مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی تهدید کرد که در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی، جمهوری اسلامی از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) خارج خواهد شد.
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت که تخت روانچی، در جلسه این کمیسیون گفته است در نشست جمعه هفته گذشته با مقامات سه کشور اروپایی مذاکرهای انجام نشده و صرفا گفتوگو و تبادل نظر شده است.
بر اساس این گزارش، تخت روانچی گفته است: «در ژنو مذاکره نکردیم چون متنی نداشتیم و متنی نبود که بخواهیم بر سر آن در واقع مذاکرهای انجام دهیم.»
او گفت که در این نشست درباره مسائل مختلف از جمله فلسطین و لبنان با طرف اروپایی گفتوگو شده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۹ آذر به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داده بود مذاکرات ژنو میان جمهوری اسلامی و سه کشور اروپایی در خصوص برخی مسائل مورد مناقشه، از جمله برنامه هستهای حکومت ایران، با «پیشرفت اندکی» همراه بوده است.
این نشست پس از صدور قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه تهران برگزار شد. این دومین قطعنامهای بود که شورای حکام در دو سال گذشته علیه جمهوری اسلامی تصویب کرد.
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که این قطعنامه که از مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواسته است تا بهار سال آینده «گزارشی جامع» از برنامه هستهای و همکاری نکردن حکومت ایران با این نهاد ناظر بینالمللی ارائه کند، میتواند مقدمهای برای فعالسازی مکانیسم ماشه باشد. مکانیسمی که به بازگشت خودکار تحریمهای بینالمللی علیه ایران و قرار گرفتن در ذیل فصل هفتم منشور ملل متحد منجر خواهد شد.
پس از این قطعنامه، تهران در اولین واکنش اعلام کرد سانتریفیوژهای جدید و پیشرفته خود را به راه خواهد انداخت.
بهروز کمالوندی، معاون و سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران گفت: «متاسفانه دشمنان، پرونده هستهای ایران را بسیار پیچیده و سیاسی کردهاند.»
مقامات جمهوری اسلامی پیش از این نیز تهدید کردهاند که در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه که در برجام پیشبینی شده، جمهوری اسلامی از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) خارج خواهد شد.
پس از خروج آمریکا از برجام، مذاکرات برای احیای آن در دولت حسن روحانی و ابراهیم رئیسی به نتیجه نرسید. مذاکرات با آمریکا در دولت رئیسی بر خلاف دولت روحانی با واسطه انجام میشد.
اکنون عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفته است: «در حال حاضر قصد گفتوگو با واشینگتن نداریم چرا که هیچ مبنایی برای چنین گفتوگویی وجود ندارد.»
او اضافه کرده است: «ما منتظریم تا ببینیم دولت جدید آمریکا چه سیاستهایی را در پیش خواهد گرفت و سپس سیاست خود را ترسیم خواهیم کرد.»
این سخنان در حالی بیان شده که مقامات دولت مسعود پزشکیان به مذاکره با دولت دونالد ترامپ تمایل نشان دادهاند.
از جمله محمدجواد ظریف، معاون راهبردی پزشکیان، در مقالهای در مجله فارِن اِفِرز نوشت که ترامپ باید به دنبال توافقی باشد که به هر دو طرف سود برساند.
از سوی دیگر حسین موسویان، دیپلمات و از اعضای سابق تیم مذاکرهکننده هستهای جمهوری اسلامی، در آستانه مذاکرات تهران با سه کشور اروپایی در ژنو، این مذاکرات را محکوم به شکست دانسته و گفته بود این فرصتی طلایی برای ترامپ است تا با جمهوری اسلامی به توافق برسد و تاریخساز شود.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا در نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو)، گفت که پیشروی نیروهای هیات تحریر شام در سوریه، نشانه «حواسپرتی حامیان بشار اسد مانند روسیه و ایران» است.
او تاکید کرد که «جلوگیری از بازگشت داعش»، ضروری است.
به گزارش خبرگزاری رویترز و به نقل از منابع درگیر در سوریه، پیشروی مخالفان در جنگ علیه دولت مرکزی این کشور ادامه دارد و این نیروها به شهر مهم حماه رسیدهاند.
همزمان مسکو اعلام کرد «تقویت تروریستها در سوریه»، تهدیدی برای کل خاورمیانه است.
بر اساس اعلام مسکو که متحد نزدیک حکومت سوریه است، روسیه از اقدامات بشار اسد برای مقابله با گروههای مسلح مخالف دولت، شدیدا حمایت میکند.
وزارت امور خارجه روسیه تاکید کرد که «جنایات گروههای مسلح» در سوریه، وضعیت این کشور را وخیمتر کرده و موج جدیدی از پناهندگان ایجاد کرده است: «پیشروی گروههای مخالف دولت اسد بدون حمایت و تحریک خارجی ممکن نبود و شورشیان سوریه، پهپادها و آموزشهای خود را از منابع خارجی گرفتند.»
این وزارتخانه افزود «ردپای اوکراینیها» را در حمایت از شورشیان سوریه میبیند.
روز چهارشنبه هیات تحریر شام، از گروههای مسلح مخالف دولت سوریه اعلام کرد کنترل اردوگاه سروج در حومه شرقی حماه را به دست گرفته است.
خبرگزاری رویترز به نقل از دیدهبان حقوق بشر سوریه گزارش داد که نیروهای مخالف روستاهایی از جمله معر شحور را که در چند کیلومتری شمال حماه قرار دارد، تصرف کردهاند.
العربیه هم گزارش داد گروه تحریر الشام، از گروههای مسلح مخالف بشار اسد، اعلام کرده شهر جبل کفراع در حومه حماه را تحت کنترل خود درآورده است.
پیشتر گزارشها حاکی از درگیری میان ارتش سوریه با گروههای مسلح مخالف دولت در حماه بود و خبرهای متفاوتی از تسلط هر یک از طرفین بر این استان منتشر میشد.
همزمان به گزارش رسانههای دولتی سوریه، نیروهای کمکی در حال ورود به منطقه هستند.
حمله به حماه، که از زمان آغاز جنگ داخلی در سال ۲۰۱۱ در دست دولت باقی مانده است، فشار را بر اسد افزایش میدهد که مورد حمایت روسیه و ایران است.
تصرف حلب، که پیش از جنگ بزرگترین شهر سوریه بود، در هفته گذشته به دست مخالفان، بزرگترین حمله آنها در سالهای اخیر بود.
خطوط مقدم جنگ از سال ۲۰۲۰ ثابت مانده بود، پس از آنکه اسد با کمک نیروی هوایی روسیه و کمک نظامی ایران و گروههای شبهنظامی وابسته به ایران، بیشتر کشور را از مخالفان بازپس گرفت.
واکنش دولتهای همپیمان بشار اسد
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به وبسایت العربیالجدید گفت اگر دولت بشار اسد از جمهوری اسلامی درخواست اعزام نیرو کند، تهران آن را بررسی خواهد کرد. او افزود جمهوری اسلامی به نیروهای نیابتی خود در کشورهای عربی «دستور نمیدهد و روابط سازمانی با آنها ندارد بلکه از آنها حمایت میکند.»
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز خواستار پایان دادن به آنچه «تجاوز تروریستی» در سوریه خواند، شد.
شیعه السودانی، نخستوزیر عراق، هم د رگفتگوی تلفنی با اردوغان گفت که بغداد «تماشاگر صرف» در سوریه نخواهد بود و حملات نظامی اسرائیل به دولت سوریه را مقصر پیشروی مخالفان دانست.
او گفت عراق در گذشته از «اقدامهای گروههای افراطی» در سوریه آسیب دیده است و اجازه نخواهد داد چنین وضعی دوباره تکرار شود.
درگیری بین نیروهای کُرد و نیروهای دولتی
در حالی که مشکلات اسد افزایش مییابد، جنگجویان نیروهای دمکراتیک سوریه که کُردها رهبری میکنند و یک ائتلاف مورد حمایت آمریکا است با نیروهای دولتی درگیر شدند.
نیروهای دموکراتیک سوریه، اوایل روز سهشنبه اعلام کرد که شورای نظامی دیر الزور، که نیروهای عرب محلی آن را اداره میکنند و زیر نظر سیستم خودمدیریتی در شمال شرق سوریه کار میکند، مسئول حفاظت از هفت روستایی شده است که قبلا در دست ارتش سوریه بود.
در همین حال، پت رایدر، سخنگوی پنتاگون، در نشست خبری روز سهشنبه ۱۳ آذر خود گفت نیروهای آمریکا در این روز چند سیستم نظامی، از جمله سه کامیون راکتانداز و تعدادی خمپارهانداز را در نزدیکی پایگاه آمریکا در دیرالزور در شرق سوریه منهدم کردند.
رایدر گفت پیشتر از این مواضع به سمت پایگاه آمریکا شلیک شده بود و این سلاحها تهدید علیه نیروهای ایالاتمتحده و ائتلاف نظامی بینالمللی ضد داعش بودند.
هنوز مشخص نیست این سلاحها متعلق به چه گروهی بوده، اما گروههای وابسته به جمهوری اسلامی در گذشته از این مواضع به پایگاه نیروهای آمریکایی حمله کردهاند.
اعزام نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی به سوریه
به گزارش رویترز و به نقل از منابع سوری و عراقی، روز دوشنبه، صدها نیروی حشد شعبی مورد حمایت ایران وارد سوریه شدند تا از نیروهای دولتی سوریه حمایت کنند، اما حزبالله اعلام کرده در حال حاضر برنامهای برای اعزام نیرو ندارد.
بااین حال، پت رایدر، سخنگوی پنتاگون، سهشنبه ۱۳ آذر در نشست خبری خود در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ورود شبهنظامیان وابسته به جمهوری اسلامی از عراق و لبنان به سوریه گفت این احتمال وجود دارد، اما آمریکا تاکنون نشانهای در این مورد مشاهده نکرده است.
یک منبع از مخالفان به رویترز فته است گفت که نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، در میان نیروهایی هستند که در خارج از حماه با آنها میجنگند.
همکاری هوایی روسیه با سوریه
در روزهای اخیر، جنگندههای روسی و دولتی سوریه حملات هوایی علیه مخالفان را تشدید کردهاند.
ارتش سوریه اعلام کرد هواپیماهای سوری و روسی حملات شدیدی را به مناطق حومه ادلب و حلب انجام دادند.
ارتش سوریه گفت، «بزرگترین کاروان نظامی» وارد حومه حماه شده است تا از نیروهای مستقر در جبههها حمایت کند و افزود این نیروها در روستاهای اطراف مستقر شدند.
حمله هوایی اسرائیل
در همین حال، رویترز به نقل از یک منبع امنیتی آگاه نوشت در حمله پهپادی اسرائیل به یک خودرو در نزدیکی دمشق، یکی از اعضای رابط حزبالله با ارتش سوریه کشته شد.
ارتش اسرائیل روز سهشنبه تایید کرد که سلمان نمر جمعه، نماینده حزبالله در ارتش سوریه در حمله هدفمند جنگندههای آن به دمشق کشته شد. به گفته اسرائیل، سلمان یک عامل مهم حزبالله در سیستم نظامی سوریه برای انتقال تسلیحات به لبنان بود.
صبح سهشنبه اسرائیل در حمله پهپادی دیگری، خودرویی را در نزدیکی پل شهرک عقربا در حومه دمشق و در مسیر فرودگاه بینالمللی این شهر هدف قرار داد. رسانههای عربی گزارش دادند در آن حمله، یک فرمانده حزبالله کشته شد.
ساعتی پیش نیز همزمان با درگیریهای سوریه و عملیات گروههای مسلح مخالف دولت اسد، العربیه گزارش داد که اسرائیل در حملهای پهپادی یک پُل را در منطقه القصیر واقع در حومه حمص سوریه هدف قرار داده است.
یکشنبه گذشته و همزمان با سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به دمشق برای دیدار با بشار اسد، رییس حکومت سوریه، یک هواپیمای دیگر نیز در خاک این کشور به زمین نشست که حامل مسافری از ایران بود.
خبر اعزام جواد غفاری، از فرماندهان سپاه پاسداران به سوریه، خیلی زود به رسانههای منطقه راه یافت و ساعاتی بعد، رسانههای رسمی نیز ورود او را به این کشور تایید کردند.
همزمان هواداران جبهه موسوم به مقاومت در ایران، با انتشار عکسهای غفاری در کنار تصاویری از قاسم سلیمانی، فرمانده کشته شده سپاه قدس، از شباهت این دو گفتند و او را «قهرمان مبارزه با داعش» معرفی کردند.
این افراد گفتند که شورشیان مسلح سوری «از غفاری وحشت دارند».
جواد غفاری واقعا کیست و برای چه به سوریه رفته؟
تنها فرمانده بازمانده شبکه انتقال سلاح به کرانه باختری و لبنان که تحت تعقیب موساد است، در پی جلب رضایت علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی است.
دقیقا سه سال پیش، خبر بازگشت ناگهانی این فرمانده ارشد سپاه پاسداران از سوریه به ایران جنجالآفرین شد؛ وقتی العربیه خبر داد که اسد، او را به دلیل «فعالیتهای خودسرانه» از سوریه اخراج کرده است.
آن زمان وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی این خبر را تکذیب کرد و گفت دلیل بازگشت غفاری، پایان دوره ماموریتش بوده است.
همان موقع بود که برای اولین بار تصاویری از غفاری منتشر شد. نام واقعی او غفار باقری اسفندونی است، مشهور به جواد غفار احدی یا همان غفاری.
او از سال ۱۳۹۴ فرماندهی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی در سوریه را برعهده گرفت. پیش از او، محمدجعفر اسدی و حسین همدانی این مسئولیت را بر عهده داشتند.
غفاری در جریان محاصره چهار ساله حلب در جنگ داخلی سوریه، با دستور سلیمانی، فرمانده قرارگاه حلب بود و به دلیل نقشش در کشتار هزاران غیرنظامی در دومین شهر بزرگ سوریه، به قصاب حلب مشهور شد؛ زمانی که سپاه پاسداران از زمین و روسیه از هوا، بمب و گلوله بر سر مردم حلب میریختند و ارتش اسد، دستکم هشت بار با سلاح شیمیایی به این شهر حمله کرد.
رسانههای حکومتی در ایران میگویند غفاری در نبردهای پالمیرا، صحرای شام، دیرالزور و بوکمال هم حضور داشته است.
پس از کشته شدن سلیمانی، غفاری که خود را در قامت جانشینش میدید، رایزنیهای زیادی انجام داد تا فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران شود اما ناکام ماند و اسماعیل قاآنی به این سمت رسید.
از همان موقع او تلاش میکرد مثل سلیمانی لباس بپوشد، مثل او حرف بزند و زبان بدن او را تقلید کند
اما غفاری از سوریه اخراج شد؛ به دلیل نارضایتی روسها از دخالت او در قاچاق سوخت به سوریه.
یک سال بعد، او ریاست واحد ۴۰۰۰ یعنی معاونت ویژه سازمان اطلاعات سپاه پاسداران را برعهده گرفت. منابع یران اینترنشنال گفتند او همان موقع شرط کرد که همچنان باید مرز سوریه و عراق در بوکمال را برای قاچاق سوخت در اختیار داشته باشد که این شرط انجام شد.
اما او در سمت جدید هم موفق نبود. پروژه مشترک این واحد و معاونت ضدجاسوسی سپاه پاسداران، یعنی واحد ۱۵۰۰ برای ترور یوسف لوی سیفری، کنسول پیشین اسرائیل و سه زن توریست اسرائیلی در ترکیه شکست خورد.
پس از حمله هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، غفاری و اعضای ارشد واحدش، به شبکه انتقال سلاح به سوریه و از آنجا به کرانه باختری پیوستند؛ با همکاری واحدهای ۸۴۰ و ۱۸۰۰۰ نیروی قدس.
اسرائیل فروردین امسال این شبکه را کشف و سلاحهای ارسالی را ضبط کرد. یک هفته بعد، ارتش اسرائیل راس این شبکه، یعنی محمدرضا زاهدی را در حمله موشکی به کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق کشت.
دو هفته پیش و یک ماه پس از کشتن محمدجعفر قصیر، فرمانده یگان ۴۴۰۰ حزبالله، فرماندهان دیگر این واحد را هم هدف قرار گرفتند و با انتشار تصاویر سلاحهای کشف شده، عکس تنها فرمانده زنده مانده مرتبط با این گروه منتشر شد که کسی نبود جز جواد غفاری.
به همین دلیل پس از آغاز عملیات مخالفان مسلح اسد، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از بازسازی شبکه انتقال سلاح جمهوری اسلامی در سوریه ابراز نگرانی کرد.
شهریور ماه ۱۴۰۳، وزارت خزانهداری آمریکا، غفاری را به دلیل نقشآفرینی در توطئههای ترور علیه مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور، دخالت او در قتل یک شهروند آمریکایی در عراق و نقش او در سرکوب معترضان در ایران، تحریم کرد.
غفاری، فرمانده یگان ویژه فاتحین در کل کشور بوده است. یگانی که در جنگ داخلی سوریه و عراق حاضر بود اما دو سال پیش در جریان خیزش انقلابی مردم ایران علیه جمهوری اسلامی، در سرکوب معترضان دست داشت.
حالا او بار دیگر به حلب برگشته تا به دولت اسد در سرکوب مخالفان مسلح کمک کند، در شرایطی که در پنج روز گذشته، بیشتر تلفات در سوریه، از غیرنظامیان از جمله کودکان و زنان بوده است.
از سوی دیگر کسی که دوست دارد فراتر از یک سرباز یا فرماندهای رده دوم، برای خامنهای یکی مثل سلیمانی باشد، خواسته است تا لشکر رسانهای او این روزها در شبکههای اجتماعی پیگیرش باشند و خودش هم در سوریه به دنبال تکرار جنایت است: رویای قدیمی قصاب حلب برای دلبری از خامنهای با قساوت و کشتار.