روزنامه هلندی «فولکسکرانت» با انتشار یک گزارش تحقیقاتی گفت مسئول انتقال ویروس استاکسنت به تاسیسات هستهای نطنز در ایران یک نیروی نفوذی سرویس جاسوسی هلند بوده است.
بر اساس افشاگری این روزنامه، اریک ون سابن، در سال ۲۰۰۸ با انتقال موفقیتآمیز این ویروس نقش مهمی در برنامه مشترک آمریکا و اسرائیل برای به عقب راندن برنامه غنیسازی هستهای جمهوری اسلامی ایفا کرد.
این عملیات را سرویس اطلاعات و امنیت عمومی هلند (AIVD) به شیوهای مخفیانه و بدون اطلاع سیاستمداران این کشور اجرا کرد.
تحقیقات دو ساله روزنامهنگاران هلندی در این باره که شامل گفتگو با ۱۹ نفر از کارمندان دو سازمان اطلاعاتی هلند است نشان میدهد برخلاف گذشته که تصور میشد یک مهندس ایرانی مسئول انتقال استاکسنت به داخل تاسیسات هستهای بوده است، یک شهروند هلندی ۳۶ ساله مسئولیت انتقال و نصب تجهیزات آلوده را به عهده گرفته بود.
گزارش منتشر شده تاکید میکند در حالی که مدیران سرویس اطلاعات و امنیت عمومی هلند از مشارکت خود در این عملیات اطلاع داشتند، از جزئیات مسئولیت خود درباره انتقال ویروس به داخل تاسیسات هستهای بیاطلاع بودهاند. یکی از منابع این روزنامه به خبرنگاران گفت آمریکاییها از آنها «سوءاستفاده» کردهاند.
گزارشهای پیشین درباره استاکسنت نشان میدهد بیش از ۱ میلیارد دلار برای تولید آن هزینه شده است.
گزارش روزنامه فولکسکرانت میگوید علاوه بر کابینه نخستوزیر، کمیته مخفی هلند نیز از نقش این کشور در خرابکاری هستهای علیه جمهوری اسلامی اطلاعی نداشت. این کمیته مخفی که متشکل از چهرههای مختلف احزاب سیاسی است به طور متداول در جریان پروژههای اطلاعاتی هلند قرار میگیرد.
با این حال تحقیقات نشان میدهد اریک ون سابن دو هفته پس از ترک ایران در یک تصادف موتور سیکلت در شهر دبی جان خود را از دست داد. در حالی که هیچ مدرکی دال بر مشکوک بودن این تصادف وجود ندارد اما یکی از کارمندان سرویس اطلاعات و امنیت نظامی هلند به خبرنگاران گفت مرگ او «بهای گزاف» کارش بوده است.
ون سابن که در سال ۲۰۰۵ به استخدام سرویس اطلاعاتی هلند درآمد هوش فنی، شبکه منطقهای و ارتباطات داخلی با ایران داشت. علاوه بر این موارد، داشتن همسر ایرانی او را به گزینهای ایدهآل برای انجام این ماموریت بدل کرده بود.
روزنامه «نشنال» امارات پس از مرگ ون سابن از او به عنوان مهندسی یاد کرد که کمک شایانی به کشورهای خلیج فارس کرده است. این روزنامه همچنین به سفرهای متعدد او به ایران و کشورهایی نظیر سودان، یمن و شرق آفریقا اشاره کرده بود.
تحقیقات نشان میدهد این نیروی اطلاعاتی هلند ویروس استاکسنت را در یکی از سفرهایش به ایران و به احتمال زیاد هنگام نصب یک پمپ آب در تاسیسات نطنز به این مجموعه هستهای منتقل کرده است.
مشخص نیست اریک ون سابن تا چه اندازه از جزئیات نقش خود در این عملیات مطلع بوده است.
انتشار این گزارش تحقیقاتی باعث شده تا چندین نماینده پارلمان هلند درباره دلایل فقدان اطلاعرسانی به این نهاد و نیز هیات دولت درباره چنین عملیاتی از سرویسهای اطلاعاتی این کشور توضیح بخواهند.
شهریور ۱۳۹۸ گزارشی تحقیقاتی از سوی سایت یاهو منتشر شد که به ایرانی بودن فرد مسئول انتقال استاکسنت به داخل تاسیسات نطنز اشاره میکرد.
بر اساس این تحقیقات موساد و سیآیای در سال ۲۰۰۴، از هلند خواسته بودند تا برای دسترسی به تاسیسات نطنز به آنها کمک کند. سه سال بعد از آن، یک مامور مخفی که در نقش مهندس مکانیک یک شرکت پیمانکار در نطنز مشغول کار بود استاکسنت را به سیستمهای هدف منتقل کرد.
یکی از منابع آگاه در این رابطه گفته بود: «جاسوس هلندی مهمترین بخش (برنامه) ورود ویروس به نطنز بود.»
این عملیات پیچیده و پرهزینه که به عملیات «بازیهای المپیک» معروف بود، برای نابودی برنامه هستهای ایران طراحی نشده بود بلکه هدف آن به تعویق انداختن این برنامه تا زمانی بود که تحریمها و دیپلماسی سیاسی تاثیر خود را بگذارند؛ راهبردی که در نهایت موفق از آب درآمد و باعث شد جمهوری اسلامی ایران پای میز مذاکره بنشیند و در سال ۲۰۱۵، به برجام برسد.
به گفته منابع آگاه، آمریکا و اسرائیل علاوه بر هلند همکارانی از دو کشور آلمان و فرانسه نیز داشتند. نام این عملیات نیز به همین خاطر بازیهای المپیک انتخاب شده بود چرا که استعارهای از پنج حلقه نماد مشهورترین رویداد بینالمللی ورزشی جهان بود.
با این حال در گزارشهای منتشر شده به نقش سازمان اطلاعات بریتانیا در این پروژه نیز اشاره میشود.
ایران اینترنشنال به اطلاعاتی دست یافته که نشان میدهد محسن سراوانی، که از او به عنوان مشاور بیت رهبری نام برده میشود، حدود ۲۰ روز پیش به اتهام جاسوسی برای اسرائیل اعدام شد.
سراوانی ۲۴ ساله و دانشجوی ترم ششم حقوق و مشاور علی اوسط هاشمی، استاندار پیشین سیستان و بلوچستان، به جمعآوری اطلاعات طبقهبندی شده، اعم از محرمانه و خیلی محرمانه و سری، از طریق مامورین دولت و در اختیار قراردادن اطلاعات طبقه بندی شده به افسر موساد متهم شده بود.
محسن سراوانی از سال ۹۶، زمانی که تنها ۱۸ سال سن داشت، با عنوان مشاور جوان علی اوسط هاشمی، استاندار وقت سیستان و بلوچستان در ادارات دولتی زاهدان رفت و آمد داشت. این عضو بسیج با دانیال محبی استاندار بعدی سیستان و بلوچستان و علی اصغر میرشکار، معاون امنیتی و انتظامی استان ارتباط نزدیکی داشت و عکسهایی با آنها از او منتشر شده است.
عکس او در کنار وحید حقانیان، معاون امور ویژه رهبر جمهوری اسلامی، باعث شد که فردی نزدیک به بیت رهبری معرفی شود.
سراوانی خودش را نماینده محمد مرریه دادستان عمومی و انقلاب وقت زاهدان برای سرکشی از ادارات استان معرفی میکرد.
او در مراجعه به ماندانا زنگنه سروش، معاون اقتصادی و مدیرکل پیشین سرمایهگذاری استانداری سیستان و بلوچستان، خود را مشاور جوان بیت رهبری معرفی کرد. خانم زنگنه براساس حکم دادگاه تجدیدنظر، که به دست ایران اینترنشنال رسیده، گفت: «در زمانی که بنده در سال ۹۶ یا ۹۷ مدیر کل دفتر سرمایه گذاری استان شدم آقای محسن سراوانی چندین دفعه به مدیر دفترم مراجعه و تقاضای یک وقت برای دیدن بنده کرده بود ولی به دليل مشغله کاری موفق به دیدن من نشدند تا اینکه بعد از ۴ الی ۵ بار مراجعه، به مدیر دفترم آقای مهدوی و آقای سرابندی که هر دو نفر امریه استانداری بودند ، گفته بود به خانم زنگنه بگوييد مشاور جوان بيت رهبری با شما کار دارد، به همين خاطر ترسيدم اهانتی به بيت رهبری شود و به او وقت جلسهای دادم.»
به گفته ماندانا زنگنه، محسن سراوانی حکمش را به او نشان داد: «در جلسهای که تعيين شد ایشان کپی از حکم مشاور جوان بيت رهبری در استان سيستان و بلوچستان را به من نشان دادند که این نامه سربرگ بيت رهبری و شماره و تاریخ داشت. من گفتم اصل حکمتان را ببينم گفتند اصل حکم در تهران است و این بار که رفتم تهران گزارشها را به دفتر بيت بدهم میآورم.»
بنابر اظهارات ماندانا زنگنه، مظاهر حسینی، مدیرکل تشریفات دفتر خامنهای هم انتساب محسن سراوانی به این نهاد را تایید کرده بود: «گزارش کاملی از مشکلات اقتصادی و فقر استان تهيه کردم و به آقای سراوانی گفتم خودم شخصا می خواهم این مدارک را به دفتر بيت تحویل بدهم که ایشان با شخصی به نام سيد مظاهر که در بيت رهبری بودند هماهنگ کردند و برای بنده وقت گرفتند و حتی گفتند که از کدام در بروم و ایشان را ببينم و مدارک را تحویل او بدهم و من رفتم و این مدارک را تحویل آقای سيد مظاهر که یک روحانی معمم بودند در همان بيت در حوالی خيابان پاستور دادم.»
اگرچه اندکی بعد سازمان اطلاعات سپاه، با شکایت دفتر استاندار محسن سراوانی را به اتهام غصب عنوان بازداشت کرد اما او بعد از ۴۵ روز تبرئه و آزاد شد.
به گفته خانم زنگنه، سازمان اطلاعات سپاه پذیرفت که محسن سراوانی، واقعا مشاور جوان بیت خامنهای است. براساس سندی که به دست ایران اینترنشنال رسیده، وزارت اطلاعات سراوانی را متهم کرده که از سال ۱۴۰۰ با سازمان جاسوسی اسرائیل، موساد، همکاری میکرد.
آقای سراوانی در دادگاه گفت که تحت شکنجه به جاسوسی اعتراف کرده است.
محسن سراوانی، فروردین ماه سال ۱۴۰۱ بازداشت شد. ۳۱ خردادماه سال گذشته، دادستان عمومی و انقلاب زاهدان از دستگیری سه عامل موساد خبر داد که به گفته او قصد ترور دانشمندان هستهای را داشتند. مهدی شمسآبادی مدعی شد آنقدر مستندات علیه این افراد وجود داشت که وقتی قرار بازداشت علیهشان صادر شد، اعتراض نکردند.
در نهایت متهمین ردیف اول و دوم این پرونده به اعدام محکوم شدند و حکم اعدام سراوانی ۲۵ آذرماه در زندان زاهدان اجرا شد.
از سرنوشت افشین قربانی میشانی، متهم ردیف دوم پرونده اطلاعی در دست نیست. او ۲۶ ساله، معلم و فعال اقتصادی، بود.
اما حکم ماندانا زنگنه سروش، متهم ردیف سوم این پرونده، در دادگاه تجدیدنظر از هشت سال حبس تعزیری به یک سال زندان تعلیقی کاهش یافت.
ماندانا زنگنه سروش، معاون اقتصادی پیشین سرمایهگذاری استانداری سیستان و بلوچستان از طرف وزارت اطلاعات متهم شد که حدود هزار سند محرمانه را در اختیار محسن سراوانی گذاشته بود. خود او در دادگاه پذیرفت که تحت فشار، به سراوانی اجازه داده از سه سند محرمانه روی میزش عکس بگیرد. اما ایران اینترنشنال تصاویری از چت ماندانا زنگنه و محسن سراوانی را به دست آورده که نشان میدهد این دو با هم رابطه عاطفی و جنسی داشتند.
خانم زنگنه سروش با تغییر دولت، به سازمان انرژی اتمی ایران منتقل شد و در آنجا هم محسن سراوانی برای جمعآوری اطلاعات به او مراجعه کرده بود.