وخامت حال محمد نوری‌زاد، زندانی سیاسی، در پی اعتصاب غذا در زندان

صرافی‌های تهران در پایان معاملات سه شنبه، چهارم دی‌ماه ۱۴۰۳، هر دلار آمریکا را در معاملات نقدی تا ۸۰ هزار تومان و برای حواله تا ۸۲ هزار تومان معامله کردند.

همچنین هر پوند بریتانیا نیز تا ۱۰۰ هزار تومان معامله شد.

بازار ارز تهران صبح چهارشنبه ششم دی‌ماه ۱۴۰۳ نیز معامله دلار را با قیمت ۷۹ هزار تومان آغاز کرد، هر چند در ادامه روز، قیمت دلار تا ۷۷ هزار و ۹۰۰ تومان عقب‌نشینی کرد.

رکورد شکنی سایر ارز

سایر ارزها، به جز در مواردی خاص، که اقتصاد کشور در حوزه ارز مبداء تغییراتی داشته باشد (نظیر لیر ترکیه) تابعی از قیمتی دلار هستند.

یورو؛ هر یورو در بازار آزاد اکنون ۹۸ هزار و ۵۰۰ تومان معامله می‌شود، قیمت یورو نسبت به ماه گذشته، هشت هزار و ۷۰۰ تومان افزایش داشته که نشان دهنده رشد ۱۲ درصدی است. یورو نسبت به سال گذشته در چنین روزی که ۶۳ هزار و ۸۵۰ تومان معامله می‌شد، افزایش ۲۸ درصدی داشته است.

درهم امارات؛‌ قیمت درهم امارات که اکنون ۲۱ هزار و ۷۶۰ تومان معامله می‌شود، نسبت به ماه گذشته حدود ۱۴ درصد و نسبت به سال گذشته در چنین روزی که ۱۳ هزار و ۷۰۰ تومان معامله می‌شد، ۵۹ درصد افزایش داشته است.

یوآِن؛ قیمت یوآن چین در بازار آزاد هم اکنون ۱۰ هزار و ۷۵۰ تومان است، ماه گذشته در چنین روزی، یوآن نه هزار و ۵۷۵ تومان معامله می‌شد. بر این اساس قیمت یوآن چین طی یک ماه حدود ۱۲ درصد و نسبت به سال گذشته در چنین روزی که هفت هزار تومان معامله می‌شد، حدود ۵۳ درصد افزایش داشته است.

افغانی؛ هر افغانی در بازار آزاد تهران، هزار و ۱۱۵ تومان معامله می‌شود. قیمت افغانی ماه گذشته در چنین روزی هزار و ۲۰ تومان بود. این نشان دهنده افزایش حدود ۹ درصدی افغانی در یک ماه اخیر است. سال گذشته در چنین روزی قیمت افغانی در بازار تهران ۷۲۰ تومان بود. بر این اساس قیمت افغانی طی یک سال اخیر افزایش حدود ۵۵ درصدی داشته است.

کف قیمت دلار از نظر وزیر اقتصاد

سوم دی‌ماه ویدیویی از جلسه عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد با نمایندگان مجلس شورای اسلامی منتشر شد که در آن همتی با استفاده از مدل برابری قدرت خرید، اعلام کرد کف قیمت دلار باید ۷۳ هزار تومان باشد.

در این ویدیو همتی ضمن تایید تاثیر رخدادهای سیاسی روی بازار ایران تصریح کرد این کف قیمتی ۷۳ هزار تومانی برای شرایط عادی از نظر سیاسی امنیتی است، در حالی که در یک‌ماه گذشته، حوادث سوریه، پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات آمریکا و تهدیدات او، تهدیدات تروئیکای اروپایی درباره فعال کردن مکانیزم ماشه و تهدیدات اسرائیل درباره حمله نظامی به جمهوری اسلامی رخ داده است؛ همتی با توجه به این موارد، عملکرد بانک مرکزی را قابل دفاع ارزیابی کرد.

هوای تهران در روز چهارشنبه برای دومین روز متوالی در وضعیت قرمز یا ناسالم برای همه گروه‌ها قرار گرفت. هوای این شهر در ۹ روز گذشته آلوده برای گروه‌های حساس یا برای همه بوده است.

در همین حال همه ادارات و دانشگاه‌ها و سازمان‌های دولتی و غیردولتی استان تهران در روز چهارشنبه به استثنای مراکز خدمات‌رسان و بانک‌ها تعطیل است.

همچنین دروس مقطع ابتدایی و مقاطع اول و دوم متوسطه به صورت غیرحضوری برگزار می‌شود.ادارات و مدارس دماوند و فیروزکوه تعطیل اعلام نشده است.

در هفته‌های گذشته ادارات و مراکز آموزشی تهران و چند استان دیگر چندین بار به دلیل آلودگی هوا و یا کمبود انرژی تعطیل شده است.

محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، روز چهارشنبه ۲۸ آذر گفته بود تصمیم دولت برای تعطیلی‌ها در تهران فقط «بحران را از یک نقطه به نقطه دیگر برده» و مصرف سوخت را افزایش داده است.

سازمان هواشناسی برای شهرهای تهران، کرج، اصفهان، قم، مشهد تا ظهر جمعه هشدار نارنجی صادر کرده و درباره افزایش غلظت آلاینده‌ها هشدار داده است.

این سازمان اعلام کرد که آلودگی هوا در حد ناسالم برای تمام گروه‌ها بوده و در صورت کنترل نشدن به حد بسیار ناسالم و آستانه خطرناک خواهد رسید.

علاوه بر تهران هوای برخی از شهرهای بزرگ نیز در چند روز گذشته آلوده است. از جمله سعید محمودی، سرپرست محیط زیست خراسان‌ رضوی، گفت که هوای مشهد برای پنجمین روز پیاپی، در شرایط ناسالم برای همه قرار دارد.

در روز چهارشنبه همچنین هوای اهواز، سوسنگرد، هویزه، ماهشهر، خرمشهر ناسالم برای همه و قرمز و هوای بهبهان، شوشتر، آبادان، رامهرمز و شادگان در شرایط ناسالم برای گروه‌های حساس و نارنجی است.
وضعیت هوای زنجان نیز ناسالم برای گروه های حساس اعلام شده است.

در همین حال مدارس استان البرز و همچنین شهرهای اراک و قم در روز چهارشنبه به صورت غیرحضوری برگزار می‌شود.

موضوع آلودگی هوا در تهران و دیگر شهرهای بزرگ ایران در حدود ۱۵ سال گذشته به یک بحران تبدیل شده است.

احمد الشرع، رهبر گروه تحریر شام که اکنون قدرت را در سوریه در دست دارد، پیش از این چند بار از عملکرد جمهوری اسلامی در این کشور انتقاد کرده بود و حضور نظامی جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی‌اش برای دفاع از حکومت بشار اسد را عامل کشته و آواره شدن میلیون‌ها شهروند سوری دانسته بود.

اما این اولین بار است که مقامات جدید سوریه آشکارا به اظهارات علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و دیگر مقامات حکومت ایران در مخالفت با گروه تحریر شام و تحولات جاری در سوریه واکنش نشان می‌دهند.

اسعد حسن الشیبانی در پست خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:«ایران باید به اراده مردم سوریه و حاکمیت و امنیت این کشور احترام بگذارد. ما به آنها هشدار می‌دهیم که از ایجاد هرج‌ومرج در سوریه خودداری کنند و همچنین آنها را مسئول پیامدهای اظهارات اخیرشان می‌دانیم.»

علی خامنه‌ای روز یکشنبه دوم دی ماه، در یک سخنرانی در جمع مداحان گفت:« پیش‌بینی می‌کنیم مجموعه‌ای قوی و شرافتمند در سوریه نیز سربرآورد چرا که امروز جوانان سوری چیزی برای از دست دادن ندارند و مدرسه، دانشگاه، خانه و خیابان آنها ناامن است بنابراین باید با قوت اراده در مقابل طراحان و مجریان ناامنی بایستند و بر آنها فائق آیند.»

او پیشتر نیز در یک سخنرانی در روز ۲۱ آذر گفته بود:‌«همه بدانند قضایا این‌گونه باقی نخواهد ماند که گروهی بیایند در دمشق و به خانه‌های مردم تعرض کنند و رژیم صهیونی هم با بمباران و توپ و تانک پیشروی کند. قطعاً جوانان غیور سوری به‌پا خواهند خاست و با ایستادگی و حتی دادن تلفات، به این وضع فائق خواهند آمد، همچنان‌که جوانان غیور عراق پس از اشغال آن به دست آمریکا، با کمک و سازمان‌دهی و فرماندهی شهید عزیز ما (قاسم سلیمانی) توانستند دشمن را از خانه و خیابان‌های خود بیرون کنند. البته این کار در سوریه ممکن است زمان طولانی ببرد اما نتیجه، حتمی و قطعی است.»

در مقابل احمد الشرع بدون آنکه به آینده روابط دمشق و تهران اشاره کند، چند بار به انتقاد از عملکرد جمهوری اسلامی و حضور نظامی‌اش در سوریه پرداخت و از جمله در مصاحبه‌ای با روزنامه الشرق الاوسط که ۳۰ آذر ۱۴۰۳ منتشر شد، گفت که مخالفان با ساقط کردن حکومت بشار اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.

او گفت سوریه در زمان اسد «به سکویی برای ایران تبدیل شده بود تا پایتخت‌های کلیدی عربی را تحت کنترل خود درآورد، جنگ‌ها را گسترش دهد و با مواد مخدری مانند کپتاگون خلیج فارس را بی‌ثبات کند.»

الشرع افزود: «ما با حذف شبه‌نظامیان ایرانی و بستن راه نفوذ ایران در سوریه، به منافع منطقه خدمت کرده‌ایم و آنچه را که دیپلماسی و فشار خارجی نتوانست محقق کند، با کمترین تلفات به دست آورده‌ایم.»

او روز سوم دی ماه نیز در دیدار با ولید جنبلاط، رهبر دروزی‌های لبنان، گفت: «شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران باعث تفرقه میان سوری‌ها شده بودند و حضور آن‌ها در سوریه مایه نگرانی برای همه بود.»

در پی سخنرانی‌های علی خامنه‌ای، دیگر مقامات نظامی و همچنین رسانه‌های وابسته به حکومت در ایران بر شدت حملات خود به تحولات جاری در سوریه و در راس آنان گروه تحریر شام و احمد الشرع، مشهور به ابو محمد الجولانی، افزودند تا آنجا که او را «یهودی و وابسته به اسرائیل» خواندند.

در حالی که پس از سقوط بشار اسد، آمریکا و کشورهای اروپایی و کشورهای منطقه به‌سرعت هیات‌هایی دیپلماتیک به دمشق اعزام کردند تا با حاکمان جدید در این کشور دیدار و گفت‌وگو و برخی کشورهای مانند ترکیه و فرانسه سفارت‌خانه‌های خود در سوریه را بازگشودند، مقامات وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی تایید کرده‌اند که هیچ ارتباط مستقیمی با دمشق ندارند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، روز سوم دی ماه در یک نشست خبری گفت که جمهوری اسلامی همچنان نتوانسته کانال ارتباط مستقیمی برای ارتباط با حاکمان جدید سوریه برقرار کند.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز روز چهارم دی ماه، در سخنانی متناقض با اظهارات علی خامنه‌ای، درباره بازگشایی احتمالی سفارت جمهوری اسلامی در دمشق گفت:«رویکرد ما دیپلماتیک است و هم ما و آنان آمادگی داریم و در حال رایزنی‌های دیپلماتیک برای بازگشایی سفارتخانه‌های دو کشور هستیم.»

سفارت جمهوری اسلامی در دمشق، تنها مکان دیپلماتیک در سوریه بود که روز ۱۸ آذرماه و با فرار بشار اسد به روسیه مورد حمله نیروهای شورشی قرار گرفت.

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، که اکنون به بزرگ‌ترین حامی حاکمان جدید سوریه بدل شده است، پیشتر در اظهاراتی گفته بود که جمهوری اسلامی از تحولات سوریه درس خواهد گرفت.

باربارا لیف، معاون وزارت خارجه آمریکا در امور خاور نزدیک پس از سفر به سوریه و دیدار با احمد الشرع به ایران‌اینترنشنال گفت:«اگر بخواهم بر اساس شرایط امروز قضاوت کنم، ایران هیچ نقشی [در آینده سوریه] نخواهد داشت و نباید هم داشته باشد. به‌صراحت بگویم، جمهوری اسلامی طی دهه‌ها رفتار و حضوری بسیار استثماری و مخرب در سوریه داشته است.»

او افزود: «در طول جنگ، ایران نیروهای شبه‌نظامی خارجی، نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروهای حزب‌الله و دیگران را [در سوریه] مستقر کرد و واقعا به مردم سوریه ظلم کرد و آنان را به‌شدت مورد ستم قرار داد. بنابراین برای من دشوار است تصور کنم که ایران نقشی در آینده این کشور داشته باشد.»

به گزارش ایرنا، در جلسه سه‌شنبه ۴ دی‌ماه شورای عالی فضای مجازی، اعضا همچنین بر حمایت از سکوهای داخلی تاکید کردند.

نگاهی به دستور کار جلسه این شورا، نشان می‌دهد رفع فیلتر این دو سکو، تنها بخش کوچکی از دستور کار شورا بوده است.

مواردی نظیر تشدید مجازات قضایی با فیلترشکن‌ها که در ادبیات شورا «ابزار پالایش شکن» و «ابزار حاکمیت‌گریز» نامیده می‌شود، تلاش برای پیدا کردن آی پی کاربران، دریافت مالیات از فعالان در سکوهای خارجی از دیگر دستورکارهای این جلسات بود.

راه‌اندازی پوسته داخلی برای تلگرام (مشابه طرح تلگرام طلایی که در آن دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی از کاربران جاسوسی می‌کرد) و اعطای انحصار بیش از پیش به سکوهای داخلی هم از دیگر بخش‌های دستور جلسه امروز شورا بود، که رسانه‌ها درباره مصوبات آنها خبری منتشر نکردند.

پس از این جلسه، که با حضور سران سه قوه و اعضای حقیقی و حقوقی آن برگزار شد، ستار هاشمی وزیر ارتباطات و فن‌آوری اطلاعات در حساب کاربری خود در شبکه ایکس، نوشت: «امروز گام اول رفع محدودیت از اینترنت را با همدلی و وفاق برداشتیم ... این مسیر ادامه دارد.»

پیام‌رسان واتس‌اپ، سال ۱۳۹۳ و در زمان ریاست جمهوری حسن روحانی فیلتر شد. مقامات جمهوری اسلامی با مسدود کردن دسترسی کاربران به این پیام‌رسان‌ها، وعده ایجاد نمونه‌های داخلی آن را دادند، اما با وجود گذشت حدود ۱۰ سال از آغاز پروژه‌هایی از این دست، نمونه‌های داخلی، هرگز بین مردم، محبوب نشدند.

علاقه اصلاح‌طلبان به شناسایی کاربران

یکی از دلایل اصلی مخالفت مسعود پزشکیان و حامیان اصلاح‌طلب او با فیلترشکن یا آن‌چه «ابزار پالایش گریز» و «ابزار حاکمیت گریز» می‌نامند، عدم توانایی جمهوری اسلامی در ردگیری فعالیت کاربران است.

در جریان رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۳، پزشکیان با انتقاد از فروش فیلترشکن در ایران گفت که با رواج فیلترشکن، امکان رصد و تشخیص کاربران اینترنت و به تبع آن کنترل آن‌ها از بین خواهد رفت.

شورای عالی فضای مجازی در سال ۱۳۹۰ به دستور خامنه‌ای تشکیل شد. این شورا از مهم‌ترین نهادهای اعمال فیلترینگ در جمهوری اسلامی است و سال ۱۳۹۶ به دلیل نقشش در سرکوب، سانسور و محدودسازی آزادی بیان و اینترنت از سوی آمریکا تحریم شد.

شورای مذکور، ۱۸ عضو حقوقی و ۱۰ عضو حقیقی دارد. اعضای حقیقی مستقیما از طرف خامنه‌ای منصوب شدند. اعضای حقوقی آن هم مستقیم و غیرمستقیم منصوب رهبر جمهوری اسلامی‌اند.

از ۱۸ عضو حقوقی؛ رییس قوه قضاییه، رییس سازمان تبلیغات اسلامی، رییس سازمان صداوسیما، فرمانده کل سپاه پاسداران و فرمانده کل فراجا کسانی هستند که از طرف خامنه‌ای منصوب شدند.

دادستان کل کشور دیگر عضو حقوقی این شورا از سوی رییس قوه قضاییه منصوب شده و وزرای اطلاعات، دفاع، ارشاد، علوم و آموزش و پرورش هم با نظر خامنه‌ای منصوب می‌شوند.

آمار رییس سازمان نهضت سواد آموزی به این معناست که حدودا ۲۰ درصد جمعیت کشور بی٬سواد یا کم سواد هستند. فولادوند با اعلام این آمار خاطر نشان کرد در برنامه هفتم توسعه تکلیف شده است که اساسنامه سازمان نهضت سوادآموزی که در سال ۱۳۶۳ تدوین شده بود، بازنگری شود و این کار به مراحل پایانی رسیده است و به مجلس ارسال خواهد شد.

به گفته او سازمان آموزش بزرگسالان به‌صورت هیئت امنایی اداره خواهد شد و هدف آن هماهنگی برنامه‌ریزی، پشتیبانی و نظارت بر امور مرتبط با ریشه‌کنی بی‌سوادی و ارتقای سواد عمومی است.

آماری که تغییر نمی‌کند

مدت‌هاست تعداد ۱۷ تا ۱۸ میلیون بی‌سواد و کم‌سواد، از سوی مقام‌های حوزه آموزش و پرورش ارایه می‌شود. دو سال قبل هم شاپور محمدزاده ، معاون سابق وزیر آموزش و پرورش و رییس سابق نهضت سوادآموزی، همین عدد را ارایه داده بود.

طبق تعریفی که از سوی آموزش و پرورش و نهضت سواد آموزی ارایه شده، به کسانی که تحصیلات آنان زیر دیپلم است، کم سواد گفته می‌شود.

درباره تعداد بی‌سوادان مطلق هم آمارهای متناقضی وجود دارد.دی‌ماه سال ۱۴۰۲، علیرضا عبدی، رییس وقت نهضت سوادآموزی گفت هفت میلیون و ۴۰۰ هزار بی‌سواد مطلق در کشور وجود دارد.

با فرض ثابت ماندن عدد بی سوادان مطلق، در واقع حدود ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر «کم‌سواد» یا زیر دیپلم در کشور وجود دارد.

فقر و افزایش کم‌سوادی

غلامعلی افروز، استاد دانشگاه تهران، آبان‌ماه ۱۴۰۳ اعلام کرد، تنها ۷۰ درصد از دانش‌آموزان ایرانی که وارد دبستان می‌شوند، از مقطع دبیرستان خارج می‌شوند. او در این باره گفت که ۳۰ درصد دانش‌آموزان کشور موفق به کسب مدرک دیپلم نمی‌شوند و وارد بازار کار می‌شوند.

مهرماه ۱۴۰۳، در آستانه سال تحصیلی جدید، فرشاد ابراهیم‌پور، عضو کمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی درباره آمار پنهان کودکان بازمانده از تحصیل به سایت دیده‌بان ایران گفت در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴حدود دو میلیون دانش‌آموز ثبت‌نام نشده‌اند و مشکلات اقتصادی باعث شده تا والدین و دانش‌آموزان به مرحله ثبت‌نام نرسند.