عبدالله شهبازی، مدیر سابق موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی (منسوب به وزارت اطلاعات) درباره وضعیت حکومت ایران پس از جنگ ۱۲ روزه نوشت فضای کشور در دست «قدرت متخاصم» است و مقامهای جمهوری اسلامی شبیه اعضای گروههای چریکی مخفی باید هر شب خانه امن عوض کنند.
شهبازی که یک دهه همکاری نزدیکی با وزارت اطلاعات داشت، در حساب شبکه ایکس خود نوشت مقامهای جمهوری اسلامی باید وسایل ارتباطی مثل موبایل را از «بیم ترور» از خود دور کنند.
این عضو سابق حزب توده، که پس از بازداشت در سال ۱۳۶۱ و پس از تشکیل وزارت اطلاعات، نقش پررنگی در پژوهشهای وزارت اطلاعات داشته، اضافه کرد «اکنون روشن شده که علاوه بر نیروی هوایی و موشکی و ریزپرنده، نیروی فعالی از شبکه ایرانی موساد بر روی زمین فعال است. نمیدانم این وضعیت دوگانه تا کی دوام میآورد؟»
با این حال، پس از آنکه نوشته شهبازی در رسانهها بازتاب یافت، او در متن دیگری نوشت که
عضو وزارت اطلاعات نبوده اما در ساختمان این وزارتخانه کار میکرده است.
عبدالله شهبازی در شبکه ایکس با انتقاد از معرفی خود به عنوان محقق سابق وزارت اطلاعات نوشت که «هیچگاه عضو وزارت اطلاعات نبودم» اما به دلیل پرفروش بودن کتابهایم مقامهای حکومت ساختمانی را سال ۱۳۶۷ برای موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی در اختیارم قرار دادند.
به گفته او، بعدا سند این ساختمان و عنوان موسسه پژوهشی به نام وزارت اطلاعات انتقال یافت.
این محقق کتابهایی درباره تاریخ حکومت پهلوی، حزب توده ایران و همچنین تاریخ جمهوری اسلامی دارد.
یکی از کتابهای او شامل اعترافات اخذشده از حسین فردوست، رییس دفتر ویژه اطلاعات دربار حکومت پهلوی و کتاب دیگرش درباره نورالدین کیانوری، دبیر اول حزب توده است که با همکاری امنیتی با جمهوری اسلامی منتشر کرد.
او در دورهای با دستور خامنهای به امکانات و ساختمان بنیاد مستضعفان نیز دسترسی داشته است.
کارزار گسترده اطلاعاتی اسرائیل
بنا بر گزارشها، اسرائیل همزمان با حملات هدفمند به فرماندهان نظامی و امنیتی یک کارزار گسترده اطلاعاتی نیز فعال کرد که گوشههایی از این کارزار افشا شده است.
از جمله دوم تیرماه، روزنامه واشینگتنپست یک فایل صوتی منتشر کرد که در آن یکی از ماموران اطلاعاتی اسرائیل با یک فرمانده ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تماس گرفته و به زبان فارسی به او هشدار میدهد: «همین حالا میگویم: ۱۲ ساعت فرصت داری با زن و فرزندت فرار کنی. وگرنه در فهرست ما هستی ... از رگ گردنت به تو نزدیکتریم. اینو در سرت فرو کن. خدا حفظت کنه.»
اسنادی هم پس از حمله به ساختمان اداری زندان اوین منتشر شد که نشان میداد ماموران امنیتی اسرائیل پیش از حمله با فرزند هدایتالله فرزادی، رییس زندان اوین تماس گرفته و پس از آن تماس، فرزادی سریعا محل خدمت خود در زندان اوین را ترک کرده است.
نوشته جدید شهبازی نیز تاکید کرده مقامات جمهوری اسلامی تلفن همراه را از خود دور میکنند و شاید به همین علت، ماموران امنیتی با پسر فرزادی تماس گرفته بودند.
به هم خوردن امنیت روانی مقامات جمهوری اسلامی
پس از حمله اسرائیل، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی برای مدت طولانی حتی پس از آتشبس، در مراسم عمومی حضور پیدا نمیکرد و حتی عکس یا ویدیویی از او در محلهای معمول گذشته منتشر نمیشد.
سطح حفاظت از او تا حدی بالا رفت که حتی برای فرماندهان نظامی بلندپایه سپاه پاسداران که در حملات اسرائیل هدف قرار گرفتند، بر خلاف معمول، نماز میت اقامه نکرد.
تا هشتم تیرماه، چندین بار تشییع اجساد فرماندهان کشته شده در شب ۲۳ خرداد به تاخیر افتاد و در هشتم تیرماه نیز، با وجود اعلام رسمی آتشبس، بازهم تصاویر مراسم نشان میداد مقامات فعلی و گذشته جمهوری اسلامی، نظیر محمدباقر قالیباف و محمدجواد ظریف، با وجود محافظان پرشمار در اطرافشان، بازهم چهره خود را با کلاه و ماسک در تهران پوشانده بودند.
پزشکیان اختیارات خود را واگذار کرد
۱۶ تیر، مسعود پزشکیان، نیز در گفتوگویی که با تاکر کارلسون، مجری آمریکایی ترتیب داده بود، گفت که اسرائیل برای کشتن او تلاش و اقدام کرد، اما ناکام ماند. پزشکیان اضافه کرد که معتقد است «مرگ هر کسی در دستان خداست.»
پس از آتشبس، روشن شد هیئت وزیران در جلسهای به تاریخ ۲۸ خرداد، طیف گستردهتری از اختیارات را به استانداران واگذار کرده است. این موضوع از زمان آغاز به کار دولت پزشکیان در دستورکار دولت او قرار گرفته بود، اما پس از جنگ، با شتاب بیشتری دنبال شد.
با اینکه این موضوع در گذشته بارها مطرح شده بود، اما پزشکیان در جلسه ۱۷ تیرماه، یک روز پس از گفتوگو با کارلسون، در یک جلسه رسمی، تاکید کرد بخش بزرگی از اختیارات ریاست جمهوری به استانداران واگذار شده است.
مطرح شدن دوباره مرگ مرموز رئیسی
تکاپوی پزشکیان، بار دیگر حاشیههای مرگ ابراهیم رئیسی و همراهانش در واقعه سقوط هلیکوپتر را در کانون توجه قرار است. سال ۱۴۰۳ در زمان وقوع نیز بسیاری بر این باور بودند که سقوط هلیکوپتر رئیسی تنها یک حادثه نبوده و احتمال دست داشتن اسرائیل در آن را مطرح کردند.
حال با سخنان و اقدامات پزشکیان، بار دیگر این موضوع در کانون توجه قرار گرفته است. در همین حال، رضا عاشری، عضو شورای شهر رشت، در یک استوری اینستاگرام، با اشاره به مرگ رئیسی به طعنه نوشت : «اسرائیل؛ یک رییسجمهور ما را که شهید کردی. مرحوم شهید رئیسی. [...] این جدیده خیلی از اون قبلی انقلابیتره…»
وحشت از اسرائیل، انتقام از مردم
چهار سال پیش، تیرماه ۱۴۰۰، علی یونسی، وزیر اطلاعات دولت محمد خاتمی ضمن ابراز نگرانی از نفوذ اطلاعاتی اسرائیل در ساختار امنیتی جمهوریاسلامی، گفت: «جا دارد همه مسئولین نگران جانشان باشند.»
پیش از جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل در عملیات محدود، بسیاری از اشخاص تاثیرگذار در جمهوری اسلامی را به طور دقیق هدف قرار داده بود. در موارد متعدد از محسن فخریزاده تا اسماعیل هنیه، اسرائیل از محل دقیق رفتوآمد مقامات جمهوری اسلامی اطلاع داشت.
حتی با وجود عدم استفاده از تلفن همراه و وسایل ارتباطی و جابهجایی مکرر، بازهم اسرائیل مقامات و فرماندهان جمهوری اسلامی را هدف قرار میداد.
برای نمونه، مهدیه شادمانی، فرزند پس از کشته شدن علی شادمانی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء که اندکی پس از انتصاب به جای غلامعلی رشید هدف قرار گرفت، فاش کرد پدرش برای مدت طولانی در خانه نبوده و با وجود اقدامات حفاظتی و تغییر محل، باز هم کشته شده است. او نوشت «ردیابیهای دقیق اسرائیل فراتر از واتساپ و یا جاسوسی سنتی و فردی است.»
در چنین شرایطی، جمهوریاسلامی که تجربه اخیر نشان داده است از هرزمانی در حفظ جان و امنیت فرماندهان و مدیران خود ناتوان است، انگشت اتهام را به سمت شهروندان نشانه رفته است.
بازداشتهای فلهای شهروندان که اندکی پس از آغاز جنگ ۱۲ روزه به اتهامات سنگین جاسوسی آغاز شد، پس از آتشبس شدت گرفته است.
این در حالی است که کارشناسان و اشخاص آگاه از رویه حفاظت از شخصیتها و نزدیکان اشخاص کشته شده، صراحتا اعلام کردند اطلاعات دقیق و بهروز اسرائیل از محل اختفای مقامات جمهوری اسلامی، با تکیه به اطلاعات شهروندان عادی ممکن نیست.
مهدی محمودیان، زندانی سیاسی، چهارشنبه ۱۸ تیر روایت شهریار براتی را از وقایع پس از حمله اسرائیل به اوین، در شبکههای اجتماعی منتشر کرد.
براتی در بخشی از این نامه نوشت که پس از اصابت موشکها «میان دود و سرفه و آوار و خون» ابتدا به سوی همبندی خود محمد نجفی رفته تا از سالم بودنش مطمئن شود و بعد هر دو با هم راهی کریدور شدهاند.
آنها تلاش کردهاند از پنجرهها، بیرون را ببینند اما «دود سیاه نگذاشت» و به همین دلیل به پایین رفتند و متوجه شدند بند رییس بند متلاشی شده است.
در بخشی از نامه براتی آمده است: «بهداری متلاشی شده بود. پای زنی که در بهداری کار میکرد، قطع شده بود. اوین، غزه شده بود ....»
اسرائیل صبح دوم تیر و یک روز پیش از اعلام آتشبس به زندان اوین حمله کرد.
این زندان که در چهار دهه گذشته بهعنوان نماد سرکوب جمهوری اسلامی شناخته میشود، محل نگهداری هزاران زندانی بود.
روزنامه واشینگتنپست ۱۵ تیر بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای و ویدیوهای منتشرشده گزارش داد دستکم چهار نقطه زندان شامل ساختمان اداری، محل ملاقات زندانیان با خانوادهها، مرکز درمانی و بندهای انفرادی، هدف حملات قرار گرفتند.
این حملات موجب تخریب سازههایی در فواصلی تا ۶۰۰ متر از یکدیگر شد.
یکی از تخریبهای گسترده مربوط به بخشهایی از ساختمان بند ۲۰۹ زندان اوین بود.
براتی با شرح انفجارها و تخریبها، گفت زندانیان سیاسی اجساد بازجوها را از این بند بیرون میکشیدند.
او افزود: «بازجوها، بازجوها! زندگانشان به ما نگاه میکردند. میان دو دشمن ایستاده بودند؛ اسرائیل و زندانیان سیاسی ... و این نفرینی است جاودان برای آنان. بنیادین پرسیدم: نگاه ما درد بیشتری داشت یا موشک اسرائیل؟!»
بند ۲۰۹ که تحت نظارت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی اداره میشود، خارج از نظارت قضایی رسمی است.
سازمان دیدهبان حقوق بشر از این بند بهعنوان «زندان در دل زندان» یاد کرده است که در آن بازداشتشدگان در معرض سلول انفرادی طولانیمدت، نبود دسترسی به وکیل و بازجوییهای خشن قرار میگیرند. وضعیتی که مصداق شکنجه است.
براتی در بخش دیگری از نامه خود نوشت مدتی بعد از حمله، به زندانیان اعلام کردند: «جمع کنید تا منتقل شوید!»
این زندانی سیاسی با توصیف شیوه انتقالشان نوشت: «نزدیک به شب، هنوز در حیاط کمی نور بود. هیچکس در حیاط نبود، همه مثل اسرای جنگی در صف بودند با دستبند و پابند ... دو به دو راه میرفتند. پیرمردها میلنگیدند ....»
پیشتر و در ۹ تیر نیز جمعی از زندانیان سیاسی اوین با انتشار بیانیهای، به توضیح شیوه انتقال زندانیان پس از حمله اسرائیل پرداخته بودند.
آنها اشاره کردند: «زندانیان را با دستبند و پابند، دو به دو به هم غل و زنجیر کردند و هر زندانی چند کیسه و ساک از بقایای وسایل ضروری خود را به دوش میکشید.»
محمدی چهارشنبه ۱۸ تیرماه با انتشار مطلبی در اینستاگرام با عنوان «حمله و کشتار زنان مظلوم بلوچ»، نوشت هشت روز پس از آتشبس میان اسرائیل و جمهوری اسلامی، گلولههای جنگی ماموران جمهوری اسلامی سینه زنان بلوچ را در روستای گونیچ در شهرستان خاش شکافت و خانبیبی بامری و لالی بامری کشته و زنان دیگر مجروح شدند.
این فعال حقوق بشر با بیان اینکه «زاهدان زخمخورده، بار دیگر تازیانهای خونین خورد»، اشاره کرد که ۴۰ طایفه بلوچ و بزرگان ایل در سیستان و بلوچستان، اعلام کردهاند: «بلوچ نجیب است، اما صبر او بی انتها نیست. آتش خشم مردم را با گلوله نمیتوان خاموش کرد. زنان ما خط قرمز ما هستند.»
پیش از این، مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان در خطبههای نماز جمعه ۱۳ تیرماه خود درباره هجوم نیروهای امنیتی به روستای گونیچ صحبت کرد و گفت متخلفان باید بهصورت قانونی «مجازات» شوند.
در جریان مراسم تشییع پیکر «لالی بامری» در ۱۳ تیرماه نیز یکی از علمای اهل سنت با تاکید بر لزوم اجرای عدالت، خطاب به مردم گفت: «تا زمانی که عدالت برقرار نشده، ساکت ننشینید.»
محمدی در بخش دیگری از مطلب خود با بیان اینکه هنوز ناله مادر خدانور لجهای در گوش مردم ایران است، نوشت: «مردم زاهدان پس از جنبش پر شکوه «زن، زندگی، آزادی» هم در جمعهای خونین با گلولههای ماموران جمهوری اسلامی به خاک و خون کشیده شدند، اما ماهها نماد مقاومت و ایستادگی جنبش بودند.»
برنده جایزه نوبل صلح در ادامه خطاب به طوایف بلوچ و بزرگان ایل نارویی نوشت: «ضمن عرض تسلیت به خانوادههای زنان شجاع به ناحق کشتهشده و عزیزان بلوچ، برای شما صبر و مقاومت آرزومندم.»
او اضافه کرد: «بسیار مشتاق بودم که برای عرض تسلیت و همدلی خدمت شما بزرگان برسم، اما متاسفانه به دلیل شرایط فعلی ممکن نیست. ما همواره در کنار شما هستیم و قلب ما با قلبهای زخمخورده داغدار شما برای آزادی و برابری میتپد.»
سایت حالوش که اخبار استان سیستان و بلوچستان را پوشش میدهد نیز جمعه ۱۳ تیرماه ویدیوهای منتشر کرد که نشان داد جمعی از زنان در خیابان منتهی به ساختمان فرمانداری شهرستان خاش راهپیمایی و تجمع در اعتراض به جان باختن «لالی بامری» برگزار کردند.
زنان روی دیوارهای اطراف فرمانداری شعارهایی همچون «ما نه میبخشیم، نه فراموش میکنیم» و «مرگ بر این رژیم زنکش» نوشتند و شعارهایی از جمله «مرگ بر رژیم بچهکش» و «لالی کشته شد» سردادند.
زنان شرکتکننده در این تجمع، خواستار شناسایی و محاکمه فوری آمران و عاملان یورش نظامی به روستای گونیچ از توابع شهرستان خاش شدند.
وزارت خزانهداری آمریکا چهارشنبه ۱۸ تیر اعلام کرد این نهادها بخشی از شبکه موسوم به «بانکداری در سایه» هستند که با استفاده از شرکتهای پوششی و حسابهای فراساحلی، صدها میلیون دلار از درآمدهای نفتی ایران را به فعالیتهای نیروی قدس، از جمله حمایت از گروههای شبهنظامی در منطقه، منتقل میکنند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، با تاکید بر رویکرد فشار حداکثری دولت ترامپ علیه جمهوری اسلامی گفت: «حکومت ایران بهجای صرف درآمدهای نفتی برای منافع مردم، آن را صرف برنامههای بیثباتکننده هستهای و موشکی خود میکند.»
او افزود: «ما همچنان مصمم هستیم زیرساختهای پنهانی مالی جمهوری اسلامی را که امنیت آمریکا و متحدانش را تهدید میکند، مختل کنیم.»
اقدام تازه در چارچوب فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ و در ادامه دور دوم تحریمهایی انجام شده که بر اساس دستور ریاستجمهوری آمریکا در چارچوب فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی صورت گرفته است.
پیشتر در خردادماه، آمریکا بیش از ۳۰ فرد و نهاد مرتبط با دو برادر ایرانی را تحریم کرده بود که میلیاردها دلار را از طریق صرافیهای ایران و شرکتهای پوششی خارجی جابهجا کرده بودند.
طبق این گزارش، شرکت «پولجولار انرژی» مستقر در ترکیه در سال ۲۰۲۴ چند محموله نفتی را از منابع مرتبط با نیروی قدس خریداری کرده و با هماهنگی دلال نفتی لبنانی «کانسپتو اسکرین سال آفسور» و مقامهای نیروی قدس این معاملات را انجام داده است. پرداختها عمدتا از طریق شرکتهای پوششی در هنگکنگ و به صورت نقدی منتقل شدهاند.
شرکتهایی چون «آمیتو تریدینگ»، «پیکوی گلوبال»، «جیتییو انرژی»، «شلف تریدینگ» و «ستو اینترنشنال» در هنگکنگ بهعنوان پوشش برای این مبادلات مالی به کار گرفته شدهاند.
مقامهای نیروی قدس همچنین با استفاده از شرکتهای پوششی متعدد از جمله «رادیکس ترید»، «ونتوس ترید»، «مارمرث»، «مون ایمپ اند اکسپ»، «میست تریدینگ» و «جیاِیاچ پتروشیمیال تریدینگ» صدها میلیون دلار از محل فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران به دست آورده و به حساب شرکت ملی نفت ایران منتقل کردهاند.
در این گزارش همچنین از شرکتهایی چون «انکا تریدینگ»، «فینس گلوبال تریدینگ»، «لاویدا کورپوریشن» و «برایتاسپات گودز» نیز نام برده شده که صدها میلیون دلار برای نیروی قدس منتقل کردهاند.
شرکت ترکیهای «گلدن گلوب دمیر چلیک پترول» نیز بهعنوان پوششی برای ستاد نفتی سپاه پاسداران معرفی شده که هر سال صدها میلیون دلار نفت معامله میکند.
معاملات نفتی این شرکت شامل تانکرهایی به نامهای «یوری» (با نام سابق «بورئاس»)، «لوما پرایم»، «اترنال پیس» و «تایتان» (با نام سابق «کاسپر») بوده است.
بر اساس تحریمهای اعلامشده، همه داراییها و منافع این نهادها در آمریکا یا در اختیار اشخاص آمریکایی مسدود میشوند.
همچنین هرگونه معامله یا همکاری مالی با این نهادها از سوی افراد یا شرکتهای آمریکایی، یا عبور این معاملات از سامانه مالی آمریکا، ممنوع است.
وزارت خزانهداری هشدار داده که نهادهای مالی خارجی نیز در صورت همکاری با این افراد و نهادهای تحریمشده ممکن است مشمول تحریمهای ثانویه شوند، از جمله مسدود شدن حسابهای کارگزاری در بانکهای آمریکا.
در پایان این بیانیه تاکید شده است که هدف از اعمال تحریمها تنبیه نیست، بلکه تغییر رفتار حکومت ایران است و اشخاص و نهادهای تحریمشده در صورت تغییر شرایط و با طی روند قانونی میتوانند از فهرست تحریم خارج شوند.
