در ادامه سیاستهای مهاجرستیزانه جمهوری اسلامی، وزیر کشور دولت مسعود پزشکیان درباره موضوع ساماندهی اتباع خارجی گفت این طرح مراحل مختلفی دارد که بخشی از آن کنترل مرزهاست. به گفته اسکندر مومنی، روند انسداد مرزها در شرق کشور شدت گرفته است.
مومنی ابراز امیدواری کرد که این طرح در بازه زمانی مناسبی به اتمام برسد.
او روز ۱۸ آبان در جریان سفری به شهر اراک، مرکز استان مرکزی، گفت در طرح ساماندهی اتباع، اولویت اول «طرد اتباع غیرمجاز» است.
وزیر کشور دولت پزشکیان با بیان این که در زمینه مهاجران هیچ کمک بین المللیای به ایران نمیشود و «کمکها در حد صفر است»، گفت: «چند میلیون اتباع خارجی از همه بخشهای یارانهای استفاده میکنند و به همین علت، طرد اتباع غیرمجاز در اولویت اول اجرای طرح است.»
اظهارات این مقام جمهوری اسلامی در حالی است که پزشکیان، روز ۲۳ شهریور در سفر به عراق، با اشاره به سفر بدون ویزا در کشورهای حوزه شینگن گفته بود چرا مسلمانان نمیتوانند از افغانستان و پاکستان با قطار به کربلا و مکه سفر کنند؟
او پیش از آن هم از کشورهای اسلامی خواسته بود مثل اتحادیه اروپا، مرزهای خود را بردارند.
پیش و پس از این اظهارات پزشکیان، جمهوری اسلامی کشیدن دیوار در مرزهای خود با افغانستان و پاکستان را به شکلی جدیتر پی گرفته است.
۲۲ مرداد ماه، احمدعلی گودرزی، فرمانده مرزبانی فراجا اعلام کرد سیاست جمهوری اسلامی این است که «اتباع غیرمجاز» باید تا پایان سال ۱۴۰۳ کشور را ترک کنند.
گودرزی دو روز پس از آن، از آغاز طرح جدید انسداد مرزها از نیمه دوم امسال خبر داد.
برخی ناظران این طرح را در ادامه سیاستهای مهاجرستیزانه جمهوری اسلامی، بهویژه علیه شهروندان اهل افغانستان میدانند.
به گزارش افغانستاناینترنشنال، تعداد قابل ملاحظهای از افغانها پس از به قدرت رسیدن دوباره طالبان در افغانستان، به ایران مهاجرت کردند.
تعداد زیادی از این مهاجران، زنان و دخترانی هستند که از حق آموزش و کار در افغانستان محروم ماندهاند.
بخشی دیگر از مهاجران، نظامیان و کارمندان حکومت پیشین هستند که از ترس انتقامجویی طالبان به ایران فرار کردهاند.
شماری از مهاجران نیز به دنبال بحران اقتصادی و بیکاری گسترده در افغانستان تحت کنترل طالبان، برای کار کردن راهی ایران شدهاند.
در ماههای اخیر فشار نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی و شماری از شهروندان ایران بر مهاجران اهل افغانستان افزایش یافته و موارد قابل توجهی از حملات به مهاجران، گزارش شده است.
محمد رییسزاده، رییس کل سازمان نظام پزشکی با بیان این که ایران در زمینه پزشک متخصص در برخی رشتهها با کمبود روبهرو شده است، گفت ۴۰ درصد پزشکان عمومی در کشور به کاری غیر از طبابت مشغولند. او اضافه کرد که صندلیهای دستیاری برخی از رشتهها از جمله بیهوشی در کشور خالی ماندهاند.
رییسزاده با بیان این که پزشکان جوان تمایلی به ادامه تحصیل در رشتههای تخصصی ندارند، گفت: «مسئولان در دولتهای قبل به جای پرداختن به دلایل این بیرغبتی و تلاش برای رفع این معضلات، به افزایش ظرفیت رشتههای پزشکی روی آوردند که اقدامی کاملا اشتباه بود.»
رییس کل سازمان نظام پزشکی با ابراز تاسف از «رشد بسیار ناچیز تعرفههای پزشکی در دورههای گذشته»، اضافه کرد: «میزان افزایش تعرفه پزشکی طی سالهای اخیر یکسوم حقوق کارمندی و یک چهارم دستمزد کارگری بوده است.»
او از این موضوع به عنوان یکی از دلایلی نام برد که پزشکان بر اساس آن رغبتی به ورود به رشتههای تخصصی ندارند و گفت صندلیهای دستیاری برخی رشتهها مثل بیهوشی خالی مانده و باعث شده وضعیت رشته بیهوشی از مرز بحران بگذرد.
پیش از این و در روز ۱۱ آبان، ابوالحسن مصطفوی، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی، با اشاره به بحران مهاجرت پزشکان از ایران هشدار داد کشور از کمبود ۱۲ هزار پزشک رنج میبرد.
او اضافه کرد که به دلیل معضل کمبود پزشک، بسیاری از درمانگاهها در شهرستانها پس از ۴۰ سال فعالیت تعطیل شدهاند.
رییس کل سازمان نظام پزشکی نیز در بخشی از صحبتهای روز ۱۷ آبان خود به پدیده مهاجرت در گروههای پزشکی اشاره و اعلام کرد که از ۳۸۵ ظرفیت رزیدنتی، زیر ۱۰۰ نفر پر شده و امسال تنها ۷۰ نفر فارغالتحصیل شدهاند.
رییسزاده از خروج ۸۵۰ عضو هیات علمی علوم پزشکی در سال گذشته خبر داد و افزود: «این مساله در کنار خالی ماندن صندلیهای رزیدنتی بیانگر آن است که نظرات کارشناسی وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی و انجمنهای پزشکی از سوی سیاستگذاران شنیده نمیشود.»
مهاجرت پزشکان و دیگر اعضای کادر درمان در سالهای اخیر به نگرانیها در خصوص آینده نظام بهداشت و درمان در ایران دامن زده است.
روزنامه هممیهن مهر ماه سال گذشته در گزارشی به موج جدید مهاجرت پزشکان از ایران پرداخت و نوشت بعد از هشدارهای پیاپی درباره ترک کشور از سوی پرستاران، ماماها، داروسازان و پزشکان متخصص، مهاجرتها به استادان دانشگاه و مدیران این حوزه در سطوح مختلف رسیده است.
روزنامه اعتماد در بهمن ۱۴۰۲ نوشت تعداد درخواستها در میان پزشکان برای صدور «گواهی صلاحیت پزشکی» در پنج سال گذشته، حدود ۲۰۰ درصد افزایش یافته است.
ارائه گواهی صلاحیت پزشکی (CGS) شرط اشتغال پزشکان مهاجر در بسیاری از کشورها به شمار میرود. این مدرک صلاحیت علمی و حرفهای پزشکان را تایید میکند.
فروردین ماه سال جاری فاطمه موسوی ویایه، جامعهشناس و پژوهشگر مسائل اجتماعی، از رشد ۱۴۰ درصدی آمار مهاجرت جوانان متخصص در یک سال اخیر خبر داد.
موسوی هشدار داد بسیاری به دلیل ناامیدی از «تغییر و اصلاح» در کشور به «استراتژی خروج» متوسل میشوند: «آنها که مهاجرت میکنند، از تغییر شرایط جامعه ناامید شدهاند و به همین دلیل کشور را ترک میکنند.»
با وجود هشدارها درباره افزایش آمار مهاجرت پزشکان از ایران در سالهای گذشته، رییس کل نظام پزشکی ایران، اردیبهشت امسال گزارشها درباره مهاجرت پزشکان و کمبود کادر درمان را «فضاسازی رسانهای علیه جامعه پزشکی» خواند و گفت این حوزه هم «نفوذی» دارد.
رمضان شریف، سخنگوی وقت سپاه پاسداران نیز پیش از این مهاجرت پزشکان از ایران را «دستاویزهای دشمن برای عملیات روانی» علیه جمهوری اسلامی خواند و گفت: «آنها دهها هزار پزشک را که در اوج تحریمها و از زمان جنگ تا دوران کرونا و دیگر عرصهها تا امروز مشغول نقشآفرینی بوده و هستند، نادیده میگیرند.»
گزارشهای منتشر شده حکایت از آن دارد که برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در دور اول ریاست جمهوری ترامپ، رهبری تیم انتقالی ترامپ را در وزارت امور خارجه آمریکا برعهده گرفته است.
برایان هوک از معماران اصلی سیاست فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی بود و رویکردی سرسختانه و قاطع در قبال حکومت ایران داشت.
اگر انتصاب هوک درست باشد، نباید تردید کرد که مساله جمهوری اسلامی یکی از محورهای اصلی و مجادله برانگیز در فرآیند انتقال قدرت از دموکراتها به جمهوریخواهان خواهد بود و نفس رهبری برایان هوک به آن ابعادی شخصی هم میبخشد.
دولت آمریکا اعلام کرده که جمهوری اسلامی در پی کشتن برایان هوک است و به همین دلیل، هزینه سنگینی را برای محافظت از او میپردازد.
برایان هوک، روز پنجشنبه ۱۷ آبان، بهصراحت هرچه تمام، تایید کرد که دولت جدید ترامپ همان سیاست قبلی، یعنی فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی را ادامه خواهد داد. نیازی به گفتن نیست که با توجه به وضعیت منطقه پس از حمله حماس به اسرائیل، محتملترین رویکرد پیگیری قاطعانهتر و سریعتر این سیاست خواهد بود.
او گفت: «ترامپ هیچ علاقه ای به تغییر حکومت در ایران ندارد. آینده ایران باید به دست مردم ایران تعیین شود… ترامپ در ریاض گفت که حکومت ایران را از نظر دیپلماتیک منزوی و از نظر اقتصادی تضعیف خواهد کرد.»
جو بایدن اما سیاستی متفاوت با ترامپ در پیش گرفت. وارد مذاکره با جمهوری اسلامی شد و کوشید برجام را احیا کند اگرچه موفق نشد. بهرغم تداوم تحریمها در اجرای آنها سختگیری نکرد و صادرات نفت ایران در چهار سال ریاست جمهوری او افزایش یافت و تهران از جمله به همین دلیل توانست منابع مالی نیروهای نیابتی خود را تامین کند.
در دوران بایدن، رابرت مالی با خصوصیات و رویکردی کاملا متفاوت، بهعنوان نماینده ویژه آمریکا در امور ایران مسئولیتی را برعهده گرفت که در دوران ترامپ برایان هوک برعهده داشت.
اما مساله فقط به داشتن دو سیاست و رویکرد متفاوت محدود نماند. در مقابل، رابرت مالی طبق بعضی گزارش ها به ظن عدم رعایت اصول ایمنی در نگهداری اسناد طبقه بندی شده به مرخصی اجباری بدون حقوق فرستاده شد. دولت بایدن تا کنون در برابر فشار جمهوریخواهان برای افشای جزییات پرونده رابرت مالی و رابطه او و حلقه ایرانیان پیرامونش با جمهوری اسلامی مقاومت کرده است.
دولت بایدن از جانب نمایندگان جمهوری خواه کنگره متهم به پنهان کاری درباره پرونده مالی و دلالی اخراج اوست و تغییر دولت، احتمالا روند اطلاع رسانی درباره این پرونده را سریعتر و شفافتر خواهد کرد.
فراتر از آن، آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه و جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی جو بایدن، معماران اصلی سیاستی بودهاند که منتقدان آن را مماشات با جمهوری اسلامی میدانند. به همین دلیل است که با رفتن و یا اخراج رابرت مالی از وزارت امور خارجه نیز، این رویکرد تغییر معناداری نکرد.
همین رویکرد، در چهار سال گذشته یکی از اصلیترین صحنههای رویارویی جمهوریخواهان با دولت بایدن بود. این تقابل بهویژه پس از آغاز جنگ غزه و تظاهرات طرفداران فلسطین در آمریکا، پررنگتر از هر زمان دیگر شد.
پرونده رابرت مالی، تنها پرونده مورد اختلاف جمهوریخواهان با دموکراتها نیست، اما به شکلی نمادین میتواند این تقابل گسترده را در دو فرد حقیقی، برایان هوک و رابرت مالی، با سیاستها و سرنوشتهای کاملا متضاد، فشرده سازد و بازگوید.
همین یک پرونده و انبوهی از دشمنیهای قبلی جمهوری اسلامی، از تلاش برای ترور شخص دونالد ترامپ گرفته تا هک کارزار او و تلاش برای تاثیرگذاری در انتخابات علیه ترامپ تا خصومتهای قدیمیتر و عمیقتر مثل جنگ با اسرائیل و حمله به نیروهای آمریکایی و بیثباتسازی منطقه و همکاری با روسیه کافی است که روشن کند مساله جمهوری اسلامی برای دولت جدید آمریکا، مانند دولتهای قبلی، مسالهای فراتر و پیچیدهتر از عملکرد و موضعگیریهای کنونی و یا آتی جمهوری اسلامی در چند ماه آینده است.
جمهوری اسلامی که نیروهای نیابتیاش ضرباتی بیسابقه خوردهاند و قدرت بازدارندگی خود را تضعیف شده میبیند، ممکن است تا زمان تحلیف دونالد ترامپ یا حتی پس از آن خویشتنداری کند و با کاستن از اقدامات تهاجمی، در پی خریدن زمان و بازسازی خود نیروهای نیابتیاش بپردازد.
اما مشکل جمهوری اسلامی، به اندازه کافی برای ترامپ عمده هست که سیاست سختگیرانه خود علیه حکومت ایران را از سر بگیرد، بهویژه که اصرار و فشار اسرائیل و گروههای حامی اسرائیل نیز او را به چنین کاری تشویق خواهد کرد.
حساب ایکس فارسی وزارت امور خارجه آمریکا در پستی نوشت به ایراناینترنشنال، بیبیسی فارسی و رسانههای دیگر در تبعید که اخبار ایران را پوشش میدهند، «به خاطر روزنامهنگاری شجاعانه و نامزدی شایسته» آنها برای جایزه سالانه آزادی مطبوعات سازمان گزارشگران بدون مرز تبریک میگوید.
وزارت خارجه آمریکا افزود این کشور کنار تمامی خبرنگاران که متعهد به افشای حقیقت حتی در صورت تهدید و ارعاب هستند، ایستاده است.
در این پست آمده: «ما این سازمانهای خبری و روزنامهنگاران آنها را به خاطر شجاعت و مقاومتشان تحسین مینماییم. تلاش آنها بر اهمیت حیاتی مطبوعات آزاد و حمایت تزلزلناپذیر ما از آزادی مطبوعات در سراسر جهان تأکید میکند.»
پیشتر و در روز چهارشنبه ۱۶ آبان، گزارشگران بدون مرز نیز اعلام کرد که ایراناینترنشنال به همراه بی بی سی فارسی و دیگر رسانههای در تبعید که اخبار ایران را پوشش می دهند، در فهرست نهایی جایزه سالانه آزادی مطبوعات برای شجاعت قرار گرفتهاند.
این نهاد مدافع رسانه های جهانی ۲۵ روزنامهنگار و تیمهای روزنامهنگاران، عکاسان و رسانهها را برای دریافت جوایز در پنج دسته - شجاعت، تاثیر، استقلال، عکاسی و تحقیقات آفریقایی نامزد کرده است.
به گفته گزارشگران بدون مرز،«از سپتامبر ۲۰۲۲، روزنامهنگاران ایرانی در تبعید با فشار و حملات بیسابقهای از سوی دولت ایران مواجه شدهاند. ایراناینترنشنال و بیبیسی فارسی بهعنوان دشمن شناخته شدهاند و بهطور علن از سوی حکومت ایران تهدید شدهاند.»
در بیانیه گزارشگران بدون مرز گفته شده است: «روزنامهنگاران این رسانهها تهدید به مرگ شدهاند و در ماه مارس، پوریا زراعتی، مجری ایراناینترنشنال در خارج از خانهاش در لندن مورد اصابت چاقو قرار گرفت.»
در این بیانیه افزوده شده است: «این روزنامهنگاران نه تنها در معرض سطوح نگرانکنندهای از سوء استفادههای آنلاین – از جمله تجاوز تصویری و تهدید به مرگ، هک کردن و کارزارهای بدنام کردن – قرار میگیرند، بلکه خانوادههای آنها در ایران نیز اغلب از سوی مقامات هدف قرار میگیرند و مجازات میشوند.»
مراسم اهدای جوایز گزارشگران بدون مرز روز ۱۳ آذر (سوم دسامبر ) در واشینگت، پایتخت آمریکا، برگزار خواهد شد.
برخی رسانهها گزارش دادهاند که برایان هوک، نماینده آمریکا در امور ایران در دولت پیشین دونالد ترامپ، نقشی قابل توجه در روند تشکیل کابینه آتی رییسجمهوری منتخب ایالات متحده ایفا خواهد کرد. ناظران معتقدند این موضوع میتواند بیانگر رویکرد سختگیرانه ترامپ در قبال تهران باشد.
شبکه سیانان به نقل از سه منبع آگاه خبر داد انتظار میرود هوک رهبری تیم انتقالی ترامپ را در وزارت امور خارجه آمریکا بر عهده بگیرد.
پایگاه خبری پولیتیکو نوشت هوک با تکیه بر تجربیات خود در دولت اول ترامپ، «نظارت بر برنامههای وزارت امور خارجه» را در دولت آتی او نیز عهدهدار خواهد بود.
روزنامه گاردین هم گزارش داد مسئولیت دیپلماتهای آمریکایی در دوران انتقال قدرت، به هوک که به رویکرد سختگیرانهاش در قبال جمهوری اسلامی شهرت دارد، محول شده است.
او میکوشید حتی پس از خروج ترامپ از برجام، راهی برای حل برنامه هستهای جمهوری اسلامی بیابد اما در نهایت در سال ۲۰۲۰ از سمت خود بهعنوان نماینده آمریکا در امور ایران کنارهگیری کرد، رویدادی که میتوان آن را شکست تلاشهای دیپلماتیک برای رسیدن به توافق با تهران برشمرد.
ترامپ در دوران پیشین حضور خود در کاخ سفید بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، سیاست فشار حداکثری را در برابر جمهوری اسلامی در پیش گرفت و از توافق بر سر برنامه هستهای حکومت ایران، موسوم به برجام، خارج شد.
این سیاست با کاهش قابل توجه صادرات نفتی جمهوری اسلامی همراه بود و اقتصاد ایران را به شدت تحت تاثیر قرار داد.
در آن مقطع زمانی، ترامپ میکوشید تهران را تحت فشار به تسلیم وادارد و در همین راستا، هوک نقشی محوری در اعمال تحریمها علیه حکومت ایران داشت؛ این امر باعث شد بسیاری او را مسئول فروپاشی اقتصاد ایران و بحران مالی جمهوری اسلامی قلمداد کنند.
هوک پس از کنارهگیری از مقام خود، در مصاحبه با روزنامه نیویورک تایمز گفت: «گاهی مقصد مهم است و گاهی مسیر. در مورد استراتژی ما در قبال ایران، هر دو مهم هستند. ما خواهان یک توافق جدید با رژیم [ایران] هستیم. اما در همین حین، فشار ما فروپاشی مالی آنها را در پی داشته است.»
او همچنین رویکرد دولت ترامپ در برابر جمهوری اسلامی را یک «موفقیت» ارزیابی کرد و افزود: «تقریبا با هر معیاری، رژیم و نیروهای تروریستی وابسته به آن ضعیفتر از سه سال و نیم گذشته هستند. با توافق یا بدون توافق، ما [در برابر ایران] بسیار موفق بودهایم.»
اما در مقطع کنونی که شبهنظامیان تحت حمایت تهران در سراسر منطقه به فناوریهای پیشرفته مجهز شدهاند، نیروهای آمریکایی را تهدید میکنند، با اسرائیل در نبرد هستند و کشتیرانی بینالمللی را هدف قرار میدهند، موفقیت مد نظر هوک چندان آشکار به نظر نمیرسد.
تاکنون بسیاری از بازگشت ترامپ به کاخ سفید ابراز خرسندی کردهاند، اما مقامهای حکومت ایران در واکنش به پیروزی نامزد جمهوریخواهان در انتخابات، رویکردی محتاطانه را در پیش گرفتهاند، زیرا میدانند روی کار آمدن دولتی با مواضع سختگیرانه در واشینگتن، عواقبی گسترده برای تهران به همراه خواهد داشت.
جاناتان شانزر، معاون ارشد تحقیقات در بنیاد دفاع از دموکراسیها، تاکید کرد قدرت گرفتن مجدد ترامپ در عرصه سیاسی ایالات متحده تنها حامل یک پیام برای حکومت ایران خواهد بود: «فشار حداکثری.»
علاوه بر اعمال تحریمهای سنگین و خروج از برجام، ترامپ در اقدامی جسورانه، فرمان هدف قرار دادن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، را صادر کرد، کسی که مسئول کشتن تعدادی از نیروهای آمریکایی بود و در حملات زیادی در سراسر جهان دست داشت.
سلیمانی در دیماه ۱۳۹۸ در حمله پهپادی آمریکا به فرودگاه بغداد جان خود را از دست داد و از آن زمان تاکنون، مقامهای جمهوری اسلامی بارها بهصورت علنی از قصد خود برای هدف قرار دادن ترامپ و سایر مقامهای دولت پیشین ایالات متحده به دلیل دست داشتن در کشته شدن سلیمانی خبر دادهاند.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری در سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، در مصاحبه با ایراناینترنشنال به حضور هوک در تیم انتقالی ترامپ پرداخت و بر اهمیت «نیروی انسانی» در تعیین سیاستهای دولت آتی آمریکا تاکید کرد.
او گفت نقشآفرینی هوک در این برهه نشان میدهد «دولت آتی ترامپ سیاست کنونی ایالات متحده در قبال ایران را بازنگری و رویکرد فشار حداکثری را که بسیار موفق بود، احیا خواهد کرد».
پیشینه هوک باعث شده بسیاری از تحلیلگران مسائل ایران، مانند برادسکی، بازگشت او را به عرصه سیاست خارجی آمریکا مثبت ارزیابی کنند.
این در حالی است که وزارت امور خارجه ایالات متحده همچنان برای کنترل بحران ناشی از اخراج رابرت مالی، نماینده آمریکا در امور ایران در دولت بایدن، میکوشد.
مجوز امنیتی مالی در آوریل ۲۰۲۳ به حالت تعلیق درآمد و او به مرخصی بدون حقوق فرستاده شد. پیشتر و در روز ۲۱ اردیبهشت، پولیتیکو خبر داد بازرسان افبیآی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا مالی در زمینه اطلاعات محرمانهای که در اختیار او بوده، مرتکب جرمی شده است یا نه.
برادسکی در ادامه مصاحبه خود با ایراناینترنشنال گفت: «برایان هوک زمانی که نماینده ویژه آمریکا در امور ایران بود، تیمی خلاق و قوی را رهبری میکرد و از اینکه میبینم او در فرآیند انتقال قدرت [در آمریکا] نقش خواهد داشت، خرسندم.»
پولیتیکو نوشت علاوه بر هوک، دیگر چهرههای «تندرو» نیز در کنار ترامپ حضور خواهند داشت، از جمله مارک پائولِتا که قرار است رهبری برنامههای انتقالی وزارت دادگستری را بر عهده بگیرد و رابرت لایتیزر که برای رهبری تیم اقتصادی ترامپ معرفی شده است.
خامنهای در اولین سخنرانی خود پس از انتخابات آمریکا درباره ترامپ چیزی نگفت. پزشکیان هم یک روز پس از پیروزی ترامپ، بدون اشاره به نتیجه، گفت انتخابات آمریکا برای «ما» تفاوتی نخواهد داشت. اما برخی مقامها، مطبوعات و چهرهها واکنشهای مشخصتری داشتند.
شامگاه چهارشنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۳، در ساعتهایی که با اعلام تدریجی نتایج انتخابات آمریکا بازگشت دونالد ترامپ قطعی شده بود، مسعود پزشکیان در ایران با اعضای ستاد مسئولان «ستاد امید» دیدار داشت. او بدون اشاره مستقیم به پیروز انتخابات آمریکا گفت برای «ما» هرگز تفاوتی نخواهد داشت که چه کسی در انتخابات آمریکا پیروز شده، چرا که کشور و نظام ما به قدرت درونی خود با ملتی با عزت و عظمت متکی است.
پزشکیان ادامه داد: «ما در توسعه روابط خود با دیگر کشورها به هیچ عنوان نگاه بسته و محدودی نخواهیم داشت.»
رئیس دولت چهاردهم با اشاره به اینکه اولویت خود را توسعه روابط با کشورهای اسلامی و همسایه قرار دادهایم، تاکید کرد: «عمیقا معتقد به ایجاد وحدت و انسجام میان کشورهای اسلامی هستیم و باور داریم اگر همه کشورهای جهان اسلام با یکدیگر برادر و متحد بودند، رژیم صهیونیستی جرات نداشت اینگونه مردم فلسطین و لبنان مظلوم را به خاک و خون بکشد.»
به جز پزشکیان، تا کنون مقام رده بالایی در جمهوری اسلامی حتی به صورت غیر مستقیم هم واکنشی به پیروزی ترامپ نداشته است.
سخنگوی دولت و سخنگوی وزارت امورخارجه، بلندپایهترین مقامات دولتی هستند که تا اینجای کار به بازگشت ترامپ واکنشی محتاطانه و کلیشهای نشان دادند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت گفته جمهوری اسلامی «آبدیده» شده و بازگشت ترامپ برای جمهوری اسلامی چندان تفاوتی ندارد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه هم با اشاره به اینکه انتخاب رییس جمهور در آمریکا به عهده مردم آن کشور است تاکید کرد جمهوری اسلامی از رویکرد دولتهای گذشته آمریکا «تجربه تلخی» دارد. او در عین حال تاکید کرد انتخابات اخیر آمریکا فرصتی برای بازبینی و بازنگری در رویکردهای «ناصواب» گذشته است.
احمد نادری، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، در واکنش به پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا از هشتگ «حاج قاسم» برای اشاره به هدف قرار گرفتن سلیمانی استفاده کرد و نوشت: «ما با ترامپ پدرکشتگی داریم.»
چهرههای سیاسی
علی عبدالعلی زاده، رئیس ستاد انتخاباتی و از دوستان نزدیک پزشکیان پیش از اعلام نتیجه، گفته بود ترامپ تاجر است و اتفاقا چون تاجر است، ما هم خوب زبان تجارت را میفهمیم.
عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی دولت حسن روحانی و از چهرههای جریان اصلاحطلب، با اشاره به فرصتهایی که با پیروزی ترامپ در اختیار جمهوری اسلامی قرار گرفته است گفت جمهوری اسلامی باید در دوره ترامپ روابط خود با اروپا و چین را تقویت کند. او همچنین پیشنهاد داده است جمهوری اسلامی با دور شدن ترامپ از اروپا، به سمت تغییر موضع در رابطه با جنگ اوکراین پیش برود.
احمد زیدآبادی، زندانی سیاسی سابق و از چهرههای جریان اصلاحطلب، در مطلب کوتاهی با عنوان «گندش بزنند» که پس روشن شدن نتیجه انتخابات در کانال تلگرامیاش منتشر کرد نوشت به دوره چهارسال ریاست جمهوری اول ترامپ اشاره و او را سیاستمداری غیرقابل پیشبینی توصیف کرد. زیدآبادی در بخشی از یادداشت خود نوشت: « اگر (ترامپ) در منطقه ما خرابکاری کرد، چگونه باید در برابر او موضع بگیریم؟! به هر حال توان ما محدود و قدرت دستگاه تحت کنترل و رهبری او غولآساست!»
صادق زیباکلام، دیگر چهره اصلاحطلب که به تازگی از زندان مرخصی گرفته است، در پستی که در حساب شبکه ایکس خود منتشر کرده، با اشاره به استقبال برخی چهرههای اپوزیسیون از پیروزی ترامپ به طعنه نوشته است: «ببینیم ترامپ نژادپرست، ضد زن، ضدسیاهپوستان، ضد مهاجران و آمریکایلاتین تبارها، ضدفلسطینیها و ضد مسلمانان برای پیشبرد دموکراسی و بهبود حقوق بشر در ایران -آنگونه که اپوزیسیون تصور میکند- چه خواهد کرد!»
دنیای اقتصاد: هرکار میکنید مثل سال ۱۳۹۷ نباشید
روزنامه دنیای اقتصاد، نزدیک به جریان کارگزاران سازندگی و اصلاحطلبان در سرمقالهای با اشاره به تجربیات اقتصادی سالهای ۱۳۹۷ به بعد که ترامپ از برجام خارج خارج شد، توصیه کرده دولتمردان از تجربیات آن دوره درس بگیرند و آن را تکرار نکنند. این مطلب تاکید کرده است: «نه اقتصاد ایران ظرفیت تکرار دارد و نه رایدهندگان به دولت.»
این روزنامه در مطلبی دیگر با اشاره به وضعیت بازارها پس از اعلام پیروزی ترامپ نوشته است شوک اقتصادی این خبر به بازارهای ایران، کنترل شده بود. دنیای اقتصاد از قول کارشناسان با اشاره به دور قبلی ریاست جمهوری ترامپ نوشته است: «وضعیت اقتصاد ایران مقاومتر از دورههای قبلی بوده و وضعیت ذخایر ارز و طلا نیز در شرایط نسبتا مناسب است.»
کنایه هممیهن به سخنگوی دولت
روزنامه هممیهن، ارگان حزب کارگزاران سازندگی، با اشاره به سخنان مهاجرانی، سخنگوی دولت، آن را کلیشهای توصیف کرده است. این روزنامه رخدادهای دور قبل ریاست جمهوری ترامپ، از جمله خروج از برجام و هدف قرار دادن قاسم سلیمانی را یادآوری، اما تاکید کرده است: «برای سیاستمداران، مرغ سیاست یک پا ندارد. سیاست باید منعطف باشد. اگر متصلب باشد، احتمال شکست آن بیشتر میشود؛ چون طرف مقابل دست سیاستمدار متصلب را پیشاپیش خوانده است.»
این روزنامه در همین حال تاکید کرده است نباید بازگشت ترامپ به کاخ سفید طوری در داخل توصیف شود که «بیش از حد متعارف» تحت تاثیر تغییرات سیاسی در سایر کشورها قرار گیرد. هممیهن هشدار داده است«چنین وضعی تا حدی موجب بیثباتی و وابستگی سیاستهای کشور میشود؛ واقعیتی که در سیاست خارجی ایران کمابیش دیده میشود.»
روزنامه خامنهای: ترامپ تفاوتی با دموکراتها ندارد
روزنامه کیهان، وابسته به رهبر جمهوری اسلامی که مشهور به انعکاس غیرمستقیم نظرات علی خامنهای است در مطلبی با عنوان «آمریکا شیطان بزرگ است فرقی نمیکند چه کسی رئیسجمهور باشد» با اشاره به دوره چهار ساله ریاست جمهوری جو بایدن نوشته است دوران او تفاوتی با دوران ریاست جمهوری اول ترامپ نداشته است.
این روزنامه با نگاهی تاریخی به روسای جمهوری دموکرات و جمهوریخواه آمریکا یادآوری کرده است فرمان اجرائی ۱۲۱۷ برای مقابله با تهدید ایران که پایه بسیاری از تحریمهای آینده آمریکا علیه ایران بوده، همچنین عملیات نظامی طبس، در زمان دموکراتها رخ داده است.
این روزنامه در ادامه با اشاره به تحریمها در دوره اوباما به تصویب برجام در دوره او اشاره کرده و اصلاحطلبان هوادار دولتهای دموکرات در آمریکا را «سادهلوح» توصیف کرده است. این روزنامه با «عشق یکطرفه» خواندن رابطه اصلاحطلبان و دموکراتها در آمریکا نتیجهگیری کرده است تفاوت چندانی بین رئیس جمهور جمهوریخواه و دموکرات برای جمهوری اسلامی وجود ندارد.
روزنامه سپاه: بازگشت به صحنه جرم
روزنامه جوان،ارگان مطبوعاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در شماره امروز ۱۷ آبان خود پیروزی ترامپ را با عنوان «بازگشت به صحنه جرم» پوشش داده است. این روزنامه با اشاره به پروندههای قضایی ترامپ پس از اتمام دوره اول ریاست جمهوریاش، هدف قرار گرفتن قاسم سلیمانی به فرمان ترامپ را یادآوری کرده است.
جوان نوشته «ترامپ در حوزه خارجی سابقهای پرچالش دارد که از خروج از پیمانهای بینالمللی شروع شده و تا ترور سردار سلیمانی فرمانده سپاه قدس تداوم داشته، چیزی که باعث شده ایران برای او اعلام جرم کند.»
این روزنامه در ادامه به تشریح روابط ترامپ با اروپا و آسیا پرداخته و با اشاره به عدم صدور پیام تبریک توسط رهبران روسیه و چین، نقل قولی از دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین را منتشر کرده که گفته بود: «مسکو ترامپ را بر اساس اقداماتش قضاوت خواهد کرد.»
مدیرعامل پیشین ایرنا: رهبر و سپاه از ترامپ هراس بیشتری دارند
اگرچه مقامات رسمی و مطبوعات نزدیک به حاکمیت در تلاشند نتیجه انتخابات آمریکا را کم اهمیت جلوه بدهد، اما عبدالله ناصری، استاد تاریخ و مدیرعامل پیشین خبرگزاری دولت (ایرنا) نوشت بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید «حتما پای سپاه و ولیفقیه را در منطقه کوتاهتر میکند.» او افزود: «به احتمال زیاد حمله نابخردانه وعده صادق ۳ منتفی است، چون بیتردید رهبر و سپاه از ترامپ هراس بیشتری دارند.»