روزنامه اسپانیایی ال پائیس در گزارشی با اشاره به استفاده تهران از گروگانگیری شهروندان اروپایی برای آزادی دارایی های مسدود شده و ایرانیان زندانی در اروپا، نوشت هدف از آزادی چچیلیا سالا، روزنامهنگار ایتالیایی و عدم آزادی شهروندان فرانسوی، تفرقه انداختن بین کشورهای اروپایی بود.
در این گزارش تاکید شده که جمهوری اسلامی از شهروندان فرانسوی بهعنوان اهرم فشار بر دیپلماتهای فرانسه در مذاکرات هستهای استفاده میکند.
کلمنت ترمه که گزارشی درباره دیپلماسی گروگانگیری برای موسسه فرانسوی روابط بینالمل(ایفری) نوشته، بر این باور است که جمهوری اسلامی با آزادی سالا و عدم آزادی شهروندان فرانسوی در تلاش است بین اروپاییها تفرقه بیندازد.
چچیلیا سالا، ۱۹ دی و پس از ۲۰ روز بازداشت آزاد شد و چهار روز پس از آن کارلو نوردیو، وزیر دادگستری ایتالیا، دستور آزادی فوری محمد عابدینی نجفآبادی، ایرانی بازداشتشده در ایتالیا را صادر کرد.
دو روز پیش از آزادی چچیلیا سالا، روزنامه الجورناله، رسانه نزدیک به دولت ایتالیا، خبر داده بود، جورجیا ملونی، نخستوزیر این کشور، در دیدار با ترامپ در روز۱۵ دی، موافقت او را برای «تعلیق» روند استرداد عابدینی به آمریکا به دست آورده است.
این اقدام جمهوری اسلامی که به دادن امتیازی به ایتالیا همزمان با به قدرت رسیدن ترامپ تعبیر شده در عین حال در آستانه مذاکرات با کشورهای اروپایی در ژنو برای رسیدن به توافق اتمی جدید بوده است.
پنج روز پس از آزادی چچیلیا سالا نیز ناهید تقوی، شهروند ایرانی-آلمانی، پس از تحمل چهار سال حبس در زندانهای جمهوری اسلامی، آزاد شد و به آلمان بازگشت.
با این حال سسیل کوهلر، معلم فرانسوی و شریک زندگیاش ژاک پاریس، و اولیویه گروندو، جهانگرد ۳۴ ساله فرانسوی همچنان در ایران زندانی هستند.
خشم ایران از تهدید فرانسه درباره مکانیسم ماشه
در همین حال دیوید ریگولت رز، کارشناس مسائل ایران و پژوهشگر موسسه فرانسوی امور بینالملل و استراتژیک (ایریس)، این اتفاق را با خشم جمهوری اسلامی از تهدید فرانسه در موضوع مکانیسم ماشه مرتبط دانسته است.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، دوشنبه ۱۷ دی، خواستار گفتوگوی راهبردی کشورهای اروپایی با دونالد ترامپ درباره جمهوری اسلامی شد و از احتمال تصمیمگیری درباره اجرای مکانیسم ماشه سخن گفت.
در گزارش روزنامه اسپانیایی ال پائیس یادآوری شده که جمهوری اسلامی از سیاست گروگانگیری برای آزادی ایرانیانی که به دلیل دست داشتن در اقدامات تروریستی در اروپا زندانی شدهاند، استفاده میکند.
خرداد ماه سال گذشته اسدالله اسدی، دبیر سوم سفارت جمهوری اسلامی در وین، که به اتهام تلاش برای بمبگذاری در گردهمایی سازمان مجاهدین خلق در فرانسه به ۲۰ سال زندان محکوم شده بود، آزاد شد و در ازای آن اولیویه واندکاستیل، امدادگر بلژیکی و کامران قادری و مسعود مصاحب دو شهروند دوتابعیتی اتریشی-ایرانی، آزاد شدند.
آزاد شدن داراییهای مسدود شده با سیاست گروگانگیری
هدف دیگر جمهوری اسلامی از سیاست گروگانگیری آزاد شدن داراییهای مسدود شده در کشورهای دیگر است.
سال ۱۳۹۴ و پس از مبادله زندانیان بین ایران و آمریکا که همزمان با برجام انجام شد، روزنامه آمریکایی والاستریتجورنال، خبر داد که آمریکا دو محموله پول نقد و در مجموع یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون را با هواپیما به ایران فرستاده است.
منتقدان دولت بارک اوباما او را به «باج دادن» به جمهوری اسلامی متهم کردند.مایک پمپئو، وزیر امور خارجه دولت دونالد ترامپ هم با انتقاد از این توافق گفته بود کشورهای متخاصمی همچون کره شمالی و روسیه، ارائه میلیاردها دلار به ایران برای آزادی گروگانها را به منزله «نرخ بازار» گروگانگیری در نظر میگیرند.
با این حال مقامات جمهوری اسلامی تبلیغات بسیاری درباره این اقدام انجام دادند.
محمود علوی، وزیر اطلاعات دولت روحانی گفته بود که که با نظر خامنهای و تصمیم شورای عالی امنیت ملی، «۴۰۰ میلیون دلار را به همراه یک میلیارد و ۳۱۰ میلیون دلار سود آن، برای کشور مسترد کردیم.»
محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران، نیز سال ۱۳۹۴ گفته بود: «اگر جنگی بین ایران و امریکا در بگیرد هفته اول هزار اسیر از آمریکا میگیریم و آن موقع برای آزاد کردن هر یک از آنها باید چند میلیارد دلار بدهند. آن موقع مشکل اقتصادی ما نیز ممکن است حل شود.»
سال ۲۰۱۴؛ نقطه عطف در سیاست گروگانگیری
اندیشکده آمریکایی استیمسون سال ۲۰۱۴ را یک نقطه عطف در گروگانگیری و تبدیل شدن آن به عنوان «ابزار استراتژیک سیاست خارجی»، به ویژه در مذاکرات هستهای دانسته و به موضوع بازداشت جیسون رضائیان اشاره کرده است.
این اندیشکده همچنین هشدار داد که پس از خروج آمریکا از برجام این روند سرعت گرفته است.
در عین حال در سالهای گذشته بیشتر شهروندان اروپایی در ایران بیشتر بازداشت شدهاند.
در همین حال تقی رحمانی، فعال سیاسی، به ال پائیس گفت که جمهوری اسلامی تصور میکرد دموکراتها پیروز خواهند شد و با قدرت رسیدن ترامپ و سیاستهای او معتقد است که فشار بر اروپا آسانتر است.
پارلمان اروپا، پنجشنبه چهارم بهمن، در قطعنامهای «دیپلماسی گروگانگیری» جمهوری اسلامی را بهشدت محکوم کرد و از تهران خواست آن دسته از شهروندان اتحادیه اروپا را که قربانی این سیاست حکومت ایران هستند، آزاد کند.
پارلمان اروپا با ذکر نام سه شهروند فرانسوی و همچنین احمدرضا جلالی، شهروند ایرانی-سوئدی، خواستار لغو احکام و اتهامات این افراد و بازگشت آنها به کشورهایشان شد.
این نهاد از شورای اروپا خواست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهد و تحریمهای اتحادیه اروپا را علیه تمام ناقضان حقوق بشر در ایران وضع کند.
قایق حامل ۲۷ پناهجو از جمله چندین زن و کودک در ۱۶ ژانویه برابر با ۲۷ دی ماه در مسیر کوشآداسی ترکیه به جزیره ساموس یونان، «به دلیل مداخله گارد ساحلی ترکیه» دچار حادثه شده و غرق شد.
مهران فتی، از بازماندگان این حادثه که به همراه خواهر و دو خواهرزادهاش در این قایق بودهاند، به ایراناینترنشنال گفت: «گارد ساحلی با ایجاد موجهای سنگین قایق را به زیر آب برد و نتوانست خواهرش "نازنین" و خواهرزادهاش "دلسا" را از آب بیرون بکشد.»
خواهرزاده خردسالش «دنیز» نجات یافت و مهران هم پس از ۴۰ دقیقه عملیات نجات، بیهوش به بیمارستان منتقل شد و پس از چند روز بستری، به کمپ آیدین ترکیه فرستاده شد.
ایرانیها در کمپها با سختگیری بیشتری مواجهاند
فتی با بیان اینکه ایرانیها در کمپها با سختگیری بیشتری مواجهاند و خود نیز مدت بیشتری در بازداشت نگه داشته شد، به ایراناینترنشنال گفت پس از آزاد شدن از کمپ، پیکر عزیزانش را دوشنبه ۱۱ بهمن به ایران فرستاد.
او در این باره گفت: «من و شوهرخواهرم امین، از نظر روحی اصلا شرایط خوبی نداریم. نمیدانیم چه تصمیمی بگیریم. سردرگم هستیم. ادامه مسیر مجهول است و برای به عقب برگشتن هم پلی برایمان نمانده است. ترکیه بوی خون عزیزانم را میدهد و نمیدانم به ایران بازگردم یا چه کنم.»
فتی که زندهماندنش را تنها به خاطر خواهرزادهاش «دنیز» میداند که در این حادثه مادر و خواهرش را از دست داده و اکنون دچار مشکلات روحی شدید شده است، به ایراناینترنشنال گفت: «فقط میخواهم دنیز بتواند زندگی و آیندهای نرمال داشته باشد.»
مرگ پناهجویان
مرگ پناهجویان در آبهای ترکیه و یونان پیش از این نیز بارها سابقه داشته است.
۳۰ آذر سال جاری در پی واژگون شدن یک قایق حامل پناهجویان در نزدیکی جزیره رودس در شرق یونان، دستکم هشت نفر کشته شدند و ۱۸ نفر نجات یافتند.
مقامات یونان ۲۵ آذر نیز گزارش دادند پس از غرق شدن یک قایق پناهجویان در سواحل کرت در جنوب یونان، هفت نفر جان خود را از دست دادند.
در این حادثه بیش از ۲۰۰ تن نجات یافتند و دهها نفر دیگر مفقود شدند که جستوجو برای یافتن آنها، ۲۸ آذر متوقف شد.
پنجم آذر امسال، هفت پناهجو و ۲۵ خرداد ۱۴۰۲، دستکم ۷۹ نفر در پی واژگونی قایق در سواحل یونان کشته شدند.
در سالهای اخیر غرق شدن یک خانواده پنج نفره پناهجوی ایرانی اهل سردشت در راه رسیدن به بریتانیا و در کانال مانش، واکنشهای گستردهای را در رسانهها و میان کنشگران بریتانیایی و فرانسوی برانگیخت.
ترکیه بارها یونان را به نقض قوانین بینالمللی متهم و اعلام کرده که این کشور با نقض این قوانین، پناهجویان را به سمت آبهای ترکیه پس میزند.
بر اساس پیشبینیها، تعداد مهاجرانی که تلاش میکنند خود را بهطور غیرقانونی به یونان برسانند، در سال جاری به بیش از ۶۰ هزار نفر خواهد رسید.
دادههای رسمی نشان میدهند از میان افرادی که تلاش میکنند خود را به یونان برسانند، بیشترین تعداد متعلق به پناهندگان سوری است و پس از آن، شهروندان افغانستان، مصر، اریتره و فلسطین در رتبههای بعدی قرار دارند.
نخستوزیر سوئد گفت بدیهی است که «خطر ارتباط یک قدرت خارجی با این قتل» وجود دارد.
سرویس امنیتی سوئد اعلام کرد در حال ارزیابی تاثیر این تیراندازی بر امنیت این کشور است. سرویس امنیتی دانمارک نیز به تحقیقات درباره پرونده کشته شدن مومیکا اضافه شده است.
بهدنبال قرآن سوزاندنهای مومیکا، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ۳۱ تیر ۱۴۰۲ در پیامی اعلام کرد دولت سوئد باید عامل آتش زدن قرآن را به دستگاههای قضایی کشورهای اسلامی تحویل دهد و «اشد مجازات برای "عامل این جنایت" مورد اتفاق همه علمای اسلام است».
شماری دیگر از مقامهای جمهوری اسلامی نیز خواهان اخراج سفیر و تعطیلی سفارت سوئد در ایران شدند.
سلوان مومیکا، پناهنده عراقی در سوئد که با آتش زدن قرآن موجی از واکنشها را در کشورهای اسلامی برانگیخت، به ضرب گلوله در آپارتمانی در حوالی پایتخت سوئد کشته شد.
او در خانهای در شهر سودرتالیه در نزدیکی استکهلم هدف قرار گرفت.
رسانههای سوئد از بازداشت پنج نفر در این رابطه خبر دادند.
بر اساس اطلاعاتی که پلیس در حال بررسی آنهاست، او در حال پخش یک برنامه زنده از تیکتاک بوده که کشته شده است.
مومیکا در ماههای گذشته چندین بار اقدام به سوزاندن قرآن کرده بود.
اقدام او برای آتش زدن قرآن و پرچم عراق در مقابل سفارت عراق در استکهلم موجی از واکنشها را برانگیخت.
گفته میشود مومیکا پیش از این از رهبران سازمان حشد الشعبی تحت حمایت جمهوری اسلامی بوده است و بعدها با یکی از رهبران تیپ بابل این سازمان دچار اختلاف شده است.
اواخر تیر ماه سال گذشته، پس از این که معترضان عراقی در واکنش به سوزانده شدن قرآن به دست مومیکا به سفارت سوئد در بغداد حمله کرده و ساختمان آن را آتش زدند، سوئد، کاردار سفارت عراق را در استکهلم احضار کرد و سفارت خود را در بغداد بست.
وزارت خارجه عراق ضمن اعلام اعتراض به این اقدام، خواستار استرداد مومیکا به این کشور برای دادگاهی کردنش شد.
سوئد در سال ۲۰۲۳ هشدار تروریسم خود را به دومین سطح بالا رساند و نسبت به تهدیدات علیه سوئدیها در داخل و خارج از کشور هشدار داد.
پاییز گذشته و در جریان یک حمله مسلحانه در بروکسل، دو نفر سوئدی کشته شدند که مرد ضارب در این حمله گفته بود قرآن «خط قرمز» اوست و او آماده است خود را برای آن قربانی کند.
پیشتر دادگاه مهاجرت سوئد با اخراج مومیکا با عنوان این که «با سوزاندن قرآن موجب ایجاد تنش در روابط کشورهای اسلامی با استکهلم شده»، موافقت کرده بود.
قرار بود یک دادگاه در استکهلم پنجشنبه حکم خود را در مورد این که «آیا مومیکا به دلیل تحریک به نفرت گناهکار است یا نه»، صادر کند.