علی خامنهای طرفداران مذاکره با آمریکا را «مرعوب دشمن» خواند و از مقامات جمهوری اسلامی خواست در تصمیمگیری در موضوعات مختلف از جمله حجاب، تورم و ارز، ملاحظه «توقع بیجای آمریکاییها» را نکنند.
رهبر جمهوری اسلامی در یک سخنرانی در سالگرد تظاهرات ۱۹ دی قم در سال ۱۳۵۶، درباره خودداری حکومت ایران از مذاکره و ارتباط با آمریکا با وجود ارتباط با اروپا گفت: «آمریکا در ایران شکست خورده و درصدد است که این شکست را جبران کند.»
خامنهای تاکید کرد: «آمریکا اینجا را تملک کرده بود ولی از کف و قبضه او بیرون کشیده شد؛ لذا کینه او نسبت به کشور و انقلاب کینه شتری است.»
او همچنین گفت که آمریکا بعد از انقلاب «در مورد مسائل ایران دچار خطا شد» و افزود که مخاطب این سخنانش «افراد مرعوب سیاستهای آمریکا» هستند.
این سخنان حدود دو هفته پیش از آغاز کار رسمی دونالد ترامپ به عنوان رییسجمهوری ایالات متحده و با وجود گمانهزنیها درباره بازگشت سیاست فشار حداکثری واشینگتن به تهران و همچنین احتمال حمله نظامی به سایتهای اتمی جمهوری اسلامی بیان شد.
در روزهای گذشته برخی مقامات دولت مسعود پزشکیان و بعضی فعالان سیاسی از جمله علی عبدالعلیزاده، رییس ستاد پزشکیان در دوره انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری ۱۴۰۳، خواستار مذاکره با ترامپ شدهاند که از ۲۰ ژانویه (اول بهمن) رسما رییسجمهوری آمریکا خواهد شد.
در سوی دیگر، حسین شریعتمداری، نماینده خامنهای در روزنامه کیهان، در سرمقاله شنبه ۱۵ دی این روزنامه نوشت: «مطرح کنندگان موضوع مذاکره با آمریکا یا خواب هستند یا مستاند یا دیوانه.»
خامنهای در سخنرانی امروز خود از مسئولان خواست در تصمیمگیری در موضوعات مختلف از جمله حجاب، تورم و ارز ملاحظه «توقع بیجای آمریکاییها» را نکنند و ملاحظه «منافع جمهوری اسلامی» را بکنند.
او همزمان گفت مواضع پزشکیان در قبال آمریکا و اسرائیل، «قاطع و خوب» بوده است.
این سخنان در حالی بیان شد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه ۱۴ دی در مصاحبه با شبکه سیسیتیوی چین اعلام کرد تهران برای مذاکرات «سازنده و بدون تاخیر» بر سر برنامه هستهای خود آمادگی دارد.
خامنهای در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره به گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، گفت: «مقاومت زنده است و باید روز به روز قویتر بشود.»
او تاکید کرد: «نگذارید تبلیغات دشمن روی افکار عمومی اثر کند.»
به گفته خامنهای، دستگاههای تبلیغاتی جمهوری اسلامی باید در مقابل «تبلیغات دشمن» اقدام کنند.
او گفت: «کار نرمافزاری دشمن، فاصله انداختن بین واقعیت و تصور افکار عمومی است. شما رو به قوت میروید، او تبلیغ میکند که شما دارید ضعیف میشوید.»
برخی مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر شکست ارتش سوریه در مقابل مخالفان و سقوط رژیم بشار اسد را نیز «محصول تبلیغات و جنگ رسانهای» دانستند اما رهبر جمهوری اسلامی در حرفهای خود بر خلاف سه سخنرانی پیشین که پس از سقوط اسد انجام شدند، به تحولات سوریه اشاره نکرد.
او ۱۲ دی ماه برای سومین بار وعده بازپسگیری سوریه از حاکمان جدید را داد و گفت که خونهای ریخته شده نیروهای موسوم به «مدافع حرم» در سوریه، هدر نرفته است.
به گفته سخنگوی دولت، انتخاب مکران به عنوان مکان پایتخت جدید ایران هنوز قطعی نیست و بررسیها در این باره هنوز ادامه دارد اما پایتخت جدید «قطعا در جنوب» کشور خواهد بود.
مهاجرانی گفت این بررسیها در دو شورا انجام میشود که وظیفه یکی از آنها، ارزیابی مشکلات پایتخت است و شورای دوم بر «اقتصاد دریامحور» متمرکز است و از جمله ظرفیتهایی که برای این هدف در منطقه مکران مورد نیاز است را بررسی میکند. به گفته او ظرفیتهای زیستی هر منطقه نشان میدهد که چقدر میشود برای گسترش فعالیتها در آن منطقه تمرکز کرد.
مکران، منطقهای است که در جنوب شرقی ایران در استان سیستان و بلوچستان واقع شده است و سواحل آن از بلوچستان پاکستان در غرب تا مرزهای عمان به طول ۹۰۰ کیلومتر امتداد دارد.
بندر چابهار، تنها بندر اقیانوسی ایران در این منطقه قرار دارد و سواحل مکران بهجز ذخایر نفت و گاز، قابلیتهای کشاورزی و شیلات هم دارد.
محمدرضا عارف، معاون اول پزشکیان، دوشنبه درباره انتقال پایتخت گفته بود: «امروز بحث ساماندهی مرکز سیاسی به صورت جدی مطرح است و اگر به این نتیجه برسیم به دلیل محدودیتهایی که در ارایه خدمات به مردم تهران با آن مواجه هستیم، یکی از نقاطی که به صورت جدی مطرح است، مکران است.»
یک پروژه متفرقه و پرهزینه
مسعود پزشکیان، رییسجمهور، پیش از این با گفتن اینکه عدم تعادل بین منابع مالی و هزینههای تهران غیرقابل تحمل است، از انتقال پایتخت حمایت کرد و بحث درباره مکانیابی برای پایتخت را دوباره برانگیخت.
در حالی که مسئولان بر مزایای استراتژیک و اقتصادی این تغییر تاکید میکنند، منتقدان نگران نیازهای مالی و لجستیکی عظیمی هستند که برای این جابهجایی احتمالی لازم است.
«محمدصالح جوکار»، رئیس کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور در مجلس شورای اسلامی در واکنش به انتقال پایتخت ایران به مکران به فرارو گفت: «انتقال پایتخت به مکران امکان ندارد. چه کسی پایتخت سیاسی را به مکران میبرد؟ چون پایتخت سیاسی باید در جایی باشد که دسترسی همگان به آن وجود داشته باشد.»
علی قلهکی، فعال رسانهای و اصولگرا که به دلیل ارتباطات نزدیک با نهادهای امنیتی ایران شناخته میشود در واکنش به صحبتهای مهاجرانی و عارف در شبکه ایکس نوشت: «بازسازی ورزشگاه آزادی، ۱۸ ماه زمان و ۱۹۰۰ میلیارد تومان هزینه دربردارد. انتقال پایتخت چقدر زمان و چه میزان پول نیاز دارد؟! برآوردِ ۲۵ سال زمان و ۲۳ میلیارد دلار هزینه شوخی است! بروید بالای یک قرن زمان و صدها میلیارد دلار پول!»
انتقال پایتخت؛ بحثی ۴۰ ساله
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با اشاره به اینکه موضوع انتقال پایتخت موضوع جدیدی نیست و بیش از سه دهه است این مساله موضوع بحث است و مسالهای فوری نیست، گفت «استان تهران به جهت افزایش جمعیت، نگرانیهایی از منظر ظرفیتهای زیستی مثل آب دارد.»
بحثهای مربوط به انتقال پایتخت ایران، در همه دولتهای ایران که پس از پایان جنگ ایران و عراق بر سر کار بودهاند مطرح شده است، اما همواره به دلیل محدودیتهای مالی، بیثباتی سیاسی و چالشهای لجستیکی متوقف شدهاند.
در دوران ریاست جمهوری محمود احمدینژاد، عمدتا به دلیل نگرانیها از آسیبپذیری تهران در برابر زلزله، این بحث برای مدتی شدت گرفت.
در دوره ریاستجمهوری حسن روحانی، او با صحبت از رشد غیرقابل تحمل جمعیت شهر و مشکلات زیستمحیطی رو به افزایش آن دوباره به این بحث دامن زد.