ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در واکنش به اعدام وفا هناره، آرام عمری، رحمان پرهازو و نسیم نمازی به اتهام «محاربه و افساد فی الارض از طریق جاسوسی برای اسرائیل» در زندان ارومیه، روند قضایی در دادگاههای ایران را فاجعهبار خواند و خواستار لغو فوری مجازات اعدام شد.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد، روز جمعه هشتم دی ماه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد اعدام سه مرد و یک زن در ایران به اتهام جاسوسی را اسفبار خواند.
ولکر تورک تاکید کرد اعدام این افراد بر اساس محاکمههایی صورت گرفته که ایرادهای جدی به قواعد حقوقی و عادلانه بودن آنها وارد است.
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در ادامه خواستار توقف فوری اعدامهای بیشتر و پایان رسمی استفاده از مجازات اعدام در ایران شد.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی، روز جمعه هشتم دی از اعدام وفا هناره، آرام عمری، رحمان پرهازو و نسیم نمازی در زندان ارومیه خبر داد.
وبسایت هرانا روز پنجشنبه هفت دی از انتقال این چهار زندانی به همراه یک زندانی دیگر به نام منصور رسولی به سلول انفرادی خبر داده بود.
به نوشته این نهاد حقوق بشری، «منصور رسولی، یکی از متهمان این پرونده با توقف حکم که گفته میشود ناشی از تحولات حقوقی در پرونده وی است به بند عمومی بازگشت و چهار تن دیگر اعدام شدند».
متهمان این پرونده که دستکم ۱۰ نفر هستند، در آبان ۱۴۰۰ به وسیله نیروهای امنیتی بازداشت و در اسفند ماه همان سال از بازداشتگاه به بند سیاسی زندان ارومیه منتقل شدند.
میزان، خبرگزاری قوه قضاییه جمهوری اسلامی نوشته است وفا هناره، آرام عمری، رحمان پرهازو و نسیم نمازی به اتهام محاربه و افساد فی الارض از طریق ارتباط و همکاری اطلاعاتی، عملیاتی و جاسوسی با اسرائیل به اعدام محکوم شدند و متهمان دیگر پرونده به اتهام ارتباط با اسرائیل به قصد بر هم زدن امنیت کشور هر کدام به ۱۰ سال حبس محکوم شدند.
به نوشته هرانا پنج متهم دیگر این پرونده کامران هناره، فخرالدین دودکانلوی میلان، اشکان عثماننژاد، حسن عمرپور و امیر مشتاق گنگچین هستند که هر کدام در دادگاه انقلاب به ۱۰ سال حبس محکوم شدهاند و اکنون در بند سیاسی زندان ارومیه، دوران محکومیت خود را سپری می کنند.
همزمان با اعلام خبر اعدام این افراد، ویدیویی از اعترافات اجباری آنها در خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران و شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی پخش شد.
این چهار نفر، چند روز پس از کشته شدن رضی موسوی، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران اعدام شدند که در حمله منسوب به اسرائیل به محله زینبیه دمشق در سوریه رخ داد.
ایراناینترنشنال نهم اردیبهشت ۱۴۰۱ در گزارشی اختصاصی خبر داد یک عضو یگان ۸۴۰ نیروی قدس به ماموریت خود برای انجام سه ترور در ترکیه، آلمان و فرانسه اذعان کرده است.
یک روز بعد، رسانههای اسرائیلی با اشاره به گزارش اختصاصی ایراناینترنشنال، از قول منابع اسرائیلی خبر دادند موساد طرح نیروی قدس سپاه پاسداران را خنثی کرده است.
پس از آن رسانههای اسرائیلی گزارش دادند ماموران موساد یک مامور نیروی قدس سپاه پاسداران به نام منصور رسولی را که در طرح ترور نقش داشته، در داخل خاک ایران بازجویی و بعد رها کردهاند.
روز ۱۷ اردیبهشت منصور رسولی در ویدیویی اعلام کرد «مورد ربایش یکی از تیمهای زورگیر» قرار گرفته بوده.
در همان روز ایراناینترنشنال فایل دیگری از این فرد منتشر کرد که در آن، او به اقدامات و تلاشش برای انجام این ترورها اعتراف میکند.
این فرد میگوید از او خواسته شده یک نفر اسرائیلی را در استانبول، یک ژنرال آمریکایی را در آلمان و یک روزنامهنگار را در فرانسه ترور کند.
ایراناینترنشنال روز ۳۰ تیر ۱۴۰۱ نیز اطلاعاتی اختصاصی منتشر کرد که یک مقام ارشد دیگر سپاه پاسداران به نام یدالله خدمتی، در ایران مورد بازجویی ماموران موساد قرار گرفته و در این بازجویی چند ساعته، اطلاعاتی درباره انتقال سلاح به سوریه، عراق، لبنان و یمن داده است.
او در ویدیویی با تایید نقش خود در آماد و پشتیبانی سپاه و ارتباط با علیاصغر نوروزی، فرمانده این بخش، از فعالیتهایش در ارسال سلاح برای گروههای نیابتی جمهوری اسلامی ابراز پشیمانی میکند و از همکارانش میخواهد دست به چنین اقدامهایی نزنند.
پیش از این و در آذر ماه ۱۴۰۱، قوه قضاییه جمهوری اسلامی از اجرای حکم اعدام چهار زندانی به نامهای حسین اردوخانزاده، شاهین ایمانی محمودآباد، میلاد اشرفی آتباتان و منوچهر شهبندی بجندی، به اتهام همکاری اطلاعاتی با اسرائیل و آدمربایی خبر داد.
در این گزارش آمده بود سه متهم دیگر بر اساس جرایمی از جمله ارتکاب جرم علیه امنیت کشور، معاونت در آدمربایی و نگهداری سلاح به پنج تا ۱۰ سال حبس محکوم شدند.
هرانا روز چهارشنبه ششم دی ماه گزارش داد در سال ۲۰۲۳ محکومیت ۱۵۵ نفر را به اعدام و اجرای احکام اعدام ۷۴۶ نفر را ثبت کرده است.
بر اساس این گزارش، اجرای احکام اعدام نسبت به سال ۲۰۲۲، با ۳۲ درصد افزایش همراه بوده است.
۰/۱۳ درصد اعدامشدگان در سال ۲۰۲۳ با اتهامات امنیتی (جاسوسی - ترور - بمبگذاری) به مجازات مرگ محکوم و اعدام شدهاند.
تلقی برخی ناظران این است که اجرای حکم اعدام این پنج نفر، تلاشی از سوی جمهوری اسلامی در راستای گرفتن انتقام کشته شدن رضی موسوی بود.
موسوی، مسوول لجستیک و امداد نیروی قدس سپاه پاسداران و یکی از شش فرمانده ارشد سپاه در منطقه بود که نقشی کلیدی در بقای بشار اسد و تثبیت حزبالله در لبنان داشت.
به دنبال مرگ او، حسین سلامی، فرمانده کل سپاه، روز پنجشنبه هفتم دی در مراسم تشییع او گفت: «انتقام سید رضی چیزی جز نابودی اسرائیل نخواهد بود.»
پیروز ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ همراه با دو توله دیگر در پارک ملی توران به دنیا آمد.
با تلف شدن دو توله دیگر، او تا ۹ اسفند همان سال و زمان مرگش، تنها فرزند باقی مانده «ایران و فیروز» بود.
مستند «تکثیر در اسارت» در هفدهمین جشنواره «سینما حقیقت» به نمایش درآمد و جراحی سزارین ایران، ماده یوز محصور در توران را برای تولد تولههایش نمایش داد.
این مستند تصاویری دارد که میتوان از روی آنها علت مرگ فوری دو توله یوز و مرگ زودهنگام و متاخر پیروز را ارزیابی کرد.
نویسندهای که نامش برای حفظ امنیت او منتشر نشده است در یادداشتی به تحلیل مستند و سیر اشتباهاتی پرداخته است که از سوی تصمیمگیرندگان سازمان حفاظت محیط زیست در مورد تولد تا مرگ پیروز رخ دادند.
سزارین بیدلیل یوزِ مادر
شرایط و نحوه انجام جراحی در این فیلم آنقدر غیر اصولی است که حتی با نمونههای مشابه دامهای مزرعه و صرفا دارای ارزش اقتصادی مثل گاو، گوسفند و بز هم برابری نمیکند؛ در حالی که «ایران» قطعا مهمترین گربهسان در اسارتِ کشور و شاید دنیا باشد و انتظار میرفت بهترین امکانات موجود یا دستکم استانداردهای معمول کشور در موردش رعایت شود.
یکی از توجیهاتی که از ابتدا برای اینچنین شرایط غیراصولیای ذکر میشد این بود که سزارین در شرایط صحرایی و اورژانسی انجام شده است. با این حال دامپزشکان با جراحی حیات وحش و حیوانات اهلی در شرایط صحرایی و اورژانسی بیگانه نیستند و تحت هیچ شرایطی اصول اساسی جراحی را فراموش نمیکنند.
از سوی دیگر مدت زمان بارداری یوزپلنگ حدود ۹۰ تا ۹۸ روز است و طبیعتا نیاز به انجام سزارین در صورت وقوع سختزایی در طول مدت این ۹۰ و اندی روز از سوی تیم درمان مد نظر قرار گرفته است. بنابراین در طول این مدت بایستی بخشی از مواد و امکانات مورد نیاز یا همه آن تهیه و تجهیز میشد.
ضمن اینکه در مستند پخش شده، هیچ علامتی مبنی بر سختزایی یا حتی شروع پروسه زایمان ماده یوز نشان داده نمیشود که لزوم جراحی اورژانسی را نشان دهد.
ایران در طول مدت بارداری هیچگاه معاینه یا سونوگرافی نشد اما چندین روز قبل از زایمان، مسوولان سازمان محیط زیست ایران روز و ساعت دقیق وضع حمل او را اعلام کردند؛ در حالی که تشخیص دقیق روز و ساعت زایمان یک پستاندار که مدت زمان آبستنی متغیر و بین ۹۰ تا ۹۸ روز دارد غیرممکن است.
این مهم، تردید بیشتری در مورد «از پیش برنامهریزی شده بودن سزارین» ایجاد میکند.
از ابتدای طرح انتقال یوزپلنگها از پارک پردیسان به پارک ملی توران نگرانیها درباره دور بودن آنان از امکانات و خدمات دامپزشکی خصوصا در شرایط اورژانسی مطرح شد.
نزدیکترین مرکز درمانی دامپزشکی و دانشکده دامپزشکی به پارک ملی توران حدود ۱۱۳ کیلومتر فاصله دارد، در حالی که زمان رسیدن به این مراکز در محل استقرار قبلی یوزها تنها ۱۰ الی ۲۰ دقیقه بود.
جراحی غیر اصولی
بررسی جزییات فیلم منتشر شده نکات تاسف برانگیزی را از پروسه زایمان سه توله یوز تلف شده نشان میدهد که در ادامه به برخی از آنها اشاره شده است.
الف) نبود اتاقی مناسب برای جراحی که دارای میز ویژه، نور مناسب و تهویه صحیح باشد
در مستند دیده میشود که جراحی روی میزی پلاستیکی و در فضایی شبیه به یک آغل یا انبار در حال انجام است.
ب) استفاده نکردن از امکانات پایهای و حداقلی برای بیهوشی و پایش آن
در مستند دیده میشود که حتی حداقلیترین امکانات مانیتورینگ بیهوشی هنگام جراحی وجود ندارد؛ مثل پالس اکسیمتر که از تمام داروخانههای سطح کشور قابل تهیه است.
از پوشش افراد حاضر در محل میتوان حدس زد دمای هوای محیط پایین است و در چنین شرایطی، قاعدتا باید از پد گرمایی (هیت پد) برای حفظ دمای بدن ایران استفاده میشد.
ج) به کار نبردن اصول جراحی آنتیسپتیک
از معرفی اصول جراحی آنتیسپتیک به وسیله جوزف لیستر در سال ۱۸۶۷ بیش از ۱۵۰ سال میگذرد اما در مورد «ایران»، این اصول رعایت نشدند.
دهههاست که در جهان و ایران، اصول جراحی آسپتیک به معنی استفاده از ابزار و وسایل و تجهیزات استریل برای جراحی در پزشکی و دامپزشکی مدنظر قرار میگیرد تا سلامت بیمار - انسان یا حیوان - بعد از انجام جراحی تضمین شود.
د) استفاده از تیغ بهجای دستگاه مو زن
در تمامی کتابهای اصول جراحی دامپزشکی، استفاده از تیغ شیو برای آمادهسازی موضع عمل به علت افزایش احتمال عفونت موضع جراحی نهی و توصیه میشود موهای ناحیه جراحی و اطراف آن به وسیله دستگاه مو زن (کلیپر) زدوده شود.
دستگاه کلیپر نیز مثل بقیه موارد به سادگی از یک فروشگاه لوازم خانگی یا حتی از یک آرایشگاه قابل تهیه است اما در جراحی ایران به کار گرفته نشد.
ز) نبود میز مناسب برای جراحی
در مستند دیده میشود که به دلیل نبود میز مناسب، از افراد حاضر در محل برای نگه داشتن دست و پای ایران استفاده میشود.
افزایش تعداد افراد حاضر در محیط جراحی باعث افزایش احتمال بروز عفونت میشود؛ به خصوص اینکه نه جراح و نه این افراد از ماسک و کلاه استفاده نکردهاند.
لباس مناسب اتاق عمل نیز تنها بر تن جراح است و سایر افراد حاضر در اتاق، با لباس کار عادی خود حضور دارند.
س) استفاده از دستکشهای غیر استریل
در مستند میبینیم دستکشهای مورد استفاده به وسیله جراح ظاهرا از داخل یک کیسه نایلونی خارج شده و بدون رعایت اصول پوشیدن دستکش استریل، پوشیده میشوند.
از ظاهر و شکل دستکشها مشخص است که غیر استریل و برای معاینه معمولیاند در حالی که میشد دستکش استریل را از یک درمانگاه با قیمتی ناچیز تهیه کرد.
ظاهرا خبری از ضد عفونی کردن دست قبل از دست کردن دستکش نیست.
علاوه بر این موارد، جراح از گان جراحی که لباس مخصوص استریل شده هنگام جراحی است، استفاده نمیکند.
ط) استفاده نکردن از «شان جراحی» surgical drapes
یکی از اصول اساسی جراحی، شانگذاری به معنای ایزوله کردن موضع جراحی از سایر قسمتهای بدن بیمار است. برای این کار بایستی از پارچههای یکبار یا چندبار مصرف استریل شده با ابعاد مناسب استفاده کرد؛ بهطوری که دور تا دور موضع جراحی پوشانده شود اما در مستند دیده میشود که جراح یا مسوول تدارکات سایت یوزها فراموش کردهاند علاوه بر ست جراحی، تیغ اسکالپل و آنژیوکتی که به همراه خود برای جراحی اورژانسی دارند، بقیه مواد لازم از جمله شان را هم برای مواقع اورژانسی و صحرایی بیاورند.
به نظر میرسد لوازم مورد نیاز جراحی در این عمل سزارین وجود ندارد در حالی که این ابزار، قیمتی پایین داشته و در دسترساند.
این موارد نشان میدهند «کمبود بودجه یا امکانات» مشکل اصلی نیست بلکه نبود دانش و آگاهی در مورد اصول ابتدایی جراحی منجر به ایجاد مشکل شده است.
در مستند دیده میشود که به جای شان، از چند عدد گاز، آن هم فقط در قسمت قُدامی و خلفی برش استفاده شده است که همین امر احتمال وقوع عفونت و چسبندگی در داخل محوطه شکمی را افزایش میدهد.
ص) بُرش اشتباه سزارین
بر اساس آنچه در مستند میبینیم، ظاهرا برش سزارین بر خلاف آنچه در مورد گربهسانان توصیه میشود، به جای بدنه روی شاخهای رحم واقع میشود.
ط) عملیات احیای ناقص
در مستند میبینیم که عملیات احیا به صورت ناقص و از سوی فرد جراح انجام میشود و هیچ فرد آموزش دیدهای برای احیای نوزادان در صحنه حاضر نیست.
به علاوه، حداقل امکانات مورد نیاز برای نوزادان مثل هیت پد، محفظه اکسیژن و ... نیز وجود ندارد. در حالی که انتظار میرفت برای این سه نوزاد یک دستگاه NICU پرتابل فراهم شود.
این دستگاه، دما و اکسیژن را برای نوزاد فراهم میکند و حتی با برق خودرو هم به کار میافتد.
ه) در مورد نوع بخیهها و آنتیبیوتیکهای بعد از جراحی اطلاعاتی در دست نیست
در مستند مشخص نیست که در انتهای جراحی از چه مواد بخیهای برای دوختن لایههای برش داده شده استفاده میشود.
از سوی دیگر اطلاعاتی درباره داروهای بعد از جراحی مثل آنتیبیوتیکها، ضددردها و ضدالتهابها به مخاطب مستند داده نشده است تا در نهایت بتوان تصویری واقعیتر از آینده ایران ترسیم کرد. گرچه شواهدی مانند نمایی از داروی کتامین در یکی از پلانهای مستند، نشان دهنده استفاده از آن برای تداوم بیهوشی است.
استفاده از چنین دارویی در سزارینهایِ طولانی مدت که آنتی دوت (داروی برگشت) هم ندارد، بر زندهمانی تولهها و ریکاوری خود مادر اثر منفی دارد و وارد بدن جنین هم میشود.
داروهایی همچون کتامین چون توانایی عبور از سپر خونی مغزی را دارند قطعا از جفت هم عبور میکنند و به جنینها میرسند. بنابراین در چنین جراحیهایی قاعدتا باید از داروهایی استفاده شود که بسیار کوتاهاثر باشند و متابولیسم آنها از آنزیمهای کبدی اثر نگیرند، چرا که نوزادان حیوانات، آنزیمهای کبدی محدودی دارند.
اگر ریکاوری مادر از بیهوشی سریع رخ میداد، امکان اینکه نوزادان را بپذیرد هم افزایش مییافت و میشد مدت بیشتری نیز صبر کرد.
به نظر میرسد مدت زمان بازگشت از بیهوشی مادر بسیار طولانی شده و حتی بعد از دو ساعت هم احتمالا ریکاوری کامل نبوده است. نوزادان هم که با توجه به پروتکل بیهوشی احتمالا دچار شلی عضلات شدهاند، نتوانستهاند درست از پستان مادر شیر بخورند.
موارد ذکر شده در سطور بالا نه یک ارزیابی سختگیرانه بر اساس استانداردهای کشورهای توسعه یافته، بلکه مواردی حداقلی هستند که در حال حاضر در بسیاری از مراکز دامپزشکی کشور و از سوی متخصصان جراحی به طور معمول و روتین انجام میشوند.
تصاویر و شواهدی که در مستند میبینیم، تلف شدن سه یوز را تبدیل به امری کاملا قابل انتظار میکند اما زنده ماندن ایران با آن شرایط جراحی، بسیار جای خوشوقتی دارد و البته باردار شدن مجدد او، چیزی شبیه معجزه خواهد بود.
فراهمآوری همه یا حداقل بخشی از امکانات مورد نیاز موجود در ایران نه نیاز به هزینه آنچنانی داشته و دارد و نه چندان مشکل و سخت به نظر میرسد.
چنین چشماندازی تنها به برنامهریزی، تصمیمگیری و اجرای آن به دور از منافع شخصی و بر اساس دانش و علم نیاز دارد.