بازنشستگان تامین اجتماعی اهواز، کرمانشاه، یزد و تهران تجمع اعتراضی برگزار کردند

هم‌زمان، بازتاب وقایع و ماجراهای مربوط به انفجارهای کرمان در مطبوعات ادامه دارد. روزنامه شرق از نقش طالبان در حمایت از داعش نوشت و جهان صنعت خواستار استعفای وزیر کشور شد.

به گفته جهان صنعت، ظاهرا هیچ فاجعه‌ای در ایران آن‌قدر بزرگ نیست که احمد وحیدی، وزیر کشور را مجاب به استعفا یا دست‌کم پوزش‌خواهی کند.

این گزارش تاکید کرد «کوتاهی در برقراری امنیت مراسم سالمرگ قاسم سلیمانی» نیز نتوانست گزینه استعفا را روی میز وزیر کشور بیاورد.

جهان صنعت با ذکر نمونه‌هایی از بی‌کفایتی وحیدی، به ماجرای دروغ‌گویی او درباره دستور و نقش دولت و وزارت کشور در فعالیت نیروهای حجاب‌بان و رد صلاحیت گسترده داوطلبان انتخابات مجلس اشاره کرد.

روزنامه شرق نیز در مطلبی به گزارش اخیر رویترز پرداخت که در آن به نقل از دو منبع آگاه تایید شده است مسوولیت حملات انتحاری کرمان با شاخه داعش مستقر در افغانستان بوده است.

شرق یادآوری کرد بسیاری از کارشناسان و تحلیل‌گران از مدت‌ها پیش معتقد بودند و هشدار می‌دادند احیای حکومت طالبان، یقینا منتج به ‌اوج‌گیری جریان‌های تروریستی و تحت‌الشعاع قرار‌ گرفتن امنیت منطقه خواهد شد.

تداوم تهدیدهای امنیتی

پس از انفجارهای روز ۱۳ دی در مراسم سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی به دست آمریکا، عده زیادی از شهروندان با انتقاد از ناکارآمدی عملکرد نیروهای اطلاعاتی، ادعای اقتدار امنیتی جمهوری اسلامی را زیر سوال بردند.

علی صالحی، دادستان تهران روز دوشنبه ۱۸ دی گفت برای شماری از شهروندان به اتهام «انتشار مطالب کذب، توهین‌آمیز و تبلیغ علیه نظام در فضای مجازی پس از حادثه کرمان» پرونده قضایی تشکیل و علیه‌شان اعلام جرم شده است.

خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران در این زمینه نوشت که علیه صادق زیباکلام، استاد دانشگاه تهران و یک خواننده نیز اعلام جرم شده است.

صالحی بدون اشاره به جزییات بیشتر از رسیدگی «سریع و دقیق» به این پرونده‌ها خبر داد.

او از انتقادها با عنوان «مطالب کذب و توهین‌آمیز» یاد کرد که «امنیت روانی جامعه» را به خطر می‌اندازند.

با وقوع انفجارها در کرمان، نظرات متفاوتی از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی در مواجهه با آن منتشر شد که محور بسیاری از آن‌ها متهم کردن حکومت به دست داشتن در این انفجارها و «پوشالی بودن اقتدار نظامی جمهوری اسلامی» است.

برخی کاربران از جمله چهره‌هایی سرشناس، دست داشتن جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران را در این حملات محتمل خواندند و برخی دیگر، عده‌ای از کشته‌شدگان را از هواداران حکومت نامیدند. بعضی نیز بر این باورند که مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی از تهدیدها در کرمان خبر داشتند؛ با این حال عامدانه از لغو مراسم سر باز زدند و باعث کشته شدن غیرنظامیان شدند.

بسیاری در همین زمینه به نبود هیچ مسوول رده‌بالایی در بین کشته‌شدگان و شرکت نکردن اعضای خانواده قاسم سلیمانی در مراسم اشاره کردند.

از همان فردای انفجارها، تهدیدهای مقام‌های جمهوری اسلامی علیه شهروندان منتقد و دارای دیدگاه متفاوت آغاز شد.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، رییس قوه قضاییه روز دوشنبه ۱۸ دی در تهدیدی علیه شهروندان گفت: «کسانی پس از حادثه تروریستی کرمان با دشمن هم‌صدایی و در زمین دشمن بازی کردند. آن‌ها در فضای مجازی و غیرمجازی اعمال مجرمانه مرتکب شدند و با دشمنان و آمریکایی‌ها و داعشی‌ها هم‌سویی کردند.»

او از دادستان‌ها خواست که از اقدامات این افراد «رد نشوند» بلکه به تعقیب آن‌ها بپردازند و برایشان پرونده قضایی تشکیل دهند.

اژه‌ای بدون اشاره به جزییات و اطلاعات بیشتر، از تشکیل پرونده قضایی و بازداشت یک وکیل دادگستری در منطقه همجوار تهران در همین زمینه خبر داد و گفت روز ۱۵ دی مرکز حفاظت اطلاعات قوه قضاییه، بلافاصله او را شناسایی و با حکم قاضی دستگیر کرد.

هم‌زمان سازمان حقوق بشری هه‌نگاو خبر داد که امیر راه‌پیکر، شهروند اهل مریوان و دانشجوی دانشگاه صنعتی اصفهان به دلیل انتقاد از برگزاری مراسم سالگرد قاسم سلیمانی بازداشت شده است.

پیش از این رامین پاشایی، معاون پلیس فتا از شناسایی ۵۰۰ صفحه اینترنتی «توهین‌کننده به شهدای کرمان» خبر داد و گفت گردانندگان این صفحات «شناسایی، تحت پایش سایبری و احضار» شدند.

از سوی دیگر بعضی رسانه‌های نزدیک به سپاه گزارش دادند تعدادی از شهروندان در تهران، یزد، بوشهر، سمنان و خراسان شمالی، به دلیل آنچه «توهین به قاسم سلیمانی و مراسم سالگرد او» عنوان شده، بازداشت شده‌اند.

پیش‌تر محمدجعفر منتظری، رییس دیوان عالی کشور با بیان اینکه «عده‌ای از روی غفلت و برخی از معاندین در فضای مجازی اقدام به هتک حرمت شهیدان و به‌ویژه قاسم سلیمانی کرده‌اند»، خواستار اقدام «قاطعانه» مقام‌های حکومت برای «تعقیب» این شهروندان شده بود.

در واکنش به این تهدیدها و برخوردها، شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی نسبت به شناسایی کاربران ناشناس از سوی نیروهای امنیتی هشدار داده و خواهان گزارش کردن (ریپورت) صفحات امنیتی‌ها و بسته شدن صفحاتشان در ایکس (توییتر سابق) شدند.

بعد از ظهر روز چهارشنبه ۱۳ دی، هم‌زمان با برگزار شدن مراسم چهارمین سالمرگ قاسم سلیمانی، فرمانده کشته‌شده سپاه قدس در عملیات آمریکا، دو انفجار در مسیر «گلزار شهدای کرمان» رخ داد که حدود ۱۰۰ کشته و بیش از ۲۰۰ زخمی بر جای گذاشت.

مدیر روابط عمومی پزشکی قانونی کرمان روز سه‌شنبه ۱۹ دی با اعلام جان باختن «سید میثم حسینی» ، یکی دیگر از مجروحان انفجارها، اعلام کرد تعداد کشته شده‌های «حادثه تروریستی کرمان» به ۹۳ نفر رسید.

داعش در بیانیه‌ای مسوولیت این انفجارها را به عهده گرفت و اعلام کرد دو عضو این گروه انفجار انتحاری انجام داده‌اند.

وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی عصر روز جمعه ۱۵ دی با انتشار اطلاعیه‌ای گفت یکی از دو عامل انتحاری در انفجارهای کرمان ملیت تاجیکستانی داشته و هویت نفر دوم هنوز به صورت قطعی احراز نشده است.

این وزارت‌خانه از بازداشت دو نفر که اقامتگاه این مهاجمان را در کرمان تهیه کرده بودند و ۹ نفر در استان‌های مختلف به اتهام ارتباط با این انفجارها خبر داد.

خامنه‌ای روز سه‌شنبه ۱۹ دی در دیدار با عده‌ای که رسانه‌ها آنان را «گروهی از مردم قم» خواندند، بر «سرکوب عوامل واقعی و پشت پرده» حمله به مراسم سالمرگ سلیمانی تاکید کرد و از مردم خواست برای «شناسایی عوامل دشمن» و جلوگیری از وقوع حوادثی مشابه با دستگاه‌های امنیتی همکاری کنند.

روز ۱۳ دی دو بمب به دست عوامل انتحاری در مسیر «گلزار شهدای کرمان»، محل دفن قاسم سلیمانی، فرمانده کشته شده سپاه قدس به دست آمریکا منفجر شد که در پی آن حدود ۱۰۰ نفر کشته و ده‌ها تن دیگر زخمی شدند.

گروه داعش مسوولیت این حمله را بر عهده گرفت.

در پی این رخداد مرگ‌بار، افکار عمومی و برخی رسانه‌ها، مقام‌های جمهوری اسلامی را به دلیل شکست در تامین امنیت کشور مورد انتقاد دادند.

روزنامه جهان صنعت نوشت ظاهرا هیچ فاجعه‌ای در ایران آن‌قدر بزرگ نیست که احمد وحیدی، وزیر کشور جمهوری اسلامی را مجاب به استعفا یا دست‌کم پوزش‌خواهی کند.

در این گزارش آمده است کوتاهی در برقراری امنیت مراسم سالگرد کشته شدن سلیمانی نیز نتوانست گزینه استعفا را روی میز وزیر کشور بیاورد.

پیش از این تعدادی از مقام‌های جمهوری اسلامی اسرائیل و آمریکا را به دست داشتن در این حادثه متهم کرده بودند اما خامنه‌ای روز ۱۹ دی گفت: «اصراری نداریم که این و آن را متهم کنیم.»

رهبر جمهوری اسلامی در ادامه سخنان خود دشمن را به تلاش برای «خارج کردن مردم از صحنه» متهم کرد و گفت تردیدافکنی درباره احترام ایرانیان به قاسم سلیمانی نمونه‌ای از «سیاست راهبردی دشمن برای بیرون آوردن مردم از میدان» است.

اظهارات خامنه‌ای در حالی مطرح می‌شوند که بسیاری از کاربران فضای مجازی طی روزهای گذشته اقدامات حکومت را برای ارائه تصویری قهرمان‌گونه و مردمی از قاسم سلیمانی به چالش کشیده‌اند.

هم‌زمان تهدیدها و برخوردهای امنیتی با شهروندان و کاربران شبکه‌های اجتماعی پس از حمله‌های انتحاری کرمان شدت گرفته است.

دادستانی تهران به تازگی از تشکیل پرونده قضایی برای شماری از افراد، از جمله هفت «چهره شناخته‌شده» در این زمینه خبر داد.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، روز ۱۸ دی تاکید کرد «دادستان‌ها نباید از اقدامات کسانی که پس از حادثه کرمان در فضای مجازی و غیرمجازی با دشمن هم‌صدایی و دشمن را کمک کردند، رد شوند؛ بلکه باید مطابق با قانون به تعقیب آن‌ها بپردازند.»

خامنه‌ای در بخش دیگری از سخنان خود خواستار حضور مردم در انتخابات آتی شد و القای بی‌فایده بودن انتخابات و تحریم آن را «سیاست راهبردی دشمنان انقلاب و آمریکا» توصیف کرد.

او هفته گذشته هم اقدام مخالفان حکومت را در تحریم انتخابات پیش‌رو «خصمانه» خوانده و آن‌ها را به مخالفت با اسلام متهم کرده بود.

در سال‌های اخیر و به دنبال مشکلات شدید اقتصادی، سرکوب گسترده منتقدان و نظارت استصوابی شورای نگهبان، مشارکت مردم ایران در انتخابات به شدت کاهش یافته و این موضوع به بحران مشروعیت حکومت جمهوری اسلامی دامن زده است.

خامنه‌ای و سایر چهره‌های مذهبی و سیاسی طرفدار حکومت همواره شرکت در انتخابات را وظیفه‌ای دینی معرفی کرده‌اند.

مقام‌های جمهوری اسلامی در طول چهار دهه اخیر مکررا کوشیده‌اند با بهره‌گیری ایدئولوژیک از نمادهای مذهبی و روایات اسلامی-شیعی، برای حاکمیت و سیاست‌ها و نهادهای وابسته به آن مشروعیت بیافرینند.

رهبر جمهوری اسلامی روز ۱۰ دی در دیدار با خانواده قاسم سلیمانی در همین زمینه اظهاراتی جنجالی درباره سخن‌گویی از جانب خدا مطرح کرد که با واکنش‌های منفی بسیاری همراه شد.

در آخرین روزهای شهریور ۱۴۰۱ و اولین روزهای خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، مردم رضوان‌شهر استان گیلان مانند بسیاری دیگر از شهرهای ایران به خیابان آمدند.

عرفان شکوری، متولد نوزدهم بهمن ۸۷، یکی از این شهروندان بود که روز ۳۰ شهریور سال گذشته به خیابان آمد اما در پی کمک به یکی از دوستانش به نام ساسان قربانی، آسیب دید.

ساسان قربانی آن روز به دلیل شلیک گلوله ماموران مجروح شد. عرفان برای کمک، خودش را به او رساند اما ماموران لباس شخصی از فاصله نزدیک با گلوله گاز اشک‌آور به صورت این نوجوان هم شلیک کردند.

بر اساس اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال، در پی این شلیک، بینی و دو چشم عرفان که آن زمان ۱۳ ساله بود، به شدت آسیب دیدند.

در پی جراحات وارده، این نوجوان به بیمارستان رضوان‌شهر و بعد به بیمارستان انزلی منتقل شد.

ساسان قربانی، ۳۱ ساله، به علت شدت جراحات وارده و ضرب و جرح ماموران، جان باخت.

قربانی از اولین کشته‌شده‌های خیزش مهسا ژینا امینی است که حکومت برای تحویل پیکر او به خانواده، درخواست غرامت کرد.

علاوه بر او، در این روز دو شهروند جوان دیگر به نام‌های یاسین جمالزاده و فرزین لطفی، ۲۵ ساله، با شلیک گلوله ماموران در رضوان‌شهر کشته شدند.

تا کنون هویت دست‌کم ۵۵۱ معترض از جمله ۶۸ کودک کشته شده در جریان اعتراضات سال گذشته مشخص شده است. علاوه بر این، بر اساس گزارش نهادهای مستقلی چون سازمان حقوق بشر ایران، از شهریور سال قبل دست‌کم ۲۲ تن از معترضان شامل چهار کودک، با مرگ‌هایی مشکوک یا خودکشی جان خود را از دست داده‌اند.

اکثر معترضان با سلاح گرم یا ضربات باتوم به قتل رسیده‌اند و به گفته سازمان حقوق بشر ایران، نهادهای رسمی جمهوری اسلامی تمام تلاش خود را به‌ کار بسته‌اند تا قتل آنان را انکار یا با ارائه اطلاعات غلط، اخبار مربوط به مرگشان را مخدوش کنند.

با گذشت حدود ۱۶ ماه از شکل‌گیری خیزش انقلابی، همچنان پرونده قتل صدها معترض به‌دست نیروهای امنیتی باز است و بسیاری از مجروحان مانند آسیب‌دیدگان چشم، با عوارض شلیک ماموران دست و پنجه نرم می‌کنند.

تلاش برای مداوای عرفان

عرفان شکوری در بیش از یک سال گذشته بارها تحت مداوا و درمان و سه عمل جراحی قرار گرفت اما سلامت دو چشم این نوجوان بازنگشت.

به گفته پدر عرفان، شلیک مستقیم گاز اشک‌آور از فاصله کم‌تر از دو متر باعث شده انجام هر گونه پروتز برای چشم راست این نوجوان ناممکن شود.

بر اساس اطلاعات رسیده به ایران‌اینترنشنال، پدر عرفان که برای احیای سلامت پسرش تلاش می‌کند، یک کارگر است که نهادهای امنیتی بارها او را تحت فشار قرار داده‌اند.

پدر عرفان یکی از خانواده‌های دادخواه ساکن رضوان‌شهر است که به اتهام روشنگری در مورد وضعیت فرزندش هدف آزار و اذیت سیستماتیک قرار گرفته اما همچون دیگر دادخواهان، از روایت جنایت‌های حکومت در حق فرزندش دست نکشیده است.

جمهوری اسلامی افزون بر کشتن صدها شهروند و بازداشت هزاران معترض در جریان خیزش انقلابی، در طول یک سال گذشته خانواده‌های دادخواه را نیز تحت فشار شدیدی قرار داده است.

شماری از خانواده‌های کشته‌شدگان جنبش «زن، ‌زندگی، آزادی» در ماه‌های گذشته احضار، بازداشت و محاکمه شده‌اند و از سوی دیگر، به آن‌ها اجازه سوگواری و بر پا کردن مراسم بر سر مزار عزیزانشان داده نشده است.

مینویی افزود: «مهدی یراحی در حال حاضر با وثیقه ۱۵ میلیارد تومانی به طور موقت آزاد است.»

این وکیل دادگستری روز سه‌شنبه ۲۵ مهر خبر داده بود مهدی یراحی که در جریان خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی آثاری اعتراضی منتشر کرد و روز ششم شهریور بازداشت شده بود، با تودیع وثیقه موقتا از زندان اوین آزاد شده است.

بازداشت مهدی یراحی که در پی انتشار موزیک-ویدیوی اعتراضی جدید او معروف به «روسریتو» انجام شد، با واکنش گسترده کنشگران و چهره‌های مختلف همراه بود. کاربران شبکه‌های مجازی در همبستگی با یراحی، ویدیوهای رقص خود را با آهنگ «روسریتو» این خواننده منتشر کردند.

خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اعلام کرد برای مهدی یراحی به دلیل انتشار این ترانه، پرونده قضایی تشکیل شده است و «برخورد ‌مقتضی قضایی» با‌ او صورت خواهد ‌گرفت.

این رسانه ترانه «روسریتو» را «غیرقانونی ‌و خلاف اخلاق و عرف جامعه اسلامی» خواند.

بنا بر سندی که در اختیار ایران‌اینترنشنال قرار گرفت، مهدی یراحی به «تولید، ارسال، توزیع و انتشار آثار مستهجن و مبتذل به وسیله سیستم‌های رایانه‌ای و مخابراتی و تشویق مردم به فساد و فحشا» و «تبلیغ علیه نظام» متهم شد.

انجمن قلم آمریکا در بیانیه‌ای دستگیری مهدی یراحی را به دلیل انتشار ترانه «روسریتو» و همچنین ممنوعیت‌هایی که علیه «فعالان فرهنگی» در ایران انجام می‌شود، محکوم کرد.

جولی تربو، مدیر گروه «ارتباط با هنرمندان در معرض خطر» این انجمن گفت: «بازداشت یراحی نشان‌دهنده سرکوب سیستماتیک و وحشیانه آزادی بیان دموکراتیک به دست رژیم ایران است.»

یراحی از آغاز «جنبش ژینا» به دنبال کشته شدن مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد، چهار ترانه را در همبستگی با خیزش انقلابی مردم خلق کرد. او در شهریور ۱۴۰۱ اثر «قفس بس» را با ترانه شهیار قنبری منتشر کرد و یک ماه پس از آن نیز ترانه «سرود زن» را خلق کرد.

یراحی اندکی بعد سومین ترانه انقلابی خود به نام «سرود زندگی» را منتشر کرد.

این هنرمند معترض در سال‌های گذشته نیز به دلیل حمایت از معترضان علیه جمهوری اسلامی دوره‌هایی از ممنوع‌الفعالیت شدن را تجربه کرده بود.

یراحی در دی ۱۳۹۷ به‌ دلیل پوشیدن یونیفورم کارگران بازداشت‌شده اعتراضات کارگری ۱۳۹۷ خوزستان در کنسرت و انتشار نماهنگ انتقادی پاره‌سنگ، به مدت شش ماه ممنوع از کار و ممنوع‌التصویر شد.

این هنرمند در بهمن ۱۳۹۸ نیز پس از تقدیم یکی از آثار خود به نام قطعه «وداع بعد از رفتن» به کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران و سخنان اعتراض‌آمیزش در کنسرت‌های اهواز و کرج، ممنوع‌الفعالیت شد.

بازداشت مهدی یراحی در حالی صورت می‌گیرد که هم‌اکنون خوانندگانی همچون توماج صالحی و سامان یاسین ماه‌هاست به دلیل حمایت از خیزش انقلابی در زندان هستند.

خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، روز سه‌شنبه ۱۹ دی نوشت: «متهم ردیف اول این پرونده به اتهام قتل شبه عمد از ابتدای تشکیل پرونده در بازداشت به سر می‌برد و برای وی تا کنون قرار وثیقه که منجر به آزادی شود، صادر نشده است.»

محمود علیزاده طباطبایی، وکیل تعدادی از خانواده‌های قربانیان ساقط شدن هواپیمای اوکراینی با موشک‌های سپاه، روز ۱۸ دی در مصاحبه با وب‌سایت خبری دیده‌بان ایران خبر داد در جریان رسیدگی به پرونده شکایت از آمران و عاملان این حادثه، تنها متهم ردیف اول بازداشت شده بود که او هم آزاد شده است.

علیزاده طباطبایی گفت: «متهم ردیف اول بیش از نیمی از محکومیتش را گذرانده و چون حکم قطعی نشده بود، با قرار آزاد شد .... بقیه متهمان هم حکمشان قطعی نشده تا بازداشت شوند.»

پرواز «پی‌اس ۷۵۲» هواپیمایی اوکراین اینترنشنال، بامداد چهارشنبه ۱۸ دی ماه سال ۹۸ دقایقی پس از پرواز هدف موشک‌های سپاه پاسداران قرار گرفت و همه ۱۷۶ سرنشین آن به علاوه یک جنین کشته شدند.

در فروردین ماه سال جاری دادگاه نظامی تهران فرمانده تور ام‌یک، سامانه شلیک‌کننده به این هواپیما را به عنوان متهم ردیف اول به ۱۳ سال حبس و پرداخت دیه محکوم کرد.

در بین متهمان که پرسنل نظامی هستند، نام هیچ یک از فرماندهان، مقام‌های ارشد نظامی و حکومتی جمهوری اسلامی به چشم نمی‌خورد.

علیزاده طباطبایی گفت با اعتراض خانواده‌های قربانیان، پرونده فرجام‌خواهی به دیوان عالی کشور رفته اما پس از گذشت ۱۰ ماه هنوز پاسخی از دیوان دریافت نشده است.

او صادر نشدن رای درباره این پرونده در دیوان عالی کشور را غیرعادی خواند و گفت خانواده‌های قربانیان هواپیمای اوکراینی از مسوولان سیاسی، نظامی و هواپیمایی جمهوری اسلامی به اتهام نشر اکاذیب شکایت کرده بودند که این پرونده هم به سرانجامی نرسیده است.

روز دوشنبه ۱۸ دی و هم‌زمان با چهارمین سالگرد سرنگونی هواپیمای اوکراینی به دست سپاه پاسداران، ایرانیان بسیاری در داخل و خارج از کشور یاد قربانیان این فاجعه را گرامی داشتند.

تعدادی از خانواده‌های جان‌باختگان با تجمع در محل سقوط این هواپیما در شاهد‌شهر، جمهوری اسلامی را مسوول مستقیم این حادثه دانستند و شعار «فریاد از این بیداد» سر دادند.

منظر ضرابی که چهار تن از اعضای خانواده‌‌اش در این حادثه جان خود را از دست دادند، شلیک به هواپیمای اوکراینی را «کشتار دسته‌جمعی» خواند و گفت این جنایت به دست حکومت جمهوری اسلامی انجام گرفت.

کانادا، اوکراین، بریتانیا و سوئد در سالروز سرنگونی پرواز پی‌اس ۷۵۲ اعلام کردند از جمهوری اسلامی به دلیل استفاده از سلاح علیه هواپیمای غیرنظامی به سازمان بین‌المللی هوانوردی غیر‌نظامی (ایکائو) شکایت کردند.

انجمن خانواده‌های جان‌باختگان هواپیمای اوکراینی در بیانیه‌ای خواستار «بررسی ویژه پرونده در دادگاه لاهه با توجه به رفتار جمهوری اسلامی با خانواده‌ها»، «باز شدن پرونده جنایی در کانادا از سوی پلیس فدرال» و «قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در لیست گروه‌های تروریستی» شد.

جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، در مراسم یادبود جان‌باختگان پرواز پی‌اس ۷۵۲ در تورنتو، «بی‌توجهی به حاکمیت قانون» از سوی جمهوری اسلامی را محکوم و تاکید کرد: «همچنان به دنبال راه‌هایی هستیم که مسوولانه، سپاه را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار دهیم.»

ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز ۱۸ دی گفت که حکومت ایران از ابتدا در قبال این حادثه «مسوولانه» عمل کرده است.
او افزود: «تلاش کردیم آلام خانواده‌های قربانیان را جبران کنیم.»