صفهای بلند خرید طلا در روز ۱۳ ماه صَفَر، برابر با یکشنبه ۲۸ مرداد، همه را شوکه کرد؛ حتی محمد کشتیآرای، نایبرییس ۷۵ ساله اتحادیه طلا و جواهر ایران هم گفته در ۶۴ سالی که در بازار فعالیت داشته، شاهد چنین پدیدهای نبوده است. این شایعه از کجا آمد و چه سناریوهایی پشت پرده است؟
حدودا از هفته گذشته، برخی صفحات مجازی به خصوص در اینستاگرام، به شکل هماهنگ یک خرافه را مطرح کردند. بر اساس این خرافه، خرید طلا در روز ۱۳ ماه قمری صفر شگون دارد. این روایت به امام ششم شیعیان نسبت داده شده است.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد به استثنای یک یا دو سال اخیر، آنهم به شکل بسیار محدودتر، چنین خرافهای مطرح نبوده است.
حتی اطلاعات مندرج در صفحه وبسایت مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی جمهوری اسلامی هم مطلبی درباره روز ۱۳ صفر ذکر نکرده است.
کشتی آرای در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا، در رابطه با پیامدهای هجوم مردم برای خرید طلا گفت: «همین اقدام مردم و باور جدید باعث شد روز گذشته سکه ۷۵۰ هزار تومان و هر گرم طلا ۱۰۰ هزار تومان گران شود، در حالیکه نرخ ارز و انس جهانی تغییری نکرده بود.»
چه کسی پشت این شایعه بود؟
کار طلافروشان بود - بر اساس باورهای قدیمی و خرافات رایج، خرید و فروش در ماه صفر بدشگون است. اکنون برخی کاربران در فضای مجازی، با اشاره به کسادی بازار طلافروشان در ماه صفر، بهخصوص از آنجا که بسیاری از خانوادههای مذهبی در این ماه جشنی مانند مراسم عروسی و… برگزار نمیکنند، منشا شایعه را طلافروشان دانستند.
با این حال به نظر نمیرسد این سطح از هماهنگی کار چند طلافروش باشد؛ بهویژه آنکه از هفته گذشته، صفحات برخی اینفلوئنسرها در شبکههای اجتماعی بهطور هماهنگ این موضوع را تبلیغ کردند.
آثار اقتصادی هجوم به بازار طلا، بدون شک حساسیت دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی را تحریک میکند. بنابراین این فرضیه چندان قابل اعتنا نیست.
کار ایرانخودرو بود- زهرا علیاکبری، در وبسایت خبرآنلاین در یادداشتی با عنوان «نگاهی به سونامی خرید ۱۳ صفر؛ آدمهای امیدوار بیخطرند»، با اشاره به طرح قرعهکشی ایرانخودرو تلویحا به نقش این خودروساز در ترویج شایعه ۱۳ صفر اشاره کرده است.
علیاکبری نوشت: «یک شرکت خودروسازی طرح فروش خودرو را به اجرا گذاشته و قرار است ۱۲۰ هزار دستگاه خودرو را در این قالب بفروشد. ۳۶ هزار دستگاه از این تعداد به خریداران عادی تعلق میگیرد، اما آمارها تا پایان شب گذشته نشان از ثبتنام بیش از دو میلیون نفر دارد. این بدان معناست که به ازای هر خودرو بیش از ۲۰۰ تقاضا وجود دارد. افرادی که ثبتنام کردهاند، باید ۲۳۰ میلیون تومان را در حسابهای خود بلوکه کنند تا شاید در جریان قرعهکشی شانس بیاورند و برنده شوند.»
عددی که علیاکبری به آن اشاره کرده، حدود ۴۶۰ هزار میلیارد تومان است که پس از پایان قرعهکشی، به صورت بالقوه میتواند به بازار تزریق شود.
بر این اساس، شاید هدف از ترویج شایعه خوشیمنی خرید طلا در روز ۱۳ صفر، تعدیل بخشی از این تقاضای بالقوه بوده باشد.
کار واردکنندگان طلا بود- وبسایت تجارتنیوز در مطلبی با عنوان «پشت پرده تشکیل صف خرید طلا در روز ۱۳ صفر» با یک فعال بازار طلا به نام محمد صلاحی گفتوگو کرد.
این وبسایت به نقل از صلاحی نوشت: «کسی که طلا را با هر هدف و مصرفی وارد میکند، بالاخره باید آن را در بازار بفروشد؛ بازاری که خوابیده و در رکود است و مردم خریدار نیستند. تا دیروز قبل از اینکه بازار بازگشایی شود، قیمت طلا پایین بود؛ از دیروز که طلا میخرند، سکه بیشتر از یک میلیون افزایش پیدا کرد و هر گرم طلا هم رشد قیمت زیادی داشته است. مشخص است که همه اینها هماهنگشده است.»
جمهوری اسلامی به دلیل تحریمها معاملات کلان خود، به خصوص معاملات نفتی را با طلا انجام میدهد. بر این اساس، این نظریه میتواند قابل اعتنا باشد.
پیشگیری در آستانه تشکیل کابینه
انتشار خبر کشته شدن اسماعیل هنیه، رهبر پیشین حماس، در روز ۱۰ مرداد، بازارهای مالی ایران را تحت تاثیر قرار داد.
ابعاد این خبر و احتمال حمله نظامی جمهوری اسلامی به اسرائیل به قدری زیاد بود که بورس تهران دامنه نوسان معاملات را محدود کرد.
از ابتدای سال جاری این سومین بار بود که بورس تهران با دستکاری دامنه نوسان، جلوی سقوط بیشتر بورس را گرفت.
اینکه فقط ۴۶۰ هزار میلیارد تومان در طرح قرعهکشی ایرانخودرو بلوکه شده، نشان میدهد چه پول داغ بالقوهای در دست شهروندان ایرانی است.
در شرایطی مانند حمله نظامی جمهوری اسلامی به اسرائیل و تشدید تنشها، حکومت ایران امکان کنترل بازار بورس و دلار را تا حدی در دست دارد، اما سرریز شدن این تقاضا به سوی بازار طلا میتواند خطرناک باشد.
از ابتدای سال جاری سه بار در مقاطع حمله به کنسولگری جمهوری اسلامی در سوریه و سپس عملیات نظامی جمهوری اسلامی علیه اسرائیل، سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی و همراهانش، و در نهایت کشته شدن هنیه، بازار ایران دچار شوک شده است.
شاید دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی به نتیجه رسیده که شوک چهارم، آنهم در آستانه تشکیل دولت جدید که با وعده بهبود اوضاع بر سر کار آمده است، میتواند به مراتب قدرتمندتر باشد.
مشخص نیست در جریان هجوم مردم در روز ۲۸ مرداد ۱۴۰۳، چه میزان طلا به فروش رفته، اما به نظر میرسد در این رویداد، حداقل بخشی از آن پول داغ بالقوه که میتوانست در روز واقعه به بازار سرازیر شود، بهطور کنترلشدهای به طلا تبدیل شده است.
روزنامه اعتماد روز دوشنبه ۲۹ مرداد در گزارشی نوشت دریا دلکش پس از عمل جراحی دندان به هوش نیامد و پس از ترخیص و انتقال به خانه فوت شد.
این گزارش اشاره کرد که با وجود اصرار و درخواستهای مکرر خانواده پیش از جان باختن دخترشان، مسئولان کلینیک و عوامل پزشکی، به مساله به هوش نیامدن او رسیدگی نکردند.
اطلاعاتی که یک منبع مطلع در اختیار ایراناینترنشنال قرار داده است، حاکی از آن است که محل انجام عمل جراحی این کودک، کلینیک «آدینه» بوده که به گفته او، مسئولان آن وابسته به سپاه پاسداران هستند.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، روز دوشنبه از تشکیل پرونده قضایی به منظور «بررسی علت فوت دختر ۱۲ ساله در یک کلینیک دندانپزشکی در تبریز» خبر داد.
بر اساس این گزارش و به گفته محبوب علیلو، دادستان مرکز استان آذربایجان شرقی، شکایت اولیای دم به تازگی در دستگاه قضایی استان ثبت شده است: «بلافاصله پس از ثبت شکایت، دستورات قضایی لازم برای رسیدگی به این پرونده صادر شد.»
به گفته علیلو، پزشکی قانونی استان معاینات و آزمایشات لازم را «برای تشخیص علت تامه فوت» انجام داده و نتایج این آزمایشات به دستگاه قضایی استان گزارش میشود.
به گفته منبع مطلع ایراناینترنشنال، خانواده این دختر تحت فشارند تا پرونده او را در اختیار رسانهها قرار ندهند.
فرد مطلع در این زمینه همچنین گفت عوامل و مسئولان مرکز درمانی آدینه، در حال «دستکاری پرونده و اطلاعات پزشکی» هستند و قصد دارند اعلام کنند این کودک دارای بیماری بوده است تا مرگ او را توجیه کنند.
جراحی بدون ارائه امکانات کافی و رسیدگی
روزنامه اعتماد در گزارش خود نوشت پزشک جراح و پزشک متخصص بیهوشی دریا دلکش پس از انجام جراحی به سرعت محل را ترک کردند و خانواده را با منشی کلینیک تنها گذاشتند.
علی دلکش، پدر دریا، گفته است که عمل جراحی بدون رعایت کامل رویهها و استفاده از امکانات لازم بهداشتی و پزشکی، از جمله لباس مخصوص جراحی انجام شد.
بنا بر این گزارش، پس از اتمام جراحی هیچکدام از عوامل پزشکی و جراحی در محل نماندهاند و منشی نیز از پدر این دختر خواسته است هزینه جراحی را پرداخت کند.
وقتی پدر دریا قصد داشته او را به خانه ببرد، دیده که دخترش خون بالا آورده است.
به گفته علی دلکش، بیهوشی دریا در یک اتاق ساده دندانپزشکی انجام شده.
او گفت که پزشک بیهوشی برای ریکاوری دخترش در محل نماند و کلینیک را ترک کرد.
دلکش افزود: «این در حالی است كه در تمام جراحیها پزشک بیهوشی به خاطر حساسيت ريكاوری، آخرين نفری است كه اتاق عمل را ترک میكند.»
فقدان امکانات و بیتوجهی مسئولان کلینیک آدینه به روند به هوش آمدن بیمار در شرایطی است که در صفحات مجازی این کلینیک برای تبلیغات نوشته شده است: «با انجام ویزیت بیمار توسط متخصصین بیهوشی کار بلد و ممتاز شهر تبریز قبل از بستری (پرهآپ) و مراقبتهای بعد از بیهوشی در ریکاوری (توسط متخصص بیهوشی).»
بیتوجهی پزشکان به مشکل پس از عمل
بر اساس این گزارش، دریا دلکش پس از این که بدون امکانات لازم با صندلی یونیت پزشکی به خودرو و خانه منتقل شده، پس از چند ساعت به هوش نیامده و با مشکل تنفسی مواجه بوده است.
در پاسخ به پیگیریهای خانواده، متخصص بیهوشی به آنها گفته است این شرایط طبیعیست و نگران نباشند.
پدر دریا دلکش درباره مرگ دخترش گفت که چند دقیقه قبل از جان باختن او، پزشک بیهوشی با اورژانس یک بیمارستان خصوصی تماس گرفته و خواسته تا اورژانس به خانه برود؛ در حالی که آن بیمارستان چنین خدماتی ندارد.
او گفت که خودش نیز با اورژانس تبریز تماس گرفته اما وقتی عوامل اورژانس به خانه آمده و عملیات احیا را انجام دادهاند، تاثیری نداشته و دریا فوت کرده است.
دادستان ابراز بیاطلاعی کرد
روزنامه اعتماد در ادامه گزارش خود نوشت که علیلو، دادستان تبریز در پاسخ به پرسش خبرنگار این روزنامه در زمینه این حادثه گفت: «حضور ذهن ندارم و نمیتوانم در اين مورد اظهار نظر كنم.»
به رغم نقص و عدم رسیدگی به موقع پزشکی و پاسخگو نبودن مسئولان و عوامل پزشکی کلینیک آدینه، اکنون خانواده این دختر تحت فشار هستند تا اطلاعات بیشتری درباره او و شیوه جان باختنش فاش نشود.
فشار امنیتی به خانواده قربانیان از سوی عوامل امنیتی جمهوری اسلامی در بسیاری از پروندهها سابقه دارد.