تحلیلگر ارشد در ایراناینترنشنال
مراد ویسی در برنامه روزانهاش خبرهای مهمی را که در لا به لای اخیار دیده همراه با نکات تحلیلی آنها گردآوری می کند تا اگر از نگاه او؛ کسی فرصت پیگیری اخبار در ۲۴ ساعت گذشته را نداشته باشد با دیدن این برنامهِ؛ مهمترین اخبار روز و نکات مهم آن را از دست ندهد.
این متن خلاصه مطالب مطرح شده در برنامه سیاست با مراد ویسی است که روزهای شنبه تا چهارشنبه اینجا به اشتراک گذاشته خواهد شد.
نشانههای زنده بودن اعتراضات و شکنندگی سرکوب در ایران
در روزها و ساعات گذشته، حکومت جمهوری اسلامی تمام تلاش خود را به کار گرفت تا از برگزاری مراسم سالگرد کشته شدن مهسا (ژینا) امینی در سقز و سایر شهرها جلوگیری کند. نیروهای یگان ویژه به منطقه اعزام شدند و خانواده مهسا امینی تحت تهدید قرار گرفتند که در صورت خروج از منزل بازداشت خواهند شد. همچنین مغازهداران تهدید شدند تا از اعتصاب خودداری کنند و برای جلوگیری از دسترسی مردم به قبرستان آیچی، مانند سال گذشته آب سد چراغویس سقز باز شد.
با این سرکوبها ممکن است حکومت ادعا کند که اجازه نداده مراسم سالگرد مهسا برگزار شود و حتی طرفداران آن نیز ممکن است بگویند امسال اعتراضی صورت نگرفته است. برخی از توجیهگران حکومت نیز که خود را تحلیلگر مینامند، ممکن است چنین ادعا کنند. اما آیا واقعا در جامعه ما، دو سال پس از خیزش مهسا، اعتراضی وجود ندارد و حکومت توانسته این اعتراضات را سرکوب کند؟ نشانه های موجود در جامعه چنین چیزی را نشان نمیدهد.
حداکثر کاری که حکومت انجام داده است، تلاش برای جلوگیری از بروز این اعتراضات در کف خیابانها بوده، نه از بین بردن آنها. برخی نشانههای زنده بودن اعتراضات و شکنندگی سرکوب در جامعه ایران را می توان اینگونه برشمرد.
۱- نگرانی مداوم حکومت از مناسبتهای اعتراضی
۲- نیاز حکومت به استفاده مستمر از یگان ویژه
۳- نیاز حکومت به سانسور مداوم رسانهها
۴- نیاز حکومت به سرکوب و آزار مستمر خانوادههای دادخواه
۵- اعتراضات مداوم ایرانیان خارج از کشور و ناتوانی حکومت در برگزاری تجمعات مشابه.
۶- نیاز حکومت به ادامه فیلترینگ شبکههای اجتماعی و محدودیت اینترنت
۷- ناتوانی حکومت در مهار اعتراضات صنفی اقشار مختلف
۸- بازداشت مداوم فعالان مدنی و سیاسی و صنفی
۹- جلوگیری همیشگی حکومت از حق برگزاری تظاهرات مسالمت آمیز
۱۰- تداوم اعدامهای سیاسی
۱۱- بیاعتمادی گسترده مردم به روایتهای حکومتی
۱۲- ناتوانی حکومت از مهار اعتصابات در مناطق کردنشین
۱۳- بروز تحریم گسترده انتخابات به عنوان کنش مداوم مردم در کنار اعتراضات خیابانی
۱۴- مقاومت زنان در برابر حجاب اجباری و نیاز حکومت به اعمال خشونت برای تحمیل آن
۱۵-پیوستن سلبریتیهای بیشتری به مردم معترض به رغم مجازات های سنگین صنفی حکومت علیه آنها
اداره کشور به روش کمیته امداد
بر اساس گزارش دیوان محاسبات، ۸۱ میلیون نفر از جمعیت کشور در سال گذشته یارانه دریافت کردهاند. این آمار توسط دیوان محاسبات که زیر نظر مجلس شورای اسلامی فعالیت میکند اعلام شده است. هدف حکومت از انتشار این اطلاعات، نشان دادن توجه خود به مردم و تاکید بر فشار اقتصادی سنگینی است که بر دوش دولت قرار دارد. به نظر میرسد حکومت با این اقدام تلاش دارد تا توقعات مردم را کاهش دهد، چرا که پرداخت یارانه به این تعداد از افراد، بار مالی سنگینی برای دولت محسوب میشود.
اما نکته مهم در این گزارش این است که کشور به شیوهای مشابه با کمیته امداد اداره میشود. اینکه ۸۱ میلیون نفر از جمعیت ۸۶ میلیونی کشور یارانهبگیر هستند، نشاندهنده آن است که اکثریت مردم برای گذران زندگی خود نیازمند کمک دولتی هستند و بدون آن قادر به تامین نیازهای خود نخواهند بود. از این منظر، وضعیت فعلی نشاندهنده ناکارآمدی نظام اقتصادی کشور است. وظیفه اصلی حکومتها در سراسر جهان ایجاد زیرساختها و فرصتهایی است که مردم از طریق فعالیتهای اقتصادی خودکفا شوند و کشور به پیشرفت برسد. در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، دولتها قوانین و زیرساختهای لازم را فراهم میکنند تا بخش خصوصی بتواند تولید ثروت کند و از گردش این ثروت، اقتصاد رشد یابد و رفاه در جامعه ایجاد شود اما در جمهوری اسلامی، آمارهای اعلامشده نشان میدهد که اکثریت مردم نیازمند یارانه هستند که این امر ناشی از سیاستهای نادرست حکومت است که فقر را در جامعه گسترش داده است. در کشورهایی با اقتصاد سالم، ارائه یارانه یک استثنا است، در حالی که در جمهوری اسلامی به یک قاعده تبدیل شده است.
در خبر دیگری که وضعیت فقر در جمهوری اسلامی را نشان میدهد، برخی کارشناسان اقتصادی به سخنان احمد میدری، وزیر کار، مبنی بر اینکه ۳۰ درصد مردم زیر خط فقر هستند، اعتراض کردهاند و گفتهاند طبق آمارهای مرکز پژوهشهای مجلس این رقم حدود ۶۰ درصد است. این بدان معناست که ۶۰ درصد مردم درآمد کافی برای تامین نیازهای اولیه خود مانند خوراک، پوشاک و مسکن ندارند. این آمارها با مشاهدات روزمره نیز همخوانی دارد؛ بسیاری از مردم در تأمین نیازهای اساسی خود ناتوان هستند و با مشکلات مالی شدید دست و پنجه نرم میکنند.
مثالی از فروپاشی زیرساختهای کشور
به عنوان مثالی از فروپاشی زیرساختهای کشور، اخیرا گزارش شده که در تهران، پایتخت کشور، هیچ ورزشگاه آمادهای برای برگزاری مسابقات فوتبال در سطح آسیایی وجود ندارد. از یک طرف، ورزشگاه آزادی آماده نیست و تیمهای پرسپولیس و استقلال نمیتوانند از آن استفاده کنند، و از طرف دیگر، ورزشگاهی کوچک در قلعه حسنخان (که اکنون شهر قدس نامیده میشود) با چمن نامناسب و بدون پارکینگ به عنوان جایگزین معرفی شده است.
علاوه بر این، در همین ورزشگاه مشکلات اتصالی و آتش سوزی ناشی از فرسوده بودن شبکه برقی رخ داده و دو نفر از مسئولان آن دچار برقگرفتگی شدهاند. در حالی که مقامها به جای پذیرش مسئولیت، تلاش میکنند این حوادث را توجیه کنند و حتی یکی از مسئولین گفته که فردی که دچار حادثه شده، کارمند رسمی مجموعه نبوده است؛ این وضعیت، نشانهای از فروپاشی زیرساختهای کشور است. اگر به دیگر زیرساختها نیز نگاه کنیم، میبینیم که بسیاری از هواپیماهای مسافربری فرسوده و زمینگیر هستند، شبکه برق کشور با فرسودگی مواجه است و نمیتواند به طور کامل برق مورد نیاز کشور را تامین کند و حتی اعلام شده که ۳۰ درصد از آب لولهکشی کشور به دلیل زیرساختهای فرسوده هدر میرود و جادههای کشور نیز اغلب استانداردهای لازم را ندارند.
در نهایت، باید به این نکته اشاره کرد که ظاهرا اولویت اصلی مسئولان کشور نه رسیدگی به مشکلات داخلی و بازسازی زیرساختهای فرسوده، بلکه کمک به گروههایی همچون حماس، جهاد اسلامی و حزبالله است.
دور زدن قانون برای بازگشت ظریف
محمدجواد ظریف، پس از استعفای خود، مجددا به عنوان معاون راهبردی پزشکیان بازگشته است. دلیل استعفای ظریف، تابعیت آمریکایی فرزندانش بود که طبق قانون انتصابات مشاغل حساس، افرادی که در این مناصب قرار میگیرند نباید فرزندانی با تابعیت خارجی داشته باشند. ظریف با اشاره به رایزنیهایی که انجام شده، بازگشته و این به معنای نادیده گرفتن قانون است.
این موارد نشان میدهد که در نظام جمهوری اسلامی، قوانین فقط زمانی اجرا میشوند که به نفع مقامها باشند و در صورت لزوم، قوانین نادیده گرفته یا تغییر میکنند. در چنین نظامهایی، قانون معیار سنجش درست و نادرست نیست؛ بلکه تصمیمات مصلحتی و دستورات رهبری اهمیت بیشتری دارند.
به طور کلی، توجه به این نکته ضروری است که اهمیت قانون در یک حکومت دموکراتیک با حکومتی دیکتاتوری، تفاوت اساسی دارد.
ویدیوی کامل برنامه سیاست با مراد ویسی را میتوانید اینجا ببینید.
به گزارش گاردین، ترکی الفیصل، مقام ارشد اطلاعاتی و دیپلمات پیشین عربستان سعودی، در سخنرانی اخیر خود در اندیشکده «چتم هاوس» در لندن، ناخشنودی ریاض را از تداوم پشتیبانی حکومت ایران از حوثیها ابراز کرد.
او بر لزوم اقدام جامعه بینالمللی برای قطع کمکهای جمهوری اسلامی به گروه نیابتی خود در یمن تاکید کرد و گفت حملات محدود و «نقطهای» ایالات متحده و بریتانیا به مواضع حوثیها، برای متوقف کردن جریان تسلیحات به سوی این گروه «ناکافی» بوده است.
تام شارپ، یکی از فرماندهان سابق نیروی دریایی بریتانیا، روز ۲۴ شهریور در مصاحبه با ایراناینترنشنال هشدار داد جمهوری اسلامی بهواسطه حوثیهای تحت حمایت خود در یمن، در حال پیروزی بر آمریکا در دریای سرخ است.
او افزود اقدامات ایالات متحده و متحدانش در دریای سرخ، حوثیها را از ادامه حملات خود منصرف نکرده و این گروه مسلح در مسیر رسیدن به «همه اهداف» خود در منطقه است.
ترکی الفیصل در ادامه سخنرانیاش در لندن، با اشاره به حمایت تسلیحاتی تهران از حوثیها گفت افزایش فشارها بر حکومت ایران «تاثیر مثبتی» بر کاهش توان موشکی و پهپادی حوثیهای یمن خواهد داشت.
او افزود: «حوثیها اکنون جهان را در ورودی بابالمندب به دریای سرخ گروگان گرفتهاند.»
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز ۱۰ آبان ۱۴۰۲ بر ضرورت توقف صدور نفت و ارزاق به اسرائیل تاکید کرد و از دولتهای اسلامی خواست با اسرائیل همکاری اقتصادی نکنند.
در پی اظهارات خامنهای و شدت گرفتن مناقشه حماس و اسرائیل، حوثیها حملات خود را به کشتیهای بینالمللی در دریای سرخ، تنگه بابالمندب و خلیج عدن آغاز کردند و امنیت دریانوردی را در منطقه در طول ماههای گذشته به خطر انداختند.
دامنه این حملات حتی به اقیانوس هند نیز کشیده شده است.
ترکی الفیصل همچنین گفت جمهوری اسلامی به تعهدات خود در چارچوب توافق دیپلماتیک دو سال گذشته با عربستان سعودی پایبند نبوده و همچنان به دخالت در امور سایر کشورهای منطقه، از جمله یمن، لبنان، سوریه و عراق ادامه داده است.
او اضافه کرد ریاض «انتظار داشت که ایران نهتنها به ما بلکه به دیگران نیز نشان دهد که میتواند عاملی مثبت در تامین ثبات و رفع اختلافات، نه فقط با عربستان سعودی بلکه با بقیه کشورها باشد».
تهران و ریاض اسفند ۱۴۰۱ برای از سرگیری روابط دیپلماتیک به توافق رسیدند. این توافق با میانجیگری چین و در جریان سفر علی شمخانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، به پکن به دست آمد.
روزنامه گاردین در ادامه گزارش خود با اشاره به تداوم تهدیدات حوثیها نوشت حمله اخیر این گروه به اسرائیل میتواند تنشها را در خاورمیانه بیش از پیش افزایش دهد.
حوثیها روز یکشنبه ۲۵ شهریور اسرائیل را با یک موشک هدف قرار دادند. این پرتابه در منطقهای خالی از سکنه در مرکز این کشور فرود آمد.
حوثیها گفتند در این حمله از موشک «هایپرسونیک» استفاده شده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پی این حمله هشدار داد حوثیها بهای سنگینی برای اقدامات خود خواهند پرداخت.
به گفته گاردین، حوثیها ممکن است در حمله به اسرائیل از یکی از انواع موشک میانبُرد قدر۱۱۰ ساخت ایران بهره برده باشند.
کاتز روز یکشنبه ۲۵ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت اسرائیل خود را به «گسترش دایره صلح با سایر کشورهای منطقه متعهد میداند».
او پیمان ابراهیم را توافقنامهای «تاریخی» خواند و افزود این پیمان تغییرات مثبتی را در خاورمیانه از نظر سیاسی، امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و آموزشی به وجود آورد.
اسرائیل در سالهای اخیر توانسته است به دنبال نگرانیهای فزاینده کشورهای عربی منطقه در مورد سیاستهای خصمانه حکومت ایران، روابط خود را با تعدادی از این کشورها عادیسازی کند.
اسرائیل ابتدا در سپتامبر ۲۰۲۰ در چارچوب پیمان ابراهیم با دو کشور امارات متحده عربی و بحرین روابط سیاسی و دیپلماتیک برقرار کرد و سپس در اکتبر همان سال با مراکش و در دسامبر ۲۰۲۲ با سودان پیمان عادیسازی روابط به امضا رساند.
وزیر امور خارجه اسرائیل در ادامه پیام خود، پیمان ابراهیم را نشاندهنده «سرنوشت مشترک» کشورهای خاورمیانه دانست و تاکید کرد داشتن «چشمانداز مشترک و همکاری» برای رقم زدن آیندهای بهتر در منطقه ضروری است.
کاتز گفت عادیسازی روابط اسرائیل با برخی کشورهای منطقه، صلح را در خاورمیانه به یک «واقعیت» تبدیل کرد.
او افزود اسرائیل به همکاری با شرکای منطقهای خود با هدف «تحقق ارزشهای پیمان ابراهیم» ادامه خواهد داد.
پیشتر و در روز سوم مرداد، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سخنرانی خود در کنگره آمریکا، خواستار تشکیل یک ائتلاف امنیتی برای مقابله با تهدیدات جمهوری اسلامی شد.
نتانیاهو اعلام کرد این اتحاد جدید میتواند «پیمان ابراهیم» را توسعه دهد و «ائتلاف ابراهیم» نام بگیرد.
او افزود: «تمام کشورهایی که با اسرائیل در صلح هستند و تمام کشورهایی که به دنبال صلح با اسرائیل هستند، باید به این اتحاد دعوت شوند.»
جمهوری اسلامی همواره از مخالفان سرسخت عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه بوده است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، روز ۱۱ مهر ۱۴۰۲ عادیسازی روابط اسرائیل و کشورهای منطقه را به «شرطبندی روی اسب بازنده» تشبیه کرد و آن را قماری «محکوم به باخت» خواند.
جیدی ونس، گزینه دونالد ترامپ برای سمت معاونت اول ریاستجمهوری آمریکا، روز ۲۶ تیر از ابتکار ترامپ برای برقراری روابط دیپلماتیک میان اسرائیل و کشورهای منطقه تمجید کرد و گفت چنین اقدامی تضعیف جمهوری اسلامی را در پی خواهد داشت.
او اضافه کرد: «اگر میخواهید ایران را کنترل کنید، راهش این است که پول نفت آن را بگیرید ... اما [همزمان] شما باید اسرائیل و کشورهای عرب سُنی را قادر سازید تا با یکدیگر همکاری کنند.»