جان کربی، سخنگوی امنیت ملی کاخ سفید روز پنجشنبه ۲۱ تیر، در گفتگویی اختصاصی با ایراناینترنشنال، سخنان سرپرست وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی مبنی بر مذاکرات هستهای محرمانه بین تهران و واشینگتن از طریق عمان را رد کرد و گفت که آمریکا درگیر هیچگونه مذاکره هستهای با ایران نیست.
پیش از این علی باقری کنی، سرپرست وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفته بود که مذاکرات هستهای با آمریکا از طریق مذاکرات غیرمستقیم با میانجیگری عمان ادامه دارد.
با این حال جان کربی در گفتگویی با سمیرا قرایی، خبرنگار ایراناینترنشنال در حاشیه نشست ناتو سخنان باقری را قاطعانه تکذیب کرد و گفت: «در حال حاضر هیچ مذاکره فعالی در رابطه با جاهطلبیهای هستهای ایران در جریان نیست.»
او افزود: «من نمیخواهم و نمیتوانم درباره کانالهای ارتباطی با ایران صحبت کنم، اما هیچ مذاکره فعالی برای احیای توافق هستهای موسوم به برجام در جریان نیست.»
کربی گفت: «دلیل اینکه آمریکا هیچ مذاکرهای با جمهوری اسلامی انجام نمیدهد این است که رهبران جمهوری اسلامی مردم معترض ایران را کشت. جمهوری اسلامی به چرخاندن سانتریفیوژها و حمایت از گروههای تروریستی ادامه داد. تهران در مراحل اولیه مذاکرات، خواستههایی غیرضروری را مطرح میکرد که برآورده کردن آنها برای آمریکا غیرممکن بود. آنها با حسن نیت در حال مذاکره نبودند.»
سخنگوی امنیت ملی کاخ سفید همچنین با تاکید بر تعهد جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، برای اطمینان یافتن از اینکه تهران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نخواهد کرد، گفت: «ما دوست داریم بتوانیم این کار را از راه دیپلماسی انجام دهیم، اما در حال حاضر، راهی دیپلماتیک جلو ما وجود ندارد.»
پیش از این جیمز لنکفورد، سناتور جمهوریخواه، به آرش علایی خبرنگار ایراناینترنشنال، با اشاره به ماهیت ظالمانه حکومت جمهوری اسلامی گفت که واشینگتن برای مدتی طولانی به دلایلی موجه وارد مذاکره مستقیم با تهران نشده است.
او به گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «دولت به ما گفته که درگیر مذاکره با آنها نیستیم. اما بدیهی است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ما گفته است که توسعههای هستهای زیادی در آنجا اتفاق میافتد و آنها قادر به نظارت بر بسیاری از فعالیتها نیستند، اما آنچه که میتوانند ببینند و کشف کنند، افزایش بسیار چشمگیری داشته است.»
این اظهارات سناتور آمریکایی پس از آن مطرح شد که باقری کنی در تلویزیون دولتی جمهوری اسلامی گفت که جزییات مذاکرات جاری به دلیل ماهیت حساس ممکن است مخفی بماند.
علی باقری کنی گفت: «با توجه به ماهیت محرمانه این مذاکرات، ممکن است جزییات خاصی بهطور کامل افشا نشود. با این حال میتوانم تاکید کنم که بهطور قطع در مسیر لغو تحریمها پیش میرویم.»
باقری کنی با اشاره به روی کار آمدن مسعود پزشکیان، رییس جدید دولت در جمهوری اسلامی، افزود: «دولت فعلی تلاش میکند پیش از روی کار آمدن دولت آینده به پیشرفتهای چشمگیری دست یابد.»
کربی پیشتر در روز دوشنبه ۱۸ تیر گفته بود که آمریکا تمایلی به از سرگیری مذاکرات هستهای با رییسجمهوری جدید جمهوری اسلامی ندارد.
او از سیاست تهران در حمایت از تروریسم بهعنوان یک مانع مهم یاد کرد و در پاسخ به این سوال که آیا انتخابات موضع آمریکا درباره مذاکره با جمهوری اسلامی را تغییر خواهد داد یا خیر، گفت: «نه.»
به گفته باقری کنی، مذاکرات با غرب در سه سال گذشته «فشرده» بوده، هرچند «مکث» قابل توجهی در فوریه ۲۰۲۲ داشت که او آن را به حمله روسیه به اوکراین نسبت داد.
به گفته رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی از آن زمان، جمهوری اسلامی از محدودیتهای غنیسازی جهانی فراتر رفته و اکنون «هفتهها و نه ماهها» تا دستیابی به سلاح هستهای فاصله دارد.
علی باقری کنی که از مذاکرهکنندگان ارشد هستهای جمهوری اسلامی بود، اعتراضات سراسری علیه جمهوری اسلامی را عامل توقف مذاکرات دانست و گفت: «ناآرامیها در پاییز ۲۰۲۲ باعث شد که کشورهای غربی بهویژه اروپاییها به اشتباه تلاش کنند روند نهاییسازی را به تعویق بیندازند.»
مسعود پزشکیان در زمان تبلیغات انتخاباتی، از ضرورت گفتگوهای سازنده با قدرتهای غربی برای احیای توافق هستهای ۲۰۱۵ (برجام) و رفع تحریمهایی که اقتصاد ایران را از زمان خروج ایالات متحده از این توافق در سال ۲۰۱۸ فلج کرده است، صحبت کرد، هرچند تصمیمگیری نهایی در این زمینهها در اختیار رهبر جمهوری اسلامی است.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه ۲۱ تیر منتشر شد، این تعداد تریلر نفتکش هر روز از حوالی اربیل مرکز اقلیم کردستان عراق و از بزرگراههای اغلب پر پیچ و خم و کوهستانی این منطقه راهی ترکیه و ایران میشوند.
به گزارش رویترز، حرکت این تریلیها بارزترین جنبه عملیات عظیم انتقال نفت از منطقه نیمه خودمختار اقلیم کردستان عراق به ایران و ترکیه است که از زمان بسته شدن خط لوله صادرات رسمی نفت در سال گذشته رونق گرفته است.
رویترز جزئیات این تجارت پررونق را از طریق گفتوگو با بیش از ۲۰ نفر از جمله مهندسان نفت شاغل در ضنایع نفتی عراق، بازرگانان و مقامات دولتی، سیاستمداران، دیپلماتها و منابع صنعت نفت جمعآوری کرده است.
یک مقام ارشد در وزارت منابع طبیعی کردستان به رویترز گفت که تولید نفت در این منطقه ۳۷۵ هزار بشکه در روز است که ۲۰۰ هزار بشکه از آن به ایران و ترکیه حمل میشود و مابقی در داخل اقلیم پالایش میشود.
این مقام مسئول که به دلیل حساسیت موضوع، خواسته نامش ذکر نشود، گفت: «هیچکس نمیداند چه اتفاقی برای درآمدهای حاصل از ۲۰۰ هزار بشکه نفت قاچاق به خارج از کشور یا فروش مشتقات نفتی به پالایشگاههای منطقه میافتد».
منابع رویترز گفتهاند نفت خام را شرکتهای نفتی کردستان به خریداران داخلی با نرخهای کاهشیافته بشکهای ۳۰ تا ۴۰ دلار، تقریبا نصف نرخ جهانی میفروشد به فروش که درآمد آن معادل دستکم ۲۰۰ میلیون دلار در ماه است.
مقامات عراقی گفتند که میزان صادرات غیررسمی، یکی از دلایلی است که عراق نتوانسته به تعهد خود مبنی بر کاهش تولید نفت در توافق با اوپک در سال جاری پایبند بماند.
عاصم جهاد، سخنگوی وزارت نفت عراق گفت که تجارت نفت کردستان مورد تایید دولت عراق نیست و شرکت دولتی فروش نفت عراق تنها نهاد رسمی مجاز به فروش نفت خام این کشور است. به گفته او دولت آمار دقیقی در مورد میزان قاچاق نفت به ایران و ترکیه ندارد.
مقامات ایرانی و ترکیهای به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره این موضوع پاسخ ندادند.
جیم کرین در موسسه بیکر دانشگاه رایس در هیوستون با اشاره به اهمیت مساله قاچاق نفت برای اوپک به رویترز گفت: «اوپک اکنون بردباری کمتری درباره قاچاق نفت به خرج میدهد و حتی برای اعضای متخلف خود اقداماتی تنبیهی در نظر گرفته است.»
به گفته کرین این اقدامات البته بعید است شامل عراق شود: «من شک دارم که شاهد هرگونه اقدام تنبیهی علیه بغداد باشیم زیرا به خوبی مشخص است که اقلیم کردستان عراق خارج از کنترل دولت مرکزی است.»
در عین حال یک مقام آمریکایی به رویترز گفته است که این تجارت همچنین میتواند کردستان را در مسیر برخورد با متحد نزدیکش، واشینگتن قرار دهد، زیرا آمریکا بررسی اینکه آیا چنین تجارتی تحریمهای اقتصادی آمریکا علیه ایران را نقض میکند مدنظر قرار میدهد.
به نوشته رویترز، اقلیم کردستان عراق تا سال گذشته بیشتر نفت خام خود را از طریق خط لوله رسمی عراق به ترکیه صادر میکرد که از شهر نفتی کرکوک عراق به بندر جیهان ترکیه میرسید.
اما صادرات روزانه حدود ۴۵۰ هزار بشکه نفت اقلیم کردستان عراق در مارس سال گذشته به دلیل حکم یک دادگاه بینالمللی به نفع دولت فدرال عراق متوقف شد و مشخص نیست در آینده راهحل قانونی برای استفاده مجدد از آن داده خواهد شد یا نه.
دولت فدرال در بغداد که بر این باور است تنها طرفی است که مجاز به فروش نفت عراق است، با موفقیت استدلال کرد که ترکیه این واردات نفت از دولت اقلیم کردستان را بدون رضایت بغداد انجام داده و این امر برخلاف معاهده ۱۹۷۳ است.
منابع صنعتی، مقامات نفتی و دیپلماتها به رویترز گفتند که پس از توقف صادرات نفت در خط لوله، تریلرهای نفتکشها خیلی زود شروع به انتقال نفت کردستان به کشورهای همسایه کردند و این تجارت در سال جاری پس از توقف مذاکرات برای بازگشایی خط لوله، سرعت بیشتری هم گرفته است.
مقامات محلی به رویترز کفتهاند این درآمد ماهانه دستکم ۲۰۰ میلیون دلاری حاصل از فروش نفت در خزانه دولت اقلیم کردستان ثبت نشده و پرداخت حقوق هزاران کارمند دولتی با مشکل مواجه شده است.
علی هما صالح، که تا زمان انحلال پارلمان کردستان در سال گذشته میلادی، رییس کمیته نفت پارلمان بود، گفت: «هیچ اثری از درآمدهای نفتی وجود ندارد».
این در حالی است که هیوا محمد، یکی از مقامات ارشد اتحادیه میهنی کردستان، یکی از دو حزب حاکم در اقلیم کردستان گفت که نفت با اطلاع دولتهای منطقه و فدرال از گذرگاههای مرزی عبور میکند.
مقامات وزارت خزانهداری و وزارت منابع طبیعی اقلیم کردستان نیز که بر تجارت نفت در این اقلیم نظارت دارد به درخواستهای رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
یک مقام آمریکایی گفت که واشینگتن در حال بررسی این تجارت نفت برای ارزیابی پایبندی اقلیم کردستان به تحریمهای ایران است، اما وزارت خزانهداری آمریکا از اظهارنظر در این باره خودداری کرد.
یک مقام وزارت خارجه آمریکا هم به رویترز گفت که تحریمهای ایالات متحده علیه ایران پابرجاست و ما به طور منظم با شرکای خود در مورد مسائل اجرای تحریمها تعامل داریم، اما جزئیات این گفتگوها را بیان نمیکنیم.