دادگاه تجدیدنظر واشینگتن حکم به بازگشت تعرفه‌های تجاری ترامپ داد

خبرگزاری رویترز پنج‌شنبه هشتم خرداد گزارش داد وزارت امنیت داخلی آمریکا اخطاریه‌ای به دانشگاه هاروارد ارسال کرده و قصد دارد گواهی‌نامه این دانشگاه را در چارچوب «برنامه دانشجویی و تبادل بازدیدکنندگان» فدرال لغو کند.

هاروارد ۳۰ روز فرصت دارد تا به این اخطاریه پاسخ دهد.

دولت ترامپ اول خرداد مجوز دانشگاه هاروارد برای ثبت‌نام دانشجویان بین‌المللی را لغو کرد.

وزیر امنیت داخلی ایالات متحده دلیل این تصمیم را «ترویج خشونت، یهودستیزی، و هماهنگی با حزب کمونیست چین در محوطه دانشگاه» عنوان کرد.

در واکنش به این اقدام، دانشگاه هاروارد از دولت ترامپ در یک دادگاه فدرال شکایت کرد و گفت لغو مجوز ثبت نام دانشجویان خارجی «نقض آشکار قانون اساسی و قوانین فدرال» به شمار می‌رود.

در نهایت، یک قاضی فدرال دوم خرداد با صدور حکمی، به‌صورت موقت مانع از اجرای فرمان دولت آمریکا شد.

بیشتر بخوانید: ترامپ: دانشگاه هاروارد باید نام دانشجویان خارجی خود را منتشر کند

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هشتم خرداد اعلام کرد دولت این کشور به‌زودی به‌صورت «تهاجمی» روند لغو ویزای دانشجویان چینی، از جمله افرادی را که با حزب کمونیست چین ارتباط دارند یا در رشته‌های حساس مشغول تحصیل هستند، آغاز خواهد کرد.

در دهه‌های اخیر، ایالات متحده به مقصدی محبوب برای بسیاری از دانشجویان چینی تبدیل شده است؛ دانشجویانی که به‌دنبال جایگزینی برای نظام آموزشی سخت‌گیر و رقابتی چین و بهره‌مندی از اعتبار علمی دانشگاه‌های آمریکایی هستند.

بیشتر این دانشجویان از خانواده‌های ثروتمند هستند که توان پرداخت شهریه‌های سنگین دانشگاه‌های آمریکا را دارند.

شمار دانشجویان چینی در آمریکا از حدود ۳۷۰ هزار نفر در سال ۲۰۱۹ به حدود ۲۷۷ هزار نفر در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است. دلیل این کاهش، تنش‌های فزاینده میان پکن و واشینگتن، افزایش نظارت دولت آمریکا بر دانشجویان چینی و همه‌گیری کرونا بوده است.

با شدت‌گرفتن رقابت ژئوپلیتیکی میان آمریکا و چین - رقابتی که بسیاری از آن با عنوان «جنگ سرد جدید» یاد می‌کنند - نهادهای دولتی آمریکا و کنگره با نگرانی فزاینده‌ای فعالیت‌های چین را در دانشگاه‌های این کشور زیر نظر گرفته‌اند و تلاش دارند مسیرهای نفوذ پکن و انتقال فناوری‌های حساس به خارج را شناسایی و مهار کنند.

بیشتر بخوانید: دولت ترامپ به سفارتخانه‌های آمریکا دستور داد مصاحبه‌های ویزای دانشجویی را متوقف کنند

ترامپ پنجم خرداد در سخنانی گفت: «من با دانشجویان خارجی مشکلی ندارم. اما نباید ۳۱ درصد باشند. این تعداد زیاد است، چون آمریکایی‌هایی هستند که می‌خواهند به دانشگاه [هاروارد] و سایر دانشگاه‌ها بروند، اما نمی‌توانند.»

پایگاه خبری هیل پیش‌تر گزارش داده بود دانشجویان خارجی حدود ۲۷ درصد از کل جمعیت دانشجویی دانشگاه هاروارد را تشکیل می‌دهند.

به گزارش واشینگتن‌پست، این تاخیر ناشی از نگرانی‌های حقوقی درباره تصمیم کاخ سفید برای تبدیل این معامله، که در ابتدا به‌صورت فروش میان دو دولت بود، به یک «هدیه» رسمی است.

دولت قطر خواستار آن شده که در تفاهم‌نامه‌ میان واشینگتن و دوحه تصریح شود که ابتکار عمل برای انتقال هواپیما از سوی دولت ترامپ بوده و قطر مسئولیتی در قبال انتقال‌های آتی مالکیت این هواپیما نخواهد داشت.

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، چهارشنبه هفت خرداد در دفتر بیضی‌شکل کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «[من] یک هواپیمای بزرگ، باشکوه و مجانی برای نیروی هوایی ایالات متحده گرفتم. به این موضوع بسیار افتخار می‌کنم.»

مقامات مطلع گفته‌اند که این اختلاف حقوقی مانع اجرای کامل توافق نخواهد شد، اما ممکن است ادعاهای دولت آمریکا درباره نحوه آغاز این توافق را بیشتر زیر ذره‌بین ببرد.

ترامپ پیش‌تر گفته بود که قطر خود این هواپیما را به‌صورت رایگان پیشنهاد داده، اما منابع دولتی فاش کرده‌اند که دولت ترامپ زمستان گذشته برای خرید این هواپیما ابتدا با قطر تماس گرفته بود. پس از گفت‌وگوهای اولیه، این معامله به «هدیه» تغییر شکل یافت.

در هفته‌های اخیر، این توافق با انتقادات تند دموکرات‌ها و شماری از جمهوری‌خواهان مواجه شده است.

سناتور کریس مورفی و شماری از هم‌حزبی‌هایش طرحی را ارائه داده‌اند که فروش ۱.۹ میلیارد دلاری تسلیحات به قطر را مشروط به لغو این هدیه می‌کند. مورفی این اقدام را «رشوه‌ای غیرقانونی» توصیف کرده که «نقض قانون اساسی» است.

بیشتر بخوانید: سفر تریلیون دلاری ترامپ به کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس

در مجلس نمایندگان نیز ، گریگوری میکس، نماینده دموکرات، طرحی ارائه کرده که هرگونه استفاده از بودجه فدرال برای انتقال این هواپیما به دولت آمریکا یا کتابخانه ریاست‌جمهوری ترامپ را ممنوع می‌کند.

با وجود این انتقادات، ترامپ در پاسخ به این نگرانی‌ها گفت: «آن‌ها گفتند این هواپیمای ترامپ است. بله، حتماً. این هواپیما خیلی بزرگ است. واقعاً خیلی بزرگ. بیش‌ازحد بزرگ.»

بر اساس یادداشتی از مشاور حقوقی کاخ سفید، دیوید وورینگتون، وزارت دفاع می‌تواند این هواپیما را طی دو مرحله، ابتدا به دولت آمریکا و سپس به بنیاد کتابخانه ریاست‌جمهوری ترامپ پس از پایان دوره ریاست‌جمهوری، تحویل بگیرد.

هفته گذشته، سخنگوی پنتاگون اعلام کرده بود که وزیر دفاع آمریکا این هواپیما را طبق تمامی قوانین فدرال پذیرفته است، اما منابع مطلع تایید کرده‌اند که تیم‌های حقوقی دو کشور از ۱۹ ارديبهشت تاکنون مذاکره‌ای نداشته‌اند و توافق هنوز نهایی نشده است.

بر اساس گزارش‌ها، ترامپ در ۲۶ بهمن از این هواپیما در فرودگاه پالم بیچ فلوریدا بازدید کرده و از فضای مدرن و به‌روز آن تمجید کرده بود.

منابع کاخ سفید گفته‌اند رییس‌جمهوری آمریکا از طراحی داخلی، فضای بیشتر و تعداد دفاتر کاری موجود در این هواپیما بسیار خوشش آمده است.

به گفته مقام‌های کاخ سفید، دولت ترامپ قراردادی با شرکت دفاعی L3Harris امضا کرده تا هواپیمای قطری را در تگزاس برای استفاده ریاست‌جمهوری ارتقا داده و با استانداردهای امنیتی و ایمنی هماهنگ کند.

مقامات نیروی هوایی پس از بازدید از هواپیما اعلام کردند که این هواپیما در وضعیت مناسبی نگهداری نشده و میلیون‌ها دلار برای رسیدن به شرایط عملیاتی نیاز دارد.

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که آماده‌سازی این هواپیما برای حمل رییس‌جمهوری ممکن است تا ۱.۵ میلیارد دلار هزینه داشته باشد، و تبدیل آن برای استفاده غیرنظامی پس از پایان ریاست‌جمهوری نیز حدود ۵۰۰ میلیون دلار دیگر نیاز دارد.

فرانک کندال، وزیر پیشین نیروی هوایی آمریکا، در این‌باره گفت: «اگر رییس‌جمهور ی بگوید من این هواپیما را تا ۱۸ ماه دیگر می‌خواهم و تنها چیزی که اهمیت دارد لوکس بودن آن است، این پروژه انجام می‌شود، اما او باید برخی از الزامات امنیتی را نادیده بگیرد؛ که می‌تواند چنین کند، چون فرمانده کل قوا است.»

خبرگزاری آسوشیتدپرس پیش‌تر به نقل از منبعی گزارش داد ماسک دولت دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، را ترک کرده است.

ماسک، بنیان‌گذار اسپیس‌ایکس و مالک شبکه اجتماعی ایکس گفت: «با پایان یافتن دوره‌ تعیین‌شده‌ام به‌عنوان کارمند ویژه دولت، مایلم از رییس‌جمهوری ترامپ بابت این فرصت تشکر کنم.»

رویترز به نقل از منبعی آگاه گزارش داد ایلان ماسک پیش از اعلام خروج خود، گفت‌و‌گویی رسمی‌ با ترامپ نداشته است.

ماموریت ۱۳۰ روزه ماسک به‌عنوان کارمند ویژه دولت در دولت ترامپ، تا ۳۰ مه برنامه‌ریزی شده بود. با این حال، دولت اعلام کرده که برنامه‌های اداره کارآمدی دولت برای اصلاح ساختار و کاهش ابعاد دولت فدرال همچنان ادامه خواهد داشت.

ماسک در بیانیه‌ای نوشت: «ماموریت اداره کارآمدی دولت با گذر زمان نه‌تنها تضعیف نمی‌شود، بلکه تقویت خواهد شد، چرا که به‌تدریج به یک شیوه زندگی در ساختار دولت بدل خواهد شد.»

دولت ترامپ و تیم اداره کارآمدی دولت موفق شده‌اند حدود ۱۲ درصد، معادل ۲۶۰ هزار نفر، از نیروی کار غیرنظامی فدرال را که در مجموع ۲.۳ میلیون نفر را شامل می‌شود، کاهش دهند.

این کاهش عمدتاً از طریق تهدید به اخراج، پیشنهاد بازخرید شغلی و بازنشستگی زودهنگام محقق شده است؛ موضوعی که از بررسی آمار خروج کارکنان از سوی رویترز به‌دست آمده است.

ماسک روز سه‌شنبه از لایحه بودجه و مالیاتی جمهوری‌خواهان که در کنگره در حال بررسی است، انتقاد کرد.

او در مصاحبه با شبکه سی‌بی‌اس گفت: «صادقانه بگویم از دیدن این لایحه هزینه‌بر ناامید شدم؛ چرا که نه تنها کسری بودجه را کاهش نمی‌دهد، بلکه آن را افزایش می‌دهد و در نتیجه، تلاش‌های تیم اداره کارآمدی دولت را تضعیف می‌کند.»

فعالیت‌های سیاسی ماسک با واکنش‌های اعتراضی مواجه شده است و برخی از سرمایه‌گذاران از او خواسته‌اند که از مشاوره به دولت ترامپ کنار رفته و بر مدیریت تسلا تمرکز بیشتری داشته باشد.

ماسک که در حال حاضر ثروتمندترین فرد جهان است، از نقش خود در دولت دفاع کرده و آن را نقشی بی‌سابقه خوانده که با وجود غیرمنتخب بودن، به او اختیار ویژه‌ای برای برچیدن بخش‌هایی از ساختار دولت ایالات متحده داده بود.

یک هیئت سه‌نفره از قضات در دادگاه تجارت بین‌الملل ایالات متحده در منهتن نیویورک چهارشنبه هفت خرداد حکم داد تا به‌طور موقت تعرفه‌های جهانی ترامپ را که به استناد اختیارات اضطراری اقتصادی، از جمله تعرفه‌های «روز رهایی» در ۱۳ فروردین وضع شده بود، متوقف کند.

دادگاه با صدور حکم دائمی، اجرای تعرفه‌های جهانی ترامپ را پیش از دستیابی به «توافق» با اکثر شرکای تجاری متوقف کرد.

سی‌ان‌ان گزارش داد این حکم به این معناست که بخش عمده‌—ولی نه تمام— تعرفه‌های ترامپ متوقف شده‌اند.

پال چان، وزیر دارایی هنگ‌کنگ، گفت حکم دادگاه فدرال آمریکا علیه تعرفه‌های ترامپ او را «به عقلانیت وامی‌دارد».

دولت ترامپ پس از مسدود شدن تعرفه‌ها از سوی دادگاهی فدرال درخواست تجدیدنظر ثبت کرد.

کاخ سفید در واکنش به حکم دادگاه فدرال برای توقف تعرفه‌ها اعلام کرد: «این وظیفه قاضیان انتخاب‌نشده نیست که تصمیم بگیرند چگونه باید به‌درستی به یک وضعیت اضطراری ملی رسیدگی شود.»

این پرونده می‌تواند در نهایت به دیوان عالی آمریکا ارجاع شود.

بیشتر بخوانید: ترامپ: وضع تعرفه ۵۰ درصدی بر کالاهای اتحادیه اروپا تا ۱۸ تیر به تعویق افتاد

این حکم ضربه‌ای به راهبرد تجاری ترامپ محسوب می‌شود؛ راهبردی که از طریق تعرفه‌های سنگین، هدفش واداشتن شرکای تجاری به امتیازدهی، بازگرداندن مشاغل تولیدی به آمریکا و کاهش کسری تجاری این کشور بوده است.

دولت ترامپ این تعرفه‌ها را با استناد به قانون اختیارات اقتصادی اضطراری بین‌المللی (IEEPA) وضع کرده بود؛ قانونی که اساسا برای مقابله با تهدیدهای «غیرعادی و فوق‌العاده» در شرایط اضطراری طراحی شده، نه تنظیم تعرفه‌های تجاری گسترده.

این حکم در پی شکایت دو گروه حقوقی از جمله پنج شرکت کوچک آمریکایی و ۱۳ ایالت آمریکا صادر شد. این شرکت‌ها استدلال کرده بودند که تعرفه‌ها توان رقابتشان را تضعیف می‌کند.

در متن حکم آمده است: «اگر دستورات تعرفه‌ای برای شاکیان غیرقانونی باشد، برای دیگران نیز همین‌گونه است.»

در حال حاضر چندین پرونده دیگر علیه این تعرفه‌ها در جریان است.

دن ریفیلد، دادستان کل اورگان، که پرونده ایالت‌ها را رهبری می‌کند، در بیانیه‌ای گفت: «این حکم تاکیدی است بر اینکه قوانین ما اهمیت دارند و تصمیم‌های تجاری نمی‌توانند به صلاحدید شخصی رئیس‌جمهور سپرده شوند.»

ترامپ پیش‌تر اعلام کرده بود کسری تجاری با چین و سایر کشورها یک وضعیت اضطراری ملی است و این مسئله، تعرفه‌های تا ۵۴ درصد را توجیه می‌کند. اما برخی از این تعرفه‌ها مدت کوتاهی پس از اجرا تعلیق شدند.

وزارت دادگستری در دفاع از این سیاست، استدلال کرده بود که شاکیان هنوز تعرفه‌ای پرداخت نکرده‌اند و تنها کنگره صلاحیت قانونی برای به چالش کشیدن وضعیت اضطراری اعلام‌شده توسط رییس‌جمهوری را دارد.

دولت ترامپ همچنین در ۲۲ ارديبهشت اعلام کرد که در تلاش برای دستیابی به توافقی بلندمدت با چین، تعرفه‌ها علیه این کشور را به‌طور موقت کاهش می‌دهد. دو کشور توافق کردند دست‌کم برای ۹۰ روز تعرفه‌های متقابل را کاهش دهند.

بیشتر بخوانید: جنگ تعرفه‌ها به صلح رسید؛ ترامپ و استارمر از نهایی شدن توافق تجاری خبر دادند

در صورت اجرای گسترده این اقدام و در نظر گرفتن بخش قابل توجهی از صدها هزار دانشجوی چینی حاضر در دانشگاه‌های آمریکا، این تصمیم می‌تواند یک منبع مهم درآمد موسسات آموزش عالی ایالات متحده و همچنین مسیر حیاتی تامین استعدادهای فنی برای شرکت‌های فناوری آمریکایی را دچار اختلال کند.

دولت دونالد ترامپ در ادامه سیاست‌های سخت‌گیرانه مهاجرتی خود، تلاش کرده است روند اخراج و لغو ویزای دانشجویان خارجی را تشدید کند.

روبیو، چهارشنبه هفت خرداد، در بیانیه‌ای اعلام کرد که وزارت امور خارجه، معیارهای صدور ویزا را بازنگری خواهد کرد تا بررسی‌های سخت‌گیرانه‌تری برای همه درخواست‌های جدید از چین و هنگ‌کنگ اعمال شود.

او گفت: «وزارت امور خارجه آمریکا در همکاری با وزارت امنیت داخلی، به‌طور تهاجمی روند لغو ویزای دانشجویان چینی را آغاز خواهد کرد.»

وزارت امور خارجه چین پیش‌تر، در واکنش به تصمیم دولت ترامپ برای لغو مجوز دانشگاه هاروارد در جذب دانشجویان بین‌المللی که بسیاری از آنان چینی هستند، وعده داده بود که «به‌طور قاطع از حقوق مشروع و منافع دانشجویان خود در خارج دفاع خواهد کرد».

این تصمیم در حالی اتخاذ شده که چین در کانون جنگ تجاری جهانی ترامپ قرار دارد؛ جنگی که بازارهای مالی را دچار تلاطم کرده، زنجیره‌های تامین جهانی را بر هم زده و خطر رکود شدید اقتصادی در سطح جهان را افزایش داده است. لغو ویزای دانشجویان چینی در میانه وقفه‌ای کوتاه در مناقشات تجاری واشینگتن و پکن انجام می‌شود.

طبق اعلام وزارت بازرگانی ایالات متحده، دانشجویان بین‌المللی، که چین و هند درمجموع ۵۴ درصد آنان را تشکیل می‌دهند، در سال ۲۰۲۳ بیش از ۵۰ میلیارد دلار به اقتصاد آمریکا کمک کرده‌اند.

روابط دانشگاه‌های آمریکا با چین زیر ذره‌بین

وزارت امور خارجه آمریکا از اختیارات گسترده‌ای برای صدور و لغو ویزا برخوردار است. هفته گذشته، دولت آمریکا ارتباطات دانشگاه هاروارد با چین را یکی از دلایل لغو مجوز جذب دانشجویان خارجی این دانشگاه عنوان کرد؛ اقدامی که به‌طور موقت از سوی یکی از قضات ایالات متحده متوقف شده است.

بیانیه روبیو جزییاتی از دامنه اجرای لغو ویزای دانشجویان ارائه نکرده است؛ با این حال، حتی لغو تعداد محدودی از ویزاها نیز می‌تواند روند ورود دانشجویان چینی به دانشگاه‌های ایالات متحده را که از اواخر دهه ۱۹۷۰ از چین تحت حکومت کمونیستی آغاز شد، مختل کند.

در چند دهه گذشته، آمریکا به مقصد اول دانشجویان چینی تبدیل شده است؛ دانشجویانی که برای فرار از نظام آموزشی بسیار رقابتی چین و بهره‌گیری از اعتبار علمی بالای دانشگاه‌های آمریکا، راهی ایالات متحده می‌شوند. بیشتر این دانشجویان از خانواده‌های متمولی هستند که توانایی پرداخت شهریه‌های سنگین دانشگاه‌های آمریکایی را دارند.

بسیاری از این دانشجویان پس از فارغ‌التحصیلی در آمریکا ماندگار شده‌اند و به افزایش ظرفیت پژوهشی و نیروی کار ایالات متحده کمک کرده‌اند.

تعداد دانشجویان چینی در آمریکا از اوج خود در سال ۲۰۱۹ که حدود ۳۷۰ هزار نفر بود، در سال ۲۰۲۴ به حدود ۲۷۷ هزار نفر کاهش یافته است. کاهش روابط دو اقتصاد بزرگ جهان، افزایش سخت‌گیری دولت آمریکا در مورد دانشجویان چینی و همچنین همه‌گیری کووید-۱۹ از جمله عوامل این افت بوده‌اند.

در حالی که رقابت ژئوپلیتیکی میان آمریکا و چین به آنچه بسیاری آن را «شکل جدیدی از جنگ سرد» می‌دانند رسیده، نهادهای دولتی ایالات متحده و کنگره نظارت بر نفوذ دولتی چین و انتقال فناوری‌های حساس از طریق دانشگاه‌ها را افزایش داده‌اند.

واشینگتن نسبت به سوءاستفاده احتمالی پکن از فضای باز و پروژه‌های پژوهشی تامین‌شده با بودجه فدرال برای دور زدن قوانین کنترل صادرات و سایر مقررات امنیت ملی ابراز نگرانی کرده است.

افزایش سخت‌گیری‌ها و ابهام در روند صدور ویزا باعث شده تعداد بیشتری از دانشجویان چینی ترجیح دهند در دانشگاه‌های اروپا تحصیل کنند، و بسیاری از فارغ‌التحصیلان نیز اکنون به چین بازمی‌گردند.

یاچیو وانگ، پژوهشگر حقوق بشر مستقر در آمریکا که خود به‌عنوان دانشجو از چین به ایالات متحده آمده، در گفت‌وگو با رسانه‌ها گفت که پکن از فضای باز دانشگاه‌های آمریکایی برای جاسوسی و سرقت مالکیت فکری استفاده کرده، اما هشدار داد که بیانیه روبیو «بسیار نگران‌کننده» است.

او افزود: «لغوهای گسترده و ممنوعیت‌های کلی نه تنها حقوق و معیشت دانشجویان چینیِ ساکن و مشغول به کار در ایالات متحده را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند جایگاه دیرینه آمریکا به‌عنوان پیشرو جهانی در نوآوری علمی را نیز به خطر اندازد.»

در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، مایک پمپئو وزیر امور خارجه وقت آمریکا، کمپینی را برای حذف مراکز فرهنگی موسسه کنفوسیوس از دانشگاه‌های آمریکا رهبری کرد؛ مراکزی که به گفته پمپئو ابزار تبلیغات جهانی و تاثیرگذاری منفی دولت چین بودند و به جذب جاسوس و همکار برای پکن کمک می‌کردند.

در نتیجه، بسیاری از دانشگاه‌های آمریکایی همکاری خود را با این مراکز قطع کردند.

خبرگزاری رویترز روز سه‌شنبه شش خرداد گزارش داد که وزارت امور خارجه آمریکا طبق یک یادداشت داخلی، تمامی برنامه‌های جدید برای ویزاهای دانشجویی و تبادل فرهنگی خارجی را متوقف کرده است.

دولت ترامپ همچنین بررسی سوابق شبکه‌های اجتماعی دانشجویان خارجی را گسترش داده و در راستای تحقق برنامه مهاجرتی سخت‌گیرانه خود، تلاش برای اخراج و لغو ویزای آنان را افزایش داده است.