وزارت خارجه اوکراین در حساب کاربری خود در ایکس اعلام کرد روسیه از زمان حمله به این کشور، بیش از هشت هزار و ۶۰ پهپاد شاهد ساخت ایران را به خاک اوکراین پرتاب کرده است و همکاری جمهوری اسلامی با روسیه در این جنگ منجر به از دست رفتن جانها و خانههای بسیاری شده است.
کییف نخستینبار در پاییز ۲۰۲۲جمهوری اسلامی را متهم کرد پهپادهای انتحاری شاهد را به روسیه داده که از آن در جنگ علیه اوکراین استفاده میشود.
بعدتر شواهد میدانی و گزارشهای اطلاعاتی از این جنگ نشان داد که نیروهای روسی به طور گسترده از این پهپادها برای حملات دوربرد منظم علیه اهداف نظامی و غیرنظامی اوکراینی استفاده کردهاند.
روزنامه والاستریت ژورنال، اردیبهشت سال جاری گزارش داد مسکو به طور فعال پهپادهای شاهد را با استفاده از فنآوری ایرانی در کارخانهای در جمهوری تاتارستان تولید میکند.
وزارت خارجه اوکراین در پست خود در ایکس نوشته است جمعه ۲۳ شهریور، دومین سالگرد سرنگونی اولین پهپاد ایرانی است که روسیه در جنگ علیه اوکراین به کار گرفته است.
پشتیانی نظامی تهران از مسکو در جریان جنگ اوکراین، بیش از همه و تا پیش از ارسال موشکهای بالستیک در هفته اخیر، بیشتر شامل تامین پهپادهای تهاجمی و انتحاری بوده است.
این پهپادها که محمولههای کوچکتری از مواد انفجاری یا سلاحهای تهاجمی را حمل میکنند هستند، به دلیل سرعت بسیار کمتری هم که نسبت به موشکهای بالستیک دارند، راحتتر ساقط میشوند.
گسترش همکاری نظامی تهران مسکو از پهپاد به موشک بالستیک
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، سهشنبه ۲۰ شهریور اعلام کرد روسیه موشکهای بالستیک از ایران دریافت کرده و احتمالا در هفتههای آینده از آن استفاده خواهد کرد.
متحدان غربی اوکراین گفتهاند تامین موشکهای بالستیک برای روسیه از سوی جمهوری اسلامی، تشدید جنگ را در پی خواهد داشت.
ودانت پاتل، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هم ۱۷ شهریور با اشاره به گزارشها مبنیبر ارسال موشکهای بالستیک ایران به روسیه گفت که ایالات متحده بهصراحت گفته است که این اقدام میتواند «پیامدهای بسیار جدی» برای جمهوری اسلامی داشته باشد.
کییف هم هشدار داده که اگر روسیه از این موشکها برای حمله به اوکراین استفاده کند، ممکن است روابط دیپلماتیک خود را با تهران قطع کند.
پیشتر در ۱۶ شهریور روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای اروپایی و آمریکایی گزارش داد با وجود هشدارهای غرب، جمهوری اسلامی محمولهای از موشکهای بالستیک کوتاهبرد را در اختیار روسیه قرار داده است.
به گفته مقامهای غربی، این محموله شامل بیش از ۲۰۰ موشک بالستیک است.
روزنامه آلمانی مِرکور هم هشتم خرداد سال جاری گزارش داد روسیه برای اولین بار در جریان جنگ اوکراین، از بمبهای هدایتشونده مدرن ساخت ایران با نام قائم-۵استفاده کرده است.
موشکهای بالستیک فتح ۳۶۰
وزارت دفاع بریتانیا روز جمعه، ۲۳ شهریور، در آخرین گزارش اطلاعاتی خود درباره مناقشه اوکراین اعلام کرد موشکهای بالستیکی که جمهوی اسلامی اخیرا در اختیار روسیه قرار داده، از نوع فتح ۳۶۰ هستند.
بر اساس این گزارش، موشک فتح۳۶۰ که چهار سال پیش از آن رونمایی شد، میتواند کلاهکی به وزن ۱۵۰ کیلوگرم را تا بُرد ۱۲۰ کیلومتر حمل کند.
وزارت دفاع بریتانیا افزود ضریب خطای ادعایی این نوع موشک کمتر از ۳۰ متر اعلام شده است و میتوان آن را بر روی انواع مختلفی از پرتابگرهای متحرک جادهای مستقر کرد.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در مهر ۱۴۰۱ در توصیف موشکهای نقطهزن و سوخت جامد فتح۳۶۰ نوشت: «این موشکها مجهز به کلاهکهای سنگرشکناند و اخیرا به سامانه هدایت ترکیبی و اپتیکی مجهز شدهاند و میتوانند در محیط جنگ الکترونیک مقاومت زیادی داشته باشند و بدون اخلال اهداف را منهدم کنند.»
تکذیب و تائیدهای تهران
جمهوری اسلامی ارسال موشکهای بالستیک به روسیه را رد کرده و کرملین هم گزارشهای مربوط به دریافت این موشکها را بیاساس خواند.
با این وجود، ۱۷ شهریور، کمتر از ۲۴ ساعت پس از آنکه دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد ارسال تجهیزات نظامی به روسیه را قویا تکذیب کرد، احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، خبر ارسال موشکهای ساخت ایران به روسیه را مورد تایید قرار داد.
او ضمن تایید کمک نظامی تهران به مسکو در جریان جنگ اوکراین گفت: «ما برای تامین نیاز خود، از جمله در واردات سویا و گندم باید تهاتر کنیم. یک بخش از تهاتر شامل ارسال موشک و بخش دیگر، ارسال پهپادهای نظامی به روسیه است.»
اردستانی در پاسخ به این پرسش که ارسال موشکهای بالستیک به روسیه میتواند به اعمال تحریمهای بیشتر و حتی فعال شدن مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی منجر شود، افزود: «دیگر بالاتر از سیاهی رنگی نیست. ما به حزبالله، حماس و حشد شعبی موشک میدهیم، چرا به روسیه ندهیم.»
تهران و مسکو از زمان حمله روسیه به اوکراین در ۵ اسفند ۱۴۰۰ به یکدیگر نزدیکتر شدهاند و کرملین اعلام کرده که دو کشور در تمامی زمینهها در حال توسعه روابط هستند.
محمد باقری، رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در شهریور سال گذشته بر تقویت روابط نظامی میان تهران و مسکو تاکید کرد.
این گزارش با استناد به دو منبع در یک آژانس اطلاعاتی در اروپا و همچنین اسنادی که به رویت رویترز رسیده، تهیه شده است.
نام این آژانس به دلیل حساسیت موضوع در گزارش رویترز ذکر نشده است.
بر اساس مدارک و مستندات موجود، روسیه از ژوییه ۲۰۲۳ تا ژوییه ۲۰۲۴، بیش از دو هزار و ۵۰۰ پهپاد گارپیا تولید کرده است.
به گفته رویترز، این نوع پهپاد «کامیکازه» یا انتحاری برای حمله به اهداف نظامی و غیرنظامی در اوکراین مورد استفاده قرار گرفته و به زیرساختهای حیاتی این کشور آسیب رسانده است.
حملات روسیه به اوکراین با استفاده از پهپاد گارپیا همچنین منجر به وارد آمدن تلفات نظامی و غیرنظامی در این کشور شده است.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین روز پنجم اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از زمان آغاز مناقشه کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
این برای اولین بار است که گزارشی در خصوص تولید پهپادی در روسیه با استفاده از فنآوری چینی منتشر میشود.
ساموئل بِندِت، عضو اندیشکده «امنیت جدید آمریکا»، در مصاحبه با رویترز گفت تولید گارپیا میتواند نشاندهنده کاهش وابستگی روسیه به جمهوری اسلامی در ارتباط با پهپادهای دوربرد باشد.
او افزود تایید همکاری مسکو و پکن در طراحی گارپیا بدان معناست که روسیه میتواند بر تولید داخلی و همچنین بر متحد خود، چین، برای توسعه برنامه پهپادیاش تکیه کند.
جمهوری اسلامی که از متحدان اصلی مسکو به شمار میرود، پیشتر پهپادهای انتحاری شاهد ۱۳۱ و شاهد ۱۳۶ را به روسیه ارسال کرده بود تا در جریان عملیات نظامی در اوکراین مورد استفاده قرار گیرند.
شبکه اسکاینیوز دیماه ۱۴۰۲ گزارش داد حکومت ایران یک پهپاد تهاجمی جدید به نام شاهد ۱۰۷ طراحی کرده که قرار است در جنگ روسیه علیه اوکراین بهکار گرفته شود.
وزارت امور خارجه اوکراین روز ۲۳ شهریور اعلام کرد روسیه از آغاز مناقشه کنونی، با هشت هزار و ۶۰ پهپاد شاهد، خاک اوکراین را هدف قرار داده است.
رویترز با استناد به بیانیه یک آژانس اطلاعاتی در اروپا نوشت گارپیا «شباهت زیادی به شاهد دارد» اما از چند ویژگی متمایز نیز برخوردار است، از جمله یک باله منحصر بهفرد و موتورهای Limbach L-550 E .
در ابتدا یک شرکت آلمانی طراحی و تولید این نوع موتور را به انجام رساند اما اکنون یک شرکت چینی آن را تولید میکند.
ینس استولتنبرگ، دبیرکل سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) هفته گذشته چین را به حمایت از روسیه در جنگ اوکراین متهم کرد و افزود کمکهای پکن به مسکو موجب تداوم این مناقشه شده است.
وزارت امور خارجه چین در پاسخ به پرسش رویترز در خصوص تولید پهپاد گارپیا با استفاده از فنآوری چینی اعلام کرد پکن صادرات اقلامی با کاربردهای بالقوه نظامی، نظیر پهپادها را بهطور سختگیرانه کنترل میکند.
این وزارتخانه افزود: «در ارتباط با بحران اوکراین، چین همواره به پیشبرد مذاکرات صلح و حل و فصل سیاسی موضوع متعهد بوده است.»
وزارت امور خارجه چین در عین حال تاکید کرد هیچ محدودیت بینالمللی درباره روابط تجاری پکن و مسکو وجود ندارد.
پیش از این نیز خبر تحویل موشکهای بالستیک ساخت ایران به روسیه، انتقادات گسترده متحدان اوکراین را برانگیخته بود.
روزنامه وال استریت ژورنال روز ۱۶ شهریور گزارش داد با وجود هشدارهای غرب، جمهوری اسلامی محمولهای از موشکهای بالستیک کوتاهبرد را در اختیار روسیه قرار داده است.
وزارت دفاع بریتانیا روز ۲۳ شهریور اعلام کرد موشکهای ارسالی ایران به روسیه از نوع فتح۳۶۰ هستند.
لوکاشنکو روز جمعه، ۲۳ شهریور، در دیدار با علیاکبر احمدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در مینسک گفت: «بلاروس همیشه شریک قابل اعتمادی برای ایران بوده است.»
او همچنین به فشارهای بینالمللی علیه دو کشور پرداخت و افزود ایران و بلاروس «مسافران یک قایق» هستند و هیچ پشیمانی از این بابت ندارند.
جمهوری اسلامی و بلاروس دو متحد اصلی روسیه در نبرد با اوکراین بودهاند و به همین دلیل، هدف تحریمهای غرب قرار گرفتهاند.
اظهارات لوکاشنکو در حالی مطرح میشوند که پس از انتشار خبر کمک موشکی تهران به مسکو، جمهوری اسلامی با انتقادات گسترده داخلی و بینالمللی مواجه شده است.
روزنامه وال استریت ژورنال روز ۱۶ شهریور به نقل از مقامهای اروپایی و آمریکایی گزارش داد با وجود هشدارهای غرب، جمهوری اسلامی محمولهای از موشکهای بالستیک کوتاهبرد را در اختیار روسیه قرار داده است.
به گفته مقامهای غربی، این محموله شامل بیش از ۲۰۰ موشک بالستیک کوتاهبرد است.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز ۲۳ شهریور در واکنش به همکاری موشکی تهران و مسکو گفت اتحادیه اروپا در حال بررسی تحریمهایی علیه بخش هوانوردی ایران است.
لوکاشنکو در دیدار با دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، رسانهها را به «افترازنی» علیه تهران و میسنک متهم کرد و در عین حال گفت بلاروس و ایران «میتوانند در برابر تحریمها و دیگر فشارها مقاومت کنند».
لوکاشنکو همچنین خواستار اقدامات مشترک مینسک و تهران در خصوص مسائل خاورمیانه و اروپا شد و افزود: «ما در حال حرکت به سوی جهانی چندقطبی هستیم.»
احمدیان هم در دیدار با رییسجمهوری بلاروس، ضمن تکرار مواضع پیشین مقامهای جمهوری اسلامی، از شکلگیری «نظم جدید جهانی» در شرق، آسیا و آفریقا خبر داد و گفت: «آمریکا به عنوان سردمدار نظم قدیمی در سطح راهبردی به شدت ضعیف شده است.»
لوکاشنکو که از سوی منتقدانش بهعنوان «آخرین دیکتاتور اروپا» شناخته میشود، از سال ۱۹۹۴ قدرت را در بلاروس در دست دارد.
او بارها به نقض گسترده حقوق بشر و سرکوب بیرحمانه مخالفان خود متهم شده است.
لوکاشنکو در اسفند ۱۴۰۱ با سفر به ایران، به دیدار علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی رفت.
خامنهای در این دیدار گفت: «کشورهایی که مورد تحریم آمریکا قرار گرفتهاند، باید با همکاری یکدیگر و با تشکیل یک مجموعه مشترک، حربه تحریم را از بین ببرند.»
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی پیشتر و در روز ۲۲ شهریور با سفر به روسیه با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری این کشور دیدار و گفتوگو کرد.
به گزارش رسانههای دولتی روسیه، پوتین در این دیدار، رهبر جمهوری اسلامی را به دلیل تقویت روابط مسکو و تهران مورد تحسین قرار داد.
وال استریت ژورنال روز ۱۶ شهریور نوشت روابط نظامی تهران و مسکو عمدتا تحت نظارت خامنهای و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارد.