یک روز پس از سخنان خامنهای که در آن نشانهای از تمایل جمهوری اسلامی برای پذیرفتن پیشنهاد دونالد ترامپ به مذاکره دیده نمیشد، قیمت دلار در بازار ایران بیش از دو هزار تومان افزایش یافت و از ۹۳ هزار تومان عبور کرد.
بهای سکه طلا هم با افزایش حدود دو میلیون تومانی، به ۷۸ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسید.
خامنهای شنبه ۱۸ اسفند در دیدار با مسئولان حکومتی بدون اشاره مستقیم به نامه ترامپ برای مذاکره گفت: «اصرار برخی از دولتهای قلدر برای مذاکره بهمنظور حل مسائل نیست، بلکه برای تحکم و تحمیل توقعات خودشان است. جمهوری اسلامی قطعا توقعات آنها را نخواهد پذیرفت.»
دونالد ترامپ در مصاحبه اخیر خود با «فاکس بیزینس» گفت نامهای برای علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی فرستاده و در آن، ترجیح خود را برای مذاکره بر سر یک توافق به جای اقدام نظامی ابراز کرده است.
جزییات نامه ترامپ به خامنهای هنوز علنی نشده است. عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی روز ۱۸ اسفند دریافت چنین نامهای را رد کرد و گفت: «ما هم شنیده ایم، چیزی نگرفته ایم و هنوز نامهای نرسیده است.»
از زمان برگزاری مراسم تحلیف ترامپ در اول بهمن و از سرگیری سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی، بازار دلار و سکه در ایران دچار نوسانات شدیدی بوده و چندین بار افزایش قیمت را تجربه کرده است.
ادامه واکنشها به نامه ترامپ
در همین حال محمدباقر قالیباف، رییس مجلس روز یکشنبه ۱۹ اسفند در همراهی با موضع خامنهای برای رد مذاکره گفت که «رفتارهای رییسجمهور آمریکا با دیگر کشورها به روشنی نشان میدهد این اظهارات صرفا فریب مذاکره نمایی با هدف تحمیل و خلع سلاح ایران است.»
او تاکید کرد که «هیچ مذاکرهای زیر سایه شمشیر تهدید با دستورکار تحمیل امتیازخواهیهای جدید به رفع تحریم منجر نمیشود و به نتیجهای مگر تحقیر نمیرسد.»
قالیباف گفت که «رفع تحریم از مسیر قوی شدن ایران و خنثیسازی تحریم امکانپذیر است و منتظر هیچ نامهای از سوی آمریکا نمیمانیم.»
تعدادی از نمایندگان مجلس و چهرههای سیاسی نیز به این نامه واکنش نشان دادهاند.
در همین حال محمدعلی ابطحی، رییس دفتر خاتمی، گفت که خامنهای، «توپی را که ترامپ با مطرح کردن موضوع نامه به زمین ایران انداخته بود، با موضعی هوشمندانه به زمین آمریکا بازگرداند.»
در دو روز گذشته نیز شماری از رسانههای جمهوری اسلامی، خبر فرستاده شدن نامه ترامپ برای خامنهای را «جنگ روانی» خواندند و افزودند که او قبل از حمله احتمالی به ایران، قصد «اتمام حجت» داشته تا هم ایرانیهای طرفدار مذاکره را «توجیه و قانع» کند و هم دستاویزی بینالمللی برای اقدام خود داشته باشد.
در همین حال شبکه المیادین، وابسته به حزبالله لبنان، شنبه ۱۸ اسفند به نقل از یک «منبع دیپلماتیک ارشد» در تهران اعلام کرد جمهوری اسلامی به سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، گفته است با شروط دولت کنونی آمریکا، «هرگز» وارد مذاکره هستهای با واشینگتن نخواهد شد.
وزارت دفاع چین اعلام کرد که ناوشکن «بائوتو» دارای موشکهای هدایتشونده و کشتی تدارکاتی «گائویو» از گروه عملیات اسکورت ۴۷ نیروی دریایی، در این رزمایش حضور خواهند داشت.
نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی نیز اعلام کرد که ناظرانی از کشورهای آذربایجان، آفریقای جنوبی، عمان، قزاقستان، پاکستان، قطر، عراق، امارات و سریلانکا در این رزمایش حضور خواهند داشت.
شناورهای سپاه پاسداران نیز در این رزمایش حضور خواهند داشت.
رزمایشی تحت تاثیر بازگشت فشار حداکثری
برگزاری رزمایش کمربند امنیتی مشترک چین، ایران و روسیه از سال ۲۰۱۹ میلادی آغاز شده است.
خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران، اهداف این رزمایش را «تقویت امنیت تجارت دریایی بین المللی، مقابله با دزدی دریایی و تروریسم دریایی، اقدامات بشردوستانه و تبادل اطلاعات در حوزه امداد و نجات دریایی و تبادل تجربیات عملیاتی و تاکتیکی» اعلام کرده است.
این رزمایش امسال با ارسال نامه دونالد ترامپ به خامنهای و گزارشها درباره میانجیگری روسیه بین ایران و آمریکا همزمان شده است.
پایگاه خبری بلومبرگ، سهشنبه ۱۴ اسفند گزارش داده بود که ترامپ در تماس تلفنی اخیرش با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، خواستار ایفای نقش مسکو بهعنوان میانجی در مذاکرات با جمهوری اسلامی شده است.
ساعاتی پس از انتشار این گزارش، رسانه دولتی زوزدا تایید کرد که پوتین موافقت کرده است در مذاکرات بین جمهوری اسلامی و ایالات متحده درباره برنامه هستهای، میانجیگری کند.
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی پوتین نیز با تایید این خبر اعلام کرد ایران یکی از محورهای گفتوگوهای اخیر میان مقامات روسیه و آمریکا در ریاض بوده است.
در همین حال عبدالرحیم موسوی، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی روز یکشنبه ۱۹ اسفند گفت: «هیچ آدم عاقلی نمیتواند مذاکره تحت فشار و تحریم را بپذیرد.»
نگرانی از گسترش همکاری نظامی ایران و روسیه
همکاریهای نظامی تهران و مسکو در طول سالیان اخیر، بهویژه پس از تهاجم روسیه به اوکراین، به شدت گسترش یافته و این موضوع نگرانی کشورهای غربی را در پی داشته است. مهمترین نگرانی قدرتهای غربی به واسطه صادرات پهپادهای ایرانی به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین است.
ایران و روسیه ۲۸ دی ماه «توافقنامه جامع راهبردی» را هم امضا کردند و مسعود پزشکیان رییس دولت چهاردهم گفت بر اساس این توافق، دو کشور در صورت مورد حمله واقع شدن، متعهد به همکاری مشترک خواهند بود. این در حالی است که خبرگزاری روسی تاس گزارش داده بود در این معاهده، بند تعهد به دفاع متقابل گنجانده نشده است.
کاظم جلالی، سفیر جمهوری اسلامی در مسکو، هم ۲۷ دی تایید کرده بود که توافقنامه همکاری راهبردی ایران و روسیه برخلاف پیمانهایی که کرملین با کره شمالی و بلاروس امضا کرده شامل بند «دفاع متقابل» نخواهد بود.
بسیاری از مقامات سابق جمهوری اسلامی درباره وابستگی بیش از حد تهران به مسکو هشدار دادهاند و این هشدارها پس از سقوط رژیم بشار اسد در سوریه، بار دیگر مطرح شدند.
خبرگزاری تاس نیز نوشته بود که این توافق «فاقد تعهد به دفاع متقابل در صورت حمله» به یکی از طرفین است و در آن به هیچ کشور یا اتحاد نظامی خاصی اشاره نشده است.
در سالهای اخیر گزارشهایی نیز درباه همکاری نظامی ایران و چین منتشر شده است.
از جمله واشینگتنپست در مرداد ماه به نقل از مقامهای امنیتی غربی نوشته بود که جمهوری اسلامی در تلاش است برای گسترش توانایی خود در زمینه نظارت از راه دور و جمعآوری اطلاعاتی که ممکن است شامل تصاویر با وضوح بالا از اهداف نظامی در اسرائیل و سراسر خاورمیانه باشد، با دو شرکت ماهوارهای چینی همکاری کند.