«به دنبال این هستیم که انشاالله ترامپ و پمپئو را بکشیم.» این جمله را امیرعلی حاجیزاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، روز پنج اسفند ۱۴۰۱ در یک برنامه تلویزیونی گفت. حالا بعد از سوءقصد به جان دونالد ترامپ، جمهوری اسلامی عقب نشسته و میگوید هرگز به دنبال ترور او نبوده است.
ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه ۲۷ تیر گفت: «جمهوری اسلامی به دنبال پیگرد قضایی دونالد ترامپ است اما هر گونه مداخله در حمله مسلحانه اخیر علیه ترامپ یا ادعاها در مورد قصد ایران برای چنین اقدامی را قویا رد میکند و چنین ادعاهایی را دارای اهداف و انگیزههای مغرضانه سیاسی میداند.»
آیا جمهوری اسلامی تنها به دنبال پیگرد قضایی ترامپ بوده است؟ کمی به قبل بر گردیم.
ماجرا از ۱۳ دی ۱۳۹۸ شروع شد. بعد از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در عملیات آمریکا در بغداد، مقامهای جمهوری اسلامی وعده انتقام دادند: «انتقام سخت.»
این عبارت در سالهای بعد به یک کلیدواژه تبدیل شد.
۱۸ دی همان سال، سپاه پاسداران در عملیاتی یک پایگاه ایالات متحده واقع در منطقه عینالاسد عراق را هدف قرار داد؛ حملهای بدون تلفات که مشخص شد با هماهنگی آمریکاییها به پایگاه خالی انجام شده است.
از همان زمان مقامهای جمهوری اسلامی همواره وعده انتقام گرفتن از عوامل کشته شدن سلیمانی را در مناسبتهای مختلف دادهاند.
خامنهای: انتقام حتمی است
آذر ماه سال ۱۳۹۹، اواخر دوران ریاست جمهوری ترامپ، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در یک سخنرانی وعده داد که «انتقام از آمر و قاتل قاسم سلیمانی» حتمی است.
پس از این اظهارات، حساب توییتر خامنهای پوستری تهیه و منتشر کرد که در آن ترامپ در زمین گلف، زیر سایه یک پهپاد قرار داشت که اشارهای بود تلویحی به ترور او.
این پست اکنون از حساب ایکس (توییتر سابق) خامنهای پاک شده است.
وبسایت رسمی خامنهای نیز انیمیشنی با همین موضوع تهیه و منتشر کرد که نشان میدهد نیروهایی که لباس سپاه پاسداران به تن دارند، به وسیله یک ربات با اشاره به وعده خامنهای، ترامپ را ترور میکنند.
قاآنی: سبک زندگی سلمان رشدی را یاد بگیرید
اسماعیل قاآنی، جانشین سلیمانی در سپاه قدس، دی ماه سال ۱۳۹۹ و در سالروز مرگ او در مجلس شورای اسلامی سخنرانی کرد.
او در این سخنرانی با تهدید دوباره ترامپ به ترور گفت: «عوامل آمریکایی دخیل در ترور شهید سلیمانی باید سبک زندگی مخفی سلمان رشدی را یاد بگیرند چرا که جمهوری اسلامی انتقام خون به ناحق ریخته شهید سلیمانی را خواهد گرفت.»
سلمان رشدی، نویسنده بریتانیایی است که فتوای ترور او از سوی روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی صادر شده و بنیاد ۱۵ خرداد برای قتل او جایزه تعیین کرده است.
رشدی در سال ۱۴۰۱ هدف حمله قرار گرفت و بینایی یک چشم و کارایی یک دست خود را از دست داد.
نماینده مجلس و جایزه سه میلیون دلاری
احمد حمزهای، نماینده اصلاحطلب مجلس دوازدهم، اول بهمن ۱۳۹۸ از تریبون مجلس شورای اسلامی جایزه سه میلیون دلاری برای قتل ترامپ اعلام کرد. سخنانی که با واکنش رابرت وود، نماینده آمریکا در امور خلع سلاح مواجه شد.
او تعیین جایزه سه میلیون دلاری از سوی نماینده مردم کهنوج در مجلس را «اقدامی مضحک» خواند.
دومین تهدید قاآنی: ترامپ زیر ذرهبین آزادگان عالم است
در سالگرد کشته شدن سلیمانی در سال ۱۴۰۰، فرمانده سپاه قدس دوباره ترامپ را تهدید کرد و این بار گفت: «دشمن فکر کرد با جنایتی که آفرید و پستترین اقدام که انجام داد، کار تمام شده است اما ترامپ و دیگرانی که همراه او بودند، همه آنها برای ما روشن هستند. از [مایک] پمپئو جنایتکار که هیچکس به اندازه شهید سلیمانی او را تحقیر نکرد. از شخص رییسجمهور آمریکا تا همه کسانی که در این جنایت شرکت کردند زیر ذرهبین (نه فقط مسلمانان، بلکه) انسانهای آزاده عالم هستند.»
حاجی زاده: اگر بتوانیم میخواهیم ترامپ را بکشیم
اسفند سال ۱۴۰۱، امیرعلی حاجیزاده، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران، در یک برنامه تلویزیونی مدعی شد: «کشتن اینها (سربازان آمریکایی) هدف ما نبود. ما انشاالله بتوانیم ترامپ، پمپئو، [فرانک] مکنزی و فرماندهان نظامی که این دستور (کشتن قاسم سلیمانی) را دادند بکشیم. اما بالاخره یک کار نظامی کرده بودند و ما هم باید پاسخ نظامی میدادیم.»
امیرعبداللهیان: انتقام خون سلیمانی را وظیفه خود میدانیم
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی که در سقوط هلیکوپتر کشته شده، پنجشنبه شب ۳۰ تیرماه ۱۴۰۱ در یک گفتگوی تلویزیونی با شبکه خبر سیمای جمهوری اسلامی گفت: «موضوع سردار سلیمانی مسالهای نیست که هیچگاه به فراموشی سپرده شود این مساله آنقدر عمق دارد که حتی پوتین در سفر به تهران در دیدار با مقام معظم رهبری و آقای رئیسی به جایگاه و نقش مهم سردار سلیمانی اشاره کرد.»
او افزود: در وزارت خارجه کمیته پیگیری حقوق بینالمللی که وجود داشت را کاملتر کرده و به کار سرعت دادیم و یکی از سفرای کریر که در نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل در ژنو بود به عنوان دستیار و مسئول پرونده حقوقی بینالمللی سردار سلیمانی و همراهانش قرار دادیم و قوه قضاییه جدی کار میکند و امیدوارم اقدامات ما به نقطه مطلوب برسد.»
امیرعبداللهیان گفت: «در این پرونده یکی از اقداماتی که انجام شد آمران و عاملان آن در لیست سیاه تروریستی قرار گرفتند و آنهایی که قرار گرفتند خواب راحت ندارند. از پیامهایی که برایمان از طریق واسطهها از سوی آمریکا آورده شد گفته شد که دو میلیون دلار برای حفاظت پمپئو هزینه میشود که از طریق واسطهها میخواستند این را در بده بستان حل کنند که دست رد به سینه آنها زده شد. در دستگاه دیپلماسی انتقام خون شهید سلیمانی را وظیفه قطعی خود میدانیم.»
او پیشتر نیز به صراحت گفته بود: «آمریکاییها در مذاکرات از ایران خواستند دست از اقدام علیه مقامهای سابق آمریکایی بردارد و ما گفتیم هرگز!»
دیوار حاشا پس از ترور
حالا که به ترامپ سوءقصد شده و او جان سالم بدر برده، مقامات جمهوری اسلامی قصد خود را برای ترور او حاشا میکنند.
همزمان پولیتیکو در گزارشی از شواهدی پرده برداشت که نشان میدهند جمهوری اسلامی احتمالا برای ترور ترامپ در هفتههای آینده تلاش میکند. با این حال وقتی فرید زکریا، روزنامهنگار و تحلیلگر مشهور آمریکایی، از علی باقریکنی، سرپرست وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی درباره نقش احتمالی تهران در این ترور پرسید، او گفت: «جمهوری اسلامی فقط اقدامات قانونی و قضایی را در این زمینه دنبال میکند.»
سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات در گزارش جدیدش پروندههای مطبوعاتی را در فاصله ۱۱ دی ۱۴۰۲ تا ۱۰ تیر ۱۴۰۳ بررسی و ۲۳۶ مورد از برخوردهای قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی با رسانهها، روزنامهنگاران و فعالان رسانهای را ثبت کرده است.
روزنامهنگاران و رسانههای ایرانی در این شش ماه «چهار موج سرکوب» را تجربه کردهاند. سه مورد از این موجها شامل حمله به مراسم سالگرد قاسم سلیمانی در ۱۳ دی سال گذشته، درگیری بیسابقه نظامی بین جمهوری اسلامی و اسرائیل در اواخر فروردین امسال و انتشار گزارش بیبیسی جهانی درباره چگونگی قتل نیکا شاکرمی در یازدهم اردیبهشت امسال بوده است.
به گفته سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات، سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی و مرگ او و همراهانش در روز ۳۰ اردیبهشت امسال، نقطه آغاز وسیعترین سرکوب رسانهها و روزنامهنگاران در سال ۲۰۲۴ بود.
این روند تا ۴۵ روز پس از این رویداد و تا روز برگزاری دور دوم انتخابات ریاستجمهوری در پانزدهم تیر ماه ادامه یافت.
در هفتههای گذشته گزارشهای متعددی از فشارهای امنیتی و قضایی بر شهروندان شادمان از شنیدن خبر مرگ رئیسی و کسانی که به مرگ او و دیگر همراهانش واکنش نشان داده بودند منتشر شد.
همزمان با اعلام خبر مرگ رییس دولت سیزدهم در ایران و در پی شادی مردم در خیابانها و فضای مجازی، مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی، کاربران فضای مجازی و روزنامهنگاران را تهدید کردند که «امنیت روانی جامعه» را مخدوش نکنند.
در بحبوحه تبلیغات انتخاباتی نیز دستکم چهار روزنامهنگار بازداشت و زندانی شدند.
در گزارش سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات آمده است که سال ۲۰۲۴ میلادی در ایران، با تداوم حبس دستکم ۹ روزنامهنگار و فعال رسانهای در زندانها و بازداشتگاههای کشور آغاز شد.
نیلوفر حامدی، الهه محمدی، نسیم سلطانبیگی، ویدا ربانی و سعیده شفیعی در بند زنان زندان اوین، سلطانعلی عابدی و ابوبکر توحیدی در زندان زاهدان، ابراهیم رشیدی در بازداشتگاه اداره اطلاعات اردبیل و کامیار فکور در زندان اوین، این ۹ نفر بودند.
بر اساس این گزارش، طی شش ماه گذشته دستکم ۳۴ روزنامهنگار و فعال رسانهای بازداشت شدند یا احکام حبس صادر شده علیه آنها اجرا شد.
در این مدت قوه قضاییه جمهوری اسلامی ۲۶ روزنامهنگار و فعال رسانهای شامل هفت زن و ۱۹ مرد را مجموعا به ۳۱ سال و شش ماه و دو روز زندان، ۱۰ سال حبس در تبعید، ۹۳ میلیون تومان جزای نقدی، چهار سال تبعید و چهار سال محرومیت از حرفه روزنامهنگاری محکوم کرد.
«نشر اکاذیب با هدف تشویش افکار عمومی» پرتکرارترین اتهام منتسب به روزنامهنگاران در این مدت بود.
بر پایه مستندات این گزارش، نهادهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی در شش ماه دستکم در ۲۲۵ مورد حقوق قانونی روزنامهنگاران تحت پیگرد را نقض کردند. در ۴۴ پرونده دادگاههای مطبوعاتی به شکل غیرعلنی برگزار شد و دستکم ۴۴ روزنامهنگار زندانی یا بازداشت شده، از ملاقات با خانواده خود و ۱۹ نفرشان از داشتن وکیل محروم شدند.
برخی دیگر از موارد نقض حقوق روزنامهنگاران شامل ۳۱ مورد بازداشت خودسرانه بدون رعایت ضوابط قانونی، برگزاری دادگاههای مطبوعاتی بدون حضور هیات منصفه در ۲۲ پرونده و ۱۰ مورد ضبط غیرقانونی لوازم شخصی و حرفهای روزنامهنگاران بدون ارائه حکم قانونی میشود.
این گزارش از هشت مورد «حبس روزنامهنگار در شرایط غیرانسانی بازداشتگاه» و «اعمال شکنجه روانی» علیه شش روزنامهنگار بازداشت شده در شش ماه اخیر خبر داد.
از آغاز سال ۲۰۲۴ میلادی تا اول ژوییه، ۶۱ رسانه در ۶۹ پرونده جداگانه مورد پیگرد قرار گرفتند، علیه ۱۳ روزنامه، پایگاه خبری یا خبرگزاری پرونده قضایی تشکیل شد و نهادهای قضایی و امنیتی در ۲۳ مورد با احضار، تهدید یا «تذکر» به مدیران مسئول، در فعالیت حرفهای رسانهها اختلال ایجاد کردند.
در این مدت ۲۱ رسانه نیز «مجرم شناخته شدند» یا حکمی علیه آنها صادر شد.
پیشتر و در روز ششم فروردین، فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران گزارش سالانه خود را از وضعیت سرکوب و فشار بر روزنامهنگاران ایرانی در سال ۱۴۰۲ منتشر کرد که شامل بازداشت دستکم ۲۷ نفر، احضار ۲۷ تن دیگر و محکومیت ۲۱ روزنامهنگار به مجازاتهایی چون حبس بود.