دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده آمریکا، بهشدت از ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینی خود، انتقاد کرد و او را «کمدینی موفق» و «دیکتاتوری بدون انتخابات» خواند. به گفته ترامپ، زلنسکی وارد جنگی شد که امکان پیروزی در آن وجود نداشت.
ترامپ چهارشنبه اول اسفند در پیامی در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت: «من اوکراین را دوست دارم، اما زلنسکی عملکرد بسیار ضعیفی داشته است، کشورش نابود شده و میلیونها نفر بیدلیل کشته شدهاند؛ و این روند همچنان ادامه دارد.»
ترامپ با طعنه به حرفه پیشین رییسجمهوری اوکراین، زلنسکی را یک «کمدین با موفقیت معمولی» توصیف کرد و افزود او «آمریکا را متقاعد کرد تا ۳۵۰ میلیارد دلار [در حمایت از کییف] هزینه کند تا وارد جنگی شود که امکان پیروزی در آن وجود نداشت، جنگی که هرگز نباید آغاز میشد».
بهدنبال مذاکرات میان مقامهای ارشد ایالات متحده و روسیه برای پایان دادن به مناقشه اوکراین، روابط واشینگتن و کییف متشنج شده است.
در این گفتوگوها که ۳۰ بهمن در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، برگزار شد، هیچ نمایندهای از اوکراین دعوت نشده بود.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، اول اسفند در نخستین واکنش خود به نشست ریاض، نتایج این مذاکرات را «قابل تقدیر» دانست و در عین حال تاکید کرد مذاکرات صلح با اوکراین نیاز به میانجی ندارد.
ترامپ: چرا آمریکا باید بیشتر از اروپا برای جنگ اوکراین هزینه کند؟
ترامپ در ادامه پیام خود در تروث سوشال، رویکرد جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا، در قبال کییف را مورد انتقاد قرار داد و با اشاره تلویحی به اقیانوس اطلس گفت «یک اقیانوس بزرگ و زیبا» میان ایالات متحده و اروپا قرار گرفته و در نتیجه، دلیلی برای هزینهکرد واشینگتن در جنگ اوکراین وجود ندارد.
او افزود: «آمریکا ۲۰۰ میلیارد دلار بیشتر از اروپا [در جنگ اوکراین] هزینه کرده، در حالی که پول اروپا تضمین شده است، اما آمریکا در ازای آن هیچ چیزی دریافت نخواهد کرد... در حالی که این جنگ برای اروپا بسیار مهمتر از ما است.»
ترامپ در ادامه انتقادات خود از زلنسکی گفت: «او از برگزاری انتخابات امتناع میکند، در نظرسنجیهای اوکراین بسیار ضعیف است، و تنها کاری که بهخوبی به انجام رساند، این بود که بایدن را مثل آب خوردن بازی داد.»
رییسجمهوری آمریکا شامگاه ۳۰ بهمن نیز تاکید کرده بود برای پیشبرد مذاکرات صلح و پایان مناقشه کنونی، باید در اوکراین انتخابات برگزار شود.
دوره ریاستجمهوری زلنسکی اردیبهشت سال جاری به پایان رسید، اما انتخابات در اوکراین به دلیل شرایط جنگی و برقراری حکومت نظامی تاکنون برگزار نشده است.
مقامهای کرملین تاکنون بارها ادامه حضور زلنسکی در قدرت را «نامشروع» خوانده و گفتهاند به همین دلیل، حاضر به مذاکره با او نیستند.
زلنسکی اول اسفند با اشاره به سخنان اخیر همتای آمریکایی خود هشدار داد ترامپ در حباب اطلاعات نادرست روسها گرفتار شده است.
زلنسکی تاکید کرد مردم اوکراین از «امتیازدهی» به روسیه پشتیبانی نمیکنند.
ترامپ: اگر زلنسکی نجنبد، کشوری برای او باقی نمیماند
ترامپ در پیام خود در تروث سوشال، مذاکرات واشینگتن و مسکو برای پایان دادن به جنگ اوکراین را «موفقیتآمیز» خواند و هشدار داد اگر زلنسکی، «دیکتاتوری بدون انتخابات»، بهسرعت عمل نکند، «کشوری برای او باقی نخواهد ماند».
ترامپ اضافه کرد: «ما با موفقیت در حال مذاکره با روسیه برای پایان دادن به جنگ هستیم، کاری که همه اذعان دارند تنها ترامپ و دولت ترامپ قادر به انجام آن هستند. بایدن هرگز [برای صلح] تلاش نکرد، اروپا در به دست آوردن صلح شکست خورده، و زلنسکی احتمالا میخواهد همچنان به“پول مفت” برسد.»
همزمان با این اظهارات، آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، اعلام کرد «هیچکس» نمیتواند کشورش را وادار به تسلیم کند.
سیبیها تاکید کرد: «ما از حق وجود خود دفاع میکنیم.»
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین پنجم اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، ۱۷ بهمن اعلام کرد مسکو برای گفتوگو و رسیدن به توافق از طریق «چانهزنی سخت» آمادگی دارد و برای تحقق این موضوع، باید «واقعیتهای میدانی» در نظر گرفته شوند.
استفاده از عبارت «واقعیتهای میدانی» در گفتمان مقامهای روسیه بدان معنا است که اوکراین باید مالکیت مجدد بر مناطق چهارگانهای را که در ابتدای مناقشه کنونی به اشغال روسیه درآمدند، به فراموشی بسپارد.
هشدار شدیداللحن ونس به زلسنکی و پاسخ رییسجمهوری اوکراین
ساعاتی پس از انتشار اظهارات تند دونالد ترامپ، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، به ولودیمیر زلنسکی هشدار داد که از حمله به دونالد ترامپ خودداری کند و گفت که «بدگویی» از ترامپ در ملاءعام نتیجه معکوس خواهد داشت.
ونس به دیلیمیل گفت: ««اینکه زلنسکی فکر کند میتواند نظر رییسجمهوری را با بدگویی از او در رسانهها تغییر دهد، کاملا اشتباه است. هر کسی که رییسجمهوری را بشناسد، میداند که این بدترین روش برای تعامل با این دولت است.»
بهدنبال این هشدارها، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، در سخنرانی ویدیویی چهارشنبه شب خود گفت که روی وحدت و شجاعت مردم اوکراین و همچنین «عملگرایی» دولت آمریکا حساب باز کرده است.
او گفت: «ما با قدرت روی پای خود ایستادهایم. روی وحدت اوکراینیها، شجاعتمان... روی اتحاد اروپا و عملگرایی آمریکا حساب میکنم.»
در همین حال، دفتر نخستوزیری بریتانیا از گفتوگوی کییر استارمر با ولودیمیر زلنسکی خبر داد.
استارمر در این گفتوگو حمایت خود را از زلنسکی بهعنوان «رهبر منتخب دموکراتیک» اوکراین اعلام کرد و گفت که تعلیق انتخابات در زمان جنگ کاملا منطقی است.
نخستوزیر بریتانیا همچنین بار دیگر حمایت خود را از تلاشهای تحت رهبری آمریکا برای دستیابی به صلح پایدار در اوکراین که مانع تجاوزات آینده روسیه شود، اعلام کرد.
علی خامنهای، چهارشنبه اول اسفند، در دیدار با امیر قطر در تهران، قطر را «یک کشور دوست و برادر» خواند و در عین حال گفت: «همچنان مسائل مبهم و حل نشدهای همچون بازگرداندن مطالبات ایران که از کره جنوبی به قطر منتقل شد، باقی است و هم اینکه میدانیم مانع اصلی عملی شدن توافقی که در این زمینه انجام شده بود، آمریکا است.»
خامنهای در این دیدار که مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی نیز در آن حضور داشت، افزود: «ما اگر جای قطر بودیم، به فشارهای آمریکا اعتنا نمیکردیم و مطالبات طرف مقابل را بازمیگرداندیم و همچنان انتظار چنین اقدامی را از جانب قطر داریم.»
رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با امیر قطر بار دیگر تاکید کرد که تفاوتی میان رؤسای جمهوری آمریکا نیست.
در تابستان ۱۴۰۲، جمهوری اسلامی و آمریکا روند اجرای توافق خود را در دو موضوع رفع انسداد مالی داراییهای ایران در کره جنوبی و تبادل زندانیان، به اجرا درآورند. بانک مرکزی جمهوری اسلامی اعلام کرد در مرداد ماه ۱۴۰۲ کره جنوبی پنج و نیم میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده ایران را به حساب چند بانک ایرانی در دوحه منتقل کرد.
با این حال، داود منظور، رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه، در گفتوگویی که پایگاه خبری-تحلیلی نود اقتصادی آن را در بهمن ماه امسال منتشر کرد گفت پولهایی که کرهجنوبی به قطر منتقل کرده بود، دوباره در قطر مسدود شد.
براساس گزارشی که در سایت علی خامنهای و خبرگزاریهای وابسته به حکومت در ایران منتشر شده، امیر قطر در دیدار با خامنهای با اشاره به شرایط خاص و سخت منطقه، این شرایط را نیازمند همکاری بیشتر کشورهای منطقه دانست.
برپایه این گزارشها، امیر قطر با اشاره به توافقهای انجام شده میان جمهوری اسلامی و قطر، از جمله ساخت تونلی در زیر آب میان دو کشور، گفت کمیسیون مشترک ایران و قطر بهزودی فعال خواهد شد و در آینده نزدیک حجم مبادلات اقتصادی افزایش خواهد یافت.
سفر امیر قطر به تهران، یک روز پس از دیدار وزیران امور خارجه آمریکا و روسیه در عربستان سعودی صورت میگیرد. امیر قطر پیش از این، نقش واسطه بین جمهوری اسلامی و آمریکا را ایفا کرده است.
دیدار پزشکیان و امیر قطر
تمیم بن حمد آل ثانی پیش از دیدار با خامنهای، با پزشکیان دیدار و با او در یک نشست خبری شرکت کرد.
پزشکیان در نشست خبری با امیر قطر گفت دو طرف در این دیدار علاوه بر بررسی راههای گسترش روابط دوجانبه، بر اهمیت حفظ تمامیت سرزمینی و حاکمیت سوریه و مشارکت همه مردم این کشور در تعیین سرنوشت خود تاکید کردند.
پزشکیان با اشاره به تاکید تهران و دوحه بر ضرورت حمایت کشورهای اسلامی از مردم غزه، گفت کشورهای منطقه و جهان باید برای دفاع از مردم فلسطین در برخورداری از زندگی ایمن در سرزمین خود، تلاش کنند.
امیر قطر نیز با اشاره به اینکه مسئله فلسطین در صدر موضوعهای مورد بحث با پزشکیان بود، بر لزوم پایبندی به توافق آتشبس غزه و ارسال کمکهای انساندوستانه به این نوار ساحلی تاکید کرد.
تمیم بن حمد آل ثانی ابراز امیدواری کرد توافق آتشبس غزه علاوه بر کاهش رنج غیرنظامیان و ایجاد شرایط برای بازسازی غزه، به ایجاد راهحلی پایدار و جامع در ارتباط با فلسطین منجر شود.
امیر قطر با تاکید بر عزم کشورش برای تقویت روابط با تهران و افزایش حجم تجارت دوجانبه، «گفتوگوهای سازنده» را بهترین راه برای حل نزاعهای منطقهای و بینالمللی دانست و گفت دوحه از روابط سازنده میان تهران و کشورهای حاشیه خلیج فارس و کشورهای اسلامی استقبال میکند.
پیشتر، سفیر قطر در تهران با اشاره به این سفر گفت که روابط خوب بین دو کشور تاثیر مثبتی بر بسیاری از مسائل از جمله تبادل زندانیان بین ایران و آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدود شده جمهوری اسلامی در کره جنوبی داشته است.
یک روز پیش از این سفر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت که امیر قطر حامل پیامی از سوی آمریکا نیست.
وزارت امور خارجه قطر چهارشنبه ۱۸ بهمن اعلام کرد این کشور آماده است برای مذاکره با جمهوری اسلامی به ایالات متحده کمک کند.
شهریور سال گذشته، محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، ابراز امیدواری کرد توافق تبادل زندانیان ایران و آمریکا که با میانجیگری دوحه صورت گرفت، به گفتوگوی گستردهتر تهران و واشینگتن درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی منجر شود.
سفر امیر قطر به تهران پس از دیدار وزیران خارجه آمریکا و روسیه در عربستان سعودی انجام میشود.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت که آغاز مذاکرات بین آمریکا و روسیه، بر روند همکاری این کشور با جمهوری اسلامی تاثیر نخواهد داشت.
او تاکید کرد روسیه در راه حل و فصل مسائل مربوط به پرونده هستهای، به جمهوری اسلامی کمک خواهد کرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه ۲۸ بهمن در یک نشست خبری مشترک بر عزم خود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تاکید کردند.
بلومبرگ چهارشنبه یکم اسفند به نقل از معاملهگران نوشت که افزایش میزان انتقال کشتیبهکشتی نفت و ظهور پایانههای جدید و جایگزین برای دریافت محمولهها، عامل این رشد بوده است.
دادههای اولیه شرکت اطلاعات انرژی کپلر، نشان میدهد واردات نفت ایران به چین در حدود دو هفته نخست ماه فوریه (۱۳ بهمن تا یکم اسفند) به ۱/۷۴ میلیون بشکه در روز رسیده است.
این رقم ۸۶ درصد بیشتر از میانگین روزانه در ماه ژانویه و بالاترین حجم از صادرات نفت ایران به چین از ماه اکتبر سال گذشته تاکنون است.
بلومبرگ سهشنبه ۳۰ بهمن نیز به نقل از منابع آگاه گزارش داد برخی پایانههای خصوصی در بنادر چین، دریافت محمولههای نفتی ایران و روسیه را از سرگرفتهاند.
چین معمولا بزرگترین خریدار نفت خام ایران است و بیشتر محمولههای آن به پالایشگاههای کوچک و مستقل، معروف به «تیپات»، ارسال میشود.
بر اساس گزارش بلومبرگ، این تجارت که منبع اصلی درآمد جمهوری اسلامی است، تحت فشار دورهای مختلف تحریمهای آمریکا قرار داشته و دولت ترامپ نیز محدودیتها را تشدید کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفته گذشته اعلام کرد هدف واشینگتن، کاهش صادرات نفت ایران به کمتر از ۱۰ درصد سطح کنونی آن است.
با وجود این محدودیتها، تاجران و معاملهگران توانستهاند مشکلات لجستیکی ناشی از محدودیتهای سختگیرانهتر آمریکا را برطرف و خریداران توانستهاند محمولههای معوقه را جابهجا کنند.
به گفته منابع بلومبرگ، زنجیره تامین تقریبا بلافاصله به محدودیتها واکنش نشان داده و از نفتکشهای خارج از فهرست تحریم و شرکتهای صوری جدید برای ادامه تجارت استفاده شده است.
نشریه واشینگتن فریبیکن مهر ماه گزارش داد درآمدهای نفتی غیرقانونی جمهوری اسلامی در دولت جو بایدن به ۲۰۰ میلیارد دلار افزایش یافت.
در پی انتقادات فراوان از رویکرد بایدن در قبال جمهوری اسلامی، دولت او در آخرین هفتههای حضور خود در قدرت، دهها شرکت و کشتی را به دلیل نقش آنها در نقل و انتقال نفت ایران تحریم کرد.
زلنسکی چهارشنبه یکم اسفند در مصاحبه با تلویزیون اوکراین گفت: «ارتش ما کاملا مقاوم است و مقاومترین ارتش در اروپا به شمار میرود. این موضوع به ما فرصت میدهد تا با عزت و از سطحی برابر با دیگران، اعم از متحدان یا غیرمتحدان خود صحبت کنیم.»
رییسجمهوری اوکراین سخنان ترامپ را مبنی بر اینکه میزان محبوبیت او چهار درصد است، رد کرد و گفت که این «اطلاعات نادرست» از روسیه میآید.
ترامپ شامگاه ۳۰ بهمن و چند ساعت پس از نخستین دور مذاکرات سطح بالای واشینگتن و مسکو در عربستان سعودی، گفت زمان زیادی از آخرین باری که در اوکراین انتخابات برگزار شد، میگذرد و زلنسکی در این کشور محبوبیتی ندارد.
دوره ریاستجمهوری زلنسکی سال گذشته پایان یافت اما مقامات انتخاباتی در کییف اعلام کردهاند فقط پس از متوقف شدن جنگ و لغو حکومت نظامی میتوانند انتخابات برگزار کنند.
زلنسکی در پاسخی به اظهارنظر ترامپ گفت که رییسجمهوری آمریکا در حباب اطلاعات نادرست گرفتار شده است اما او دوست دارد که تیم ترامپ به «حقایق بیشتری» درباره اوکراین دسترسی داشته باشد.
زلنسکی افزود تلاشها برای جایگزینی او در حین جنگ با روسیه موفقیتآمیز نخواهد بود.
نتایج یک نظرسنجی که موسسه بینالمللی جامعهشناسی کییف در دی سال جاری انجام داد، نشان داد ۵۲ درصد از مردم اوکراین به زلنسکی اعتماد دارند.
یک نظرسنجی دیگر هم حاکی از مخالفت ۶۰ درصدی اوکراینیها با برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در زمان جنگ بوده است.
مخالفت اوکراین با برداشت ۵۰۰ میلیارد دلاری آمریکا از معادن این کشور
زلنسکی در بخش دیگری از سخنان خود در روز جاری، به دیدار دوجانبه مقامات ارشد آمریکا و روسیه در عربستان سعودی، درباره جنگ و اظهارات مطرح شده از سوی روسها اشاره کرد و گفت: «هیچکسی در اوکراین به پوتین اعتماد ندارد.»
رییسجمهوری اوکراین افزود که اکثریت قاطع مردم این کشور از دادن امتیاز به روسیه حمایت نخواهند کرد.
دیدار مقامات آمریکایی و روسی در ریاض، گستردهترین مذاکرات میان این دو قدرت جهانی طی سه سال گذشته بهشمار میرود و آخرین چرخش دولت ترامپ برای فاصله گرفتن از تلاشهای غرب به منظور مجازات روسیه بهخاطر آغاز مخربترین جنگ اروپا در چندین دهه اخیر محسوب میشود.
این نشست نشان داد ترامپ قصد دارد رویکرد دولت جو بایدن را در قبال مسکو که مبتنی بر تحریم، انزوا و ارسال سلاح به اوکراین بود و منجر به کشته شدن دهها هزار سرباز روس شد، کنار بگذارد.
موضوعی که زلنسکی هم به آن اشاره کرد و گفت آمریکا اکنون به پوتین کمک کرده تا به انزوای خود پایان دهد.
زلنسکی یادآوری کرد که آمریکا میگوید ۶۷ میلیارد دلار سلاح و ۳۱.۵ میلیارد دلار حمایت مالی به اوکراین ارائه کرده اما قصد دارد در عوض ۵۰۰ میلیارد دلار از طریق مواد معدنی این کشور برداشت کند.
رییسجمهوری اوکراین این اظهارات واشینگتن را «غیر جدی» توصیف و تاکید کرد: «من نمیتوانم کشورمان را [به شما] بفروشم.»