نشست سالانه کنفرانس جهانی تغییرات اقلیمی (COP29) در حالی روز دوشنبه در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان آغاز شد که غیبت برخی از رهبران جهان و نگرانیها از تاثیر سیاستهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری منتخب آمریکا بر تعهدات اقلیمی، فضای مذاکرات را تحت تاثیر قرار داده است.
به گزارش رویترز، موضوع اصلی این نشست، تعیین منابع مالی سالانه تا سقف یک تریلیون دلار برای حمایت از کشورهای در حال توسعه در مقابله با تغییرات اقلیمی است.
این پیشنهاد جایگزین هدف ۱۰۰ میلیارد دلاری پیشین شده و به عنوان یکی از مطالبات اصلی کشورهای در حال توسعه مطرح است.
سایمون استیل، رییس اقلیم سازمان ملل متحد، در این اجلاس اعلام کرد: «نباید فکر کرد که تامین مالی برای مقابله با تغییرات اقلیم یک کمک خیریه است. تعیین یک هدف بلند پروازانه در این زمینه به سود همه کشورها، از جمله بزرگترین و ثروتمندترین کشورها، است.»
با این حال، دستیابی به این هدف مالی در رقابت با نگرانیهای اقتصادی، جنگهای جاری در اوکراین و غزه، و بازگشت ترامپ به کاخ سفید قرار گرفته است.
ترامپ که به عنوان یک انکار کننده تغییرات اقلیمی شناخته میشود، وعده داده که ایالات متحده را دوباره از توافق اقلیمی پاریس خارج خواهد کرد.
غیبت برخی رهبران برجسته از جمله جو بایدن و شی جینپینگ رییسجمهورهای آمریکا و چین و اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا نیز بر فضای این نشست سایه انداخته است.
بر اساس برخی گزارشهای منتشر شده در رسانههای ایران، به دلیل حضور اسرائیل در این اجلاس، سفر برنامهریزی شده مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم جمهوری اسلامی به باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، برای شرکت در کنفرانس سازمان ملل متحد در زمینه تغییرات اقلیمی (کاپ ۲۹)، لغو شده و او عازم این نشست نشده است.
درخواست چین
درخواست چین برای بحث درباره تعرفههای تجاری از دیگر مواردی است که در نخستین روز این نشست مطرح شد.
چین و گروه کشورهای «بِیْسیک» (برزیل، هند، آفریقای جنوبی) از این نشست خواستهاند تا تعرفههای مرزی کربنی اروپا که قرار است در سال ۲۰۲۶ اعمال شود، مورد بررسی قرار گیرد.
چین نگران است که وعده ترامپ برای اعمال تعرفههای سنگین بر واردات، تاثیرات منفی بر تجارت جهانی داشته باشد. این درخواست چین نشاندهنده نفوذ این کشور در سایه انتخاب ترامپ است.
علیرغم نگرانیها از رویکرد ترامپ، دولت فعلی بایدن به حمایت از اقدامات اقلیمی متعهد مانده است و توافقی بیسابقه برای تضمین بخشی از وامهای بانک توسعه آسیا در راستای اهداف اقلیمی امضا کرده است.
آبوهوای شدید و عدم آمادگی جهانی
سال جاری به عنوان گرمترین سال ثبتشده تاکنون، جهان را با حوادث آبوهوایی شدیدی مواجه کرده است؛ از سیل در آفریقا و اسپانیا گرفته تا خشکسالی در آمریکا و مکزیک. این حوادث بار دیگر لزوم اقدام جدی در مقابله با تغییرات اقلیمی را به نمایش گذاشتهاند.
کاوه گیلانپور، معاون استراتژیهای بینالمللی مرکز راهحلهای اقلیمی و انرژی، هشدار داد که اگر کشورهای جهان اقدامات خود را افزایش ندهند، پیامدهای تغییرات اقلیمی برای همه کشورها، از جمله آمریکا، شدیدتر و فراگیرتر خواهد شد.
در این میان، برخی از شرکتکنندگان در نشست باکو نگراناند که خروج احتمالی آمریکا از تعهدات اقلیمی، دیگر کشورها را نیز به عقبنشینی از تعهدات خود وادار کند.
مارک فانهوکلن، سفیر پیشین اقلیم اتحادیه اروپا، اظهار داشت: «آمریکا دومین آلاینده بزرگ جهان و بزرگترین اقتصاد است. اگر آنها هدفی بلندپروازانه تعیین نکنند، چرا ما باید تلاش کنیم؟»
چالشهای اقتصادی و محیطی آذربایجان
جمهوری آذربایجان، به عنوان یکی از کشورهای تولیدکننده نفت و گاز، زیر فشار است تا به تعهدات اقلیمی خود عمل کند و به سمت انرژیهای پاک حرکت کند. علیرغم کاهش سهم درآمدهای نفتی در اقتصاد آذربایجان به ۳۵ درصد در سال گذشته، این کشور همچنان وابسته به صادرات انرژی است و صادرات گاز آن به اروپا در سال جاری به بیش از ۱۲ میلیارد متر مکعب میرسد.
الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان، پیشنهاد کرده است که یک «صندوق اقدام اقلیمی» برای جذب کمکهای داوطلبانه تا سقف یک میلیارد دلار از شرکتهای استخراجی ایجاد شود.
با این حال، علیاف با انتقاداتی در زمینه حقوق بشر و زندانی کردن فعالان سیاسی مواجه است و برخی از کشورهای غربی از سیاستهای او انتقاد کردهاند.
بر اساس دادههای معاملاتی، قیمت بیتکوین در روز دوشنبه ۲۰ آبان به ۸۱ هزار و ۸۹۹ دلار رسید.
با این که ارزش بیتکوین کمی کاهش یافت و به ۸۱ هزار و ۵۷۲ دلار رسید اما بهای آن اکنون نسبت به پایینترین قیمت این رمزارز در سال گذشته، دو برابر شده است.
ارزش بازار بیتکوین در روز یکشنبه ۱/۵۷ تریلیون دلار و تسلطش بر بازار ۵۷/۰۶ درصد بود.
قیمت بیتکوین به دلار آمریکا در هفته اخیر حدود ۱۶ درصد و در یک ماه گذشته بیش از ۳۰ درصد افزایش یافته است.
این افزایش قیمت در پی پیروزی ترامپ است که پیشتر وعده داده بود آمریکا را به پایتخت رمزارز جهان تبدیل و برای این کشور ذخایر استراتژیک بیتکوین ایجاد کند.
روز یکشنبه، شماری از وبسایتهای تخصصی در زمینه رمزارزها پیشبینی کردند روند صعودی قیمت بیتکوین ادامه یافته و ارزش آن در روز ۱۵ نوامبر (۲۵ آبان) به حدود ۸۷ هزار دلار برسد.
این عدد نشاندهنده افزایش حدود ۱۳/۵ درصدی قیمت بیتکوین در پنج روز آینده خواهد بود.
از زمان حضور ترامپ در رقابتهای انتخاباتی ۲۰۲۴ ارزش بیتکوین بارها افزایش یافته و هر بار رکوردهای جدیدی را ثبت کرده است.
قیمت هر بیتکوین روز ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ در آسیا به ۶۵ هزار و ۲۸۵ دلار رسیده بود.
کارشناسان اقتصادی رشد این ارز دیجیتال و دیگر رمزارزها را به سیاستهای ترامپ در حوزههای مالی و مقرراتی نسبت دادهاند.
روز چهارشنبه ۱۶ آبان و با اعلام نتایج انتخابات آمریکا، بیتکوین با عبور از سقف تاریخی پیشین، به رکورد جدید بیش از ۷۶ هزار دلار رسید.
قیمت بیتکوین در این روز با ۹ درصد افزایش به حدود ۷۶ هزار و ۵۲ دلار رسید و رکورد ۷۶ هزار و ۴۹۲ دلار را هم ثبت کرد.
ارزش بازار این رمزارز نیز همان زمان به ۱/۴۹ تریلیون دلار رسید.
رشد قیمت رمزارزهایی چون بیتکوین، نشاندهنده افزایش اعتماد سرمایهگذاران به چشمانداز اقتصادی و سیاستهای ترامپ است.
روز یکشنبه ۲۰ آبان ارز دیجیتال اتریوم نیز با حدود پنج درصد افزایش به سه هزار و ۲۰۰ دلار نزدیک شد و ارزش سولانا نیز ۱/۷۶ درصد افزایش یافت.
روز اعلام رسمی نتایج انتخابات آمریکا اتریوم ۱۱ درصد، سولانا ۱۳ درصد و دوجکوین بیش از ۱۵ درصد افزایش ارزش را تجربه کرده بودند.
ترامپ از اوایل کمپین انتخاباتی خود به عنوان حامی ارزهای دیجیتال معرفی شد و وعدههای جذابی برای این صنعت ارائه کرد.
ایجاد یک شورای مشورتی ارزهای دیجیتال در ۱۰۰ روز اول ریاستجمهوری، تسهیل قوانین داخلی برای استخراج بیتکوین و راهاندازی ذخایر ملی بیتکوین از جمله وعدههای ترامپ بود.
انتخابات آمریکا در حالی برگزار شد که کسری بودجه دولت به ۱/۸ تریلیون دلار رسید و هر دو نامزد وعدههایی برای کاهش مالیات داده بودند.
در چنین شرایط اقتصادیای، بسیاری از سرمایهگذاران به بیتکوین بهعنوان روشی برای حفظ ارزش داراییهای خود نگاه میکنند.
بسیاری از سرمایهگذاران، خرید بیتکوین را مشابه خرید طلا به عنوان راهی برای محافظت از داراییهای خود در برابر سیاستهای مالی ناپایدار میدانند.
انتظار میرود ترامپ با کاهش مقررات و ایجاد فضایی مساعد برای فعالیتهای ارزهای دیجیتال، آمریکا را به «پایتخت کریپتو» تبدیل کند.
در سوی مقابل، هریس تنها توانست ۲۲۶ رای الکترال را به خود اختصاص دهد.
حد نصاب پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده کسب ۲۷۰ رای الکترال از مجموع ۵۳۸ رای است.
آریزونا با ۱۱ رای الکترال آخرین ایالتی بود که نتیجه شمارش آرای انتخابات ریاستجمهوری در آن اعلام شد.
ترامپ در مجموع ۷۴ میلیون و ۵۳۲ هزار و ۶۹۹ رای (۵۰.۵ درصد) را از آن خود کرده و هریس نیز موفق به کسب ۷۰ میلیون و ۸۵۶ هزار و ۱۹۹ رای (۴۸ درصد) شده است.
این بدان معناست که ترامپ در آرای مردمی نیز بیش از سه میلیون و ۶۷۶ هزار رای بیش از هریس به دست آورد.
در انتخابات ۲۰۲۰ جو بایدن موفق شده بود در شش ایالت از هفت ایالت کلیدی پیروز شود و رقابت را تنها در کارولینای شمالی به ترامپ واگذار کرد. بایدن و ترامپ در انتخابات چهار سال گذشته به ترتیب ۳۰۶ و ۲۳۲ رای الکترال به دست آوردند.
ترامپ قرار است روز چهارشنبه ۲۳ آبان با بایدن در کاخ سفید دیدار کند.
بایدن در سخنرانی خود در روز ۱۷ آبان بر لزوم انتقال مسالمتآمیز قدرت تاکید کرد.
او افزود: «دیروز با رییسجمهور منتخب ترامپ صحبت کردم تا پیروزی او را تبریک بگویم. به او اطمینان دادم که تمام دولت خود را موظف میکنم ضمن همکاری با تیمش، انتقالی مسالمتآمیز و منظم را تضمین کنند.»
در صورتی که کنگره ایالات متحده روز ۱۶ دی نتایج انتخابات ریاستجمهوری را مورد تایید قرار دهد، ترامپ و جیدی ونس، معاون او، روز اول بهمن رسما کار خود را در کاخ سفید آغاز خواهند کرد.
در انتخابات کنگره نیز تاکنون جمهوریخواهان پیشتاز رقابتها هستند.
بر اساس آخرین آمار ارائه شده از سوی سیانان، تاکنون جمهوریخواهان در مجلس نمایندگان ۲۱۳ کرسی و دموکراتها ۲۰۵ کرسی کسب کردهاند.
جمهوریخواهان برای پیروزی در این رقابت نزدیک و تنگاتنگ و دستیابی به اکثریت مجلس نمایندگان، تنها به پنج کرسی دیگر نیاز دارند.
جمهوریخواهان پیش از این هم اکثریت مجلس سنا را به دست آورده بودند.