مقامهای جمهوری اسلامی اعلام کردند درگیری میان گروه جیشالعدل و نیروهای نظامی در برخی شهرهای استان سیستان و بلوچستان پس از ۱۲ ساعت در ظهر پنجشنبه به پایان رسید. منابع نظامی از کشته شدن ۱۸ عضو این گروه خبر دادند. ۱۰ نیروی سپاه و فراجا در این درگیریها کشته و تعدادی هم زخمی شدند.
روابط عمومی قرارگاه امنیتی جنوب شرق نیروی زمینی سپاه اعلام کرد ۱۸ نفر از اعضای گروه جیشالعدل در چابهار و راسک کشته شدند.
مجید میراحمدی، معاون امنیتی و انتظامی وزیر کشور گفت: «۱۰ نفر از حافظان امنیت در جنوب سیستان و بلوچستان در درگیری تروریستی به شهادت رسیدند که چهار نفر از شهدای راسک، از براداران اهل سنت هستند.»
علیرضا دلیری، جانشین فرماندهی انتظامی (فراجا) استان سیستان و بلوچستان ظهر روز پنجشنبه ۱۶ فروردین از پایان درگیریها در چابهار خبر داد و گفت که همه نیروهای جیشالعدل در این حمله کشته و گروگانها آزاد شدهاند.
این درگیریها با حمله مسلحانه نیروهای جیشالعدل به مقر سپاه پاسداران در شهرستان راسک در بامداد پنجشنبه آغاز شد.
ممتاز زهرا بلوچ، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان ظهر روز پنجشنبه در پیامی «حملات تروریستی در ایران» را محکوم کرد.
او گفت پاکستان از جمهوری اسلامی درخواست کرده که به طور مشترک در مورد تروریسم کار کند و آماده است در صورت خواست طرف ایرانی، در این موضوع اقدام کند.
بامداد پنجشنبه جیشالعدل با انتشار ویدیویی در کانال تلگرامی خود اعلام کرد اعضای این سازمان، مقر سپاه پاسداران در راسک و انبار تسلیحات آن را تصرف کردهاند. نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ورود اعضای جیشالعدل به ساختمان سپاه پاسداران را تکذیب کردند.
علاوه بر راسک، گروه جیشالعدل با انتشار بیانیهای خبر از شروع عملیات زنجیرهای در شهرهای چابهار و سرباز داد.
اظهارات ضد و نقیض درباره ابعاد و تبعات این حملات در ساعات بعد ادامه یافت.
بر اساس گزارش منابع محلی، به دنبال درگیریها، ورودی و خروجی شهر چابهار از سوی نیروهای نظامی و امنیتی مسدود شد.
صبح روز پنجشنبه مقامهای حکومتی از پایان درگیریها و «آزاد کردن گروگانها» خبر دادند. همزمان خبرگزاری دانشجو نوشت درگیری در شهرستانهای راسک و چابهار همچنان ادامه دارد اما «تروریستها در محاصره کامل» هستند.
حالوش نیز ظهر روز پنجشنبه از تداوم درگیری افراد جیشالعدل با نیروهای نظامی در مقابل کلانتری ۱۱ چابهار خبر داد.
پیش از آن و در بامداد شانزدهم فروردین، برخی خبرگزاریهای حکومتی از جمله تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، از پایان درگیریها خبر داده بودند. همزمان وبسایت حالوش که اخبار سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد، گزارش داده بود با گذشت بیش از پنج ساعت، درگیریهای شدید همچنان در چابهار، راسک و پارود ادامه دارد.
به نوشته حالوش، پس از آغاز درگیری چندین ساعته در بامداد ۱۶ فروردین بین جیشالعدل با نیروهای نظامی در چابهار، راسک و مناطق سرباز، با روشن شدن هوا هلیکوپترهای نظامی به پرواز در آمدند و نیروهای نظامی و لباس شخصی، بسیاری از خیابانهای چابهار را مسدود کردند.
گروه جیشالعدل از زمان آغاز درگیریها، اطلاعیههای متعددی در کانال تلگرام خود منتشر کرد.
در تازهترین اطلاعیه این گروه که هم جمهوری اسلامی و هم آمریکا آن را «سازمانی تروریستی» خواندهاند، گفته شده است نیروهای جیشالعدل در شش نقطه در استان سیستان و بلوچستان با نیروهای نظامی جمهوری اسلامی درگیر شدهاند.
به گفته این گروه، «مکانهای نظامی که در حمله زنجیرهای بامداد پنجشنبه مورد هجوم قرار گرفتهاند به شرح زیر است: محل اول در چابهار: خیابان خمینی، مقر دریابانی فراجا، کلانتری ۱۱ چابهار، محل استقرار کوچکزایی که به دختر بلوچ تجاوز کرد و باعث رقم خوردن فاجعه جمعه خونین شد، مرکز آگاهی فراجا. محل دوم در چابهار: ستاد فرماندهی سپاه پاسداران شهرستان چابهار در بلوار جانبازان. محل سوم: راسک، محله گلکند جاده راسک-چابهار، سپاه ناحیه شهرستان راسک. محل چهارم: جاده سرباز-راسک دو راهی پارود، پایگاه محلی سپاه پاسداران.»
به دنبال انتشار خبر پایان درگیریها، گروه جیشالعدل با انتشار اطلاعیهای، ادعاهای جمهوری اسلامی در این باره را کذب خواند.
این گروه با انتشار اطلاعیهای در کانال تلگرام خود برای نجات شماری از شهروندان غیربلوچ محبوس در یک آپارتمان در مقابل کلانتری ۱۱ چابهار از فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی درخواست آتشبس موقت کرد.
جیشالعدل در این اطلاعیه نوشت: «به اطلاع عموم میرسانیم در محل درگیری مقابل کلانتری ۱۱ در خیابان خمینی تعدادی خانواده غیربلوچ در محل استقرار مجاهدین در میان آتش مجاهدین و نیروهای حکومتی گیر افتادهاند. سازمان جیشالعدل به فرماندهان دشمن پیشنهاد میدهد برای لحظاتی آتش متوقف بشود تا این خانوادهها بتوانند از ساختمان با امنیت خارج بشوند.»
معاون امنیتی و انتظامی وزیر کشور، ساعاتی پس از آغاز درگیریها به خبرگزاری فارس گفت: «تروریستها به مقر انتظامی دریابانی متعلق به مرزبانی و مقر سپاه در راسک بهطور همزمان حمله کردند. ضمن اینکه در مسیر اعزامی نیروهای کمکی هم کمینگذاری شده بود تا از اعزام نیروها برای کمکرسانی ممانعت به عمل آید.»
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، گزارش داد در پی حمله به کلانتری ۱۱ چابهار، عباس میر، جانشین کلانتری کشته شد.
وبسایت حقوق بشری کردپا که اخبار کردستان را پوشش میدهد، در گزارش جدید خود نوشت در سال ۱۴۰۲ در مجموع ۵۰۷ کولبر در استان کردستان ایران کشته و زخمی شدهاند.
کردپا تعداد کولبران کشته شده در سال گذشته را ۴۴ کولبر اعلام کرد که ۳۲ تن از آنها با شلیک گلوله نظامیان جمهوری اسلامی کشته شدهاند. یک تن از آنان زیر ۱۸ سال داشته است.
اوایل فروردین نیز کولبرنیوز در گزارشی نوشت طی سال ۱۴۰۲ در مناطق مرزی و مسیرهای بینجادهای استانهای آذربایجان غربی، کردستان و کرمانشاه، ۴۴ کولبر کشته شدند.
در حالی که کولبرنیوز تعداد کولبران زخمی شده در سال گذشته را ۴۰۰ کولبر اعلام کرد، کردپا آمار زخمیشدگان در این سال را ۴۶۳ کولبر شمارش کرده است.
کردپا با فهرست کردن اسامی کشته و زخمیشدگان، افزود که بیشترین شلیک به کولبران در مرزهای نوسود و بانه اتفاق افتاده است.
استانهای کرمانشاه و کردستان بیشترین شمار کولبران را داشتهاند.
بر اساس این گزارش، از جمله دلایل میزان بالای کشته و زخمی شدن کولبران در این نقاط مرزی، باز بودن این مرزها برای تردد کولبران است.
به علت بستن دیگر مناطق مرزی و به شدت نظامی شدن آنها، کولبران از دیگر شهرها و مناطق جهت کولبری به این دو منطقه مرزی میآیند.
کردپا از افزایش ۴۳ درصدی آمار کولبران کشتهشده در سال گذشته نسبت به سال ۱۴۰۱ خبر داد و افزود که این افزایش در این مدت برای زخمی شدن کولبران نیز به میزان ۸۱ درصد بوده است.
بنا بر آمار به ثبت رسیده از سوی سازمان حقوق بشری کردپا، در سال ۱۴۰۱ در مجموع ۲۲۵ کولبر در کردستان ایران کشته و زخمی شدهاند که شامل ۲۹ کشته و ۱۹۶ زخمی است.
پیشتر کولبرنیوز افزایش شمار کولبرانی که در سال ۱۴۰۲ مجروح شده یا جانشان را از دست دادهاند، نسبت به سال ۱۴۰۱ حدود ۹۰ درصد دانسته بود.
در دی ماه گذشته، سازمان حقوق بشری ههنگاو از کشته شدن ۴۱ کولبر و کاسبکار در سال ۲۰۲۳ میلادی و مجروح شدن دستکم ٢٩٢ کولبر دیگر خبر داد.
بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۲۳ میلادی ۲۷ کولبر بر اثر شلیک مستقیم نیروهای مسلح جمهوری اسلامی کشته و ۲۵۹ نفر دیگر زخمی شدهاند که به گفته ههنگاو، این رقم ۸۶/۵ درصد از مجموع کولبران کشته و مجروح شده را تشکیل میدهد.
بقیه موارد مرگ و مجروحیت بر اثر مواردی چون انفجار مین و سوانح طبیعی نظیر بهمن و سرمازدگی رخ داده است.
نهادهای حقوق بشری و برخی نمایندگان مجلس بارها اعلام کردهاند شهروندان کُرد در استانهای غربی کشور به دلیل فقر اقدام به کولبری میکنند.
یک کولبر سابق آبان سال ۱۴۰۰ به خبرگزاری ایسنا گفت: «کولبر باید چهار ساعت در باران و برف به خاک عراق برود، چند ساعت هم با کوله در راه باشد و تقریبا یک روز کامل، کولبر در راهی است که ممکن است از آن برنگردد و به ازای آن ۴۰۰ هزار تومان میگیرد.»
قباد کرمپور، عضو شورای عالی استانها نیز گفته است: «بیش از ۵۰ درصد کولبران دارای مدارک لیسانس و فوقلیسانساند.»
او در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا گفت یک کولبر با فوقلیسانس ریاضی، به خاطر حمل تلویزیون کشته شد.
حکومت و عوامل وابسته به آن، ناتوان از رفع تبعیضها و حل بحرانهای اقتصادی، به صورت مستقیم و غیرمستقیم در کشتن، مجروح کردن و به خطر انداختن جان و مال کولبران دخیلاند.
در تیر ماه ۱۴۰۰، بهزاد رحیمی، نماینده وقت سقز و بانه درباره کشته شدن کولبران گفت: «بارها به مسوولین تذکر دادهایم که اگر به مواردی مشکوک شدند، این افراد را بازداشت کنند یا با گلوله پلاستیکی بزنند اما مستقیم به قلب و سر آنها شلیک میکنند و این افراد کشته میشوند.»