اتحادیه عرب طرح مصر برای بازسازی غزه را تصویب کرد

خبرگزاری رویترز دوشنبه، ۱۳ اسفند، گزارش داد که طرح چشم‌انداز مصر برای غزه، قرار است سه‌شنبه در نشست اتحادیه عرب ارائه شود اما مصر مشخص نکرده که آیا این پیشنهاد قبل یا بعد از هرگونه توافق صلح دائمی در نوار غزه اجرا می‌شود.

در همین حال، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا در خاورمیانه، در روزهای آینده به این منطقه سفر خواهد کرد تا یا مرحله نخست توافق آتش‌بس میان اسرائیل و حماس را تمدید کند یا روند ورود به مرحله دوم را تسهیل نماید.

پیشتر ترامپ طرحی را برای خارج کردن ساکنان غزه از این منطقه پیشنهاد کرده که مغایر با سیاست دیرینه آمریکا در در زمینه راه‌حل تشکیل دو کشور اسرائیل و فلسطین است. این طرح ترامپ خشم فلسطینی‌ها و کشورهای عربی را برانگیخت.

پس از انتشار بخش‌هایی از طرح مصر،‌ حماس اعلام کرد که در غزه از مشروعیت برخوردار است، اما آماده است از مدیریت این منطقه کناره‌گیری کند.

به‌گزارش العربیه، حماس گفته است که نمی‌خواهد بخشی از ترتیبات اداری غزه باشد و مانعی برای هرگونه توافق داخلی درباره آینده این منطقه نخواهد بود، مشروط بر اینکه این اقدامات با اجماع ملی همراه باشد.

حماس همچنین درباره طرح بازسازی مصر برای غزه اعلام کرده که هیچ اطلاعات رسمی درباره این طرح دریافت نکرده است و به شایعات و گمانه‌زنی‌ها پاسخ نخواهد داد.

طرح قاهره به مسائل مهمی مانند اینکه چه کسی هزینه بازسازی غزه را پرداخت خواهد کرد یا جزئیات خاصی در مورد نحوه اداره غزه و همچنین اینکه چگونه یک گروه مسلح به قدرتمندی حماس را می‌شود کنار زد، نمی‌پردازد.

بر اساس طرح مصر، یک حکومت موقت در غزه به جای حماس تشکیل خواهد شد و مسئول توزیع کمک‌های بشردوستانه و آغاز بازسازی نوار غزه خواهد بود.

در مقدمه‌ این طرح که اهداف آن را تشریح می‌کند، آمده است: «اگر حماس به عنوان عنصر سیاسی مسلط و مسلح بر روی زمین و کنترل‌کننده حکومت محلی باقی بماند، بودجه بین‌المللی عمده‌ای برای بازسازی غزه وجود نخواهد داشت».

همزمان، منابع مصری به شبکه العربیه گفتند که طرح بازسازی غزه شامل مدیریت و تأمین امنیت داخلی این منطقه خواهد بود و یک کمیته مستقل عربی - اروپایی بر کل فرآیند نظارت خواهد داشت.

به گفته این منابع، صندوقی ویژه با ارزش اولیه بین ۲ تا ۵ میلیارد دلار برای بازسازی غزه تاسیس خواهد شد که تحت نظارت یک کمیته عربی اداره می‌شود.

بر اساس این طرح، شرکت‌های تخصصی مسئول پاکسازی بقایای جنگ و مین‌های غزه خواهند بود و مرحله نخست این طرح شامل بازسازی جاده‌ها و زیرساخت‌های حیاتی است.

جزییات چارچوب پیشنهادی مصر برای آینده غزه پیشتر گزارش نشده بود.

گروه اسلامگرای فلسطینی حماس که تحت حمایت جمهوری اسلامی است، از سال ۲۰۰۷ بر منطقه ساحلی نوار غزه حکومت می‌کند. این گروه در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حمله به اسرائیل را آغاز کرد که منجر به کشته شدن ۱۲۰۰ نفر و آغاز جنگ غزه شد.

مرحله اول آتش‌بسی که یک ماه و نیم پیش به طور موقت به نبردها پایان داد، شنبه به پایان رسید و هیچ نشانه‌ای از توافق برای گذار به مرحله دوم این آتش‌بس وجود ندارد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دوشنبه ۱۳ اسفند گفت که اگر حماس گروگان‌های باقی‌مانده را آزاد نکند، با پیامدهایی غیرقابل تصور روبه‌رو خواهد شد.

عبدالعاطی یک‌شنبه ۱۲ اسفند اعلام کرد مصر به‌دنبال جلب حمایت و تامین مالی بین‌المللی برای اجرای این طرح است

او افزود: «پس از تصویب این طرح در نشست آتی سران عرب، رایزنی‌های فشرده‌ای را با کشورهای اصلی کمک‌کننده آغاز خواهیم کرد.»

وزیر خارجه مصر همچنین بر نقش کلیدی اروپا در منطقه، به‌ویژه در تامین منابع مالی بازسازی غزه، تاکید کرد.

نشست اضطراری سران کشورهای عربی سه‌شنبه ۱۴ اسفند در قاهره برگزار خواهد شد.

در هفته‌های اخیر، طرح دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، درباره آینده غزه واکنش‌های بسیاری را برانگیخته است.

ترامپ ۱۶ بهمن در نشست خبری مشترک با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در واشینگتن، طرح خود را در خصوص مالکیت ایالات متحده بر نوار غزه و جابه‌جایی ساکنان آن ارائه کرد.

استیو ویتکاف، نماینده ویژه رییس‌جمهوری آمریکا در امور خاورمیانه، هشتم اسفند اعلام کرد به‌زودی نشستی با حضور سازندگان املاک و شهرسازان خاورمیانه، درباره طرح ترامپ برای در اختیار گرفتن و بازسازی غزه برگزار خواهد شد.

مصر، اردن، عربستان سعودی و شماری از کشورهای عربی ضمن مخالفت با کوچ اجباری فلسطینی‌ها، بر لزوم تلاش برای تحقق راه‌حل دو کشوری به‌عنوان راهکاری جهت پایان دادن به منازعات منطقه‌ای تاکید کرده‌اند.

ادامه رایزنی‌های کشورهای عربی و اسلامی درباره آینده غزه

عبدالعاطی در ادامه اظهارات خود گفت پس از نشست سران عرب در قاهره، نشست اضطراری وزیران امور خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی نیز در عربستان سعودی برگزار خواهد شد.

او هدف از برگزاری این نشست را بررسی طرح بازسازی نوار غزه عنوان کرد.

وزیر خارجه مصر افزود: «ما اطمینان حاصل خواهیم کرد که نتایج نشست سران عرب به بهترین شکل ممکن به جهان ارائه شود.»

خبرگزاری رویترز ۲۹ بهمن گزارش داد اتحادیه اروپا تمایلی به پذیرش طرح ترامپ درباره غزه ندارد و خواهان بازگشت آوارگان فلسطینی به این باریکه است.

یاییر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، هفتم اسفند پیشنهاد داد اداره غزه به‌مدت هشت سال پس از پایان جنگ، به مصر سپرده شود. بر اساس طرح لاپید، این دوره می‌تواند تا ۱۵ سال تمدید شود.

وزارت خارجه مصر هشتم اسفند این طرح را «غیرقابل قبول» خواند و اعلام کرد پیشنهاد رهبر اپوزیسیون اسرائیل با رویکرد قاهره در قبال مساله فلسطین مغایرت دارد.

انتقاد مصر از تصمیم اسرائیل برای توقف ورود کمک‌ها به غزه

وزیر خارجه مصر از تصمیم اخیر اسرائیل برای ممانعت از کمک‌رسانی به نوار غزه انتقاد کرد و گفت استفاده از کمک‌های بشردوستانه به‌عنوان ابزاری برای «مجازات جمعی» پذیرفتنی نیست.

عبدالعاطی بر عزم قاهره برای تداوم تلاش‌ها به‌منظور آغاز مذاکرات بر سر مرحله دوم آتش‌بس تاکید کرد و افزود: «مرحله اول با موفقیت به پایان رسیده و اکنون باید به مذاکرات درباره مرحله دوم بپردازیم؛ مرحله‌ای که نقش کلیدی در تداوم آتش‌بس دارد.»

دفتر نتانیاهو صبح ۱۲ اسفند در بیانیه‌ای اعلام کرد به دلیل امتناع حماس از پذیرش طرح استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا به خاورمیانه، برای تمدید مرحله اول توافق آتش‌بس، اسرائیل دیگر اجازه ورود کمک‌ها به نوار غزه را نخواهد داد.

در این بیانیه آمده است در صورت ادامه مخالفت حماس، «پیامدهای بیشتری» در انتظار این گروه خواهد بود.

نتانیاهو یکشنبه ۱۲ اسفند گفت پس از آنکه استیو ویتکاف، فرستاده آمریکا به خاورمیانه، متوجه شد هیچ راهی برای نزدیک کردن مواضع اسرائیل و حماس درباره مرحله دوم توافق وجود ندارد، پیشنهاد تمدید مرحله کنونی آتش‌بس را ارائه کرد.

بر اساس این اظهارات، این پیشنهاد شامل آتش‌بس در ماه رمضان و عید پسح یهودیان و آزادی یک‌باره نیمی از گروگان‌های اسرائیلی از سوی حماس است. حماس همچنان ۵۹ گروگان در اختیار دارد که ۲۴ نفر از آن‌ها زنده هستند.

نتانیاهو گفت: «اگر حماس با تمدید مرحله نخست توافق موافقت کند، اسرائیل فورا وارد مذاکرات خواهد شد اما اگر این گروه فکر می‌کند که می‌تواند آتش‌بس را بدون آزادی گروگان‌ها ادامه دهد، کاملا در اشتباه است.»

این در حالی است که حماس، طرح پیشنهادی استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ به خاورمیانه را در مورد آزادسازی نیمی از گروگان‌ها، مغرضانه و جانب‌داری از اسرائیل توصیف کرد.

حماس گفت این طرح، با توافق آتش‌بس غزه که تحت نظارت آمریکا امضا شده، مغایرت دارد.

همچنین گروه جهاد اسلامی فلسطین توقف ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه را نقض توافق آتش‌بس از سوی اسرائیل خواند و گفت نتانیاهو می‌خواهد سیاست ایجاد قحطی در غزه را اجرا کند.

همزمان بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه مصر از هماهنگی با آمریکا و قطر برای تضمین تداوم آتش‌بس در غزه و آغاز مرحله دوم مذاکرات آتش‌بس خبر داد عبدالعاطی خواستار اجرای مفاد باقی‌مانده از تعهدات مرحله نخست توافق و تداوم فشار اتحادیه اروپا برای تثبیت آتش‌بس در غزه شد.

وزیر خارجه مصر، از تکمیل طرح بازسازی غزه خبر داد و گفت این طرح، روز سه‌شنبه برای تصویب به نشست فوق‌العاده اتحادیه سران عرب ارائه خواهد شد.

کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل خبر داد یک هیئت مذاکره‌کننده اسرائیلی به قاهره می‌روند تا درباره طرح پیشنهادی جدید برای آتش‌بس در غزه گفت‌وگو کنند.

در این طرح، آزادی سه گروگان زنده و بازگرداندن پیکر سه گروگان کشته‌شده در ازای تمدید آتش‌بس غزه به مدت دو هفته پیشنهاد شده است.

ورود کمک‌ها به غزه متوقف شد

دفتر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اعلام کرد به دلیل امتناع حماس از پذیرش طرح استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا به خاورمیانه، برای تمدید مرحله اول توافق آتش‌بس، اسرائیل دیگر اجازه ورود کمک‌ها به نوار غزه را نخواهد داد.

دفتر نتانیاهو یک‌شنبه در بیانیه‌ای تاکید کرد اسرائیل آتش‌بس را بدون آزادی گروگان‌های خود نمی‌پذیرد.

در این بیانیه آمده است در صورت ادامه مخالفت حماس، «پیامدهای بیشتری» در پیش خواهد بود.

اسرائیل معتقد است کمک‌های بشردوستانه وارد شده به غزه در هفته‌های اخیر، برای چند ماه کافی خواهد بود.

گیدون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، در همین رابطه گفت مقام‌های آمریکایی‌ تصمیم اسرائیل را در مورد توقف کمک‌رسانی به غزه درک می‌کنند.

او افزود: «تعهد ما برای ورود کالاها به غزه تنها برای مرحله اول توافق آتش‌بس بود و اکنون این مرحله به پایان رسیده است.»

دفتر نتانیاهو بامداد ۱۲ اسفند، ساعاتی پس از پایان مرحله نخست توافق آتش‌بس، اعلام کرد اسرائیل پیشنهاد فرستاده ویژه آمریکا را برای تمدید موقت آتش‌بس در غزه، به‌ مناسبت ماه رمضان و عید پسح، دو رویداد مذهبی مسلمانان و یهودیان، پذیرفته است.

حازم قاسم، سخنگوی حماس، ۱۱ اسفند خبر داد این گروه «فرمول‌بندی» اسرائیل برای تمدید مرحله اول آتش‌بس در غزه را رد کرده است.

با این حال، قاسم به‌طور مشخص به طرح ویتکاف اشاره‌ای نکرد.

بر اساس این پیشنهاد، قرار بود آتش‌بس تا عید پسح یهودیان و پایان ماه رمضان مسلمانان، ادامه داشته باشد و گروگان‌های بیشتری در این بازه زمانی آزاد شوند.

حماس: تصمیم نتانیاهو «کودتا علیه توافق» بود

حماس ۱۲ اسفند با انتشار بیانیه‌ای، تصمیم نتانیاهو برای توقف ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه را «باج‌خواهی سخیف» و «کودتا علیه توافق» توصیف کرد.

حماس تنها راه بازگرداندن گروگان‌ها را آغاز مذاکرات مرحله دوم آتش‌بس خواند و از میانجی‌ها خواست که برای اجرای تعهدات توافق بر اسرائیل فشار وارد کنند.

به گفته حماس، پیشرفتی در مذاکرات مرحله دوم آتش‌بس با اسرائیل حاصل نشده است.

بر اساس مفاد توافق آتش‌بس، در صورت ادامه مذاکرات بر سر اجرای مرحله دوم، جنگ نباید از سر گرفته شود.

پس از ماه‌ها رایزنی‌های بین‌المللی و با میانجی‌گری مصر، قطر و آمریکا، اسرائیل و حماس ۲۶ دی برای برقراری یک آتش‌بس سه‌مرحله‌ای در غزه به توافق دست یافتند.

مرحله نخست این توافق که قرار بود شش هفته به طول بینجامد، از ۳۰ دی به اجرا درآمد.

در این مرحله، امکان مبادله ۳۳ گروگان اسرائیلی و پنج گروگان تایلندی با حدود دو هزار زندانی فلسطینی فراهم شد.

حماس اعلام کرده بدون برقراری آتش‌بس پایدار و خروج کامل اسرائیل از غزه، سایر گروگان‌ها را آزاد نخواهد کرد.

در سوی مقابل، نتانیاهو که از حمایت دولت ترامپ برخوردار است، تاکید کرده خود را به نابودی توانایی‌های نظامی و ساختار حکومتی حماس و همچنین بازگرداندن تمامی گروگان‌ها متعهد می‌داند.

دفتر بنیامین نتانیاهو بامداد یک‌شنبه ۱۲ اسفند اعلام کرد که بر اساس پیشنهاد ویتکاف، در اولین روز آتش‌بس، نیمی از گروگان‌هایی که در غزه نگهداری می‌شوند، اعم از زنده و مرده، آزاد خواهند شد و گروگان‌های باقی‌مانده نیز پس از توافق آتش‌بس دائمی آزاد خواهند شد.

دفتر نتانیاهو اضافه کرد که ویتکاف پس از اینکه متوجه شد برای گفت‌وگو در مورد آتش‌بس دائمی در نوار غزه به زمان بیشتری نیاز است، پیشنهاد تمدید آتش‌بس فعلی را ارائه کرد.

حازم قاسم، سخنگوی حماس شنبه گفت که این گروه «فرمول‌بندی» اسرائیل برای تمدید مرحله اول آتش‌بس در غزه را رد کرده است، اما به صراحت به طرح ویتکاف اشاره نکرد.

دفتر نتانیاهو اعلام کرد که در صورت موافقت حماس، اسرائیل بلافاصله درباره طرح ویتکاف مذاکره خواهد کرد.

دفتر نتانیاهو همچنین با متهم کردن حماس به نقض توافق گفت: «بر اساس توافق، اسرائیل می‌تواند پس از چهل و دومین روز به جنگ بازگردد، اگر احساس کند مذاکرات بی‌ثمر است».

اسرائیل و حماس یکدیگر را به نقض توافق آتش‌بس که دو ماه پیش حاصل شد، متهم کرده‌اند.

مرحله اول این توافق ۱۵ ماه درگیری در نوار غزه را متوقف کرد و امکان مبادله ۳۳ گروگان اسرائیلی و پنج تایلندی را با حدود دو هزار زندانی فلسطینی فراهم کرد.

قرار بود مرحله اول این آتش‌بس به مذاکرات بعدی برای برقراری مرحله بعدی توافق آتش‌بس منجر شود.

گفت‌وگوها درباره تمدید آتش‌بس غزه در روزهای اخیر در قاهره ادامه داشت، اما به توافقی منجر نشده است.

پیش‌تر در روز یک‌شنبه پنج اسفند دفتر بنیامین نتانیاهو،‌ نخست‌وزیر اسرائیل در بیانیه‌ای اعلام کرد تا زمانی که آزادی گروگان‌های بعدی تضمین نشود و «مراسم تحقیرآمیز» حماس برای آزادی گروگان‌ها ادامه داشته باشد، اسرائیل ۶۰۲ زندانی و بازداشت‌شده فلسطینی را آزاد نخواهد کرد.

حماس پیش از تحویل گروگان‌ها، آن‌ها را در برابر جمعیت روی صحنه آورده و گاهی وادار به صحبت کرده است. حماس همچنین تابوت‌های حاوی بقایای گروگان‌ها را از میان جمعیتی که آن را تشویق کرده و سوت می‌زنند، عبور داده است.

حماس اعلام کرده است که بدون آتش‌بس پایدار و خروج کامل اسرائیل از غزه، گروگان‌های باقی‌مانده را آزاد نخواهد کرد. نتانیاهو با حمایت دولت ترامپ در آمریکا گفته که متعهد به نابودی ظرفیت‌های نظامی و حکومتی حماس و بازگرداندن تمام گروگان‌هاست.

حماس و دیگر شبه‌نظامیان فلسطینی در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ در حمله‌ای غافلگیرانه‌ به خاک اسرائیل نفوذ کردند که سرآغاز حمله تلافی‌جویانه اسرائیل برای ریشه‌کن کردن حماس و در ادامه افزایش تنش و درگیری‌ها در خاورمیانه شد.

خبرگزاری رویترز به تازگی گزارش داد وزارت خارجه آمریکا به کنگره این کشور اعلام کرده است قصد دارد زمینه فروش نزدیک به سه میلیارد دلار سلاح به اسرائیل را فراهم کند. این سلاح‌ها شامل هزاران بمب سنگین می‌شود.

این تحقیقات نشان می‌دهد که در سه موج متوالی، حدود پنج هزار نیروی شبه‌نظامی تحت رهبری حماس در هفت اکتبر ۲۰۲۳ از نوار غزه به جنوب اسرائیل حمله کردند و جنایاتی مرگبار با شدت و وسعتی بی‌سابقه انجام دادند.

ارتش اسرائیل در گزارشی که پنج‌شنبه ۹ اسفند منتشر شد، اعلام کرد: «تحقیقات نشان می‌دهد ارزیابی نادرستی در مورد توانایی‌های نظامی حماس داشتیم و حتی تصور چنین سناریویی را هم نمی‌کردیم.»

بیشتر بخوانید: خانواده‌های گروگان‌های اسرائیلی، جمهوری اسلامی را مقصر می‌دانند

این حمله جان حدود ۱۲۰۰ نفر را در اسرائیل گرفت و ۲۵۱ نفر دیگر ربوده شدند و بسیاری از مناطق ویران شدند. بیشتر قربانیان غیرنظامی بودند.

یک مقام نظامی اسرائیل گفت که ارتش در حمله هفت اکتبر ۲۰۲۳ «در انجام ماموریت خود برای محافظت از غیرنظامیان اسرائیلی شکست خورده است.»

تحقیقات نشان می‌دهد که ارتش اسرائیل، قبل از حمله هفت اکتبر، معتقد بود که گروه حماس که آن را «تروریستی» می‌داند، تهدید قابل‌توجهی برای اسرائیل در غزه نیست.

همچنین ارتش اسرائیل بر این باور بود که حماس علاقه‌ای به جنگی در مقیاس بزرگ ندارد، شبکه‌های تونل‌های آن به طور قابل‌توجهی تخریب شده‌اند، و هرگونه تهدید فرامرزی با فناوری پیشرفته اسرائیل خنثی می‌شود.

اوایل بهمن، هرزی هالوی، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، اعلام کرد که از مقام خود کناره‌گیری می‌کند.

او در استعفانامه‌اش مسئولیت خود در نقص امنیتی گسترده در جریان حمله حماس در روز هفتم اکتبر ۲۰۲۳ را بر عهده گرفت.

هالوی در بیانیه‌ای نوشت: «در زمانی ارتش اسرائیل را ترک می‌کند که ارتش دستاوردهای مهمی را به ثبت رسانده و در حال اجرای توافق برای آزادی گروگان‌هاست.»

او افزود که تا زمان پایان ماموریتش، تحقیقات نیروهای دفاعی اسرائیل درباره حمله هفتم اکتبر را تکمیل و آمادگی ارتش اسرائیل را برای چالش‌های امنیتی تقویت خواهد کرد.

در پی استعفای رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، فرمانده نیروهای جنوب این کشور نیز از سمت خود کناره‌گیری کرد.

هالوی، یسرائیل کاتس وزیر دفاع را از تصمیم خود مطلع کرده است.

رییس ستاد کل نیروهای مسلح اسرائیل نوشت: «من فرماندهی ارتش اسرائیل را با کیفیت و روشی کامل به جانشین خود منتقل خواهم کرد.»

در پی استعفای رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، رهبران احزاب مخالف دولت در پارلمان نیز از بنیامین نتانیاهو خواستند که از ژنرال هالوی پیروی و از مقام نخست‌وزیری کناره‌گیری کند.

بنی گانتز، وزیر دفاع پیشین اسرائیل نیز از نتانیاهو خواست یک کمیسیون تحقیق دولتی در مورد حمله هفتم اکتبر تشکیل دهد و «کشور اسرائیل را به سمت انتخابات هدایت کند تا دولتی تشکیل شود که اعتماد عمومی را دوباره به دست آورد.»