جیدی ونس، گزینه دونالد ترامپ برای سمت معاونت اول ریاستجمهوری آمریکا گفت راه مقابله با حکومت ایران «بمبارانهای ضعیف کوچک» یا بمباران اطراف ایران نیست، بلکه باید ضربهای سخت به این حکومت وارد کرد.
ونس دوشنبه شب در گفتگویی با شبکه تلویزیونی فاکس نیوز، ضمن حمایت از سیاستهای ترامپ در قبال جمهوری اسلامی در دوران ریاستجمهوری او افزود برای مقابله با اقدامات خصمانه حکومت ایران باید به آن «مشتی محکم» زد.
ترامپ روز دوشنبه ۲۵ تیر در اولین روز کنوانسیون ملی حزب جمهوریخواه که در میلواکی برگزار میشود، بهطور رسمی بهعنوان نامزد این حزب در انتخابات ۲۰۲۴ معرفی شد و جیدی ونس، سناتور جمهوریخواه ایالت اوهایو را بهعنوان گزینه خود برای سمت معاونت ریاست جمهوری برگزید.
ناظران میگویند این انتخاب در صورت پیروزی ترامپ در انتخابات، تاثیر قابل توجهی بر سیاست خارجی واشینگتن در قبال تهران خواهد گذاشت.
به نظر میرسد مواضع ونس در خصوص سیاست ایالات متحده در خاورمیانه، همسویی کاملی با مواضع کلیدی محافظهکاران در این زمینه دارد.
ونس در ادامه اظهارات خود، سیاست بایدن در قبال حکومت ایران را مورد انتقاد قرار داد و گفت ترامپ در دوران حضور در کاخ سفید، از رسیدن «پول» به جمهوری اسلامی جلوگیری کرد و بدین ترتیب باعث برقراری ثبات در منطقه شد.
او تاکید کرد هرچند برخی معتقد بودند رویکرد ترامپ در قبال تهران میتواند به «جنگی گستردهتر» بینجامد، اما در عمل صلح را به ارمغان آورد زیرا رفتارهای حکومت ایران را «کنترل کرد» و از سرعت آن تا حدی کاست.
ترامپ در دوران حضور خود در قدرت به عنوان رییسجمهوری ایالات متحده بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، سیاست فشار حداکثری را در برابر جمهوری اسلامی در پیش گرفت و از توافق هستهای بر سر برنامه هستهای ایران، موسوم به برجام خارج شد.
این سیاست با کاهش قابل توجه صادرات نفتی جمهوری اسلامی همراه بود و اقتصاد ایران را به شدت تحت تاثیر قرار داد.
با این حال از زمان روی کار آمدن بایدن و پایان یافتن سیاست فشار حداکثری، درآمدهای نفتی ایران رشد قابل ملاحظهای داشته است.
فایننشالتایمز روز ۳۰ فروردین گزارش داد صادرات نفت ایران به بالاترین میزان خود در شش سال اخیر رسیده و مشتری اصلی این محمولهها، چین بوده است.
ونس با اشاره به برقراری روابط دیپلماتیک میان اسرائیل و برخی کشورهای عربی در دوران ترامپ در چارچوب «پیمان ابراهیم» گفت چنین ابتکاری موجب تضعیف جمهوری اسلامی میشود.
او اضافه کرد: «اگر میخواهید ایران را کنترل کنید، راهش این است که پول نفت آن را بگیرید ... اما [همزمان] شما باید اسرائیل و کشورهای عرب سُنی را قادر سازید تا با یکدیگر همکاری کنند.»
به گفته این سناتور جمهوریخواه، چنین سیاستی باعث تقویت اسرائیل به عنوان متحد واشینگتن خواهد شد.
اسرائیل در سالهای اخیر توانسته است به دنبال نگرانیهای فزاینده کشورهای عربی منطقه در مورد سیاستهای خصمانه حکومت ایران، روابط خود را با تعدادی از این کشورها عادیسازی کند.
اسرائیل ابتدا در سپتامبر ۲۰۲۰ در چارچوب «پیمان ابراهیم» با دو کشور امارات متحده عربی و بحرین روابط سیاسی و دیپلماتیک برقرار کرد و سپس در اکتبر همان سال با مراکش و در دسامبر ۲۰۲۲ با سودان پیمان عادیسازی روابط به امضا رساند.
انتخابات ریاستجمهوری آمریکا قرار است روز ۱۵ آبان (پنج نوامبر) برگزار شود.
باقری کنی که برای شرکت در جلسه شورای امنیت سازمان ملل به نیویورک رفته است، گفت: «ایران از شروع دوباره مذاکرات با آمریکا به منظور احیای مشارکت متقابل در توافق هستهای استقبال میکند اما ما همچنین قصد داریم روابط خود را با چین، روسیه و کشورهای همسایه بیشتر تقویت کنیم.»
او پیشتر و در روز ۲۱ تیر نیز گفته بود مذاکرات غیرمستقیم برای رفع تحریمهای جمهوری اسلامی با میانجیگری عمان در حال انجام است.
جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید در گفتوگویی اختصاصی با ایراناینترنشنال اظهارات سرپرست وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی را رد کرد و افزود: «در حال حاضر هیچ مذاکره فعالی در رابطه با جاهطلبیهای هستهای ایران در جریان نیست.»
کربی تاکید کرد: «دلیل اینکه آمریکا هیچ مذاکرهای با جمهوری اسلامی انجام نمیدهد، این است که رهبران جمهوری اسلامی مردم معترض ایران را کشتند. جمهوری اسلامی به چرخاندن سانتریفیوژها و حمایت از گروههای تروریستی ادامه داد. تهران در مراحل اولیه مذاکرات، خواستههایی غیرضروری را مطرح میکرد که برآورده کردن آنها برای آمریکا غیرممکن بود.»
باقری کنی در ادامه مصاحبه خود با نیوزویک، ایالات متحده را به «یکجانبهگرایی» متهم کرد و گفت این رویکرد آمریکا را وادار کرد تا «بدون هیچ منطقی» از برجام خارج شود.
او افزود یکجانبهگرایی واشینگتن پرونده هستهای جمهوری اسلامی را به «بنبست» کشانده است.
ائتلافی متشکل از دو اندیشکده و چندین سازمان کنشگر آمریکایی روز ۲۲ تیر هشدار دادند که تهران میتواند تنها ظرف چند روز اورانیوم مورد نیاز برای تولید چند سلاح هستهای را تولید کند و جلوگیری از وقوع چنین رویدادی نیازمند اقدامی فوری است.
یافتههای تازهترین گزارش محرمانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی حاکی از آن است که جمهوری اسلامی میزان ذخیره اورانیوم غنیشده خود را افزایش داده است.
بر اساس این گزارش که روز هشتم خرداد منتشر شد، حکومت ایران در حال حاضر بیش از ۱۴۲ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصدی در اختیار دارد که در مقایسه با گزارش پیشین آژانس بینالمللی در بهمنماه سال گذشته، جهشی ۲۰ کیلوگرمی را نشان میدهد.
باقری کنی در واکنش به طرح جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا برای برقراری آتشبس در نوار غزه نیز گفت ایالات متحده «میانجی صادقی در قبال مساله فلسطین و غزه نیست» زیرا این کشور «سلاحهای مرگبار پیشرفته» را در اختیار اسرائیل قرار داده تا در مناقشه کنونی به کار گرفته شوند.
بایدن روز ۱۱ خرداد از طرحی سه مرحلهای برای توقف درگیریها در غزه خبر داد و گفت این توافق میتواند زمینه را برای آزادی گروگانهای در بند حماس و پایان جنگ فراهم آورد.
از آن زمان تاکنون، مذاکرات میان حماس و اسرائیل با میانجیگری آمریکا، مصر و قطر در جریان بوده تا زمینه برای توقف خشونتها در منطقه فراهم شود.
باقری کنی در پاسخ به پرسشی درباره رابطه تهران با «محور مقاومت» تاکید کرد «گروههای مقاومت» از «هویت مستقل» برخوردار هستند اما کشورهای غربی از طریق جریانهای سیاسی و رسانهای میکوشند «تا مقاومت در منطقه ما را به عنوان یک عنصر وابسته معرفی کنند».
جمهوری اسلامی از عنوان «محور مقاومت» برای اشاره به متحدان خود در منطقه، مانند حکومت بشار اسد در سوریه و همچنین گروههای نیابتی تهران، از جمله حوثیهای یمن، حزبالله لبنان، حماس در فلسطین و حشد شعبی در عراق استفاده میکند.
باقری کنی همچنین با تکرار لفاظیهای مقامهای جمهوری اسلامی علیه اسرائیل گفت این کشور در جنگ با حماس ناکام مانده است و نخواهد توانست پس از حمله هفتم اکتبر موازنه را به نفع خود تغییر دهد.
او افزود: «صهیونیستها در جنگ غزه شکست خوردهاند و البته اگر بخواهم آن را با واقعیتها مقایسه کنم، سوراخ بسیار کوچکی بود. اگر آنها بخواهند وارد لبنان شوند، چاه بسیار عمیقی برای آنها خواهد بود.»
اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد که بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، تاکنون بیش از ۳۸ هزار کشته و ۸۹ هزار مجروح بر جای گذاشته است.
در سوی دیگر، حزبالله و حوثیهای یمن، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، در حمایت از حماس وارد این مناقشه شدند و درگیریهای شدید و مرگبار در طول ۹ ماه گذشته، منطقه را به بیثباتی کشانده است.
باقری پس از کشته شدن حسین امیرعبداللهیان در سانحه سقوط بالگرد به عنوان سرپرست وزارت خارجه جمهوری اسلامی انتخاب شد. باقری کنی در دوره وزارت امیرعبداللهیان، معاون سیاسی او بود.
حدود ۱۰ روز از اعلام نام مسعود پزشکیان به عنوان رییسجمهوری منتخب گذشته است. شاید هواداران او که به امید نیامدن سعید جلیلی به پزشکیان رای دادند، تصوراتی درباره نامزد جریان اصلاحات داشتند اما پزشکیان همان روز اول، نشست مطبوعاتی خود را لغو کرد تا به دیدن علی خامنهای برود. خبرهایی هم که درباره پس گرفتن لایحه حجاب و عفاف از سوی او منتشر شد، خیلی زود تکذیب شدند.
رای دهندگانی که از ترس جلیلی به پزشکیان پناه بردند، احتمالا ناباورانه رفتار منتخبشان را نگاه میکنند. منتقدان هم میپرسند: فرق پزشکیان با جلیلی چیست؟
اعلام نتایج دور دوم انتخابات چهاردهمین دوره ریاستجمهوری در ایران با آغاز دهه اول محرم همزمان شد.
اصولگرایان مخالف پزشکیان ابتدا تصور میکردند او همراه هوادارانش جشن پیروزی خواهد گرفت؛ آن هم در دهه اول محرم اما پزشکیان خیلی زود ثابت کرد همانطور که گفته بود، یک اصولگراست.
روز عاشورا و دوباره کادو گرفتن از مداح حامی رقیب
روز سهشنبه ۲۶ تیر مصادف با عاشورا، پزشکیان به مهدیه «امام حسن مجتبی» یا همان هیات رزمندگان غرب تهران - از مراکز تجمع نیروهای تندروی اصولگرا و اماکن سازماندهی نیروهای لباس شخصی رفت که مداح این مراسم سعید حدادیان بود.
تصاویری از پزشکیان در کنار اسماعیل قاآنی، فرمانده سپاه قدس و جانشین قاسم سلیمانی منتشر شده است.
در این مراسم پرویز سروری، از فرماندهان سابق سپاه پاسداران و از چهرههای مهم تشکیلات سیاسی اصولگرایان از جمله ائتلاف آبادگران، جمعیت رهپویان و شورای ائتلاف نیروهای انقلاب اسلامی (شانا) نیز حضور داشت.
در حاشیه این مراسم، حدادیان «پرچم مرقد امام سوم شیعیان» را به پزشکیان هدیه داد.
در انتخابات اخیر، حدادیان از رقیب پزشکیان در دور اول یعنی محمدباقر قالیباف حمایت کرده بود.
شب عاشورا و نوحه خوانی
شب دوشنبه ۲۵ تیر، برابر با شب عاشورا، پزشکیان برگ جدیدی رو کرد. او در حسینیه مکتب العباس، دیگر هیات آذریهای مقیم مرکز، این بار نوحهخوانی کرد.
پیش از پزشکیان نیز حسن روحانی، رییسجمهوری اسبق روضهخوانی کرده بود اما او در جلسات هیات دولت روضه میخواند.
در همین شب عاشورا، پزشکیان به مقبره روحالله خمینی نیز رفت و در کنار حسن خمینی، نوه او سخنرانی کرد.
او در سخنرانی خود حرفهایی مشابه سخنرانیهای قبلیاش در رقابتهای انتخاباتی گفت و با اشاره به واقعه کربلا و موعظه گفت: «نفس [خودخواهی] است که من قوم خودم را بر دیگران برتر و خودم را از دیگران بهتر ببینم.»
روز تاسوعا در کنار مخبر
ظهر ۲۵ تیر ماه، مصادف با روز تاسوعا، پزشکیان به هیات نهاد ریاستجمهوری رفت. او زیر تصاویری از ابراهیم رئیسی و حسین امیرعبداللهیان، رییسجمهوری و وزیر امور خارجه کشته شده در سقوط هلیکوپتر، در مقابل نهاد ریاستجمهوری در دسته این نهاد شرکت کرد.
در کنار او محمد مخبر، کفیل فعلی ریاستجمهوری و غلامحسین اسماعیلی، رییس دفتر رئیسی حضور داشتند.
در هیات بالای شهر، پای منبر مداح روانشناس
پزشکیان شب تاسوعا همراه با علی لاریجانی به هیات ریحانهالنبی رفت. هیاتی در شمال شهر تهران و در کنار «امامزاده صالح».
این هیات پاتوق محمدحسین پویانفر است، از مداحان به نسبت جوان. او متولد سال ۱۳۶۳ و تحصیلکرده روانشناسی است.
پویانفر بر خلاف اکثر مداحان پرکار این سالها، از مهدیه تهران و هیات رزمندگان نیامده است. او شاگرد حجتالله کسری، مشهور به حاجآقا کسری است؛ بچه قلهک و مداح مورد علاقه اصلاحطلبان که سال ۱۴۰۰ از دنیا رفت.
دم گرفتن در هیات آذربایجانیهای مقیم مرکز
شب هشتم محرم، پزشکیان به میدان منیریه تهران رفت. مقصد او حسینیه موسی بن جعفر بود که در واقع یکی از هیاتهای قدیمی «آذربایجانیهای مقیم مرکز» است.
او در این شب وسط رفت، همراه سینهزنان دم گرفت و به قول خودش از پروتکل خارج شد.
پزشکیان یک سر هم به هیات «زاگرسنشینان مقیم مرکز» زد و در آنجا سخنرانی هم کرد.
او گفت: «وقتی امام حسین، علی اصغر را جلوی لشکر دشمن آورد رو به دشمن گفت شما با من دشمنی دارید با این بچه چه کار دارید؟ جوابش چه بود؟ تیر سه شاخه به گلوی علی اصغر؛ دقیقا همین کاری که امروز اسرائیل با زن و بچه فلسطینیها در غزه میکند.»
کادو گرفتن از بنیفاطمه
شب ششم محرم، پزشکیان سری به هیات ریحانهالحسین زد.
ریحانهالحسین هیات مداحی به نام مجید بنیفاطمه است. بنیفاطمه هم مثل حدادیان در انتخابات از قالیباف حمایت کرده بود.
پزشکیان در این هیات نیز یک هدیه از بنیفاطمه گرفت: تابلویی با یک کاشی.
در سالهای اخیر هدیه دادن تکههای کاشی اماکن مقدس شیعیان در بین بخشی از جامعه رایج شده است.
در کنار خامنهای، پای منبر مداحان رقیب
۲۲ تیر، پزشکیان به «حسینیه امام خمینی»، متعلق به علی خامنهای رفت و در مراسم عزاداری برپا شده از سوی رهبر جمهوری اسلامی برای امام سوم شیعیان شرکت کرد.
در این مراسم، پزشکیان پای منبر حدادیان سینه زد. او از مداحان تندرویی است که با لباس شخصیها رابطه خوبی دارد.
حدادیان مداح هیات رزمندگان غرب تهران است. محفلی که در سازماندهی نیروهای لباس شخصی برای سرکوب اعتراضات تاریخچه مفصلی دارد.
گرفتن دستمال از انصاریان
۱۹ تیر ۱۴۰۳، پزشکیان به حسینیه هدایت رفت. حسینیه هدایت در تهران، سال ۱۳۵۸ تاسیس شده و حسین انصاریان، واعظ و تولیت مادامالحیات است.
سال ۱۳۹۵ انصاریان در یک سخنرانی گفت: «عرق خورها، خانمهای بی حجاب؛ تشنگی این مملکت گردن شماست.»
انصاریان در دیدار اخیر با پزشکیان، دو هدیه به او داد: یک دستمال مصرف شده که او زمان گریه در مجالس عزاداری، صورت خود را با آن پاک میکرد و دیگری، یک تسبیح.
سیاست هیات و مهدیه
هیات و مهدیه در جمهوری اسلامی به خصوص در سالهای اخیر بار معنایی ویژه خود را پیدا کرده است.
برای مثال دارالزهرا، متعلق به علیاکبر محتشمیپور که سال ۱۴۰۰ از دنیا رفت، پاتوق همیشگی اصلاحطلبانی مثل هادی غفاری، هادی خامنهای، سروش محلاتی و مجید انصاری به شمار میرود.
هیات زینب کبری که متعلق به معصومه ابتکار و پاتوق احمد مسجد جامعی و محمدرضا بهشتی به شمار میرود.
هیات صادق خرازی هم از جمله پاتوقهای اصلاحطلبان است.
در مقابل اصولگرایان هم هیاتهای خود را دارند که مهدیه محله امیر بهادر تهران، هیات رزمندگان غرب تهران، هیات فاطمیون، حسینیه خانه غلامعلی حداد عادل و علیاکبر ولایتی از آن جمله است.
با وجود رفت و آمد به هیاتهای اصلاحطلبان و اصولگرایان، پزشکیان هنوز اقدام مشخصی درباره کابینه نکرده و نشست مطبوعاتی نیز برگزار نکرده است.