حمله اسرائیل در نزدیکی محل تحویل کمک‌های بشردوستانه در رفح ۳۱ کشته به جا گذاشت

حماس شنبه ۱۰ خرداد در بیانیه‌ای اعلام کرد حاضر است ۱۰ گروگان اسرائیلی را آزاد کند و اجساد ۱۸ تن دیگر را تحویل دهد، اما در ازای آن، خواستار آزادی زندانیان و بازداشت‌شدگان فلسطینی از زندان‌های اسرائیل است.

این گروه در بیانیه خود نوشت: «این پاسخ با هدف دستیابی به آتش‌بس دائمی، عقب‌نشینی کامل اسرائیل از نوار غزه و تضمین جریان کمک‌های انسانی به مردم ما در غزه ارائه شده است.»

یک مقام حماس پاسخ این گروه به طرح پیشنهادی استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت ترامپ در امور خاورمیانه، را «مثبت» ارزیابی کرد، اما گفت حماس خواهان اصلاحاتی در آن است.

این مقام جزییات بیشتری از تغییرات مدنظر حماس ارائه نداد.

بر اساس پیشنهاد ویتکاف، قرار است یک آتش‌بس ۶۰ روزه در منطقه برقرار شود.

در این مدت، ۲۸ گروگان باقی‌مانده از مجموع ۵۸ گروگان در اسارت حماس، در چارچوب توافقی مبادله خواهند شد که شامل آزادی بیش از هزار و ۲۰۰ زندانی و بازداشتی فلسطینی و همچنین ورود کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه است.

بیشتر بخوانید: شکست طرح کمک‌رسانی جدید آمریکا و اسرائیل در غزه

واکنش آمریکا و اسرائیل به موضع حماس

ویتکاف در شبکه اجتماعی ایکس نوشت پاسخ حماس را دریافت کرده، اما آن را قابل پذیرش نمی‌داند.

ویتکاف افزود: «این پاسخ کاملا غیرقابل قبول است و ما را به عقب بازمی‌گرداند. حماس باید چارچوب پیشنهادی ما را به‌عنوان مبنای مذاکرات غیرمستقیم بپذیرد؛ مذاکراتی که می‌توانیم همین هفته آغاز کنیم.»

دفتر نخست‌وزیری اسرائیل هم اعلام کرد حماس بر رد پیشنهاد آمریکا اصرار دارد و پاسخ آن غیرقابل قبول است.

گیدون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، در همین رابطه گفت حماس با خودداری از آزادی گروگان‌ها و امتناع از کنار گذاشتن سلاح‌هایش، مسئول تداوم جنگ است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز تاکید کرد عملیات نظامی در غزه تا بازگرداندن همه گروگان‌ها و شکست حماس ادامه خواهد داشت.

شروط حماس برای آتش‌بس

یک مقام فلسطینی آگاه از مذاکرات به خبرگزاری رویترز گفت یکی از خواسته‌های حماس، آزادی گروگان‌ها در سه مرحله طی آتش‌بس ۶۰ روزه و توزیع گسترده‌تر کمک‌ها در مناطق مختلف غزه است.

به گفته او، حماس همچنین خواهان تضمین‌هایی برای تبدیل این توافق به آتش‌بس دائمی است.

اسرائیل پیش‌تر با شرایط حماس مخالفت کرده و خواهان خلع سلاح کامل این گروه، انحلال ساختار نظامی و حکومتی آن و بازگرداندن همه ۵۸ گروگان باقی‌مانده شده بود.

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۹ خرداد گفت به باور او، دستیابی به توافق آتش‌بس در نوار غزه بسیار نزدیک است.

کاخ سفید نیز هشتم خرداد اعلام کرد اسرائیل با شرایط مندرج در طرح پیشنهادی موافقت کرده است.

حماس ۱۰ خرداد پاسخ اسرائیل به طرح آتش‌بس را «غیرقابل قبول» خواند، اما گفت به‌دلیل «احساس مسئولیت عمیق نسبت به مردم» با بررسی این طرح موافقت کرده است.

در همین زمینه: اسرائیل طرح جدید آمریکا برای آتش‌بس را شامل تعهد به پایان جنگ نمی‌داند

بنیاد بشردوستانه غزه (GHF) که با حمایت آمریکا و اسرائیل تشکیل شده، هفته گذشته کار خود را با هدف جایگزینی سازمان ملل برای توزیع کمک‌های غذایی در غزه آغاز کرد.

این سازمان جدید قصد دارد یک میلیون فلسطینی را از طریق چهار مرکز امنیتی تغذیه کند.

سخنگوی این بنیاد گفته است در چهار روز نخست انجام طرح تازه، دو میلیون وعده غذایی توزیع شده. به گزارش بی‌بی‌سی جهانی، این آمار نشان می‌دهد هر شهروند ساکن غزه کمتر از یک وعده غذا در طول چهار روز دریافت کرده است.

تنش و درگیری در مراکز توزیع

تصاویر منتشر شده از مراکز توزیع، آشوب و هرج و مرجی شدید را نشان می‌دهد. در یکی از این مراکز، پیمانکاران امنیتی آمریکایی برای پراکنده کردن جمعیت از گاز اشک‌آور و تیراندازی اخطار استفاده کردند.

بنیاد بشردوستانه غزه در واکنش به این حوادث اعلام کرد برای جلوگیری از «تشدید وضعیت خطرناک» مجبور به استفاده از «بازدارنده‌های غیر‌کشنده» شده است.

این سازمان گفت که هیچ‌کس در این درگیری‌ها مصدوم نشده است.

اکنون وضعیت به حدی پیچیده شده که این بنیاد در صفحه فیس‌بوک خود هشدار داده است هر مرکزی که غارت شود، تعطیل خواهد شد.

این هشدار یک شب پس از هجوم به انبار برنامه جهانی غذا صادر شد که در آن چند نفر کشته شدند.

اطلاع‌رسانی نامناسب و گسترش اطلاعات جعلی

یکی از مشکلات اصلی این طرح، نبود سیستم ارتباطی مناسب با مردم غزه است. فلسطینیان شکایت دارند که هیچ اطلاع دقیقی از زمان و مکان توزیع کمک‌ها ندارند و مجبورند به شایعات تکیه کنند.

مساله با انتشار اطلاعات جعلی پیچیده‌تر شده است. حداقل دو صفحه فیس‌بوک جعلی با بیش از چهار هزار دنبال‌کننده، اطلاعات غلط درباره وضعیت مراکز توزیع منتشر کرده‌اند.

این صفحه‌ها حتی از تصاویر ساخته شده با هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند.

بنیاد بشردوستانه غزه صفحه رسمی خود را یک روز پس از شروع عملیات کمک‌رسانی راه‌اندازی کرده که این امر نشان‌دهنده بی‌برنامگی اولیه در این طرح است.

انتقادات گسترده سازمان‌های امدادرسان

سازمان آکسفام (یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های بین‌المللی امدادرسانی برای ریشه‌کن کردن فقر، گرسنگی و بی‌عدالتی) به شدت این طرح را نقد کرده و آن را «تحمیل کنترل نظامی بر کمک‌رسانی» دانسته است.

از سوی دیگر تفاوت آماری چشمگیری بین سیستم قبلی و جدید وجود دارد. زمانی که سازمان ملل کمک‌رسانی می‌کرد، ۴۰۰ نقطه توزیع در سراسر غزه فعال بود اما اکنون تنها چهار مرکز کار می‌کنند.

به گفته کریس نیوتن، تحلیل‌گر ارشد موسسه گروه بحران، هدف از این طرح «افزایش چشمگیر تمرکز جمعیت» است.

نیوتن معتقد است این سیستم مردم را مجبور می‌کند یا قوانین سخت‌گیرانه را بپذیرند یا شانس کمی برای بقا داشته باشند.

کمک‌های ناکافی

بر اساس تصاویر منتشر شده، جعبه‌های توزیعی تنها شامل مواد غذایی محدودی است.

استوارت گوردون از دانشگاه لندن معتقد است کمک‌های بشردوستانه باید شامل پشتیبانی پزشکی، بسته‌های بهداشتی و کیت‌های تصفیه آب نیز باشد.

اگرچه بنیاد در اسناد خود وعده توزیع این موارد را داده اما تاکنون این کار انجام نشده است.

ناکامی در اجرای طرح

به گزارش بی‌بی‌سی جهانی، جمعه ۹ خرداد، تنها یکی از چهار مرکز بنیاد بشردوستانه غزه فعال بود که کمتر از یک ساعت باز ماند.

این بنیاد اعلام کرد چون تمام کمک‌ها توزیع شد، مجبور به تعطیلی شده است.

سخنگوی بنیاد در پاسخ به پرسش‌ها درباره کمبود کمک‌ها، وعده افزایش حجم کمک‌ها در هفته‌های آینده را داده است.

هانی عابد، یکی از شهروندان غزه به بی‌بی‌سی گفت: «من دست خالی هستم، مثل روزی که خدا مرا آفرید. دست خالی آمدم و دست خالی می‌روم.»

این مقام ارشد دولت اسرائیل جمعه ۹ خرداد به تایمز اسرائیل گفت: «تشکیلات خودگردان فلسطینی قصد داشت از این سفر برای پیشبرد روند تشکیل کشور مستقل فلسطین استفاده کند.»

قرار بود هیئتی از وزیران امور خارجه کشورهای عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، ترکیه، مصر و اردن، یک‌شنبه ۱۱ خرداد در شهر رام‌الله در کرانه باختری با رییس تشکیلات خودگردانی دیدار کنند.

این مقام ارشد اسراییلی تاکید کرد که اسراییل با هیچ حرکتی که هدفش «ضربه زدن به اسراییل و امنیت آن باشد، همکاری نخواهد کرد».

به‌گفته او، کشور فلسطین به «کشوری فلسطینی در قلب اسراییل» تبدیل خواهد شد.

پیشتر یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، از سخنان اخیر امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، درباره ضرورت به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین به‌شدت انتقاد کرده و گفته بود اسرائیل در برابر «تهدیدها» تسلیم نخواهد شد.

وزیر دفاع اسرائیل در بازدید خود از کرانه باختری به مواضع اخیر مکرون اشاره کرد و گفت: «آن‌ها کشور فلسطینی را روی کاغذ به رسمیت خواهند شناخت و ما کشور یهودی-اسرائیلی را روی زمین بنا خواهیم کرد. آن کاغذ به زباله‌دان تاریخ انداخته خواهد شد و کشور اسرائیل شکوفا و آباد خواهد شد.»

مکرون ۹ خرداد در نشست خبری خود در سنگاپور گفت به‌ رسمیت شناختن کشور فلسطین نه‌تنها یک «وظیفه اخلاقی»، بلکه یک «ضرورت سیاسی» است.

سفر هیئتی از وزیران امور خارجه چند کشور خاورمیانه به ابتکار و رهبری عربستان برنامه‌ریزی شده بود. این هیئت قصد سفر به اسراییل را نداشت اما به دلیل اینکه کنترل مرزهای کرانه باختری در اختیار اسرائیل است، ورود آن‌ها به این منطقه به موافقت اسراییل نیاز دارد.

سفر فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان، در صورت تحقق نخستین سفر یک وزیر امور خارجه سعودی به کرانه باختری از زمان اشغال این منطقه در سال ۱۹۶۷ بود.

افزایش احتمال آتش‌بس، هم‌زمان با احتمال افزایش تنش میان اسراییل و کشورهای عرب

در حالی که طرح جدید آمریکا برای برقراری یک آتش‌بس ۶۰ روزه در غزه و آزادی همه ۲۸ گروگان زنده و کشته‌شده امیدها به حل دست‌کم کوتاه‌مدت مناقشه را افزایش داده است، این اقدام اسرائیل می‌تواند به تیرگی روابط این کشور با همسایگان عرب و دیگر کشورهای عرب منطقه منجر شود.

خبرگزاری رویترز جمعه ۹ خرداد از ارائه یک طرح آتش‌بس جدید از سوی آمریکا خبر داد. بر مبنای این طرح اسراییل به ۶۰ روز توقف حملات، ارسال فوری کمک‌های بشردوستانه به باریکه‌ غزه، آزادی یک‌هزار و ۲۳۶ زندانی فلسطینی محکوم به حبس ابد و تحویل بقایای اجساد ۱۸۰ فلسطینی متعهد می‌شود.

در مقابل، حماس در یک هفته نخست همه گروگان‌های زنده و اجساد گروگان‌های کشته شده را تحویل خواهد داد.

ساعاتی پس از انتشار این خبر اعلام شد که اسراییل با این طرح موافقت کرده است. حماس هم تاکید کرد که در حال بررسی پیشنهاد آتش‌بس استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در خاورمیانه، با دیگر گروه‌های فلسطینی است.

افزون بر این، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، نیز خبر داد که توافق میان حمای و اسراییل «بسیار نزدیک» است و ظرف روزهای شنبه یا یک‌شنبه، دهم و یازدهم خرداد اعلام خواهد شد.

در این سند آمده است که این طرح با ضمانت ترامپ و میانجی‌گری مصر و قطر ارائه شده است و در صورتی که حماس آن را بپذیرد، ارسال کمک‌های بشردوستانه از طریق سازمان ملل، هلال‌احمر و دیگر مجاری مورد توافق آغاز خواهد شد.

امید به پایان گرسنگی در غزه

بر پایه این طرح، طی آتش‌بس ۶۰ روزه مذاکرات برای آتش‌بس دائمی در جریان خواهد بود و اگر این گفت‌وگوها ظرف ۶۰ روز به نتیجه نرسد، آتش‌بس موقت می‌تواند تمدید شود.

از سوی دیگر، بنیاد بشردوستانه غزه، نهادی خصوصی با حمایت ایالات متحده و مورد تایید اسرائیل، پنج‌شنبه فعالیت توزیع کمک‌های خود را به سومین نقطه در غزه گسترش داد.

هم‌زمان با ارسال این کمک‌ها، خبرگزاری رویترز جمعه ۹ خرداد در گزارشی به نقل از ینس لارکه، سخنگوی دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، نوشت از میان ۹۰۰ کامیون حامل کمک‌های بشردوستانه، ۶۰۰ مورد اجازه عبور تا مرز اسرائیل با غزه را دریافت کرده‌اند و موانع اداری و امنیتی مانع از ورود ایمن این کمک‌ها به داخل غزه شده است.

سازمان ملل هشدار داده بود که در پی محاصره ۱۱ هفته‌ای اسرائیل بیش از دو میلیون نفر در باریکه غزه در معرض قحطی قرار دارند.

خبرگزاری رویترز جمعه ۹ خرداد در گزارشی به نقل از ینس لارکه، سخنگوی دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، نوشت از میان ۹۰۰ کامیون حامل کمک‌های بشردوستانه، ۶۰۰ مورد اجازه عبور تا مرز اسرائیل با غزه را دریافت کرده‌اند و موانع اداری و امنیتی مانع از ورود ایمن این کمک‌ها به داخل غزه شده است.

لارکه در نشست خبری خود گفت: «آن‌چه توانسته‌ایم وارد کنیم، آرد است. اما این غذای آماده نیست. باید پخته شود ... اکنون ۱۰۰ درصد جمعیت غزه در معرض خطر قحطی قرار دارند.»

تومازو دلا لانگا، سخنگوی کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و هلال احمر نیز اعلام کرد نیمی از مراکز درمانی این نهاد در منطقه به دلیل کمبود سوخت یا تجهیزات پزشکی از کار افتاده‌اند.

مرگ دو نفر در صف غذا

برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد پنج‌شنبه اعلام کرد در جریان ورود مردم به انبار کمک‌های سازمان ملل در غزه، دو نفر کشته شدند. بر اساس گزارش‌های اولیه، چندین نفر نیز در این حادثه زخمی شده‌اند.

سازمان ملل هم‌زمان از نیاز فوری به افزایش کمک‌های غذایی به غزه خبر داد.

تصاویری که رویترز صحت آن‌ها را تایید کرد، حضور جمعیت کثیری را در انبار توزیع کمک‌ها در غزه نشان می‌داد که کیسه‌ها و جعبه‌های غذا را خارج می‌کردند.

مکرون و تهدید اسرائیل

امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، جمعه در اظهاراتی که با افزایش فشار بین‌المللی بر اسرائیل هم‌زمان شده، گفت نیاز به اقدام فوری در قبال بحران گرسنگی در غزه وجود دارد و باید «در چند ساعت یا روز آینده» تصمیماتی اتخاذ شود.

رییس‌جمهوری فرانسه افزود به‌ رسمیت شناختن کشور فلسطین - البته با شرایط مشخص - «نه فقط یک وظیفه اخلاقی، بلکه یک ضرورت سیاسی است».

مکرون در هفته‌های اخیر بارها از آن‌چه «سیاست‌های شرم‌آور اسرائیل» در قبال غزه خوانده، انتقاد کرده است.

این انتقادات در پی محاصره کامل نوار غزه از سوی اسرائیل مطرح شده که تنها به‌تازگی و به‌طور محدود کاهش یافته است.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در واکنش به این اظهارات، مکرون را به جانبداری از حماس و «تکرار اتهامات خون‌آلود علیه دولت یهود» متهم کرد.

خبرگزاری رویترز جمعه ۹ خرداد گزارش داد طرح آمریکا شامل ارسال کمک‌های بشردوستانه به غزه بلافاصله پس از تایید توافق آتش‌بس از سوی حماس است.

بر اساس این طرح، عملیات نظامی اسرائیل با اجرای توافق آتش‌بس متوقف خواهد شد.

در این سند آمده است که این طرح با ضمانت دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا و با میانجی‌گری مصر و قطر ارائه شده و در صورت امضای توافق آتش‌بس از سوی حماس، ارسال فوری کمک‌های بشردوستانه به غزه آغاز خواهد شد.

بر اساس این طرح، کمک‌ها از طریق سازمان ملل، هلال‌احمر و سایر مجاری مورد توافق تحویل داده خواهند شد.

پیش از این یک مقام اسرائیلی گفته بود طرح جدید آمریکا برای آتش‌بس شامل تعهد به پایان جنگ نیست.

کاخ سفید پنج‌شنبه اعلام کرد که اسرائیل با طرح آتش‌بس پیشنهادی آمریکا موافقت کرده است.

رسانه‌های اسرائیلی نیز گزارش دادند که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به خانواده‌های گروگان‌ها در غزه اطلاع داده اسرائیل طرح ارائه‌شده از سوی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه را پذیرفته است.

جنبش فلسطینی حماس نیز به رویترز گفت که در حال بررسی این طرح است و پاسخ خود را جمعه یا شنبه ارائه خواهد کرد.

این طرح پیش‌بینی می‌کند که در صورت دست‌یابی به آتش‌بس دائمی، حماس آخرین گروه از گروگان‌های باقی‌مانده اسرائیلی (۳۰ نفر از مجموع ۵۸ نفر) را آزاد خواهد کرد. همچنین اسرائیل بلافاصله پس از اجرایی‌شدن آتش‌بس، عملیات نظامی خود را در غزه متوقف خواهد کرد.

بر پایه این سند، ارتش اسرائیل نیز به‌تدریج نیروهای خود را از غزه عقب خواهد کشید.

موانع رسیدن به توافق آتش‌بس

اختلافات عمیق میان حماس و اسرائیل تاکنون مانع احیای آتش‌بس شده‌ است. آتش‌بسی که در ماه مارس شکسته شد.

اسرائیل خواستار خلع سلاح کامل حماس، انحلال این گروه به‌عنوان یک نیروی نظامی و حاکمیتی و بازگرداندن تمامی ۵۸ گروگان باقی‌مانده است تا با پایان جنگ موافقت کند.

در مقابل، حماس این شروط را رد کرده و تاکید دارد که اسرائیل باید نیروهایش را از غزه خارج کند و تعهد دهد که جنگ را به پایان می‌رساند.

اسرائیل عملیات نظامی در نوار غزه را پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس آغاز کرد. حمله‌ای که به گفته مقام‌های اسرائیلی، منجر به کشته شدن حدود هزار و ۲۰۰ نفر در جنوب اسرائیل و انتقال ۲۵۱ گروگان به داخل غزه شد.

کارزار نظامی اسرائیل که در پاسخ به این حمله آغاز شد، بنا بر اعلام مقام‌های بهداشتی غزه، زیر نظر حماس، بیش از ۵۴ هزار کشته برجای گذاشته و این منطقه را ویران کرده است.

فشارهای بین‌المللی در حال افزایش است

به نوشته رویترز، اسرائیل اکنون با فشار فزاینده بین‌المللی روبه‌روست و بسیاری از کشورهای اروپایی که معمولا از انتقاد آشکار از این کشور خودداری می‌کنند، خواستار پایان جنگ و اجرای یک طرح امدادرسانی گسترده‌اند.

استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، چهارشنبه به خبرنگاران گفت که واشینگتن به مرحله ارسال «نسخه جدید شرایط توافق» برای آتش‌بس نزدیک شده است.

او اظهار داشت: «احساس بسیار خوبی دارم که به یک راه‌حل بلندمدت، آتش‌بس موقت و سپس راه‌حلی صلح‌آمیز برای این درگیری دست خواهیم یافت.»

بر پایه این طرح، آتش‌بس ۶۰ روزه در صورتی که مذاکرات برای آتش‌بس دائمی تا پایان این مدت به نتیجه نرسد، می‌تواند تمدید شود.

با این حال، سامی ابوزهری، از مقامات ارشد حماس، پنج‌شنبه گفت که مفاد این پیشنهاد بازتاب‌دهنده مواضع اسرائیل است و شامل تعهداتی برای پایان جنگ، خروج نیروهای اسرائیلی یا تضمین ورود کمک‌ها نیست. شروطی که حماس بر آن‌ها تاکید دارد.

از سوی دیگر، بنیاد بشردوستانه غزه، نهادی خصوصی با حمایت ایالات متحده و مورد تایید اسرائیل، پنج‌شنبه فعالیت توزیع کمک‌های خود را به سومین نقطه در غزه گسترش داد.

این نهاد که از سوی سازمان ملل و گروه‌های امدادی دیگر به‌دلیل ناکارآمدی و محدودیت‌هایش به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفته، این هفته فعالیتش را در غزه آغاز کرد. جایی که سازمان ملل هشدار داده بیش از دو میلیون نفر در پی محاصره ۱۱ هفته‌ای اسرائیل در معرض قحطی قرار دارند.

راه‌اندازی این طرح سه‌شنبه با آشفتگی بسیار همراه بود. هزاران فلسطینی به مراکز توزیع هجوم بردند و نیروهای امنیتی حاضر در محل را مجبور به عقب‌نشینی کردند.

این آغاز پرآشوب، فشارهای جهانی بر اسرائیل را برای ورود بیشتر غذا و توقف جنگ در غزه افزایش داده است.

بنیاد مذکور تاکنون حدود ۱.۸ میلیون وعده غذایی توزیع کرده و قصد دارد در هفته‌های آینده مراکز بیشتری در غزه راه‌اندازی کند.