آلمان: ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد
وزارت خارجه آلمان در پاسخ به سوال ایراناینترنشنال درباره فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی طرف برجام، تاکید کرد که تهران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد.
وزارت خارجه آلمان در پاسخ به سوال ایراناینترنشنال درباره فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی طرف برجام، تاکید کرد که تهران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد.
برلین چهارشنبه ۲۵ تیر درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی تاکید کرد: «به یک راهحل دیپلماتیک پایدار و قابل راستیآزمایی نیاز داریم که منافع امنیتی جامعه بینالملل را در نظر بگیرد.»
در متن پاسخ وزارت خارجه آلمان به ایراناینترنشنال آمده است: «در صورتی که چنین راهحلی در طول تابستان حاصل نشود، مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (Snapback) یکی از گزینههای در دسترس برای کشورهای E3 (آلمان، فرانسه و بریتانیا) خواهد بود. ما در این زمینه با شرکای خود در تروئیکای اروپایی هماهنگی نزدیکی داریم.»
از سوی دیگر، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با اشاره به اینکه حکومت ایران تمایل به گفتوگو دارد، تاکید کرد: «عجلهای برای گفتوگو با ایران ندارم.»
ترامپ ۲۴ تیر به خبرنگاران گفت حملات آمریکا علیه تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی باعث نابودی آن شده؛ در حدی که دیگر قابل استفاده نیست: «ما تاسیسات آنها را منهدم کردیم و آنان باید از اول شروع کنند. در حدی نابود شده که دیگر قابل استفاده نیست و آنان باید کوه دیگری پیدا کنند.»
او همچنین با اشاره به «پیروزی عظیم» آمریکا و اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه افزود: «هیچ رییسجمهور دیگری جرات این کار را نداشت.»
پیش از این، وبسایت خبری اکسیوس به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و وزیران خارجه آلمان، بریتانیا و فرانسه، در تماسی تلفنی توافق کردهاند که پایان ماه اوت بهعنوان ضربالاجل غیررسمی برای دستیابی به توافق هستهای با جمهوری اسلامی تعیین شود.
به گفته منابع، این تماس ۲۳ تیر برای هماهنگی مواضع چهار کشور درباره مکانیسم ماشه و بررسی مسیر آینده دیپلماسی هستهای با جمهوری اسلامی انجام شده است.
بر اساس این گزارش، تروئیکای اروپایی قصد دارد اگر تا پایان اوت توافقی حاصل نشود، مکانیسم ماشه را فعال کنند.
این اقدام منجر به بازگشت خودکار تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران خواهد شد.
چرا مکانیسم ماشه؟
مکانیسم ماشه که برای واکنش به تخلفات احتمالی جمهوری اسلامی در متن برجام گنجانده شده بود، در ماه اکتبر منقضی میشود.
از آنجا که فرآیند فعالسازی این مکانیسم حدود ۳۰ روز زمان میبرد، کشورهای اروپایی در تلاش هستند تا این روند را پیش از آغاز ریاست روسیه بر شورای امنیت در ماه اکتبر به پایان برسانند.
مقامهای آمریکایی و اروپایی، این سازوکار را هم ابزار فشار بر تهران و هم گزینه جایگزین در صورت شکست دیپلماسی میدانند.
در مقابل، مقامات جمهوری اسلامی میگویند هیچ مبنای حقوقی برای بازگرداندن تحریمها وجود ندارد و تهدید کردهاند در پاسخ، از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) خارج خواهند شد.
دو منبع آگاه به اکسیوس گفتند اروپا در روزها و هفتههای آینده به تهران پیام خواهد داد که در صورت انجام اقدامات اطمینانبخش درباره برنامه هستهای، میتواند از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
از جمله این اقدامات، میتوان به ازسرگیری بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرد که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای در ایران، متوقف شده است.
یک منبع دیگر نیز گفت که انتقال حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی به خارج از ایران میتواند یکی دیگر از این گامها باشد.
در همین حال، دو مقام اسرائیلی گفتند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سفر اخیرش به کاخ سفید، از ترامپ، روبیو و استیو ویتکاف، نماینده ویژه رییسجمهوری آمریکا در امور خاورمیانه خواسته است تا مانع فعالسازی مکانیسم ماشه نشوند.
به گفته او، «ایران باید بداند زمان زیادی برای توافق باقی نمانده است».
وزارت خارجه سوئد چهارشنبه ۲۵ تیر درباره هشداری که این کشور برای سفر شهروندانش به ایران صادر کرده است، توضیح داد که این هشدار به معنای وجود وضعیت امنیتی «جدی، غیرقابل پیشبینی و در معرض تغییر سریع» در ایران است.
در بخشی دیگر از پاسخ استکهلم به ایراناینترنشنال آمده است در چنین شرایطی، کمک به شهروندان سوئدی و بهویژه دوتابعیتیها میتواند برای دولت «دشوار» باشد.
این وزارتخانه همچنین با اشاره به موضع مشترک اتحادیه اروپا، تاکید کرد رسیدن به راهحلی در مورد برنامه هستهای جمهوری اسلامی تنها از طریق مذاکرات ممکن است و اتحادیه اروپا به حمایت از تلاشهای دیپلماتیک در این زمینه ادامه خواهد داد.
بیخبری از وضعیت جلالی
وزارت خارجه سوئد در پاسخ به ایراناینترنشنال تاکید کرد این کشور بار دیگر از جمهوری اسلامی خواسته جلالی را فورا و «به دلایل انساندوستانه» آزاد کند تا نزد خانوادهاش بازگردد.
به گفته وزارت خارجه سوئد، سفارت این کشور در تهران با مقامات جمهوری اسلامی در تماس است تا از آخرین وضعیت جلالی مطلع شود اما جزییات اقدامات دیپلماتیک در این زمینه بهدلیل حساسیت پرونده منتشر نمیشود.
مالمر استِنِرگارد، وزیر خارجه سوئد، پیشتر در ششم اردیبهشت در بیانیهای خواستار آزادی فوری جلالی به دلایل انساندوستانه شده بود.
ایراناینترنشنال پیش از این گزارش داده بود جلالی روز دوم تیر و پس از حمله اسرائیل به اوین، ابتدا از این زندان به تیپ دوم زندان تهران بزرگ منتقل شد اما ساعاتی بعد به مکان نامعلومی انتقال یافت.
گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال در ۱۹ تیر حاکی از آن بود که جلالی در بند امنیتی تحت نظر وزارت اطلاعات و جدای از سایر زندانیان بهسر میبرند.
ویدا مهراننیا، همسر جلالی، ۱۰ تیر به ایراناینترنشنال گفت این شهروند ایرانی-سوئدی محکوم به اعدام، از دوم تیر، هیچ تماسی با خانواده خود نداشته است.
این شرایط گمانهزنیها و نگرانیها را درباره اجرای قریبالوقوع حکم اعدام او تقویت کرده است.
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، سوم تیر هشدار داد شرایط جلالی نمونهای از الگوی نگرانکننده وسیعتری است که شامل اعدام افراد با اتهامهای مربوط به جاسوسی میشود.
مهراننیا درباره پیگیریهای دولت سوئد در خصوص وضعیت همسرش، گفته بود وزیر خارجه سوئد به او تاکید کرده است «اگر اتفاقی برای احمدرضا بیفتد، روابط دیپلماتیک بین تهران و استکهلم بهشدت ضربه خواهد خورد».
با این حال به نظر میرسد این پیگیریها تاکنون نتوانسته به این سوالها پاسخ دهد که جلالی کجاست و چرا نمیتواند با خانوادهاش تماس بگیرد.
جلالی اردیبهشت ۱۳۹۵ پس از اینکه به دعوت دانشگاههای تهران و شیراز به ایران سفر کرد، بازداشت و به «جاسوسی» متهم شد.
ابوالقاسم صلواتی، قاضی دادگاه انقلاب و یکی از ناقضان جدی حقوق بشر در ایران، مهرماه ۱۳۹۶ برای جلالی حکم اعدام صادر کرد و این حکم در دیوان عالی کشور تایید شد.
جلالی بارها اتهام جاسوسی را رد کرده و گفته است پروندهسازی برای او و صدور این حکم به دلیل «نپذیرفتن درخواست همکاری با سپاه پاسداران و جاسوسی از کشورهای غربی» بوده است.
او دی سال گذشته در پیامی از زندان اوین، دولت سوئد را به بیتوجهی به وضعیت خود متهم کرد و گفت بهنظر میرسد بهدلیل تابعیت دوگانهاش، شهروند درجه دوم محسوب میشود.
چهارشنبه ۲۵ تیر، رسانههای رسمی جمهوری اسلامی اعلام کردند شهرام، معروف به غلامحسین غیبپرور، به دلیل آنچه «بیماری حاصل از عوارض شیمیایی» ناشی از جنگ ایران و عراق اعلام شد، به «شهادت» رسیده است.
غیبپرور به دلیل سمتهایی که داشت، چهرهای رسانهای بهشمار میرفت اما تا پیش از اعلام خبر مرگ او، اشاره خاصی به عوارض شیمیاییاش نشده بود.
رد پای غیبپرور برای سالهای طولانی در سرکوب اعتراضات مردم ایران به چشم میخورد.
او به راه حسین همدانی، دیگر فرمانده سپاه پاسداران رفت که در سرکوبهای داخلی و خارجی دست داشت. همدانی، گردانهایی از کسانی که «اراذل و اوباش» نامید، ساماندهی کرد و در جریان اعتراضات، از این گردانها برای سرکوب خشن شهروندان استفاده میکرد.
همدانی سال ۱۳۹۴، از فرماندهی قرارگاه «امام حسین» کنار رفت و غیبپرور، جایگزین او شد.
غیبپرور یک سال بعد (آذر سال ۱۳۹۵) فرمانده سازمان بسیج شد. او تا تیر ۱۳۹۸ ریاست این سازمان زیرمجموعه سپاه پاسداران را بر عهده داشت و پس از آن، در شهریور ۹۸، جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در قرارگاه «امام علی» شد.
قرارگاه «امام علی»، گردانهای «امام علی» را فرماندهی میکند. این گردانها مهر ۱۳۹۰، در دوران ریاستجمهوری محمود احمدینژاد، اعلام موجودیت کردند.
نفرات این گردانها با لباسهای پلنگی یا سیاه، در اعتراضات حاضر میشدند و به معترضان حمله میکردند.
گردانهای «امامعلی» از سوی «قرارگاه ثارالله» پشتیبانی میشوند.
مرگ پر ابهام علی طائب
خبر مرگ پر ابهام غیبپرور در حالی منتشر شد که رسانههای رسمی جمهوریاسلامی، جمعه ۲۰ تیر با انتشار تصویر اعلامیه مرگ علی طائب، برادر حسین (حسن) طائب، فرمانده سابق سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از «درگذشت» او خبر دادند.
در خبری که رسانههای رسمی اعلام کردند، آمده است که او شامگاه پنجشنبه ۱۹ تیر «درگذشت». همزمانی این خبر با انفجار در برج پامچال در شهرک چیتگر که به طور رسمی «سانحه نشت گاز» اعلام شد، ابهامات درباره مرگ او را افزایش داد.
رسانههای رسمی، در تمام اخبار راجع به مرگ طائب، او را نماینده سابق ولی فقیه در قرارگاه «ثارالله» معرفی کردند.
قرارگاه «ثارالله» نیز مانند گردانهای «امامعلی»، از مراکز اصلی سرکوب بهشمار میرود و جایگاه نمایندگی ولی فقیه در این قرارگاه کلیدی سرکوب، قابل توجه است.
این حملات حدود ساعت هفتونیم صبح چهارشنبه ۲۵ تیر (به وقت محلی) اتفاق افتادند و باعث از کار افتادن دو میدان نفتی تحت مدیریت شرکت نروژی نفت و گاز دیاناو (DNO) شدند.
دیاناو که میدانهای نفتی «تاوکه» و «پشخابیر» را در منطقه زاخو، در نزدیکی مرز ترکیه اداره میکند، اعلام کرد در پی وقوع انفجارها به کسی آسیب نرسیده اما تولید در این میدانها بهطور موقت متوقف شده است.
سرویس مبارزه با تروریسم اقلیم کردستان خبر داد این میدانها هدف سه پهپاد انفجاری قرار گرفتند اما این حملات تلفات جانی نداشتند و تنها خسارات مادی بر جا گذاشتند.
شرکت دیاناو در بیانیهای اعلام کرد: «ارزیابی خسارات در حال انجام است و انتظار میرود پس از پایان ارزیابیها، تولید از سر گرفته شود.»
میدان نفتی دیگری که به وسیله شرکت آمریکایی «هانت اویل» در منطقه دهوک در شمال عراق اداره میشود نیز صبح ۲۵ تیر هدف حمله قرار گرفت.
جزییات بیشتری درباره این حمله منتشر نشده است.
یک روز پیش و در ۲۴ تیر نیز حملهای پهپادی به میدان نفتی «سرسنگ» در اقلیم کردستان عراق رخ داد که باعث توقف تولید شد.
حمله به سرسنگ تنها چند ساعت پیش از آن بود که شرکت آمریکایی ادارهکننده این میدان، توافقی با دولت عراق برای توسعه میدانی دیگر امضا کرد.
سفارت آمریکا حملات پهپادی به زیرساختهای نفتی در اقلیم کردستان را محکوم کرد و گفت چنین حملاتی حاکمیت عراق و تلاشها برای جذب سرمایهگذاری خارجی را تضعیف میکند.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حملات را برعهده نگرفته اما منابع امنیتی در اقلیم کردستان عراق گفتند بررسیهای اولیه نشان میدهد منشا پهپاد از مناطقی بوده که در کنترل شبهنظامیان تحت حمایت جمهوری اسلامی است.
عبارت «مناطق تحت کنترل شبهنظامیان تحت حمایت ایران» معمولا به استانهای نینوا، دیاله، صلاحالدین یا اطراف بغداد اشاره دارد که در کنترل گروههایی مانند کتائب حزبالله، النجباء، عصائب اهلالحق یا سایر گروههای عضو حشد شعبی هستند.
این مناطق در جنوب یا غرب اقلیم کردستان هستند و پهپادهای با برد متوسط میتوانند از آنجا به میدانهای نفتی در مناطق دهوک یا اربیل برسند.
شامگاه ۲۳ تیر نیز دو پهپاد در میدان نفتی «خورمله» در نزدیکی اربیل سقوط کردند و به لولههای آب این میدان آسیب رساندند.
ساعاتی پیش از آن، منابع امنیتی در اقلیم کردستان عراق گزارش دادند یک پهپاد حامل مواد منفجره در نزدیکی فرودگاه بینالمللی اربیل که محل استقرار نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکاست، سرنگون شده است.
ترامپ با ارائه طرحی برای جایگزینی سلاحهای اروپایی با تسلیحات آمریکایی، مسیر تازهای برای حمایت از اوکراین گشوده است اما اینکه کدام کشورها واقعا سلاح بدهند و چه زمانی، همچنان مبهم است؛ همانطور که یک دیپلمات گفت: «شیطان در جزییات است.»
او از متحدان اروپایی ایالات متحده خواسته است سلاحهای خود را [به اوکراین] اهدا کنند و به جایش از آمریکا تسلیحات جایگزین بخرند.
خبرگزاری رویترز در گزارش چهارشنبه ۲۵ تیر خود در این باره نوشت: «حالا بخش سخت ماجرا آغاز میشود: اینکه چه کسی واقعا تجهیزات ارزشمند خود، از جمله سامانههای دفاع موشکی پاتریوت را که کییف بهشدت خواهان آنهاست، واگذار خواهد کرد.»
ترامپ، دوشنبه در دفتر بیضی کاخ سفید گفت: «ما سلاحهایی در بالاترین سطح خواهیم ساخت و آنها به ناتو فرستاده خواهند شد.»
او افزود که برخی سامانههای پاتریوت باید «ظرف چند روز» به اوکراین برسند.
استقبال کییف، تردید متحدان
سامانههای پاتریوت پرهزینه هستند، میان متحدان آمریکا بسیار پرتقاضا محسوب میشوند و در نابودی موشکهای بالستیک روسیه که به سمت شهرهای اوکراین شلیک میشوند، عملکرد موثری داشتهاند.
رویترز نوشت که به گفته یکی از منابع آگاه، ایالات متحده در قالب این توافق پیشنهادی با متحدان اروپایی، همچنین اعلام آمادگی کرده تا تسلیحات تهاجمی بیشتری نیز ارسال کند، هرچند ترامپ تصریح کرده که اوکراین باید از حمله به مسکو خودداری کند.
به گفته دو منبع مطلع، این طرح که ترامپ و مارک روته، دبیرکل ناتو، طی روزهای اخیر درباره آن مذاکره کردهاند، از سوی اوکراین و متحدانش مورد استقبال قرار گرفته است.
رهبران در کییف و دیگر کشورهای اروپایی، این چرخش در مواضع ترامپ را تحسین کردهاند: کسی که تا چند هفته پیش با لحن مثبتی درباره ولادیمیر پوتین، ريیسجمهوری روسیه، سخن میگفت.
اما پس از این اعلام، روشن شد که ترامپ در واقع چارچوبی کلی ارائه داده و نه یک برنامه دقیق.
طبق گفته ۱۰ مقام آمریکایی و اروپایی، میزان حمایت واقعی از اوکراین به مذاکرات پیش رو درباره اینکه کدام کشور چه تجهیزاتی را ارائه خواهد کرد، بستگی دارد.
یکی از سفرای کشورهای اروپای شمالی در واشینگتن در این باره گفت: «مثل همیشه در چنین مواردی، شیطان در جزییات است.»
اختلاف نظر در اروپا و طرح مبهم آمریکا
در نشست ترامپ با روته، شش کشور عضو ناتو (دانمارک، سوئد، فنلاند، کانادا، نروژ و هلند) بهعنوان مشارکتکنندگان احتمالی در این طرح معرفی شدند اما منابع دیپلماتیک در دو سفارتخانه گفتند از وجود این طرح همزمان با اعلام آن مطلع شدهاند.
کورت ولکر، سفیر پیشین آمریکا در ناتو، گفت ترامپ راهی یافته برای تراز کردن حمایت از اوکراین با واقعیتهای سیاسی جمهوریخواهان؛ همانطور که در کمپین خود بارها گفته بود اروپا باید هزینه امنیت خود را بپردازد: «اگر نمیخواهند پرداخت کنند، ما هم محافظت نخواهیم کرد.»
اوکراین ممکن است نهایتا ۱۲ یا ۱۳ سامانه پاتریوت دریافت کند اما طبق برآورد ولکر، تحویل آنها ممکن است یک سال زمان ببرد.
ناتو اعلام کرده که تحویل تسلیحات از طریق «ماموریت کمک امنیتی و آموزشی به اوکراین» مستقر در آلمان هماهنگ خواهد شد.
مقامهای ناتو گفتند چند کشور اروپایی از جمله آلمان، بریتانیا، سوئد، فنلاند، کانادا، نروژ و هلند، از این طرح حمایت کردهاند اما جزییات هنوز در حال بررسی است.
پنتاگون در این مورد به اظهارات دوشنبه ترامپ ارجاع داد و کاخ سفید و سفارتهای روسیه و اوکراین به درخواستهای رویترز برای اعلام نظر، پاسخی ندادند.
بازنگری ترامپ در ارزیابیاش از پوتین
دو مقام آمریکایی گفتند ترامپ با توجه به فقدان پیشرفت در مذاکرات صلح اوکراین، به این نتیجه رسیده که پوتین حسننیتی ندارد.
ترامپ گفت: «در یک نقطه، دیگر حرف کافی نیست. باید عمل کرد.»
همزمان سه منبع نزدیک به کرملین به رویترز گفتند روسیه تحت فشار غرب عقبنشینی نخواهد کرد و تهدید تازه ترامپ برای اعمال تعرفه بر خریداران نفت روسیه را نیز بیاثر میدانند.
مذاکرات درباره جزییات کمکها تازه آغاز شده و آمریکا در حال گفتوگو با متحدان برای شناسایی منابع احتمالی است.
به گفته لارس لوکه راسموسن، وزیر خارجه دانمارک، کپنهاگ آماده مشارکت است.
آلمان، اسپانیا، هلند و یونان نیز بهعنوان نامزدهای تحویل پاتریوت مطرح شدهاند اما برخی از این کشورها پیشتر مقاومت نشان دادهاند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت: «اگر ما هزینه این تسلیحات را پرداخت میکنیم، این کمک از سوی ماست. اگر قول بدهی که سلاح میدهی ولی بگویی کس دیگری هزینهاش را میدهد، واقعا دیگر آن را تو ندادهای. اینطور نیست؟»
به گفته یک مقام دیگر، دولت ترامپ در حال بررسی موجودی تسلیحات ناتو است و پیشنهادهای معاملاتی مطرح کرده: از جمله چشمپوشی از سفارشهای آتی در ازای تحویل فوری به اوکراین.
ترامپ گفته است یک کشور ۱۷ سامانه پاتریوت دارد که این گفته موجب سردرگمی متحدان شده، چرا که تنها ایالات متحده چنین موجودیای دارد و مشخص نیست منظور او چه بوده است.
وزیر دفاع آلمان گفت درباره ارسال پاتریوت با آمریکا رایزنی خواهد شد اما هیچ سامانهای پیش از چند ماه دیگر نخواهد رسید - که این یعنی اوکراین در ماههای حساس تابستان، همچنان منتظر خواهد ماند.
یک مقام آمریکایی گفت: «فعلا فقط گفتهاند میتوانیم کمک کنیم. حالا این به چه معناست، هنوز نمیدانیم.»
