در ادامه روند صعودی قیمتها در بازار ارز و طلای ایران، قیمت سکه طلای طرح جدید از ۷۴ تومان تومان فراتر رفت و رکورد تازهای در تاریخ معاملات طلا به ثبت رساند. قیمت دلار نیز در بازار آزاد از ۸۹ هزار تومان گذشت.
سهشنبه ۱۶ بهمن، پس از امضای دستورالعمل به صفر رساندن صادرات نفت ایران به وسیله دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نرخ دلار در ایران با حدود هزار تومان افزایش، از مرز ۸۵ هزار تومان گذشت.
همان روز، توزیعکنندگان عمده موادغذایی بازار مولوی، خیام جنوبی و میدان قیام در تهران، مغازههای خود را بستند و در اعتراض به گرانی، بالا رفتن نرخ دلار، تورم و میزان مالیات، تجمع کردند.
در این روز قیمت سکه طلای طرح جدید، از ۶۳ میلیون تومان فراتر رفت.
ششم بهمن نرخ فروش هر قطعه سکه طلای طرح جدید به ۶۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده بود.
رکوردشکنی نرخ ارز در کنار افزایش قیمت سکه، حاکی از بالا رفتن تورم در ماههای آینده خواهد بود.
پس از برگزاری مراسم تحلیف ترامپ در اول بهمن، قیمت دلار و سکه چند بار افزایش یافته است. در روز تحلیف او، قیمت دلار حدود ۸۱ هزار تومان بود و یک روز پس از آن، حدود هزار و ۵۰۰ تومان افزایش یافت.
سوم دی ماه ویدیویی از جلسه عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی با نمایندگان مجلس شورای اسلامی منتشر شد که او با استفاده از مدل برابری قدرت خرید، اعلام کرد کف قیمت دلار باید ۷۳ هزار تومان باشد.
در این ویدیو همتی ضمن تایید تاثیر رخدادهای سیاسی روی بازار ایران تصریح کرد کف قیمت ۷۳ هزار تومانی «برای شرایط عادی از نظر سیاسی-امنیتی» است، در حالی که «در یکماه گذشته، حوادث سوریه، پیروزی ترامپ در انتخابات آمریکا و تهدیدات او، تهدیدات تروئیکای اروپایی درباره فعال کردن مکانیزم ماشه و تهدیدات اسرائیل درباره حمله نظامی به جمهوری اسلامی، رخ داده است.
با وجود انتشار ویدیوی این سخنان، همتی گفت که فیلم تقطیع شده و او نگفته کف قیمت دلار ۷۳ هزار تومان است.
قیمت دلار در ابتدای سال ۱۴۰۳ در محدوده ۶۱ هزار تومان بود.
پیوندی در یک پرونده به چهار سال زندان و در پرونده دیگر به دو سال زندان محکوم شده است.
القاصیمهر اعلام نکرد که در نهایت او به چند سال زندان محکوم شده اما بر اساس ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی، احتمالا حکم چهار سال در مورد او اجرا میشود.
طبق این ماده، در صورتی که جرایم فرد بیشتر از یک مورد باشد، تنها حکمی در نظر گرفته میشود که بالاترین میزان مجازات فرد است.
پیوندی به اتهام «اختلاس از طریق تصاحب غیرمجاز چک» از شماره حساب دانشگاه علوم پزشکی به شش سال زندان، پرداخت جریمه معادل دو برابر مبلغ اختلاس و انفصال دائم از خدمات دولتی محکوم شده است.
رییس کل دادگستری استان تهران گفت که دادگاه ضمن رد درخواست اعاده دادرسی، در نهایت حکم شش سال حبس تعزیری پیوندی را با یک درجه تخفیف به چهار سال حبس تعزیری کاهش داد و بقیه احکام را عینا تایید کرد.
پیوندی همچنین به اتهام سه مورد «تحصیل مال نامشروع» به دو سال زندان و رد مال محکوم شده است.
«تصرف غیرمجاز در وجوه» جمعیت هلال احمر برای تاسیس بدون مجوز یک شرکت در کشور آلمان، دیگر اتهام پیوندی بوده و در این پرونده به ۷۴ ضربه شلاق محکوم شده است.
رسانههای ایران سال ۱۳۹۹ خبر داده بودند که پیوندی به ۱۲ سال حبس تعزیری، رد مال و پرداخت حدود ۱۴۰ هزار یورو و انفصال دائم از خدمات دولتی محکوم شد.
خبرگزاری تسنیم نوشته است که ۶۸۰ میلیون کارانه غیرقانونی، تحصیل نامشروع ۴۰ هزار یورو از سازمان تدارکات هلال احمر و ۶۰ هزار درهم از بیمارستان هلال احمر در دوبی و تصرف غیرمجاز از وجوه هلال احمر، از جمله اتهامات پیوندی بودهاند.
او ۱۱ آبان سال ۹۸ نیز به دلیل یک پرونده مربوط به دوره ریاستش در دانشگاه «شهید بهشتی»، بازداشت و پس از چند ساعت با وثیقه سه میلیارد تومانی آزاد شد.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، شنبه ۲۰ بهمن بر اساس مشاهدات میدانی گزارش داد هر کیلوگرم کیوی در سطح شهر تهران ۸۰ تا ۲۴۰ هزار تومان به فروش میرسد.
این محصول در میادین میوه و ترهبار شهرداری ۹۵ هزار تومان و نرخ مصوب آن در میدان مرکزی میوه و ترهبار تهران ۶۰ تا ۱۵۰ هزار تومان قیمتگذاری شده است.
پیش از این موج گرانی، خبرگزاری ایلنا هشدار داد قدرت خرید کارگران در ایران در سال ۱۴۰۳ در مقایسه با ۱۰ سال گذشته به یکچهارم کاهش یافته است.
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، درباره گرانیها میوهها گفت: «محصول کیوی ما را تحریم کرده بودند اما همان کیوی امسال صادر میشود و البته متاسفانه به اندازهای بود که قیمت آن در بازار داخل افزایش یافته است. باید بررسی کنیم که این روند اصلاح شود.»
خبرگزاری تسنیم نیز نوشت که کیوی، بازار صادراتی در کشورهای مختلف دارد و نرخ این محصول در بازار داخلی، متاثر از صادراتش بوده است.
هفته گذشته گزارشهایی درباره افزایش قیمت سیبزمینی در ایران به دلیل صادرات گسترده آن منتشر شد.
مهرداد لاهوتی، نماینده لنگرود در مجلس شورای اسلامی، ۱۶ بهمن گفت در گذشته بیش از یک میلیون تن سیبزمینی از ایران صادر میشد اما حالا به دلیل نبود مدیریت، سیبزمینیها در انبارها پوسیدهاند و ایران به واردکننده این محصول تبدیل شده است.
بر اساس گزارشها، قیمت سیبزمینی در ایران به کیلویی ۹۰ هزار تومان رسیده و دولت ناگزیر، مجوز واردات ۵۰ هزار تن سیبزمینی را صادر کرده است.
بررسی آمار گمرک نشان میدهد در ۹ ماه نخست امسال ۳۰۷ هزار تن سیبزمینی به قیمت هر کیلوگرم ۱۴ هزار تومان از جمله به عراق و افغانستان صادر شده است.
همزمان با وخامت اوضاع اقتصادی در ایران و نارضایتی شهروندان از کاهش قدرت خرید، مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، شنبه ۲۰ بهمن در مراسم افتتاح طرحهای عمرانی در سیرجان گفت: «دشمنان فکر میکنند اگر ما را محاصره کنند از گرسنگی خواهیم مرد.»
او پیشتر و در روز ۱۵ بهمن، گفته بود برخی مشکلات اقتصادی خارج از کنترل دولت هستند.
مهدی فضائلی، عضو دفتر علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، شنبه در روزنامه خراسان نوشت: «تجویزکنندگان مذاکره، تحریمها را عامل اصلی مشکلات اقتصادی کشور معرفی میکنند و مذاکره را راهحل، غافل از این که اولا نه مشکلات اقتصادی ما ریشه در تحریمها دارد و نه هر کشوری تحریم شده، شرایطش مانند ما وخیم شده است.»
پیش از او، احمد علمالهدی، نماینده خامنهای در استان خراسان رضوی، روز جمعه گفت: «دشمن با سلسله کارهایی که میکند، برای مردم مسئلهساز شده و گرانی را توسعه میدهد.»
مرکز آمار جمهوری اسلامی ۱۰ بهمن از افزایش تا پنج برابری قیمت اقلام خوراکی و ضروری در ایران خبر داد و اعلام کرد ۵۳ قلم مواد غذایی در دی ماه ۱۴۰۳ نسبت به زمان مشابه در سال پیش از آن، بهطور میانگین حدود ۳۷ درصد افزایش قیمت داشتهاند.
بررسی ایراناینترنشنال از قیمت ۱۵ قلم از اقلام مصرفی خانوارهای ایرانی نشان میدهد افزایش نرخ این اقلام در بازار، فاصلهای چشمگیر با گزارش مرکز آمار دارد و در بسیاری از موارد، رشد قیمتها بهمراتب فراتر از آمارهای رسمی است.
سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده به ایران اینترنشنال گفت «رییسجمهور ترامپ بهصراحت اعلام کرده است که ایالات متحده مصمم است مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای شود و تمایل خود را برای گفتوگو بر سر توافقی با ایران ابراز کرده است.»
این اظهارات در واکنش به سخنان روز جمعه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مطرح شد که بهصراحت احتمال مذاکره با ایالات متحده را رد کرد. این موضع خامنهای خوشبینی ترامپ و همچنین دولت پزشکیان برای دستیابی به یک توافق هستهای را تضعیف میکند.
رهبر جمهوری اسلامی صبح جمعه در دیدار با فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش، ضمن مخالفت با مذاکره با آمریکا، گفت که چنین مذاکراتی «هیچ تاثیری در حل مشکلات کشور ندارد» و «مذاکره کردن عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه نیست.»
ترامپ سهشنبه گذشته سیاست موسوم به «فشار حداکثری» بر ایران را که در دوره اول ریاستجمهوریاش اجرا شده بود، بار دیگر برقرار کرد، اما گفت ترجیح میدهد یک توافق به دست آید. مسعود پزشکیان، رییسجمهور ایران هم پیشتر بهطور علنی تمایل خود به گفتوگو با آمریکا را ابراز کرده است.
علی خامنهای، که به مناسبت روز نیروی هوایی در ایران و در سالگرد دیدار افسران ارتش با روحالله خمینی در ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ سخن میگفت، با تاکید بر اینکه «مذاکره با آمریکا هیچ تاثیری در رفع مشکلات کشور ندارد»، گفت: «این را باید ما درست بفهمیم؛ اینجور به ما وانمود نکنند که اگر نشستیم پشت میز مذاکره با آن دولت، فلان مشکل یا فلان مشکل حل میشود. خیر؛ از مذاکره با آمریکا هیچ مشکلی حل نمیشود.»
این موضع خامنهای، که همیشه گفته است به مذاکره با آمریکا خوشبین نیست، تندترین اظهارنظر او در این رابطه از زمان بازگشت ترامپ به قدرت است که به روشنی گفت «مذاکره کردن عاقلانه نیست، هوشمندانه نیست، شرافتمندانه نیست.»
صحبتهای رهبر جمهوری اسلامی پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ با لحنی آشتیجویانه درباره ایران صحبت کرد و در عین امضای فرمان احیای فشار حداکثری گفت: «من واقعا میخواهم صلح ببینم... (اما) ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
در ۲۵ استان تهران، البرز، اصفهان، فارس، گیلان، مازندران، گلستان، سمنان، لرستان، ایلام، مرکزی، چهارمحالوبختیاری، همدان، کرمانشاه، کُردستان، زنجان، اردبیل، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، قزوین، کرمان، قُم، خراسان رضوی، خُراسان شمالی، خُراسان جنوبی، علت این تعطیلیها برودت هوا، یخبندان، بارش برف و ناترازی انرژی عنوان شده است.
در تقریبا تمام اطلاعیههای صادرشده از سوی استانداریهای این استانها به مساله ناترازی انرژی به عنوان علت تعطیلیها اشاره شده است.
پیش از این هم در ۲۵ آذر، مدارس تهران و بسیاری از استانهای ایران به دلایلی از جمله بارش برف و باران و کاهش دما، مدیریت انرژی، آلودگی هوا و ریزگردها، تعطیل و نیمهتعطیل اعلام شدند.
روز بعد از آن هم در ۲۶ آذر ، مدارس، دانشگاهها و ادارات بسیاری از استانها بازهم به دلیل «کاهش دما» و «مدیریت انرژی»، تعطیل و نیمهتعطیل اعلام شدند. این وضعیت به دنبال سرمای شدید در برخی مناطق کشور و در فاصله شش روز تا آغاز زمستان رخ داد.
در آن زمان، جبران ناترازی انرژی، مدیریت مصرف انرژی، جلوگیری از قطع گاز مشترکان خانگی و حفظ سلامت شهروندان، از جمله دلایلی بود که برای این تعطیلیها عنوان شد. دلایلی که در بیانیههای اخیر استانداریها هم تکرار شده است.
ادعای کذب پرمصرف بودن مشترکان در ایران
بیشتر خبرگزاریها گزارش داده بودند مصرف گاز در ایران با کاهش دمای هوا و ورود سامانههای سرمایشی جدید به سطح بیسابقهای رسیده و این روند مصرف باعث ایجاد افت فشار گاز در برخی استانها شده است.
دولت در تلاش برای مدیریت این بحران، خواستار کاهش حداقل دو درجه از دمای سیستمهای گرمایشی شده است.
پزشکیان، اول بهمن ماه، در همایشی به نام «همایش ملی روز هوای پاک»، با اشاره به وعده پرسر و صدای دولتش درباره ممنوعیت مازوتسوزی در نیروگاهها گفت: «قرار بود مازوت اصلا سوزانده نشود و گیر کردیم و اگر نمیسوزاندیم میبایست گاز منازل را قطع میکردیم، چون مصرف ما چندین برابر مصرف در خارج از کشور است.»
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر و به طور خاص از ابتدای سال ۱۴۰۳، با زنجیره بحران انرژی مواجه شده است. زنجیره بحرانی که مقامات جمهوری اسلامی آن را «ناترازی» میخوانند و تقصیر آن را به گردن پرمصرف بودن شهروندان میاندازند.
بر اساس آمارهای موجود، سرانه مصرف انواع انرژی ایرانیان در سال ۲۰۲۲ میلادی، ۴۰ کیلووات ساعت بوده است. این سرانه در قطر ۲۲۶ کیلووات ساعت، در امارات متحده عربی ۱۵۰ کیلووات ساعت، در عربستان سعودی ۸۳ کیلووات ساعت و در روسیه ۶۰ کیلووات ساعت بوده است.
در بین کشورهای غربی نیز سرانه مصرف انواع انرژی مردم آمریکا، ۷۷ کیلووات ساعت، مردم نروژ ۱۰۱ کیلووات ساعت و مردم ایسلند ۱۶۷ کیلووات ساعت است.
درباره برق هم به طور خاص، سرانه مصرف ایرانیان ۳/۶ هزار کیلووات ساعت در سال است؛ این عدد برای قطر ۱۸/۹، برای امارات ۱۷/۲، برای عربستان سعودی ۱۰/۸، برای روسیه ۷/۱، برای آمریکا ۱۲/۴، برای نروژ ۲۲/۴ و برای ایسلند ۴۹/۷ هزار کیلووات ساعت در سال است.
بنابراین، اظهارات پزشکیان راجع به «چند برابر» بودن مصرف ایرانیان، بر اساس آمارهای موجود، ادعایی نامعتبر و بیاساس است.
چه تابستان، چه زمستان؛ کشور در بحران
شهروندان ایرانی تابستان ۱۴۰۳ را به دلیل ناتوانی شبکه تولید و توزیع برق کشور در تامین برق مورد نیاز، در خاموشیهای سراسری سپری کردند. اکنون در آستانه زمستان، جمهوری اسلامی در تامین گاز شهروندان ناتوان شده است.
در پاییز هم دولت به دلیل آنچه «توقف مازوتسوزی» نیروگاهها با هدف کاهش آلودگی هوا عنوان کرد، خاموشیهایی را به شهروندان ایران تحمیل کرد.
این ادعای دولت در حالی مطرح شد که از ۱۴۰ نیروگاه حرارتی کشور، تنها ۱۴ نیروگاه امکان مازوتسوزی دارند. با وجود این تصمیم، تهران و برخی از کلانشهرها همچنان از آلودگی هوا رنج میبرند.
پیش از این تعطیلیها به دلیل کمبود گاز، دولت مسعود پزشکیان طی مصوبه ۲۰ آبان هیات وزیران، وزارت نفت را مکلف کرد تعرفههای قبلی را طوری دستکاری کند که دولت درآمد بیشتری از محل بهای گاز مصرفکنندگان خانگی داشته باشد.
