شورای اقتصاد دولت جمهوری اسلامی در مصوبهای دستور افزایش تعرفههای گاز بخش خانگی و همکاری استانها برای مصرف مازوت در تمامی نیروگاهها و صنایع را صادر کرد. روز ۲۷ آبان یک مقام پیشین نفتی گفت پالایشگاه آبادان گازوئیل زمستانی را در بورس فروخت و باعث کاهش ذخایر شد.
خبرگزاری تسنیم روز یکشنبه ۲۷ آبان نوشت که سازمان برنامه و بودجه مصوبات جلسه ۱۴ آبان شورای اقتصاد را ابلاغ کرده است.
مصوبه شورای اقتصاد برای افزایش سریع تعرفههای گاز خانگی
در بخشی از این مصوبه آمده که وزارت نفت باید در اسرع وقت و با همکاری سازمان برنامه و بودجه، وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت صنعت، معدن و تجارت، تعرفههای جدید گاز بخش خانگی را طوری طراحی و برای تصویب به هیات وزیران ارائه کند که از «آثار بازدارنده مشهود» برخوردار باشد.
روز ۲۲ آبان نیز مصوبه تازه هیات وزیران درباره چگونگی تغییر تعرفههای مصرف گاز در بخش خانگی منتشر شد که نشان میدهد دولت مسعود پزشکیان قصد دارد مشترکان بیشتری را در گروه اشتراکهای پرمصرف قرار دهد و از این طریق، درآمدزایی کند.
بر اساس آن مصوبه، تعرفه گاز بخش مصرفی به صورت پلکانی و با لحاظ پنج درصد از مصرف گاز به قیمت بالاترین تعرفه فروش داخلی، محاسبه و دریافت میشود.
تعرفه گاز بخش تجاری نیز هر شش ماه یک بار معادل ۱۰ درصد میانگین بالاترین تعرفه داخلی شش ماه گذشته، محاسبه و دریافت خواهد شد.
مصوبات افزایش تعرفههای حوزه انرژی در شرایطی است که از روز ۲۰ آبان، دولت قطع برق برنامهریزی شده را با دلیل کمبود ذخایر نیروگاهها برای زمستان، آغاز کرده است.
دستور دولت برای مازوتسوزی در تمام نیروگاهها و صنایع کشور
مسعود پزشکیان در روزهای قبل دستور داده بود مازوتسوزی در سه نیروگاه متوقف و به جای آن خاموشی زمانبندی شده اعمال شود.
با اینحال در بند دیگری از مصوبه جدید شورای اقتصاد به استانداریهای سراسر ایران دستور داده شده است با وزارت نفت برای مصرف نفت کوره یا همان مازوتسوزی در نیروگاهها و صنایع، «همکاری لازم» را انجام دهند.
پیشتر محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی پزشکیان، مردم را مقصر ناترازیها و مازوتسوزی خوانده و گفته بود شهروندان برای کمکردن خاموشیها باید چند درجه هوای خانه را کاهش دهند و گاز و برق کمتری مصرف کنند.
او همچنین بخشی از مشکل را «ارزانی شدید» و یارانه حاملهای انرژی اعلام کرده بود.
شهروندان در ایران که مالک ذخایر غنی گاز در جهان است، از یکسو به دلیل ناتوانی جمهوری اسلامی در تامین گاز نیروگاهها، باید همچون سالهای جنگ جدول خاموشی و آلودگی هوا را تحمل کنند و از طرف دیگر با مصوبات دولت در آستانه فصل سرد، گازبهای بیشتری به دولت بپردازند.
صدها میلیون لیتر گازوئیل ذخیره در بورس فروخته شد
عباس کاظمی، مدیرعامل پیشین شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی روز یکشنبه به خبرگزاری ایلنا گفت اکثر نیروگاههای کشور گازی است و برای همین، مسئولان معمولا گازوئیل را برای زمستان که ایران دچار کسری گاز میشود، ذخیره میکردند اما امسال نسبت به پارسال، ذخایر کمتر است.
او تاکید کرد پالایشگاه آبادان به جای ارسال سوخت به نیروگاهها، ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون لیتر گازوئیلی را که باید برای زمستان ذخیره میشد، در بورس به فروش رسانده و این باعث کاهش ذخایر شده است.
به گفته کاظمی، ۱/۳میلیارد لیتر گازوئیل در طول چهار تا پنج ماه در بورس عرضه شده و از این میزان، ۴۵۰ میلیون لیتر به فروش رفته است.
طبق آمارهای شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی و با احتساب مجموع مازوت و گازوئیل، ذخایر سوخت مایع نیروگاهی کشور در شهریور ۱۴۰۳ نسبت به شهریور سال گذشته، ۳۶ درصد کاهش داشته است.
خبرگزاری فارس هفته گذشته در گزارشی با استناد به دادههای وزارت نیرو نوشت از شهریور امسال فرآیند پر شدن ذخایر سوخت مایع نیروگاهها متوقف شده و به مرور، حجم این ذخایر به یکسوم رسیده است.
بر اساس این گزارش، تامین گاز نیروگاهها در دو هفته اول آبان جاری ۳۰ درصد نسبت به سال ۱۴۰۲ کم شد و ذخیره گازوئیل نیروگاهها هم به کمتر از هزار و ۲۶۰ میلیون لیتر رسید تا شبکه برق ایران در یک قدمی شرایط فوقاضطراری قرار گیرد.
در ایران ۸۰ درصد برق به وسیله نیروگاههای حرارتی تولید میشود که این نیروگاهها برای این تولید، بدون ایجاد وضعیت ناسالم آلودگی هوا، عمدتا به گاز متکیاند.
در وضعیتی که گاز یا گازوئیل در دسترس نباشد، نیروگاهها به سمت استفاده از مازوت حرکت میکنند.
در مازوت مقادیر بالایی گوگرد و سایر ترکیبات سمی وجود دارد که سوزاندن آن منجر به تولید حجم زیادی از ذرات معلق و گازهای سمی میشود.
این آلایندهها تاثیری مستقیم بر آلودگی هوا دارند و افزایش آنها در هوای تنفسی، خطر بیماریهای تنفسی و قلبی-عروقی را افزایش میدهد.
این روزنامه در گزارش خود که روز شنبه ۲۶ آبان منتشر شد، نوشت هدف از سیاست فشار حداکثری ترامپ، «ورشکستگی» جمهوری اسلامی در مسیر تامین مالی نیروهای نیابتی خود در منطقه و تولید تسلیحات هستهای است.
فایننشال تایمز به نقل از افراد نزدیک به تیم انتقال قدرت در آمریکا افزود تیم سیاست خارجی ترامپ به محض آغاز فعالیت خود در ژانویه، به دنبال تشدید تحریمها علیه جمهوری اسلامی، از جمله صادرات نفت خام ایران، خواهد بود.
یک کارشناس امنیت ملی که از روند انتقال قدرت به ترامپ آگاه است، گفت: «او مصمم است که راهبرد فشار حداکثری را برای ورشکستگی ایران در اسرع وقت برقرار کند.»
فایننشال تایمز نوشت این طرح نشانگر تغییر در سیاست خارجی ایالات متحده همزمان با آشفتگی در خاورمیانه پس از حمله هفتم اکتبر حماس است. این حمله موجی از درگیریهای منطقهای را برانگیخت و جنگی را که پیش از آن میان اسرائیل و جمهوری اسلامی در سایه بود، آشکار ساخت.
ترامپ در جریان کارزار انتخاباتی خود اعلام کرد خواهان دستیابی به توافق با حکومت ایران است. او در ماه سپتامبر گفت «ما باید به توافق برسیم» زیرا تحقق نیافتن چنین موضوعی، عواقب سنگینی در پی خواهد داشت.
به گزارش فایننشال تایمز، افرادی که با تفکرات ترامپ آشنا هستند، میگویند از تاکتیک فشار حداکثری برای وادار کردن جمهوری اسلامی به مذاکره با ایالات متحده استفاده میشود، اما کارشناسان معتقدند این روند، طولانی خواهد بود.
ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود، توافق هستهای قدرتهای جهانی با ایران را کنار گذاشت و در چارچوب کارزار فشار حداکثری صدها تحریم علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد.
در پاسخ به این سیاست، تهران فعالیتهای هستهای خود را افزایش داد و اکنون میزان غنیسازی اورانیوم در ایران نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت تسلیحات اتمی است.
تحریمها در دولت بایدن پابرجا ماندند، اما تحلیلگران میگویند دولت بایدن از آن جا که به دنبال احیای توافق هستهای با ایران و کاهش بحران بود، تحریمها را بهدقت اجرا نکرد.
طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، صادرات نفت خام ایران در چهار سال گذشته بیش از سه برابر شده و از ۴۰۰ هزار بشکه در روز در سال ۲۰۲۰، کمترین میزان صادرات ایران، به بیش از ۱.۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
بر اساس این گزارش، تقریبا تمام محمولههای نفت خام ایران به چین صادر میشود.
به گفته منابع آگاه، تیم انتقالی ترامپ در حال تنظیم برخی دستورات اجرایی است که او میتواند در اولین روز حضورش در کاخ سفید علیه تهران صادر کند، از جمله افزودن تحریمهای جدید علیه صادرات نفت ایران.
باب مکنالی، رییس شرکت مشاوره راپیدانانرژی و مشاور سابق انرژی در دولت جورج دبلیو بوش، به فایننشال تایمز گفت: «اگر مقامات دولت جدید ترامپ واقعا بخواهند، میتوانند میزان صادرات نفت ایران را به چند ۱۰۰ هزار بشکه در روز برگردانند.»
او افزود: «این منبع اصلی درآمد جمهوری اسلامی است و اقتصاد این کشور در حال حاضر بسیار شکنندهتر از قبل است. آنها در انزوایی بسیار بدتر از دوره اول ترامپ هستند و این وضعیت بسیار بدی برایشان خواهد بود.»
مشاوران ترامپ از او خواستهاند که بهسرعت در مورد تهران اقدام کند و یکی از افراد آشنا با این طرح خبر داد که ترامپ به صراحت گفته «ما برای اجرای تحریمهای ایران بسیار جدی برخورد میکنیم».
مایک والتز، مشاور امنیت ملی جدید ترامپ، زمانی که عضو مجلس نمایندگان آمریکا بود، به تصویب قانونی کمک کرد که تحریمهای ثانویه را بر خرید نفت خام ایران از سوی چین اعمال میکرد. این لایحه در سنا تصویب نشده است.
افراد آگاه از روند دوره انتقالی در آمریکا گفتند کارزار فشار حداکثری با هدف جلوگیری از درآمدهای جمهوری اسلامی و تامین مالی گروههای نیابتی در منطقه طراحی شده، اما در نهایت هدف این است که تهران را به مذاکره برای یک توافق هستهای جدید و تغییر سیاستهای منطقهای خود وادار کند.
جمهوری اسلامی از گروههای شبهنظامی در سراسر منطقه که طی سال گذشته اسرائیل را هدف قرار دادهاند، حمایت میکند. اسرائیل و جمهوری اسلامی همچنین در ماههای اخیر اقدام به حملات موشکی مستقیم علیه یکدیگر کردند.
فایننشال تایمز به نقل از یک کارشناس امنیت ملی آمریکا نوشت: «ما امیدواریم که این انگیزهای باشد تا آنها را به موافقت با مذاکراتی همراه با حسننیت بکشانیم و روابط تهران-واشینگتن را تثبیت و حتی روزی آن را عادی کنیم.»
هنوز ترامپ و تیم او در خصوص سیاست مشخص دولت آتی ایالات متحده در قبال جمهوری اسلامی اظهار نظر نکردهاند.
پیشتر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، خطاب به مقامهای آمریکا گفت به جای فشار حداکثری، «عقلانیت حداکثری» را آزمایش کنند.
عراقچی همچنین روز ۲۴ آبان پس از گفتوگو با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت تهران مایل است «بر اساس منافع ملی و حقوق مسلم خود مذاکره کند، اما حاضر نیست تحت فشار و ارعاب مذاکره کند».
فایننشال تایمز افزود در این شرایط، حتی اگر هر دو طرف مایل به گفتوگو باشند، شانس پیشرفت مذاکرات، اندک به نظر میرسد.
کریم سجادپور، عضو ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، به این روزنامه گفت: «تصور یک توافق هستهای یا منطقهای که هم برای نخستوزیر اسرائیل و هم برای رهبر جمهوری اسلامی قابل قبول باشد، دشوار است.»
نادری روز شنبه ۲۶ آبان گفت: «ما هزینه چند برابری ساخت بمب اتم را در طول این سالها در بحث برنامه هستهای خودمان پرداختهایم و هیچ عایدی در حوزه امنیتی برای ما نداشته است... معتقدم ما باید به سمت آزمایش بمب اتم برویم و هیچ راه دیگری برای ما وجود ندارد.»
این عضو هیات رییس مجلس افزود: «تا ما به سمت بمب اتمی نرویم، تعادل در منطقه برقرار نمیشود... طرف مقابل تعداد نامعلومی کلاهک هستهای دارد که هر لحظه بخواهد میتواند به هرکجا شلیک کند، پس دلیلی وجود ندارد ما سلاح متناسب و متقارن آن را نداشته باشیم.»
نادری تغییر دکترین هستهای جمهوری اسلامی را «نظر مردم» و «درخواست جمع کثیری از نخبگان ایرانی در دانشگاهها و غیردانشگاهها» عنوان کرد.
این نخستین بار نیست که مقامهای حکومت ایران از لزوم تغییر دکترین هستهای سخن میگویند. این اظهارات بهویژه پس از شدت گرفتن تنشها میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، بارها بهصورت علنی مطرح شدهاند.
کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی و مشاور علی خامنهای، روز ۱۱ آبان در مصاحبه با شبکه المیادین، وابسته به حزبالله، تهدید کرد اگر جمهوری اسلامی در معرض «تهدیدی وجودی» قرار بگیرد، ممکن است دکترین هستهای خود را تغییر دهد.
او افزود جمهوری اسلامی «توانایی لازم» را برای ساخت سلاح اتمی دارد و در این زمینه با «مشکلی» مواجه نیست و تنها «فتوای» خامنهای این موضوع را «فعلا ممنوع کرده است».
عضو هیات رییسه مجلس در ادامه اظهارت خود، به واکنش احتمالی جامعه بینالمللی به تغییر دکترین هستهای حکومت ایران پرداخت و گفت آمریکا و کشورهای غربی «برای ما موضوعیت ندارند».
نادری اضافه کرد: «اولا باید تعریف کنیم جهان کجاست؟ اگر منظور از جهان ایالات متحده آمریکا و متحدین غربی وی است، اینها هیچ کار دیگری نمانده است که علیه ما انجام دهند... برای ما آنچه که اهمیت دارد، امنیت شهروندان خودمان است.»
پیشتر و در روز ۱۸ مهر، ۳۹ نماینده مجلس در نامهای از شورایعالی امنیت ملی خواستند در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی در زمینه ساخت سلاح هستهای تجدید نظر کند.
احمد حقطلب، فرمانده سپاه حفاظت و امنیت مراکز هستهای کشور، هم روز ۳۰ فروردین اعلام کرد اگر اسرائیل بخواهد «از تهدید حمله کردن به مراکز هستهای کشورمان برای تحت فشار قرار دادن ایران استفاده ابزاری کند، تجدید نظر در دکترین و سیاستهای هستهای جمهوری اسلامی ایران و عدول از ملاحظات اعلامی گذشته محتمل و قابل تصور میباشد».
الکس وطنخواه، کارشناس امنیت خاورمیانه و مدیر برنامه ایران در موسسه خاورمیانه، روز ۲۱ مهر در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت صراحت بیسابقه مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی در مورد احتمال ساخت بمب هستهای، به ترس و احساس ناامنی فزاینده حکومت ایران باز میگردد.