گزارشهای مختلف حاکی از حمله اسرائیل به یک یا دو پایگاه نظامی در ایران در روز جمعه و در واکنش به حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل است. بر اساس این گزارشها، یکی از مکانهایی که در اصفهان هدف حمله قرار گرفته، پیش از این به عنوان «قلب نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی» معرفی شده است.
بامداد روز جمعه ۳۱ فروردین، صدای انفجارهایی در پایگاه شکاری ارتش جمهوری اسلامی در شمال غرب اصفهان شنیده شد اما دولت یا ارتش اسرائیل تا کنون رسما حمله به ایران را تایید یا رد نکردهاند.
خبرگزاری فارس به نقل از منابع خبری نوشت صدای سه انفجار در حوالی پایگاه شکاری ارتش در شمال غرب اصفهان شنیده شده و پدافند در واکنش به یک شی که احتمال داده میشود ریزپرنده بوده باشد، فعال شده است.
فارس نوشت گفته شده رادار ارتش از اهداف احتمالی بوده است و شیشههای چند ساختمان اداری در این محدوده شکسته است.
خبرگزاری دولتی ایرنا گزارش داد حوالی ساعت چهار بامداد روز جمعه، پدافند هوایی پایگاه هشتم شکاری اصفهان برای رهگیری به کار افتاد و صدای پدافند از سمت شمال شرق اصفهان به گوش رسید.
سیاوش میهندوست، فرمانده ارشد نظامی ارتش جمهوری اسلامی در اصفهان به این خبرگزاری گفت: «صدای شنیده شده انفجار در اصفهان، شلیک پدافند هوایی به یک شیء مشکوک بوده و هیچ خسارت و حادثهای نداشتهایم.»
عبدالرحیم موسوی، فرمانده ارتش جمهوری اسلامی نیز حمله «چند شیء پرنده» را تایید کرد و گفت که به آنها «تیراندازی» شد.
او هیچ اطلاعاتی از میزان خسارتهای احتمالی وارده به پایگاههای ارتش ارائه نکرد.
پایگاه شکاری بابایی کجاست و چه ویژگیهایی دارد؟
نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی دارای ۱۷ پایگاه هوایی است.
پایگاه هشتم شکاری عباس بابایی در نزدیکی اصفهان قرار دارد.
عباس بابایی از خلبانان نیروی هوایی ارتش و معاون عملیات فرماندهی این نیرو از ۹ آذر ۱۳۶۲ تا ۱۵ مرداد ۱۳۶۶ بود. او در سال ۱۳۶۶ در جنگ ایران و عراق بر اثر شلیک پدافند خودی سپاه پاسداران کشته شد.
مراد ویسی، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، میگوید که پایگاه بابایی یکی از مهمترین پایگاههای هوایی ایران است.
در سال ۱۳۵۷، این پایگاه دارای دو گردان شکاری تاکتیکی متشکل از جنگنده رهگیر افـ۱۴ آ موسوم به تامکت بود.
برنامهریزی شده بود که تا سال ۱۳۵۹، یک گردان از جنگندههای افـ۱۶ همراه یک گردان آموزشی پیشرفته متشکل از هواپیماهای آموزشی افـ۵بی و سه گردان آموزشی مقدماتی با استفاده از هواپیماهای آموزشی مقدماتی و سبک افـ۳۳ بونانزا تشکیل شود.
در حال حاضر، این پایگاه دو گردان از جنگندههای رهگیر افـ۱۴ و افـ۷ همراه یک گردان آموزشی متشکل از هواپیماهای افتیـ۷ دارد.
ستون فقرات ناوگان جنگندههای رهگیر نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی هنوز افـ۱۴ آ تامکت است که میانگین سنی آنها دستکم ۴۰ سال است.
مقامهای نظامی ایران گفتهاند در صورت تحویل گرفتن جنگنده سوخو-۳۵ از روسیه، این هواپیماهای شکاری در این پایگاه نگهداری خواهند شد.
شاهین مدرس، پژوهشگر ارشد مرکز خاورمیانه و نظم جهانی از رم به ایراناینترنشنال گفت پایگاه هشتم شکاری بابایی، محلی است که جمهوری اسلامی در آن از جنگندههای سوخو-۲۴ نگهداری میکند.
شایان سمیعی، تحلیلگر سیاسی نیز به ایراناینترنشنال گفت: «فرمانده نیروی دریایی جمهوری اسلامی دو روز پیش اعلام کرد اگر اسرائیل به ما حمله کند با استفاده از هواپیماهای سوخو به جنگ آنها خواهیم رفت.»
او افزود: «محل استقرار هواپیماهای سوخو پایگاه شکاری بابایی است و به همین دلیل هدف احتمالی حمله اسرائیل این پایگاه است. این پاسخ دقیق و حساب شده بود و اسرائیل میخواست توانمندی نظامی و هوایی جمهوری اسلامی را به حداقل برساند.»
در بهمن ۱۴۰۰، نمایشگاهی نظامی از سوی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی در پایگاه هشتم شکاری بابایی اصفهان بر پا شد که رسانههای ایران عکسهایی از برخی تجهیزات نظامی و هواپیماهای جنگی در این پایگاه را منتشر کردند.
دی ۱۴۰۱، صمد نوری به عنوان فرمانده پایگاه شکاری بابایی اصفهان معرفی شد.
حمید واحدی، فرمانده نیروی هوایی ارتش در مراسم معرفی فرمانده جدید این پایگاه گفت پایگاه شکاری بابایی «از یگانهای راهبردی، بزرگ، حساس و قلب نیروی هوایی» است.
واحدی افزود این پایگاه در دوران جنگ ایران و عراق نیز ماموریت حفاظت از مکانهای حساس و به ویژه «باز نگه داشتن شریان اقتصادی کشور و دفاع از منابع نفتی» را بر عهده داشت.
ارتش جمهوری اسلامی در تبریز نیز یک پایگاه هوایی دارد که نامش پایگاه دوم شکاری فکوری است.
جواد فکوری، سرهنگ خلبان اف-۴ فانتوم۲ نیروی هوایی و فرمانده این نیرو از سال ۱۳۵۹ تا سال ۱۳۶۰ و وزیر دفاع در دولت محمدعلی رجایی بود که پس از کشته شدنش در سانحه پرواز هرکولس سی-۱۳۰ نیروی هوایی، درجه نظامی او به سرلشکری ارتقا یافت.
احتمال میرود اسرائیل روز جمعه به طور همزمان به این پایگاه نیز حمله کرده باشد.
خبرگزاری ایرنا از شنیده شدن صدای انفجار در منطقه «وادی رحمت» تبریز خبر داد و آن را مربوط به پدافند هوایی دانست.
خبرگزاری فارس در همین زمینه نوشت: «هیچ انفجاری در تبریز رخ نداده و منشا صدای انفجار در تبریز، شلیک پدافند هوایی بوده که یک شیء مشکوک را هدف قرار داده است.»
یک مقام اسرائیلی به واشینگتنپست گفت حمله پهپادهای اسرائیلی به یک سایت نظامی در ایران با هدف ارسال این پیام انجام شده که اسرائیل میتواند به داخل ایران حمله کند.
موج پهپادها و موشکهایی که شنبه ۲۵ فروردین از ایران راهی اسرائیل شد، اولین حمله مستقیم جمهوری اسلامی از خاک ایران به اسرائیل بود.
آرِون برگمن، محقق علوم سیاسی و کارشناس مسائل امنیتی خاورمیانه در کینگز کالج لندن به نیویورک تایمز گفت این اولین باری است که جمهوری اسلامی مستقیما اسرائیل را از داخل خاک خود هدف حمله قرار میدهد.
او این حمله را یک «رویداد تاریخی» خواند.
پیش از این حمله جمهوری اسلامی از نیروهای نیابتی خود برای ضربه زدن به منافع اسرائیل استفاده میکرد و ترور هدفمند رهبران نظامی و دانشمندان هستهای جمهوری اسلامی، بخش مهمی از استراتژی اسرائیل علیه تهران بود.
تاریخچهای مختصر از جنگ در سایه اسرائیل و جمهوری اسلامی
جمهوری اسلامی و اسرائیل برای رسیدن به سطح کنونی درگیریها، راه کموبیش درازی را طی کردند.
- ژانویه ۲۰۲۰ (دی ماه ۱۳۹۸): اسرائیل با رضایت از ترور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی در بغداد استقبال کرد.
جمهوری اسلامی در پاسخ به ترور سلیمانی، با رگبار موشک به دو پایگاه آمریکا در عراق که محل استقرار سربازان آمریکایی است حمله کرد.
مقامهای آمریکایی گفتند سلیمانی طراح فعالیتهای بیثبات کننده جمهوری اسلامی در سراسر خاورمیانه و متهم به برنامهریزی حملات علیه سفارتخانههای آمریکا و اهداف اسرائیلی بوده است.
- سالهای ۲۰۲۱-۲۰۲۲ (۱۳۹۹-۱۴۰۰): به گفته مقامات اسرائیلی در ژوییه ۲۰۲۱ (مرداد ماه ۱۴۰۰)، یک نفتکش تحت مدیریت یک شرکت کشتیرانی متعلق به اسرائیل در سواحل عمان هدف حمله قرار گرفت و دو خدمه آن کشته شدند.
این مقامات گفتند به نظر میرسد این حمله به وسیله پهپادهای جمهوری اسلامی انجام شده باشد.
هر چند جمهوری اسلامی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفت، یک شبکه تلویزیونی دولتی آن را پاسخی به حمله اسرائیل در سوریه توصیف کرد.
- نوامبر ۲۰۲۱ (آبان ماه ۱۴۰۰): اسرائیل محسن فخریزاده، دانشمند ارشد هستهای جمهوری اسلامی را کشت و در می ۲۰۲۲ (خرداد ماه ۱۴۰۱) حسن صیاد خدایی، از فرماندهان سپاه پاسداران را ترور کرد.
- دسامبر ۲۰۲۳ (آذر ماه ۱۴۰۲): پس از آغاز بمباران غزه از سوی اسرائیل در پاسخ به حملات هفتم اکتبر حماس، شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی حملات خود را به اسرائیل افزایش دادند.
اواخر سال گذشته میلادی، تهران اسرائیل را متهم به کشتن یک شخصیت بلندپایه نظامی، سرلشکر سید رضی موسوی در حمله موشکی به سوریه کرد.
رضی موسوی یکی از مشاوران ارشد سپاه پاسداران و از نزدیکان قاسم سلیمانی بود.
گفته میشود او در نظارت بر ارسال تسلیحات برای حزبالله لبنان نقش داشت.
اسرائیل از اظهار نظر رسمی و مستقیم در مورد اینکه آیا مسئولیتی در قبال کشته شدن موسوی داشته یا خیر، خودداری کرد.
- ژانویه ۲۰۲۴ (دی ماه ۱۴۰۲): انفجاری در حومه بیروت منجر به کشته شدن صالح العاروری، از رهبران حماس، به همراه دو فرمانده شاخه نظامی این گروه شد.
این اولین ترور یک مقام ارشد حماس در خارج از کرانه باختری و غزه در سالهای اخیر بود.
مقامات حماس، لبنان و ایالات متحده این حمله را به اسرائیل نسبت دادند اما اسرائیل به صورت رسمی دخالت در آن را تایید نکرد.
حزبالله که از حمایت جمهوری اسلامی برخوردار است، پس از مرگ العاروری حملات خود به اسرائیل را افزایش داد.
در مقابل ارتش اسرائیل با هدف قرار دادن حزبالله، تعدادی از فرماندهان این گروه را کشت.
- اواخر ژانویه ۲۰۲۴ (بهمن ماه ۱۴۰۲): جمهوری اسلامی، اسرائیل را متهم به حمله هوایی به دمشق کرد که طی آن چندین تن از نظامیان ارشد سپاه پاسداران کشته شدند.
- مارس و آوریل ۲۰۲۴ (اسفند ۱۴۰۲ و فرودین ۱۴۰۳): حمله هواپیمای بدون سرنشین اسرائیل به خودرویی در جنوب لبنان منجر به کشته شدن حداقل یک نفر شد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد در این حمله معاون فرمانده یگان موشکی حزبالله کشته شده است.
حزبالله مرگ فردی به نام علی عبدالحسن نعیم را تایید کرد اما جزییات بیشتری ارائه نداد.
در همان روز، اسرائیل در یکی از سنگینترین حملات هوایی این کشور در سالهای اخیر، مناطقی در نزدیکی حلب در شمال سوریه را مورد هدف قرار داد.
به گفته دیدهبان حقوق بشر سوریه، یک سازمان غیردولتی مستقر در بریتانیا که جنگ داخلی سوریه را رصد و اطلاعرسانی میکند، در این حملات ۳۶ سرباز سوری، هفت جنگجوی حزبالله و یک سوری از شبهنظامیان طرفدار جمهوری اسلامی کشته شدند.
ارتش اسرائیل مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفت اما یوآو گالانت، وزیر دفاع این کشور، در رسانههای اجتماعی نوشت: «ما حزبالله را در هر جایی که قصد عملیات داشته باشد تعقیب میکنیم و فشار و سرعت حملات را افزایش خواهیم داد.»
سه روز بعد، هواپیماهای جنگی اسرائیل به ساختمان کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق حمله کردند و دو فرمانده ارشد و پنج افسر سپاه پاسداران را کشت.