اسکاینیوز: ایران پهپاد جدیدی برای استفاده روسیه در جنگ اوکراین میسازد
جمهوری اسلامی پهپاد تهاجمی جدیدی طراحی کرده که قرار است در جریان جنگ روسیه علیه اوکراین به کار گرفته شود. شبکه تلویزیونی اسکاینیوز روز چهارشنبه ۲۰ دی به نقل از یک منبع امنیتی مطلع خبر داد این پهپاد که شاهد ۱۰۷ نام دارد، از نوع انفجاری است.
شاهد۱۰۷ میتواند برای عملیات شناسایی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
این پهپاد مجهز به فنآوری لازم برای یافتن اهداف جنگی باارزش است و از این جهت میتوان آن را با سامانههای راکتی چندپرتابه ساخت آمریکا و انگلیس که به اوکراین ارسال شدهاند، مقایسه کرد.
اسکاینیوز افزود ممکن است تهران با امضای قراردادی به ارزش دو میلیون دلار، تعدادی از این پهپادها را در اختیار مسکو قرار دهد.
منبع امنیتی مطلع به اسکاینیوز گفت این اقدام نشاندهنده میزان پشتیبانی جمهوری اسلامی از روسیه در جنگ اوکراین است.
به گفته او، پهپاد شاهد ۱۰۷ که از خانواده شاهد ۱۰۱ است، ۲/۵ متر طول دارد و طول بال آن به سه متر میرسد.
دم این پهپاد "V" شکل است و برد آن حدود هزار و ۵۰۰ کیلومتر برآورد میشود.
شاهد ۱۰۷ را میتوان از وسایل نقلیه پرتاب کرد.
پیش از این آمریکا و دیگر کشورهای غربی بارها جمهوری اسلامی را متهم کردهاند که پهپادهای انتحاری شاهد ۱۳۱ و شاهد ۱۳۶ را به روسیه ارسال کرده تا در جریان عملیات نظامی در اوکراین مورد استفاده قرار گیرند.
مقامهای روسیه و ایران هنوز درباره این خبر اظهار نظر نکردهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا روز ۲۸ آذر ۱۰ نهاد و چهار شخص مستقر در ایران، مالزی، هنگکنگ و اندونزی را که از برنامه تولید پهپاد جمهوری اسلامی حمایت میکنند، تحریم کرد.
برایان نلسون، معاون وزیر خزانهداری ایالات متحده گفت اقدامهای غیرقانونی جمهوری اسلامی در تولید پهپادهای مرگبار و تحویل آنها به روسیه و گروههای نیابتی تهران در خاورمیانه، از بین برنده ثبات است.
بریتانیا، فرانسه و آلمان آذر ماه امسال در بیانیهای مشترک از حکومت ایران به دلیل «حمایت عامدانه از جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین» و ارسال صدها پهپاد به روسیه انتقاد کردند.
به گفته این سه کشور، تحویل این پهپادها با آگاهی از این موضوع بوده است که مسکو از آنها برای هدف قرار دادن شهرهای اوکراین و زیرساختهای حیاتی استفاده میکند.
اسکاینیوز خبر داد تهران و مسکو در آستانه دستیابی به توافقی هستند که بر اساس آن جمهوری اسلامی موشکهای بالیستیک زمین به زمین در اختیار روسیه قرار میدهد.
برد برخی از این موشکها به بیش از ۳۰۰ کیلومتر میرسد.
به گزارش اسکاینیوز، انتظار میرود تحویل این موشکها به روسیه به زودی انجام پذیرد.
حملات روسیه به اوکراین در روزهای اخیر شدت گرفته است. رسانهها روز ۱۸ دی از تهاجم گسترده ارتش روسیه به ساختمانها و زیرساختهای شهری در اوکراین خبر دادند.
روسیه روز هشتم دی در بزرگترین حمله هوایی خود از زمان آغاز جنگ اوکراین، چندین شهر را در این کشور هدف قرار داد. دستکم ۳۰ نفر در جریان این حملات کشته و بیش از ۱۶۰ تن دیگر مجروح شدند.
در روزهای گذشته جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت که جمهوری اسلامی موشکهای بالیستیک دوربرد به روسیه تحویل نداده است اما واشینگتن معتقد است مسکو قصد خرید سامانههای موشکی از ایران دارد.
کربی تاکید کرد آمریکا میخواهد تحریمهایی را در ارتباط با معاملات تسلیحاتی روسیه اعمال کند.
روسیه روز ۲۵ مهر اعلام کرد با توجه به پایان یافتن تحریمهای موشکی جمهوری اسلامی مطابق برجام، مسکو دیگر محدودیتی در ارائه فنآوری موشکی به تهران نمیبیند.
وزارت امور خارجه روسیه در بیانیهای گفت مراودات موشکی میان تهران و مسکو دیگر نیازی به تایید شورای امنیت ندارد.
توافق برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) شامل یک سری از لغو محدودیتها موسوم به بندهای غروب است که بر اساس آن، قرار بود محدودیتها علیه جمهوری اسلامی کاهش یابد.
شورای اتحادیه اروپا روز ۲۵ مهر در بیانیهای اعلام کرد قصد دارد تحریمها علیه برنامه تسلیحاتی و موشکی جمهوری اسلامی را پس از روز موسوم به روز انتقال برجام (۱۸ اکتبر) حفظ کند.
در این بیانیه آمده است طبق ارزیابی شورای اروپا دلایل معتبری برای خودداری از لغو این محدودیتها بر اساس آنچه در برجام پیشبینی شده بود، وجود دارد.
علی سلاجقه، رییس سازمان حفاظت محیط زیست ایران گفت مالچپاشی دریاچه ارومیه «کذب» است و فقط یک نوع مالچ «دوستدار محیط زیست» در قالب طرحی تحقیقاتی در «مساحتی حدود ۶۰ متر مربع» پاشیده شده است.
روز دوشنبه ۱۸ دی شبکه استانی سهند گزارشی ویدیویی از شروع پروژه مالچپاشی در سواحل دریاچه ارومیه در عجبشیر منتشر کرد. با وجود تکذیب سازمان حفاظت محیط زیست و به دلیل ابهامها و اظهارات متناقض، نگرانیها درباره ابعاد و آثار این پروژه ادامه دارد.
آغاز ماجرا، ابهامها و نگرانیها
روزنامه شرق روز چهارشنبه ۲۰ دی در گزارشی با عنوان «مومیایی کردن دریاچه ارومیه» به این موضوع پرداخت.
روز دوشنبه، شبکه سهند در استان آذربایجان شرقی گزارشی ویدیویی از شروع پروژه مالچپاشی در سواحل دریاچه ارومیه در شهرستان عجبشیر منتشر کرد که در آن مسوولان محلی با «تحقیقاتی» خواندن این پروژهها، هدف از آن را جلوگیری از فرسایش خاک و تثبیت پوشش گیاهی در منطقه عنوان کردند.
چند بار در این گزارش اعلام شد که این مالچها «تجزیهپذیر و سازگار با محیط زیست» هستند و به پوشش گیاهی و جانوری منطقه آسیبی نمیرسانند اما بنا بر گزارش شرق، در تصاویر شیوه مالچپاشی بسیار ابتدایی و با شلنگهایی با قطر کم انجام میشود که شباهتی به اجرای چنین پروژههایی در شرایط استاندارد ندارد.
شرق در ادامه به طرح پرسشهایی درباره این پروژه مانند «جنس مالچها»، «نوع سازگاری آن با زیستبوم منطقه» و «حجم اجرای پروژه» پرداخت و نوشت مطالعاتی که مسوولان را به انجام چنین اقدامی واداشته مشخص نیست کجا و متعلق به چه گروه یا افرادی هستند.
این روزنامه به پیشینه ماجرای «مالچپاشی» در پروژههای احیای دریاچه ارومیه پرداخت و یادآور شد که اوایل تشکیل ستاد احیای دریاچه ارومیه در دهه ۹۰ هم چنین اقدامی انجام گرفت اما نتایج آن، باعث شد پرونده این پروژه مطالعاتی بسته شود.
یک دهه بعد و در حالی که همه از «پایان دریاچه ارومیه» حرف میزنند یکباره اجرای پروژه مالچپاشی دوباره در دستور کار قرار گرفته و خبرساز شده است.
روزنامه «پیام ما» به نقل از یک منبع آگاه نوشت: «اظهارنظرها درباره مالچپاشی ابهامات زیادی دارد. آیا قرار است بخشهایی از دریاچه را جدا کنند و در آنها گیاهان مقاوم بکارند و بخش دیگر را احیا کنند یا خیر؟»
به گفته این منبع، دریاچه برای احیا به ۳/۴ میلیارد متر مکعب آب نیاز دارد و وعدههای مسوولان روی دو میلیارد مترمکعب است.
این منبع آگاه گمانهزنی کرد احتمالا همین تفاوت، باعث شده است راهکار مالچپاشی در برخی پهنهها و آبرسانی در بقیه مناطق مدنظر قرار گیرد تا جلوی ریزگردها گرفته شود.
واکنشها به مالچپاشی؛ از توقف پروژه تا تکذیب
رسانههای ایران یک شبانهروز بعد از انتشار خبر مالچپاشی در ساحل دریاچه ارومیه، به نقل از مسوولان استانی در آذربایجان شرقی خبر دادند که این اتفاق «بدون مجوز» انجام شده است.
شهنام اشتری، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی از توقف مالچپاشی در ساحل دریاچه ارومیه خبر داد و گفت این اقدام بدون انجام هماهنگی و اخذ مجوزهای لازم از سوی این سازمان و ستاد احیای دریاچه ارومیه انجام شده است.
مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست در آذربایجان غربی که عمده مساحت دریاچه در این استان است نیز بهطور کلی درباره این اتفاق اظهار بیاطلاعی کردند.
رییس سازمان حفاظت محیط زیست نیز روز چهارشنبه در اظهار نظری متفاوت با مدیرکل این سازمان در آذربایجان شرقی، به خبرنگاران گفت مالچپاشی دریاچه ارومیه کذب است و فقط یک نوع مالچ «دوستدار محیط زیست» در قالب طرحی تحقیقاتی در «مساحتی حدود ۶۰ متر مربع» پاشیده شده است.
او گفت تا کنون با پهنههای خشک شدهای با پوشش خاکی در دریاچه ارومیه روبهرو بودیم اما اکنون با مکانی مواجهیم که نمک خالص است و در بخشهایی از آن که مالچپاشی شده، از لحاظ پوشش «چیز خاصی جز رطوبت» وجود ندارد.
پیش از سلاجقه، میثم سعیدی، مدیرکل روابط عمومی این سازمان در شبکه اجتماعی ایکس آغاز مالچپاشی را «جنگ روانی» و «فریب سربازان رسانههای چرک دشمن» خوانده بود.
این واکنش در شرایطی است که شبکه استانی خبر از اجرای مالچپاشی بهمنظور «تثبیت تودههای نمکی و جلوگیری از حرکت ریزگردها به سمت شهرهای نزدیک دریاچه ارومیه» داد.
در این برنامه خبری از عجبشیر بهعنوان شهری نام برده شد که به دلیل داشتن بیشترین ساحل دریاچه، آغازگر طرح تحقیقاتی مالچپاشی است.
دریاچه ارومیه و نگرانیها درباره خشک شدن و حواشی مرتبط با آن، در سالهای گذشته و به صورت دورهای در صدر اخبار قرار گرفته است.
هفته گذشته و در اواسط دی ماه، ویدیوها و تصاویری در شبکههای اجتماعی منتشر شد که حاکی از استقرار تعدادی کامیون در بستر خشک شده دریاچه ارومیه بود.
شمار زیادی از کاربران این کامیونها را متعلق به چینیها با هدف برداشت لیتیوم از دریاچه خواندند.
در واکنش، وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) برداشت لیتیوم از دریاچه ارومیه را «دروغ» خواند و گفت این وزارتخانه مجوزی برای برداشت نمک از دریاچه ارومیه صادر کرده و تصاویر منتشر شده هم مربوط به همین عملیات است.
پیش از او سعید سهند، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفته بود این تصاویر مربوط به برداشت نمک از سه منطقه «انگنه، آق گنبد و آق زیارت قرهباغ» با وسعت ۲۰ هکتار است و هیچ ماده معدنی دیگری جز نمک خشک از سطح دریاچه برداشت نمیشود.
پیش از این هم گزارشهایی درباره حضور شرکتهای چینی در منطقه با هدف خرید شورابههای دریاچه ارومیه و برداشت ماده معدنی ارزشمند لیتیوم از آن منتشر شده بود.
روزنامه اعتماد پیش از این با انتشار آخرین تصاویر ماهوارهای از دریاچه ارومیه نوشت در یک سال اخیر، آب دریاچه ارومیه حدود ۸۰ درصد خشک شده و حالا فقط چهار درصد از سطح آب دریاچه به جا مانده که مساوی با مرگ قطعی ششمین دریاچه آب شور جهان و بزرگترین دریاچه داخلی ایران است.
طبق آخرین گزارش مرکز تحقیقات سنجش از دور دانشگاه صنعتی شریف با عنوان «آنالیز تراز سطح و حجم دریاچه ارومیه با استفاده از تصاویر ماهوارهای»، در ۲۵ سال اخیر و از سال ۱۳۷۷ تا کنون، ۹۷ درصد از سطح آب دریاچه ارومیه کاسته شده است.
آبرام پیلی، معاون نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، به ایراناینترنشنال گفت ایالات متحده برای مقابله با انواع تهدیدهای جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتی آن در منطقه، همه گزینهها را بر روی میز دارد.
پیلی با اشاره به تشدید تنشها در منطقه و تاکید آمریکا به همه طرفها برای پرهیز از ایجاد تنش گفت: «اکنون جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش نباید از وضعیت موجود سوءاستفاده کرده و منافع بیثباتکننده خود را پیش ببرند.»
او با تاکید بر حمایت آمریکا از اسرائیل در مبارزه با تروریسم و ادامه تلاشهای واشینگتن برای رسیدگی به وضعیتی انسانی در غزه، گفت ایالات متحده به مقابله با رفتارهای بیثباتکننده ایران ادامه میدهد.
او به همکاری آمریکا با متحدان و شرکای بینالمللی خود برای مقابله با تهدیدها در منطقه، از جمله تشکیل ائتلاف نظامی بینالمللی در دریای سرخ برای مقابله با حملههای حوثیها به خطوط کشتیرانی اشاره کرد و گفت که واشینگتن در این زمینه از همه ابزارهای موجود استفاده خواهد کرد.
پیلی خاطرنشان کرد: «آمریکا برای رسیدگی به همه تهدیدهای جمهوری اسلامی، از نقض حقوق بشر در ایران تا حمایت از حوثیها در حمله به خطوط کشتیرانی بینالمللی، حمایت از تروریسم و تشدید تنشهای هستهای، از همه ابزارهای موجود استفاده میکند و هیچ گزینهای را از روی میز حذف نخواهد کرد.»
نماینده ویژه آمریکا در امور ایران با اشاره به اینکه حملههای حوثیها به خطوط کشتیرانی، تجارت جهانی و زنجیره عرضه کالاهای ضروری در منطقه را تحت تاثیر قرار داده، گفت تشکیل ائتلاف بینالمللی نظامی در دریای سرخ نشان میدهد کشورهای جهان در حال آگاه شدن درباره حمایت ایران از این حملهها هستند.
پیلی اظهار نظرهای مقامهای جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه حوثیها به صورت مستقل این حملهها را انجام میدهند، مردود دانست و تاکید کرد کشورهای دیگر نیز باید مانند آمریکا از جمهوری اسلامی و حوثیها بخواهند به این اقدامهای خود پایان دهند.
پیلی با اشاره به اینکه در نتیجه اقدامهای آمریکا، جمهوری اسلامی و حوثیها در عرصه جهانی مطرود شدهاند، تاکید کرد واشینگتن فعالیتهایش را در مقابله با سایر فعالیتهای جمهوری اسلامی، از جمله ارسال سلاح به حوثیها و سایر گروههای نیابتیاش تشدید خواهد کرد.
پرونده هستهای
نماینده ویژه آمریکا با تاکید بر اینکه واشینگتن هرگز به ایران اجازه دستیابی به سلاحهای هستهای نخواهد داد و برای این منظور همه گزینهها را روی میز دارد، گفت که در عین حال دیپلماسی همچنان بهترین و موثرترین راه برای حل و فصل مساله هستهای ایران در بلندمدت است.
پیلی گفت با این حال در این مقطع با توجه به اقدامهای تنشزای جمهوری اسلامی، از رسیدن به راهحل دیپلماتیک برای پرونده هستهای تهران «بسیار بسیار دور هستیم».
حقوق بشر
آبرام پیلی وضعیت حقوق بشر در ایران را «بسیار وحشتناک» توصیف کرد و گفت جمهوری اسلامی در موارد متعدد از جمله بازداشتهای گسترده، خشونتهای جنسی، اعدامهای بدون دادگاه و ...، به نقض فاحش حقوق بشر پرداخته است.
او رسیدگی به وضعیت حقوق بشر در ایران را یکی از مهمترین اولویتهای خود در سال ۲۰۲۴ دانست و تاکید کرد آمریکا به حمایت از مردم ایران، تقویت صدای آنها و ادامه ارتباطات آنها با جامعه بینالملل ادامه خواهد داد و در همکاری با متحدان و شرکای خود به پاسخگو کردن حکومت ایران ادامه خواهد داد.
پیلی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا قرار است جایگزین رابرت مالی شود گفت: «از سمت کنونی خود بسیار راضی هستم و به مسوولیتهای خود در این زمینه ادامه خواهم داد.»
او به دلیل ملاحظات مربوط به محرمانه نگه داشتن اطلاعات خصوصی، از اظهار نظر درباره ادامه فعالیت رابرت مالی در سمت نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، خودداری کرد.
بر اساس گزارش نهادهای حقوق بشری، در کمتر از یک شبانهروز گذشته، دو کولبر با شلیک مستقیم ماموران و عوامل جمهوری اسلامی، در نوار مرزی بانه کشته شدند.
میرزا احمدی و شورش خرگوشی، دو کولبری بودند که روز سهشنبه ۱۹ دی و بامداد چهارشنبه ۲۰ دی هدف اصابت گلوله نیروهای هنگ مرزی قرار گرفتند و جان خود را از دست دادند.
علاوه بر این دو نفر، یک کولبر دیگر نیز در پی تیراندازی مستقیم نیروهای نظامی در نوار مرزی «هنگه ژال» بانه زخمی شد.
بر اساس گزارش کولبر نیوز، یوسف چوپانی ۱۹ ساله، کولبر اهل شهرستان سقز است که در پی این تیراندازی از ناحیه پا زخمی شد.
پیش از این و در روز دوشنبه ١٨ دی، یک کولبر دیگر به نام امیر الهی ٢۵ ساله، با تیراندازی مستقیم نیروهای هنگ مرزی در نوار مرزی نوسود جان خود را از دست داد.
کولبر نیوز پیشتر در گزارشی آماری خبر داد در سال ٢٠٢٣ میلادی دستکم ٣٢ کولبر با شلیک ماموران کشته شدهاند.
در این بازه زمانی ٢۶۷ کولبر به دلیل تیراندازی ماموران یا عوامل دیگری چون سقوط بهمن، سرمازدگی، رفتن روی مین، سقوط از کوه و ...، در مناطق مرزی و مسیرهای بین جادهای استانهای آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه زخمی شدند.
از مجموع کولبرانی که در سال گذشته میلادی کشته یا زخمی شدند، ۳۰ نفرشان کودک و نوجوان زیر ١٨ سال بودهاند.
سازمان حقوق بشری ههنگاو اخیرا در آماری کموبیش مشابه، از کشته شدن ۴۱ کولبر و کاسبکار در سال گذشته میلادی و مجروح شدن دستکم ٢٩٢ کولبر دیگر خبر داد.
بر اساس گزارشها، در سال ۲۰۲۲ نیز در مسیرهای مرزی استانهای آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه ۴۳ کولبر کشته و ۲۱۵ کولبر زخمی شدند.
نهادهای حقوق بشری و برخی نمایندگان مجلس بارها اعلام کردهاند شهروندان کُرد در استانهای غربی کشور به دلیل فقر اقدام به کولبری میکنند.
به گفته کولبر نیوز، افرادی «به ناچار و تنها برای تامین حداقل معیشت روزانه خود و خانواده» قدم در راه پرخطر سوختبری و کولبری میگذارند اما «رژیم و عوامل وابسته به آن»، نه تنها ناتوان از رفع این تبعیضها و حل بحرانهای این اقشار جامعه هستند بلکه به صورت مستقیم و غیرمستقیم در کشتن، مجروح کردن و به خطر انداختن جان و مال آنان دخیلاند.
بحران غزه تا کنون به لبنان، یمن، ایران و دریای سرخ سرایت کرده است. قبول این واقعیت که درگیریها به سراسر منطقه گسترش یافته است از سوی جامعه جهانی به سختی مورد بحث قرار میگیرد و اقدام مناسبی نیز برای جلوگیری از این روند انجام نمیشود.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا روز دوشنبه ۱۸ دی در نشستی مطبوعاتی در دوحه نسبت به افزایش تنشها در منطقه هشدار داد و گفت: «منازعه کنونی به راحتی میتواند گسترش یابد و باعث رنج و ناامنی بیشتر شود.»
نشریه بریتانیایی گاردین با برشمردن دلایل گوناگون عبور از مرحله «تهدید گسترش جنگ» در منطقه نوشت ممکن است این جزییات در نگاه اول کم اهمیت به نظر برسند اما در واقع، گویای مسایل بزرگتر و پراهمیتتر هستند.
سیاست خارجی ایالات متحده در منطقه
پس از روی کار آمدن جو بایدن در آمریکا، او در رابطه با خاورمیانه سیاست کاهش حضور در منطقه را در پیش گرفت. از همین رو دولت بایدن تا ماه مارس سال گذشته سفیری در قاهره منصوب نکرده بود. آنها بر این باور بودند که «پرونده عرب» تا حد زیادی بسته شده است.
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا درست یک هفته قبل از حملات حماس در یک سخنرانی سرنوشتساز گفت: «خاورمیانه امروز ساکتتر از دهههای گذشته است.»
طرح دولت بایدن «یکپارچه کردن» منطقه از طریق تشویق عادیسازی هر چه بیشتر روابط بین کشورهای عربی و اسرائیل و در نتیجه منزوی کردن جمهوری اسلامی بود. همانطور که ادوارد سعید زمانی گفت: «طبق معمول، مقامات بلندپایه در واشینگتن و جاهای دیگر به گونهای از تغییر نقشه خاورمیانه صحبت میکنند که گویی میتوان جوامع باستانی و جمعیت بیشمار آن را مانند بادام زمینی در یک شیشه مخلوط کرد.»
چنین ایدههایی تا کنون به نتیجه نرسیده است و حملات هفتم اکتبر، دوباره خاورمیانه را در اولویت دستور کار سیاست خارجی بایدن قرار داد.
کشورهای عربی معمولا به جای اولویتهای سیاست خارجی دیکته شده غربی، بر اساس محاسبات داخلی و جاهطلبیهای منطقهای خود عمل میکنند.
در نتیجه چنین طرز تفکری، در عرض چند هفته خاورمیانه و اکثر کشورهای جهان عرب به گونهای وارد جنگ شدهاند که اقدامات ایالات متحده و دیگر متحدان اسرائیل نتوانسته است باعث توقف درگیریها در منطقه شود.
این بحران ناشی از یکی از محورهای سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه است؛ سیاستِ حمایت بی چون و چرا از اسرائیل به عنوان شریک کلیدی ایالات متحده در منطقه که جای هیچگونه بازنگری را باقی نمیگذارد.
نیکی هیلی، نامزد جمهوریخواه انتخابات ریاستجمهوری آمریکا هفته گذشته در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اسرائیل نقطهای روشن در یک منطقه پر التهاب است. هرگز اینگونه نبوده که اسرائیل نیازمند آمریکا باشد. همیشه این آمریکا بوده که به اسرائیل نیاز داشته است.»
هزینه این رویکرد ایالات متحده، بالا و در حال افزایش است. صحبت درباره «ترس از گسترش جنگ در خاورمیانه» است اما حقیقت این است که این اتفاق «در حال وقوع نیست» بلکه هماکنون آغاز شده است.
اقدامات گروههای غیردولتی و نیابتی
جنگ اسرائیل و حماس اکنون به لبنان، یمن، ایران، دریای سرخ و ... گسترش یافته است. از هفتهها پیش، حملات متقابل اسرائیل و حزبالله در امتداد مرز جنوبی لبنان در جریان است.
در ماه نوامبر، اسرائیل فرودگاه دمشق را هدف قرار داد. هفته گذشته نیز در پی حمله یک هواپیمای بدون سرنشین یکی از رهبران حماس و شش تن دیگر در بیروت کشته شدند.
شبهنظامیان حوثی در اعتراض به بمباران غزه، کشتیهایی را که به گفته این گروه به گونهای به اسرائیل مرتبط هستند، هدف حمله قرار داده و توقیف کردهاند.
این اتفاقات که در بستری از بحران و شکافهای موجود میان کشورهای منطقه رخ میدهند، خود منجر به وقوع مجموعهای از پیامدهای جدید میشوند.
برای مثال حملات حوثیها در دریای سرخ، حمل و نقل تجاری به سمت آمریکای شمالی و اروپا را از آبراه اصلی آن منحرف کرده است که بر درآمدهای مصر از کانال سوئز و ثبات این کشور در میانه یک بحران مالی طولانی تاثیر میگذارد.
اگر امنیت دریای سرخ تامین نشود، در سطح جهانی شاهد افزایش هزینههای تجاری، حق بیمه و ازدحام زنجیره تامین در بازار جهانی کالا خواهیم بود که قبلا به دلیل جنگ در اوکراین نابهسامان شده است.
هر اقدامی از سوی آمریکا و متحدانش برای هدف قرار دادن پایگاههای حوثیها در یمن، خطر از بین رفتن آتشبس ارزشمند در این کشور را به همراه دارد.
از سوی دیگر، اعلان جنگ به اسرائیل از سوی هر یک از این کشورها، برابر با خودکشی خواهد بود.
اقدامات بازیگران غیردولتی، نیابتیها و بیثباتی سیاسی در منطقه میتواند فجایع بزرگی را به همراه داشته باشد.
در همین راستا، داعش هفته گذشته مسوولیت مرگبارترین حمله در ایران از زمان انقلاب ۱۳۵۷ را بر عهده گرفت. این ادعا حاکی از آن است که یک گروه مغلوب، از نوسانات سیاسی استفاده میکند تا خود را مرتبط و پیروز جلوه دهد.
آرون وای زلین، یکی از اعضای ارشد موسسه سیاست خاور نزدیک واشینگتن به انپیآر گفت: «داعش چیزی شبیه به جوکر است. هدفش به آتش کشیدن دنیاست. برای آنها تا زمانی که هدفشان تامین شود، اهمیتی ندارد که این دست از اقدامات چگونه صورت میگیرند.»
بیثباتی سیاسی در برخی کشورهای منطقه
گروههایی مانند داعش، در بیثباتی و در کشورهایی با حاکمیت ضعیف رشد میکنند. آنطرف دریای سرخ و در شرق آفریقا، سودان در گیر و دار جنگ است و در حال حاضر دو گروه برای کنترل اوضاع آن در حال تکاپو هستند.
از سوی دیگر وزیر امور خارجه لبنان در مورد ناتوانی در مهار حزبالله به بیبیسی گفت که دولت در بیروت فقط میتواند به آنها بفهماند نباید پاسخ دهند: «ما به آنها دستور نمیدهیم. فقط در این زمینه با آنها گفتوگو میکنیم.»
در یمن نیز عملا دو دولت وجود دارند که مناطق مختلف را در شمال و جنوب کنترل میکنند.
با در نظر گرفتن این شرایط، تنها یک مساله قطعی در سراسر منطقه وجود دارد: توانایی ایران برای تامین مالی موثر و استقرار نیروهای نیابتی، تسهیلاتی.
تاثیر رسانهها
گاردین در ادامه گزارش خود یادآور شد که خطرات از این بزرگتر هم وجود دارند.
در خلاء قدرت و حضور گروهبندیهای نیابتی، به سختی میتوان تاثیر صحنههای جنگ در غزه و کرانه باختری را پیشبینی کرد.
الجزیره عربی مراسم تشییع جنازه صالح العاروری، از رهبران سیاسی ترور شده حماس را پخش کرد؛ همانطور که شبکههای داخلی عربی بهطور سنتی نماز جمعه هفتگی مکه را پخش میکنند.
صدها هزار پناهنده فلسطینی در لبنان، سوریه و اردن زندگی میکنند و گفتمان عمومی در سراسر منطقه، از میز شام گرفته تا پوشش روزنامهها تحت سلطه جنگ در غزه، رویدادهای کرانه باختری و تحولات در منطقه است.
تهدید تروریسم همانطور که اخیرا در ایران دیده شد، اکنون در حال ظهور است تا جو پر از تنش و احساسی را هدف قرار دهد.
تا پیش از این، ایالات متحده و اسرائیل امیدوار بودند «یکپارچگی» و عادیسازی روابط اعراب با اسرائیل، به روندی برای مهار ایران و «مرگ آرامِ آرمان فلسطین» تبدیل شود.
این چشمانداز بر این ایده استوار بود که کسی نمیتواند یک «حرکتِ ناگهانی» انجام دهد؛ حرکتی که باعث ایجاد غرور و توهم در مورد این شود که چه کسی واقعا قدرت را در دست دارد اما حماس آن حمله را انجام داد.
آنچه در پی آن رخ داد، حاکی از اقدامات دولت اسرائیل بهعنوان یک نیروی تثبیت کننده در منطقه نبود بلکه بهعنوان یک نیروی تشدید کننده تنش صورت گرفت.
تا زمانی که آمریکا و سایر متحدان غربی با دست روی دست گذاشتن یا ترس از ضربه داخلی نتوانند با این واقعیت مقابله کنند که جنگ در غزه مدتهاست مرحله قابل توجیهِ «دفاع از خود» را پشت سر گذاشته است، همه از جمله اسرائیل، بهای گزافی خواهند پرداخت زیرا ممکن است این جنگ به زودی به یک تهدید جهانی تبدیل شود.
راب الیفانت، معاون وزیر امور خارجه کانادا در گفتوگو با ایراناینترنشنال به روند دادخواهی شلیک سپاه پاسداران به هواپیمای اوکراینی پرداخت و گفت این پرونده در گام بعدی به ایکائو ارسال میشود. او تاکید کرد پاسخگو نبودن جمهوری اسلامی، مسیر دادخواهی را طولانی و و کُند کرده است.
حامد اسماعیلیون، عضو هیات مدیره انجمن دادخواهی برای پرواز پیاس۷۵۲ پیشتر در گفتوگو با ایراناینترنشنال از مذاکره با دولت کانادا برای تشکیل پرونده علیه جمهوری اسلامی در سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ایکائو) خبر داده بود.
الیفانت نیز به ایراناینترنشنال گفت: «برای پیشبرد عدالت، باید همه شواهد و اسناد را در اختیار داشته باشید تا از اجرای آن مطمئن شوید. امیدوارم ثبت شکایت در ایکائو، گامی برای ایجاد اندکی آرامش در خانوادههای داغدار این فاجعه باشد.»
او با اشاره به روند چهار سال گذشته که منجر به ارسال پرونده ساقط شدن هواپیمای اوکراینی با موشکهای سپاه به دادگاه کیفری بینالمللی شد، گفت که میداند چرخهای عدالت به کُندی حرکت میکنند و مسیر دادخواهی، سخت و گاهی ناامید کننده بوده است.
تیرماه سال جاری چهار کشور متضرر در انهدام هواپیمای اوکراینی با موشکهای سپاه پاسداران شامل بریتانیا، کانادا، سوئد و اوکراین رسما از جمهوری اسلامی به دلیل سرنگون کردن عمدی این هواپیما به دیوان بینالمللی دادگستری شکایت کردند.
معاون وزیر امور خارجه کانادا تاکید کرد جمهوری اسلامی هیچ حسننیتی در روابطش ندارد.
او گفت: «ما با رژیمی روبهروییم که پاسخگوی هیچ یک از اعمالش نیست و هر چقدر هم که ما، بریتانیا، اوکراین و سایر کشورها فشار بیاوریم، حقیقت را به ما نمیگوید. به همین دلیل، روند دادخواهی بیشتر طول میکشد.»
با وجود این به گفته الیفانت، طولانی شدن روند به معنای دست کشیدن از دادخواهی نیست و این کشورها همراه با خانواده قربانیان، تا اجرای عدالت، تسلیم نخواهند شد.
بحث تروریستی شناختن سپاه روی میز است
معاون وزیر امور خارجه کانادا در پاسخ به پرسشی درباره اقدامات انجام گرفته از سوی دولت برای قرار دادن نام سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی، آن را «امری بسیار پیچیده» و نیازمند بررسیهای فراوان خواند.
به گفته او، دولت کانادا در تلاش است با توجه به قوانین کیفری این کشور، راهی پیدا کند تا مطمئن شود چنین تصمیمی، پیامدهای ناخوشایند و غیرقابل پیشبینی برای افرادی که «نباید از این موضوع متضرر شوند»، نخواهد داشت.
در روزهای گذشته جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا، در مراسم یادبود جانباختگان پرواز پیاس۷۵۲ در تورنتو گفت: «ما همچنان به دنبال راههایی هستیم که مسوولانه، سپاه را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهیم.»
پیش از آن، انجمن خانوادههای جانباختگان هواپیمای اوکراینی در بیانیهای خواهان قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در لیست گروههای تروریستی شده بود.
الیفانت خطاب به جمهوری اسلامی گفت: «خیلی واضح میگوییم سپاه سازمانی است که با آن هیچ معاملهای نخواهیم داشت. سپاه تروریستی شناخته شود یا نه، ما فقط میخواهیم مطمئن شویم مشکلات دیگری را برای انسانهای بیشتر ایجاد نخواهند کرد.»
او اطمینان داد دولت کانادا به دنبال راههایی برای قرار دادن نام سپاه در فهرست سازمانهای تروریستی است.
ملیسا لنتسمن، معاون رهبر حزب محافظهکار کانادا نیز روز دوشنبه در مراسم یادبود قربانیان پرواز اوکراینی در تورنتو گفته بود تا امروز ۷۰۰ تروریست سپاهی توانستهاند به شکل قانونی در خاک این کشور فعالیت کنند و با پولی که از مردم ایران دزدیدهاند در ناز و نعمت زندگی کنند.
او تاکید کرد: «یک بار برای همیشه سپاه را تا ابد در لیست گروههای تروریستی قرار خواهیم داد.»
اطلاعات عوامل جمهوری اسلامی ساکن کانادا را گزارش دهید
راب الیفانت در بخش دیگری از گفتوگوی خود با ایراناینترنشنال، درباره اینکه آیا قانون جدید مهاجرتی کانادا که سال گذشته تدوین شد شامل حال فرهاد پرورش هم میشود یا نه، گفت این قوانین بسیار قوی هستند.
فرهاد پرورش، مدیرعامل سابق شرکت هواپیمایی ایران و نماینده جمهوری اسلامی در سازمان بینالمللی هوانوردی است.
اخیرا با شکایت خانوادههای قربانیان پرواز پیاس۷۵۲ پرونده شکایتی در مورد هواپیمای اوکراینی در ایکائو ثبت شده است.
حامد اسماعیلیون روز دوشنبه در چهارمین سالگرد سرنگونی هواپیمای اوکراینی، خواهان اخراج او از کانادا شده بود.
معاون وزیر امور خارجه کانادا در ادامه از شهروندان کانادایی خواست تا اطلاعات عوامل و وابستگان جمهوری اسلامی ساکن این کشور را به مراجع قانونی گزارش دهند.
الیفانت به تهدیدهای واقعی علیه اغلب ایرانیان کانادایی از سوی عوامل جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «اجرای این قانون به ما برای اطمینان یافتن از احساس امنیت شهروندانمان کمک میکند.»
پرواز مسافربری شماره ۷۵۲ هواپیمایی بینالمللی اوکراین، از مبدا تهران به مقصد کییف روز ۱۸ دی ۱۳۹۸ هدف شلیک پدافند هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت و همه ۱۷۶ سرنشین آن همراه با یک جنین کشته شدند.
جمهوری اسلامی دلیل سرنگونی این هواپیمای مسافربری را خطای انسانی عنوان کرده و تا کنون از دادن پاسخ به سوالها و ابهامهای دادخواهان پرونده و کشورهایی که شهروندانشان با شلیک موشکهای سپاه کشته شدند، خودداری کرده است.