههایشان در آرامگاه خاوران دفن کردهاند.
آرامگاه خاوران محل دفن پیکر اعدامشدگان دهه ۶۰ و به ویژه قربانیان اعدامهای گسترده سیاسی در سال ۶۷ است.
فعالان بهائی معتقدند دفن پیکر بهائیان در آرامگاه خاوران از سوی حکومت نه تنها با هدف آزار بهائیان بلکه به منظور مخدوش کردن آثار دفن جمعی اعدامشدگان در این آرامگاه صورت میگیرد.
زندانیان سیاسی: آفاق با بیعدالتی و خشونت در ستیز بود
۱۴ زن زندانی سیاسی در نامهای که نسخهای از آن به دست ایراناینترنشنال رسیده، از ۱۵ فروردین ۱۳۶۳ که خبر تیرباران رحیم رحیمیان، همسر آفاق خسرویزند را به او دادند به عنوان روزی یاد کردند که «آفاقِ جوان ناگهان با روی دیگر زندگی مواجه شد».
مهوش ثابت، فریبا کمالآبادی، نرگس محمدی، گلرخ ایرایی، سپیده کشاورز، مهوش عدالتی، سپیده قلیان، فائزه هاشمی، ناهید تقوی، شکیلا منفرد، محبوبه رضایی، رضوانه خانبیگی، زهرا توحیدی و هدا توحیدی امضاکنندگان این نامه هستند.
به گفته آنها، «آن روز سرد و سخت زندگی» تا آخرین نفس همراه آفاق بود.
رحیم رحیمیان به دلیل بهائی بودن تیرباران شد و ماموران هرگز پیکرش را به خانواده تحویل ندادند.
احتمال میرود پیکر او در آرامگاه خاوران به خاک سپرده شده باشد.
مصادره خانه و تمامی وسایل متعلق به این خانواده بهائی، ریختن کتابهای درسی دو پسر خردسال در چمدانی که اجازه داده بودند آفاق با خود از خانه خارج کند و ترک خانه بیمجالی برای سوگواری، بخشی از رنجی است که این زندانیان از زندگی این زن بهائی روایت کردهاند.
امضاکنندگان این نامه، آفاق خسرویزند را زنی با استقامت توصیف کردند که ناملایمات زندگی او را از «مدارِ مدارا» خارج نکرد و با ضعف و زبونی و بیعدالتی و خشونت در ستیز بود.
آنها با اشاره به اینکه آفاق معنای «سلب حق حیات» را زندگی کرده و درد آن را با تمام وجود کشیده بود، او را انسانی توصیف کردند که قدرت روحیاش از عشق بیکرانش به حق حیات سرچشمه میگرفت.
در این نامه به زندانی شدن کامران و کیوان رحیمیان، دو پسر آفاق و عروسش فاران حسامی، در سال ۱۳۹۰ اشاره شده و آمده که وقتی آنها زندانی شدند، آفاق سرپرستی دو نوه خردسالش، ژینا و آرتین را بر عهده گرفت.
بر اساس این نامه، آفاق سالها این دو کودک را برای دیدن والدینشان به زندان اوین و زندان گوهردشت میبرد.
کامران رحیمیان و همسرش فاران حسامی در سال ۱۳۹۰ به دلیل تدریس در دانشگاه مجازی بهائیان ایران بازداشت و چهار سال زندانی شدند.
کیوان رحیمیان، مترجم و روانشناس نیز پس از تحمل پنج سال حبس به اتهام تدریس به جوانان محروم از تحصیل بهائی، در سال ۱۳۹۶ از زندان رجایی شهر کرج آزاد شد.
به گفته نویسندگان این نامه، کامران رحیمیان صاحب نوآوری در گسترش مکتب روانشناسیِ «ارتباط بدون خشونت» در ایران است.
این زنان زندانی در ادامه به دلیل بستری شدن آفاق در بیمارستان پرداخته و نوشتند: «آفاق پس از دستگیری مجدد پسرش کیوان و بیخبری و دوریِ دوباره از او، در بستر بیماری افتاد و عصر ۲۷ آبان ۱۴۰۲ در کشاکش آخرین نبردش در حالی که تصویر زندان اوین دوباره به قاب زندگیاش بازگشته بود، درگذشت.»
مسوولان زندان پیش از درگذشت آفاق و با وجود وضعیت وخیم او، با مرخصی پسرش کیوان رحیمیان که از ۲۷ تیر ۱۴۰۲ بهصورت بلاتکلیف در زندان اوین بود، موافقت نکردند.
این زندانی عقیدتی در نهایت روز چهارم آذر برای سه روز و به منظور شرکت در مراسم ترحیم مادرش با تودیع قرار وثیقه به مرخصی اعزام شد.
این ۱۴ زن زندانی سیاسی در پایان نامهشان ضمن تسلیت به خانواده و نزدیکان آفاق خسرویزند، خطاب به آنها نوشتند: «امیدواریم رهایی او از رنج و محنت این زندگی و حیاتِ سراسر استقامت و پربارَش سبب تسلای خاطر شما باشد.»
منابع غیررسمی میگویند بیش از ۳۰۰ هزار شهروند بهائی در ایران زندگی میکنند اما قانون اساسی جمهوری اسلامی تنها ادیان اسلام، مسیحیت، یهودیت و زرتشتیگری را به رسمیت میشناسد.
بهائیان بزرگترین اقلیت دینی غیرمسلمان ایران هستند که از زمان انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ و استقرار جمهوری اسلامی به طور سیستماتیک هدف آزار و اذیت قرار دارند.