تایوان به دنبال احتمال برگزاری یک رزمایش نظامی از سوی چین سطح هشدار خود را افزایش داد و اعلام کرد که پکن هفت منطقه حریم هوایی ایجاد و ناوگان دریایی و قایقهای گارد ساحلی را به آبهای اطراف این منطقه اعزام کرده است.
یک مقام ارشد امنیتی تایوان دوشنبه ۱۹ آذر به خبرگزاری رویترز گفت چین در حال حاضر نزدیک به ۹۰ کشتی نیروی دریایی و گارد ساحلی را در آبهای نزدیک تایوان، جزایر جنوبی ژاپن و دریاهای چین شرقی و جنوبی مستقر کرده است.
پیشتر گزارشها حاکی از آن بود که چین ممکن است همزمان با سفر لای چینگ-ته رییسجمهوری تایوان به اقیانوس آرام از جمله هاوایی و گوام (قلمرو ایالات متحده)، رزمایشهایی انجام دهد.
وزارت دفاع چین و کاخ سفید به درخواست رسانهها برای پاسخ درباره اقدامات جدید چین پاسخ ندادند.
وزارت دفاع تایوان تاکید کرده که فعالیتهای ارتش چین را زیر نظر دارد: «هر گونه اقدام تحریکآمیز، یکجانبه و غیرمنطقی، میتواند به صلح و ثبات در اقیانوس آرام آسیب جدی وارد کند و جامعه بینالمللی از آن استقبال نخواهد کرد.»
گارد ساحلی تایوان اعلام کرد هفت کشتی گارد ساحلی چین روز دوشنبه اقدام به «تعرض به منطقه خاکستری در تنگه تایوان» کردند.
پیش از این یک مقام ارشد امنیتی تایوان به رویترز گفته بود چین با افزایش فعالیتهای نظامی در منطقه در تلاش است تا «خط قرمز» خود را برای دولت آینده دونالد ترامپ و متحدان ایالات متحده تعیین کند.
ترامپ در حال تشکیل کابینهای است که در تمامی جنبههای امنیتی و اقتصادی، بر لزوم مقابله جدی با چین تاکید دارد و به نظر میرسد رویکردی تهاجمی در قبال این کشور اتخاذ کند. با این حال، نشانههایی وجود دارد که دولت ترامپ ممکن است در حوزه تجارت با چین رویکردی ملایمتری داشته باشد.
چین، تایوان را بخشی از قلمرو خود میداند و ادعای استقلال تایپه را رد میکند.
این کشور در سال جاری دو رزمایش نظامی در اطراف تایوان برگزار کرده است و نیروهایش بهطور روزانه در نزدیکی تایوان فعالیت دارند.
روز اول: عفو مهاجمان کنگره
ترامپ در گفتوگو با کریستن ولکر، مجری برنامه «میت د پرس» شبکه انبیسی، که یکشنبه پخش شد، با صراحت گفت در نخستین روز آغاز دوره دوم ریاستجمهوریاش که ۲۰ بهمن شروع میشود، «صدها نفر» از حامیانش را که در جریان یورش خشونتآمیز به ساختمان کنگره در ۶ ژانویه ۲۰۲۱ دستگیر و محکوم شدند، عفو میکند.
این وعده درحالی مطرح میشود که بسیاری از این افراد به اعمال خشونتآمیز و حمله به ماموران پلیس متهم شدهاند.
ترامپ در صحبتهایش تاکید کرد این افراد قربانی شرایطی ناعادلانه شدهاند و در محیطهای بازداشت «کثیف و غیرقابل تحمل» نگهداری میشوند.
رییسجمهور منتخب گفت البته درباره کسانی که به افسران پلیس حمله کردهاند، «ممکن است استثنائاتی وجود داشته باشد» اما در کل این افراد «بیگناه» بودند که چارهای جز حمله نداشتند.
به نوشته نیویورک تایمز، این رویکرد عملا این پیام روشن را به طیفی از حامیان او میدهد که دوره جدید ریاستجمهوری ترامپ با عفو و قدردانی از کسانی آغاز میشود که نماد خشونتبارترین لحظه انتقال قدرت در تاریخ معاصر آمریکا هستند.
قضات فدرال که برخی منصوب ترامپ بودند، پیشتر به سیاست احتمالی عفو گسترده مهاجمان کنگره واکنش منفی نشان دادند. قاضی کارل جی. نیکولز، منصوب ترامپ، ماه گذشته اعلام کرد که عفوهای همگانی برای محکومان ۶ ژانویه «بسیار ناامیدکننده» خواهد بود.
این موضع نشان میدهد که بخش مهمی از دستگاه قضایی آمریکا آماده مقاومت در برابر تلاش ترامپ برای پاککردن سابقه این خشونت تاریخی است.
تهدید به زندانی کردن مخالفان
ترامپ در این گفتگوی به تهدید صریح رهبران و اعضای کمیته تحقیق مجلس نمایندگان درباره حمله ۶ ژانویه هم پرداخت.
لیز چنی، نماینده جمهوریخواه سابق از ایالت وایومینگ و از چهرههای مطرح این کمیته، در صدر اهداف ترامپ قرار دارد که به گفته ترامپ «برای آنچه کردند، صادقانه باید به زندان بیفتند.»
ترامپ تاکید کرد که شخصا به دادستان کل یا رییس جدید افبیآی دستور نخواهد داد که اعضای کمیته تحقیق را تحت پیگرد قرار دهند، اما انتظار دارد این مقامات «خودشان به این نتیجه برسند.»
به نوشته نیویورک تایمز، این موضع رییسجمهور منتخب، نوعی فشار غیرمستقیم بر نهادهای قضایی و امنیتی است تا منتقدان و مخالفان سیاسی او را مجازات کنند.
لیز چنی در واکنش اعلام کرد ادعای ترامپ «ادامه حمله به حاکمیت قانون» است و هیچ مبنای حقوقی یا قانونی برای زندانی کردن اعضای کمیته تحقیق ۶ ژانویه وجود ندارد و این سخنان اساسهای جمهوریت و حاکمیت قانون در آمریکا را تهدید میکند.
هدفگیری اصلاحیه چهاردهم قانون اساسی و لغو حق شهروندی با تولد
ترامپ در ادامه صحبتهایش وعده داد حق شهروند بر اساس تولد را که بر اساس متمم چهاردهم قانون اساسی آمریکا به هر فرد متولدشده در خاک این کشور اعطا میشود، لغو کند: «ما باید آن را تغییر دهیم.»
او از ارائه جزئیات درباره روش اجراییکردن این وعده خودداری کرد و به احتمال زیاد، هر تلاشی در این مسیر، با چالشهای قضایی گسترده مواجه خواهد شد.
کارشناسان حقوقی میگویند اصل اعطای شهروندی با تولد به روشنی در قانون اساسی تضمین شده و با یک فرمان اجرایی یا اقدام یکجانبه رییسجمهور لغو نمیشود.
اصلاح قانون اساسی نیازمند دوسوم رای موافق اعضا کنگره و رای موافق کنگرههای محلی سهچهارم از ۵۱ ایالات تشکیلدهنده ایالات متحده است، امری که تحقق آن بهشدت بعید به نظر میرسد.
ترامپ در دفاع از ایدهاش برای لغو این حق گفت آمریکا تنها کشوری است که چنین حقی را اعطا میکند، در حالی که در واقع دهها کشور دیگر نیز در دنیا، حق شهروندی از جمله بر اساس تولد در خاک آن کشورها اعطا میشود.
نگاه متضاد به مهاجران: از رویاییها تا اخراج همه مهاجران غیرقانونی
در همین حال، ترامپ موضعی ملایمتر درباره گروه موسوم به «رویاییها/دریمرها» (کسانی که در کودکی بدون مدارک قانونی وارد آمریکا شدهاند) گرفت.
او گفت قصد دارد با دمکراتها همکاری کند تا این افراد که غالبا اکنون میانسال هستند و زبان و فرهنگ کشور مبدا را نمیدانند، از خطر اخراج مصون بمانند.
این موضع ترامپ تفاوت چشمگیری با دوره پیشین او دارد که تلاش کرد برنامه «داکا» (معافیت دریمرها از اخراج) را لغو کند.
بسیاری از ناظران سیاسی میگویند این امر میتواند تلاش ترامپ برای جلب بخشی از رأیدهندگان میانهروتر را نشان دهد، در همان حال او وعده داد جز این گروه، همه مهاجران غیرقانونی را در دوره چهارساله ریاست جمهوریاش از ایالات متحده اخراج کند.
خشم نسبت به افبیآی و احتمال انتصاب نیروهای وفادار
ترامپ آشکارا از کریستوفر ری، مدیر افبیآی که در دوره نخست ریاستجمهوری خود منصوب کرده بود، ابراز نارضایتی کرد.
او دلیل اصلی این خشم را حمله ماموران افبیآی در سال ۲۰۲۲ به ویلای شخصی ترامپ در مارالاگو جهت بازیابی اسناد طبقهبندیشده عنوان کرد: «او به خانه من حمله کرد. من خیلی از این کار او ناراحت شدم.»
رییسجمهور منتخب از موضع ری در ماجرای سوءقصد به جان خودش هم انتقاد کرد. ترامپ گفت در حملهای که به زخمی شدن گوش او منجر شد، ری ابتدا تردید داشت که آیا این جراحت ناشی از شلیک گلوله بوده یا ترکش. ترامپ با تمسخر گفت: «ترکش از کجا میآید؟ از آسمان؟»
او بهطور غیرمستقیم اشاره کرد که ممکن است ری با کسی چون کش پاتل، یکی از وفاداران به ترامپ، جایگزین شود.
پاتل قبلا گفته بود علیه «دشمنان عمق دولت» که از نظر او در نهادهای امنیتی جا خوش کردهاند، اقدام خواهد کرد.
هرچند ترامپ گفت تصور نمیکند پاتل به دنبال انتقام از مخالفان باشد، اما بلافاصله افزود البته اگر افرادی «خلاف قانون عمل کردهاند» تعقیب خواهند شد.
چندگانگی در مواضع؛ از بایدن تا رئیس فدرالرزرو
هرچند ترامپ درباره تعقیب منتقدان خود با تند صحبت کرد، درباره جو بایدن، رییسجمهور فعلی و خانوادهاش، لحن ملایمتری اختیار نمود.
ترامپ گفت قصد ندارد وقت خود را صرف انتقام از رییسجمهور کنونی کند و افزود: «من به دنبال موفقیت کشور هستم، نه بازگشت به گذشته.»
این اظهارات، البته با مواضع ستیزهجویانهاش در قبال اعضای کمیته تحقیق کنگره که حمله ۶ ژانویه را بررسی کردند، در تضاد است.
او همچنین گفت برنامهای برای برکناری جروم پاول، رئیس فدرالرزرو، ندارد. پاول از منصوبان خود ترامپ است که از سیاستهای پولی او چندان خشنود نبود، اما حالا ترامپ میگوید در نظر ندارد او را اخراج کند.
بنا بر همین گزارش، یک مقام آمریکایی دیگر هم در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا گروه تحریر شام را از فهرست سازمانهای تروریستی حذف خواهد کرد، این احتمال را رد نکرد و گفت: «باید هوشمندانه عمل کنیم.»
این مقام آمریکایی تاکید کرده «ایالات متحده در مورد واقعیتهای موجود بر روی زمین آگاهانه و عملگرایانه برخورد میکند.»
بر اساس این گزارش به نظر میرسد مقامات دولت بایدن برای کمک به تثبیت اوضاع در سوریه پس از فروپاشی رژیم بشار اسد، با شتاب و جدیت در حال فعالیت هستند.
حمله هوایی آمریکا به داعش در سوریه
در همین راستا، جو بایدن، رییسجمهور آمریکا، هم پیشتر در جریان یک سخنرانی در واکنش به سقوط اسد و تحولات سوریه اعلام کرده بود نیروهای ایالات متحده، اردوگاهها و نیروهای وابسته به داعش را در مرکز سوریه هدف قرار دادهاند.
برای ایالات متحده بزرگترین نگرانی این است که داعش، گروهی که زمانی بخشهایی از خاک سوریه را زیر سلطه «خلافت» بیرحم خود داشت، بتواند از این موقعیت برای بازتثبیت موقعیتش به عنوان یک نیروی اصلی در این کشور بهره ببرد.
بایدن در سخنرانی خود از اتاق روزولت کاخ سفید گفت: «ما کاملا آگاهیم که داعش برای بهرهبرداری از هر فرصتی تلاش میکند تا تواناییهایش را بازسازی و پناهگاهی امن ایجاد کند. ما اجازه نخواهیم داد چنین اتفاقی بیفتد.»
بر اساس اعلام سنتکام، بمبافکنهای بی-۵۲ و جنگندههای اف-۱۵ و آ-۱۰ بیش از ۷۵ هدف داعش را مورد حمله قرار دادند: «ارزیابی خسارات نبرد در حال انجام است و هیچ نشانهای از تلفات غیرنظامی وجود ندارد.»
مایکل کوریلا، فرمانده سنتکام، با اشاره به داعش گفت: «ما اجازه نخواهیم داد داعش بار دیگر تجدید قوا کند و از وضعیت کنونی در سوریه بهره ببرد. تمام سازمانها در سوریه باید بدانند که اگر به هر شکلی با داعش همکاری یا از آن حمایت کنند، ما آنها را پاسخگو خواهیم کرد.»
نگرانی آمریکا از سلاحهای شیمیایی سوریه
بایدن همچنین با اشاره به اینکه آمریکا انبارهای سلاحهای شیمیایی سوریه را زیر نظر دارد، گفت ایالات متحده در حال همکاری با شرکای خود است تا از سواستفاده احتمالی گروههای افراطی از خلا قدرت ناشی از کنار رفتن اسد، به نفع روسیه جلوگیری کند.
به گفته دولت اوباما در سال ۲۰۱۳، رهبر سوریه زمانی انبار بزرگی از سلاحهای شیمیایی داشت و بارها از آنها علیه نیروهای شورشی استفاده کرد.
پس از محکومیت بینالمللی، بخش عمده این انبار از بین برده شد، اما به گفته یک مقام ارشد دولت بایدن در جریان نشستی خبری، نظارت بر سلاحهای شیمیایی در سوریه همچنان یک «تمرکز اصلی» برای دولت بایدن است.
این مقام گفت کارشناسان سلاحهای شیمیایی «تا حد زیادی اطمینان دارند» که اوضاع تحت کنترل است، اما توضیح بیشتری نداد.
به گفته این مقام ارشد آمریکایی، دولت انتظار ندارد که تهدید کنونی سلاحهای شیمیایی سوریه نیازمند مداخله «نیروی زمینی» ایالات متحده باشد.
هشدار بایدن به مخالفان حاکم بر سوریه
بایدن در بخشی از سخنان خود با اشاره به اینکه گروههای شورشی که دیکتاتور را سرنگون کردند، خود «سابقهای تیره از اقدامات تروریستی» دارند،گفت: «آنها اکنون حرفهای درستی میزنند. اما وقتی مسئولیت بیشتری بر دوش میگیرند، ما نهتنها گفتار، بلکه عملکردشان را نیز ارزیابی خواهیم کرد.»
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی که به شرط ناشناس ماندن با واشینگتنپست صحبت کرد، بسیاری از بخشهای دولت آمریکا، از جمله حامیان قدیمی برکناری اسد، از فروپاشی رژیم او غافلگیر شدند.
این مقام ارشد گفت، این دسته از مقامات آمریکایی هیچ اطمینانی ندارند که شورشیان بتوانند به شیوهای انسانی یا سازنده حکومت کنند.
مقامات آمریکایی گفتهاند با همه گروههای درگیر در سوریه از جمله هیئت تحریر شام که اسد را ساقط کردند، تماس دارند.
این گروه که زمانی با القاعده مرتبط بود، همچنان در فهرست تروریستی آمریکا قرار دارد.
مقام مطلع در دولت آمریکا به واشینگتن پست گفت دولت در حال انجام «یک ارزیابی همزمان» درباره گروه موسوم به ارتش ملی سوریه، میزان استقلال آن از ترکیه و مواضع ترکیه در قبال کُردهای سوریه است و بررسی میکند که آیا این گروه وابسته به ترکیه باید از فهرست سازمانهای تروریستی خارجی خارج شود یا خیر.
نگرانیهای منطقهای ایالات متحده
بایدن گفت دستور داده است دولتش تلاش کند سوریه را تا حد امکان باثبات نگاه دارد، در حالی که بازیگران متعدد داخلی و خارجی میکوشند از این اوضاع برای افزایش قدرت و نفوذ خود بهره ببرند.
به نوشته واشینگتن پست با این حال با توجه با توجه به اینکه اسرائیل کنترل مناطق مرزی سوریه را به دست گرفته و نیروهای مورد حمایت ترکیه با نیروهای سوریه دموکراتیک به رهبری کُردها در شمال شرق این کشور درگیرند، وضعیت همچنان به شدت انفجاری است.
از آنجا که طیف گستردهای از بازیگران منطقهای از بیثباتی در سوریه احساس تهدید میکنند و در عین حال این فرصت را برای کسب منافع غنیمت میشمارند، مقامات دولت بایدن به شکل گستردهای با کشورهای هممرز سوریه در تماس بودهاند.
به نوشته واشینگتن پست، موقعیت مرکزی سوریه باعث میشود این کشور تبدیل به کانون بسیاری از تحولات و رقابتهای منطقهای شود.
عراق، ترکیه، اسرائیل، لبنان و اردن همگی در سرنوشت سوریه ذینفع هستند. روسیه و ایران که مدتها حامی اصلی اسد بودند، با فروپاشی رژیم او زیان میبینند.
مقامات آمریکایی گفتند دولت بایدن با ترکیه همکاری میکند تا در مورد شهر منبج در شمال سوریه، جایی که در روزهای اخیر نیروهای سوریه دموکراتیک با نیروهای مورد حمایت ترکیه درگیر شدهاند، یک سازوکار کاهش تنش ایجاد کنند.
همزمان نیروهای اسرائیلی روز یکشنبه وارد مناطق حایل در بلندیهای جولان و مناطق محدودی در سمت مرز سوریه شدند و این اقدامات را حرکاتی موقت توصیف کردند، چرا که اسرائیل میخواهد بداند چه کسانی در آن مناطق حضور دارند. مقامات آمریکایی گفتند دولت بایدن پیشاپیش از این اقدام اسرائیل مطلع شده بود.
مقام ارشد دولت بایدن گفت: «این کار مستلزم تلاشی عظیم از سوی همه است. ما معتقدیم این باید تمرکز همه طرفهایی باشد که به ساختن آیندهای بهتر در سوریه علاقه دارند. باز شدن جبهههای تازه به نفع هیچکس نیست.»
بایدن گفت که قصد دارد مقامات دولتش را به منطقه اعزام کند و به همسایگان سوریه، از جمله اردن، لبنان و عراق، کمک ارائه دهد. او همچنین وعده داد کمکهای بشردوستانه فراهم کند و اعلام کرد دولتش برای کمک به مردم سوریه جهت ساختن یک دولت مستقل و دارای حاکمیت، با سازمان ملل همکاری خواهد کرد.
چالش دولت اسد برای آمریکا
بیش از یک دهه است که روسای جمهور آمریکا درگیر این مسالهاند که چگونه میتوان رهبری بیرحمانه اسد را مهار کرد بدون آنکه یک درگیری بینالمللی فزاینده شکل بگیرد.
مقامات آمریکایی همچنین سالهاست برای آزادی آستین تایس، روزنامهنگار آمریکایی که در سال ۲۰۱۲ در سوریه ربوده شد، تلاش میکنند.
بایدن روز یکشنبه در پاسخ به پرسشی درباره محل نگهداری تایس گفت: «ما معتقدیم او زنده است. فکر میکنیم میتوانیم او را برگردانیم.»
ترامپ، شنبه، خواستار عقبنشینی آمریکا از سوریه شد و گفت واشنگتن در این مناقشه منافعی ندارد.
یکشنبه، جیدی ونس، معاون رییسجمهور منتخب هم خواستار عدم مداخله آمریکا شد، اما به نظر میرسد با نگرانیهای بایدن در مورد آینده منطقه، همنظر است.
او در شبکههای اجتماعی نوشت: «بسیاری از شورشیان در واقع شاخهای از داعش هستند. میتوان امیدوار بود که آنها میانهرو شده باشند. زمان نشان خواهد داد.»
