اسکندر مومنی، وزیر کشور در یک برنامه تلویزیونی برآورد کرد از دستکم شش میلیون مهاجر ساکن ایران، دو میلیون به صورت غیر قانونی در ایران حضور دارند. او تاکید کرد نیمی از مهاجران غیر قانونی که از کشور اخراج میشوند، دوباره به ایران باز میگردند.
مومنی در برنامه «گفتوگوی ویژه خبری» که شنبه شب، ۱۳ بهمن ۱۴۰۳ پخش شد گفت از ابتدای سال ۱۴۰۳ تاکنون حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از «اتباع» در مرز به کشورهای خود بازگردانده شدند. «اتباع» اصطلاحی است که در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی، عموما به مهاجران افغان ساکن ایران اطلاق میشود.
به گفته وزیر کشور دولت چهاردهم، برآوردهای وزارت کشور نشان میدهد حدود نیمی از این تعداد دوباره به ایران بازگشتند.
مومنی در ادامه تاکید کرد دولت انسداد مرزها را در اولویت قرار داده است.
او در خصوص مهاجران قانونی نیز با اشاره به اینکه رغبت کارفرمایان به استفاده از مهاجران باعث میشود فرصت شغلی هموطنان آنان گرفته شود گفت تعداد صدور ویزا در گذشته بالا بوده، که اکنون کاهش یافته است.
۱۵ دیماه ۱۴۰۳، نادر یاراحمدی، رییس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور، از اخراج حدود سه میلیون نفر از «اتباع غیرمجاز» طی سه سال گذشته خبر داده بود.
تغییر قوانین اقامتی افغانها در ایران
در چند سال اخیر، به ویژه پس از قدرت گرفتن دوباره طالبان در افغانستان، افزایش شمار مهاجران افغانی در ایران، در بسیاری از شهرها، به ویژه تهران چالشهایی ایجاد کرده است.
درحالی که برآورد میشود تا هفت میلیون افغانستانی غیر مجاز در ایران حضور دارند، مقامات جمهوری اسلامی، در تریبونهای رسمی، خواهان تغییر مقررات اقامتی آنها هستند.
مهرماه ۱۴۰۳، ولیالله بیاتی، سخنگوی کمیسیون امور داخلی مجلس شورای اسلامی گفت بر اساس طرح «ساماندهی اتباع خارجی»، دیگر چیزی به عنوان اقامت دائم اتباع در ایران وجود ندارد و تنها سه نوع اقامت موقت شامل یک ساله، سه ساله و احتمالا هفت ساله پیشبینی شده است.
علاوه بر این، قوانین مربوط به تابعیت، موضوع دیگری است که مقامات جمهوری اسلامی در خصوص آن اظهار نگرانی میکنند.
حدود یک ماه قبل، ۱۶ دیماه، محمدتقی نقدعلی، نایبرییس اول کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی، با ابراز نگرانی درباره تغییر «بافت جمعیتی کشور» و ایجاد «مشکلات امنیتی، اقتصادی و مسائل دیگر» با بیان اینکه در قانون تابعیت ایران اصل بر «نَسَب» است، نه «خاک»، گفت: «قانون تابعیت در ایران بر اساس اصل نسبی است و یکی از والدین باید ایرانی باشد.» نقدعلی اضافه کرد: «صرف اینکه فرد در خاک ایران متولد شده باشد، شناسنامه ایرانی صادر نمیشود. برای اتباع خارجی مانند افغانستانیها، شناسنامه ایرانی صادر نمیشود.»
استاندارد دوگانه
درحالی که مقامات جمهوری اسلامی میگویند با حضور مهاجران افغانستانی در ایران مخالفند، و از کارفرمایان میخواهند آنان را استخدام نکنند، نهادهای نظامی ایران از آنها استفاده میکنند.
شهریور ۱۴۰۳ فاش شد شرکت «آرشین کوه» وابسته سازمان هوا فضای سپاه پاسداران، شبه نظامیان افغانستانی گروه فاطمیون و همچنین دیگر نظامیان پیشین افغانستان را به عنوان کارگر در این شرکت استخدام کرده است.
شرکت آرشین کوه در زمینه تولید دیوارهای بتنی پیش ساخته و ایجاد جاده در بریس واقع در چابهار فعالیت میکند.
نیروی قدس سپاه همزمان با جنگ داخلی سوریه با ساماندهی مهاجران افغانستانی «لشکر فاطمیون» را سازماندهی کرد. بعدها مصاحبههای اعضای این لشکر روشن کرد چگونه سپاه پاسداران از کارت اقامت به عنوان ابزاری برای فشار به اعضای این لشکر استفاده کرده است.
روزنامه شرق شنبه ۱۳ بهمن به نقل از امیر رئیسیان، وکیل دادگستری نوشت که حکم یک سال حبس دیگر نبوی برای پرونده اعتراض به ساقط کردن هواپیمای اوکراینی اجرایی شده است.
رئیسیان با بیان اینکه این پرونده پس از تایید در دادگاه تجدیدنظر، همزمان با محکومیت پرونده اعتراض نبوی به «مسمومسازی دانشآموزان» به اجرای احکام ارسال شد، گفت پس از مخالفت با درخواست ادغام این دو حکم، موکلش حالا باید یک سال دیگر نیز در زندان بماند.
ضیا نبوی، فعال دانشجویی است که به دلیل حضور در تجمع اسفند ۱۴۰۱ دانشجویان در اعتراض به حملات شیمیایی و مسموم کردن سریالی دانشآموزان در مدارس به یک سال حبس محکوم و از ۱۸ فرودین امسال زندانی شده است.
ایراناینترنشنال پس از زندانی شدن او در گزارشی نوشت که ماموران اجرای احکام زندان اوین در زمان اجرای حکم نبوی به او گفتهاند یک سال حبس تعلیقی پیشین او همراه با حبس تازهاش اجرا میشود و این فعال دانشجویی باید دو سال را در زندان سپری کند.
نبوی پیش از این نیز بابت فعالیت در دفاع از حق تحصیل، هشت سال و هشت ماه را در زندان سپری کرده است.
حبس خانگی وفادار
وفا احمدپور، خواننده رپ اعتراضی مشهور به «وفادار» که اواخر دیماه از زندان اوین آزاد شده بود، شنبه ۱۳ بهمن اعلام کرد که تنها دو هفته پس از آزادی، حبس خانگیاش با پابند الکترونیکی آغاز شده است.
احمدپور در حساب اینستاگرام خود نوشت: «پس از نه ماه حبس در عادلآباد شیراز و اوین، حالا حکم جدیدم شروع شده؛ نه ماه حبس با پابند الکترونیکی و دو سال ممنوعالخروجی.»
او با تاکید کرد بر اینکه ایستادن در کنار مردم و مقاومت برای حق را وظیفه انسانی خود میداند، افزود: «این پابند، مرا به تاریخ و مردمم وصل میکند، نه به زندان.»
این خواننده رپ اعتراضی در اردیبهشت سال جاری پس از انتشار ترانه اعتراضی در شیراز بازداشت و سپس با اتهام «تبلیغ علیه نظام» به یک سال زندان محکوم شد.
جمهوری اسلامی از آغاز روی کار آمدن خود همواره فعالان مدنی و سیاسی و هنرمندان معترض را بازداشت، شکنجه و زندانی کرده است. این فشارها از زمان آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی» شدت گرفته است.
پیش از این و در ششم دی ماه، سایت حقوق بشری هرانا در گزارش سالانه جدید خود خبر داد در سال گذشته میلادی دستکم دو هزار و ۷۸۳ شهروند به دلیل فعالیتهای سیاسی و مدنی، به دست نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
