رادیو ارتش اسرائیل پنجشنبه ۲۶ مهر به نقل از منابع ارتش اعلام کرد یحیی سنوار، رییس دفتر سیاسی حماس، در حمله اسرائیل به رفح کشته شده است. سنوار یکی از طراحان اصلی حمله مرگبار هفتم اکتبر به اسرائیل بود.
به گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، عملیات ارتش این کشور در رفح شامگاه چهارشنبه ۲۵ مهر انجام شد.
بنا بر این گزارش، نیروهای ارتش اسرائیل در جریان گشتهای خود متوجه ورود چند فرد مسلح به یک ساختمان شدند و سپس دستور حمله به این ساختمان صادر شد که در نتیجه آن، این ساختمان فرو ریخت.
این رسانه افزود نیروهای اسرائیلی در جریان این عملیات اطلاعی از حضور سنوار در ساختمان مورد حمله نداشتند، اما پس از بررسی محل متوجه شدند که یکی از کشتهشدگان شباهت زیادی به او دارد.
یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، در پی عملیات نظامیان این کشور در غزه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما به هر تروریستی دست خواهیم یافت و آنها را از بین خواهیم برد.»
پیشتر یک مقام امنیتی بلندپایه اسرائیلی در گفتوگو با کانال ۱۱ تلویزیون این کشور، تایید رسمی خبر کشته شدن سنوار را به انجام آزمایش دیانای منوط کرده بود.
دو مقام اسرائیلی هم به روزنامه نیویورک تایمز گفتند در زمان حضور سنوار در زندانهای اسرائیل، از او آزمایش دیانای گرفته شده بود.
سخنگوی دفتر نخستوزیری اسرائیل هم اعلام کرد بنیامین نتانیاهو از ارتش این کشور خواسته است تا به خانوادههای گروگانهای در بند حماس اطلاع دهد که هیچ نشانهای مبنی بر آسیب دیدن گروگانها در حمله اخیر به غزه وجود ندارد.
اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.
اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گستردهای را در نوار غزه آغاز کرد. در سوی دیگر، گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی، از جمله حزبالله لبنان و حوثیهای یمن، در حمایت از حماس وارد این مناقشه شدند و درگیریهای شدید و مرگبار در طول یک سال گذشته، منطقه را به بیثباتی کشانده است.
بر اساس برآوردها، هنوز حدود ۷۰ گروگان اسرائیلی در قید حیات در اسارت گروههای مسلح فلسطینی در نوار غزه هستند. گزارشها همچنین حاکی از آن است که جسد حدود ۳۰ گروگان همچنان در این باریکه نگهداری میشود.
یحیی سنوار، جانشین اسماعیل هنیه، که بود؟
گروه حماس روز ۱۶ مرداد اعلام کرد سنوار بهعنوان جانشین اسماعیل هنیه، رییس جدید دفتر سیاسی این گروه شده است. او اصلیترین رهبر حماس محسوب میشد که همچنان در غزه به سر میبُرد.
پس از کشته شدن هنیه در تهران در روز دهم مرداد، گزارشهایی منتشر شده بود که سنوار با انتخاب خالد مشعل برای جانشینی هنیه مخالفت کرده و خواستار انتخاب فرد دیگری شده است که روابط نزدیکتر و بهتری با جمهوری اسلامی داشته باشد.
مشعل، از دیگر رهبران حماس و رییس پیشین دفتر سیاسی این گروه، بهویژه در جریان بهار عربی و پس از آغاز جنگ داخلی در سوریه، با حکومت بشار اسد مخالفت کرد و مواضعی انتقادی در قبال جمهوری اسلامی داشت. پس از آنکه هنیه جانشین او شد، روابط حماس و تهران بیش از هر زمان دیگری بهبود یافت.
به دنبال معرفی سنوار به عنوان رییس دفتر سیاسی حماس، انتظار میرفت که این روابط در بحبوبه تنشهای فزاینده میان اسرائیل و حکومت ایران، حتی بیش از گذشته تقویت شود.
اسامه حمدان، از رهبران ارشد حماس، درباره انتخاب یحیی سنوار بهعنوان رهبر این گروه گفته بود: «سنوار به اتفاق آرا انتخاب شد و این نشان میدهد که جنبش از ماهیت صحنه آگاه است.»
از قصاب خان یونس تا مرده متحرک
سنوار در طول ماههای اخیر یکی از اهداف اصلی ارتش اسرائیل محسوب میشد. او که عهدهدار فرماندهی حماس در غزه بود، نقشی اصلی و بنیادین را در تهاجم مرگبار به اسرائیل ایفا کرد. پس از آن حمله، رهبران اسرائیل از سنوار بهعنوان «مرده متحرک» یاد کردند.
او همچنین بهدلیل برخوردهای خشونتآمیزش با اسرائیلیها و فلسطینیها به «قصاب خان یونس» نیز مشهور بود.
ارتش اسرائیل ساعتی پس از اعلام انتصاب یحیی سنوار بهعنوان رهبر حماس، او را «یک تروریست تحت تعقیب» خواند و تاکید کرد: «ما مهمترین فرماندهان حماس را کشتهایم و به تخریب توانمندیهای نظامی حماس ادامه میدهیم.»
روزنامه وال استریت ژورنال روز ۲۳ خرداد در گزارشی پیغامهای یحیی سنوار از درون نوار غزه را فاش کرد و نوشت بر اساس این پیامها، سنوار معتقد است ریخته شدن خون غیرنظامیان در غزه به هدف گروه حماس برای نبرد با اسرائیل کمک خواهد کرد.
به نوشته الشرق الاوسط، تنها یک دایره بسیار محدود دو یا سه نفره از مکان سنوار اطلاع داشتند و نیازهایش را تامین و ارتباط او با رهبران حماس را تضمین میکردند.
حضور در تشکیلات امنیت داخلی حماس
یحیی سنوار در اوایل دهه ۱۹۶۰ در اردوگاه آوارگان غزه در خان یونس به دنیا آمد. او پس از تاسیس حماس در سال ۱۹۸۷ به این گروه پیوست.
بر اساس گزارش شورای روابط خارجی اروپا، سنوار پس از کمک به تشکیل نیروی امنیت داخلی حماس به ستمگری شهرت یافت.
دو سال بعد از پیوستن به حماس، اسرائیل سنوار را بهدلیل دست داشتن در ربودن و کشتن دو اسرائیلی و همچنین همکاری در شکنجه و قتل چهار فلسطینی دستگیر کرد.
او به حبس ابد محکوم شد و ۲۲ سال را در زندان اسرائیل سپری کرد، اما در نهایت هنگام تبادل زندانیان فلسطینی با سرباز ربوده شده، گیلاد شالیت، در سال ۲۰۱۱ آزاد شد.
در ماههای اخیر گمان میرفت سنوار در تونلهایی پنهان شده باشد که حماس برای انتقال سلاح و جنگجویان از آنها استفاده میکند و حتی ممکن است گروگانهای اسرائیلی نیز آنجا باشند.
کوبی مایکل، محقق ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، درباره او به فاکسنیوز گفت: «سنوار از روزهای اولیه تاسیس حماس فعال بوده است. او در زندان به یکی از رهبران برجسته زندانیان حماس تبدیل شد و در میان تمامی اسرای فلسطینی شخصیتی بسیار تاثیرگذار بود.»
به گفته مایکل، «سنوار در طول مدت زندان، صحبت کردن به زبان عبری را آموخت. او جامعه اسرائیل را به خوبی میشناسد.»
سنوار پس از بازگشت به غزه بهعنوان بخشی از قرارداد شالیت، به یکی از رهبران محبوب حماس و وابسته به اخوانالمسلمین تبدیل شد.
«ترویج جهاد و کشتن کفار»
یحیی سنوار در سال ۲۰۱۸ به نیویورک تایمز گفت: «فلسطینیها ترجیح میدهند حقوق خود را از راههای آرام و مسالمتآمیز به دست آورند اما آنها همچنین حق دارند با مقاومت به حقشان برسند.»
مایکل میلشتاین، رییس مرکز مطالعات فلسطین در دانشگاه تلآویو، پیش از این در گفتوگویی با فاکسنیوز، سنوار را بخشی از نسل دوم رهبران حماس توصیف و خاطرنشان کرده بود که او پتانسیل رهبری کل جنبش و نه صرفا هدایت غزه را دارد.
به گفته میلشتاین، «در مقایسه با هنیه و خالد مشعل، رهبران سابق حماس، سنوار کاریزماتیک است و نسبت به آنها بسیار تندروتر و رادیکالتر. او برخلاف دیگران که دوست دارند کت و شلوار و کراوات بپوشند، معتقد است برای ترویج جهاد و کشتن کفار به دنیا آمده است.»
سنوار در شش سال گذشته فقط یک یا دو بار برای رفتن به مصر، غزه را ترک کرده بود.
اسرائیل معتقد است سنوار و دیگر رهبران حماس مانند محمد ضیف، بیش از دو سال مشغول برنامهریزی برای حمله هفتم اکتبر بودند.
پیتر لرنر، سخنگوی ارتش اسرائیل، پیشتر اعلام کرد بدون شک سنوار مغز متفکر قتلعام هفتم اکتبر بود.
به گفته لرنز، «سنوار کل نهاد حماس، دولت و شاخه نظامی را هماهنگ کرد. او معمار این حمله بود و چراغ سبز نهایی را برای انجام این کار نشان داد. او شخصیت اصلی است؛ اگرچه افراد دیگری نیز در قصابی غیرنظامیان ما نقش داشتند.»
به نوشته این رسانه، حماس خواهد کوشید با هدف ترغیب افراد برای پیوستن به این گروه، سنوار را بهعنوان یک «شهید» معرفی کند که «در حال مبارزه در خط مقدم و با سلاح در دست» جان خود را از دست داده است، اما به نظر نمیرسد این راهبرد بتواند در شرایط کنونی برای حماس موثر واقع شود.
به گفته گاردین، با توجه به اوضاع موجود در نوار غزه، حماس بهشدت به نیروی انسانی جدید در این باریکه نیاز دارد.
ارتش اسرائیل ۲۶ مهر در بیانیهای تایید کرد سنوار در جریان عملیات نیروهای این کشور در جنوب نوار غزه کشته شده است.
در این بیانیه آمده است: «سنوار حمله مرگبار هفتم اکتبر را برنامهریزی و اجرا کرد و ایدئولوژی آدمکشی خود را در طول جنگ و قبل از آن گسترش داد. او مسئول قتل و ربودن بسیاری از اسرائیلیها بود.»
اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.
بر اساس برآوردها، هنوز حدود ۷۰ گروگان اسرائیلی در قید حیات در اسارت گروههای مسلح فلسطینی در نوار غزه هستند. گزارشها همچنین حاکی از آن است که جسد حدود ۳۰ گروگان هم همچنان در این باریکه نگهداری میشود.
گاردین در ادامه مطلب خود نوشته حماس پس از کشته شدن اسماعیل هنیه، محمد ضیف، مروان عیسی و اکنون یحیی سنوار، تعداد زیادی از رهبران بلندپایه خود را از دست داده است.
به نوشته این رسانه، فرماندهی حماس در غزه ممکن است اکنون به برادر کوچکتر رهبر این گروه، محمد سنوار ۴۹ ساله، برسد و او نیز احتمالا «راهبرد مقاومت شورشی در سطح پایین علیه اسرائیل» را ادامه خواهد داد.
محمد سنوار برای وحدت و بسیج نیروهای حماس بهسختی خواهد کوشید و همچنین با استفاده از خشم جامعه بینالمللی از آمار تلفات غیرنظامیان در غزه، به دنبال تداوم فشارها بر اسرائیل خواهد بود.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیامی ویدیویی ضمن تائید کشتهشدن سنوار گفت اکنون زمان آن فرا رسیده که غزه از شر حماس خلاص شود.
او افزود: «سنوار به مردم گفته بود که مانند شیر است، اما در واقع در یک تونل تاریک پنهان شده بود و زمانی که از ترس سربازان اسرائیلی فرار میکرد، کشته شد.»
گاردین همچنین در مطلب خود به تاثیر قابل توجه حذف رهبران گروههای مسلح مخالف اسرائیل بر آینده سیاسی نتانیاهو پرداخت.
این روزنامه نوشت: «محبوبیت نتانیاهو در پی مجموعهای از موفقیتهای تاکتیکی در لبنان، از جمله حذف حسن نصرالله، رهبر حزبالله، رو به افزایش بود... کشته شدن سنوار موقعیت سیاسی او را تا حد زیادی تقویت خواهد کرد.»
هرچند ممکن است بسیاری در اسرائیل حذف سنوار را به منزله پیروزی در مناقشه غزه قلمداد کنند، اما هنوز مشخص نیست این رویداد چه تاثیری بر معادلات میدان نبرد خواهد داشت.
به نوشته گاردین، کشته شدن سنوار میتواند به پیشبرد مذاکرات آتشبس در غزه منجر شود اما این احتمال نیز وجود دارد که جانشین سنوار هم مواضع سختگیرانه او در مذاکرات را ادامه دهد.
آمریکا نیز ممکن است با توجه به شرایط موجود و حذف رهبر حماس از اسرائیل بخواهد به عملیات نظامی خود در غزه خاتمه دهد؛ این موضوعی است که حزب دموکرات در آستانه برگزاری انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده از آن استقبال خواهد کرد.
گاردین افزوده حتی اعلام پیروزی از سوی اسرائیل به معنی پایان عملیات نظامی این کشور در غزه نیست، زیرا اسرائیل بارها اعلام کرده تا هر زمان که ضروری بداند، در این باریکه حضور خواهد داشت و هنوز طرحی سیاسی در مورد آینده غزه که مورد قبول همه طرفها باشد، ارائه نشده است.
به نوشته این رسانه، پس از کشته شدن سنوار، احتمال اینکه نتانیاهو با آزادی هزاران زندانی فلسطینی و دادن سایر امتیازات به حماس در ازای آزادی گروگانهای در بند این گروه موافقت کند، بسیار کم است.
یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، در بیانیهای به مناسبت کشته شدن سنوار، از اعضای حماس خواست سلاحهای خود را زمین بگذارند.
او خطاب به اعضای حماس در نوار غزه گفت: «زمان آن رسیده است که بیرون بیایید، گروگانها را آزاد کنید، دستانتان را بالا ببرید و تسلیم شوید.»
دولت بریتانیا پنجشنبه ۲۶ مهر در بیانیهای هشدار داد: «هر بازیگری که فعالیتهای مخرب روسیه را تسهیل و از آنها حمایت کند، ممکن است خود را در تیررس تحریمها قرار دهد.»
روسیه با بهکارگیری کشتیهای کمتر شناخته شده میکوشد تحریمهای غرب را دور بزند. رسانهها غالبا از این کشتیها با عنوان «ناوگان در سایه» مسکو یاد میکنند.
خبرگزاری رویترز ۲۶ مهر نوشت تحریمهای جدید بریتانیا تاکنون شدیدترین اقدام علیه ناوگان در سایه روسیه بوده است.
دولت بریتانیا افزود با مقامهای حوزه دریانوردی همکاری میکند تا از آن دسته از کشتیهای روسی که وضعیت بیمه آنها مشکوک است، در هنگام عبور از کانال مانش جزییات بیشتری درخواست شود.
در چارچوب تحریمهای جدید، ۱۸ نفتکش روسی از ورود به بنادر بریتانیا منع میشوند و قادر به استفاده از خدمات دریایی این کشور نخواهند بود.
بدین ترتیب، شمار نفتکشهای تحریم شده روسیه به ۴۳ فروند افزایش یافت.
دولت بریتانیا تاکید کرد اقدامات بیوقفه این کشور علیه ناوگان در سایه روسیه، «ماشین جنگی ولادیمیر پوتین را از درآمدهای حیاتی محروم میکند».
به گفته لندن، این نفتکشها تنها در سال گذشته محمولههای نفتی به ارزش ۶.۳۷ میلیارد دلار را انتقال دادهاند.
در میان نفتکشهای تحریم شده اسامی «اِناِس بورا»، «اطلس» و «موسکوفسکی پراسپکت» به چشم میخورد.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین روز پنجم اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از زمان آغاز مناقشه کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
به دنبال حمله روسیه به اوکراین، روابط مسکو و کشورهای غربی بیش از پیش به سردی گرایید.
بریتانیا که یکی از متحدان اصلی اوکراین در برابر تهاجم روسیه بوده است، در چارچوب بسته تحریمی جدید، شرکت گازی روسگازدوبیچا را نیز هدف قرار داد.
دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، ۲۶ مهر روسیه را به استفاده از روشهای غیرقانونی برای «تقویت صندوق جنگ پوتین» متهم کرد و گفت باید با هرگونه فعالیت مخرب مسکو، از جمله حملات سایبری یا «وحشیگری در خط مقدم نبرد در اواکراین»، مبارزه کنیم.
برای اولین بار از زمان آغاز مناقشه اوکراین، بریتانیا پنجم مهر تحریم نفتکشهای حامل گاز طبیعی مایع (الانجی) روسیه را رسما در دستور کار خود قرار داد و ۲۴ خرداد نیز ۵۰ تحریم جدید علیه روسیه وضع کرد.
روزنامه گاردین ۲۳ مهر با استناد به یافتههای یک پژوهش جدید گزارش داد با وجود تلاشهای اخیر کشورهای غربی، ناوگان در سایه روسیه رو به گسترش است.
به گزارش گاردین، این ناوگان که از کشتیهایی در وضعیت نامطلوب و بدون بیمه تشکیل شده است، تا ۷۰ درصد از نفت دریابُرد روسیه را جابهجا میکند.