اتحادیه اروپا در چارچوب بسته جدید تحریمهای خود علیه روسیه بهدلیل جنگ در اوکراین، حسین شمخانی، فرزند علی شمخانی و دلال نفتی را به همراه چندین شرکت وابسته به او تحریم کرد.
بلومبرگ ضمن انتشار این خبر نوشت حسین شمخانی، فرزند مشاور ارشد رهبر جمهوری اسلامی، بهعنوان فردی کلیدی در تجارت نفتی روسیه و بخشی محوری از «ناوگان سایه» انتقال نفت فعالیت میکند؛ شبکهای از کشتیها که نفت روسیه را با دور زدن تحریمها به کشورهای ثالث، بهویژه هند و چین، صادر میکند.
اتحادیه اروپا همچنین شرکتهای وابسته به شمخانی از جمله گروه ادمیرال و میلاووس، مستقر در دبی را تحریم کرده است. در بیانیه اتحادیه اروپا آمده است: «حسین شمخانی در بخشی از اقتصاد مشارکت دارد که منبع درآمد قابل توجهی برای دولت فدراسیون روسیه محسوب میشود.»
رسانههای اسرائیلی دوشنبه ۳۰ تیر گزارش دادند که نیروی هوایی این کشور حملاتی را به مواضع تحت کنترل حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در منطقه حدیده در غرب یمن انجام داده است.
کانال ۱۴ تلویزیون اسرائیل گزارش داد حمله فعلی به حوثیها متمرکز و محدود بوده و چندین هدف مشخص در خاک یمن را هدف قرار داد.
این حملات در واکنش به شلیک شش موشک بالیستیک و چند پهپاد انتحاری از سوی حوثیها به سوی اسرائیل صورت گرفته است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، هشدار داد که سرنوشت یمن میتواند همانند تهران باشد.
کاتز در بیانیهای اعلام کرد: «نیروی دفاعی اسرائیل اهداف تروریستی رژیم تروریستی حوثی در بندر حدیده را هدف قرار داده و بهشدت هرگونه تلاش برای بازسازی زیرساختهای تروریستی را سرکوب میکند.»
او در ادامه گفت: «حوثیها بهای سنگینی برای پرتاب موشک بهسوی کشور اسرائیل خواهند پرداخت. ما در هر زمان و در هر مکانی برای دفاع از اسرائیل اقدام خواهیم کرد.»
وبسایت خبری واینت ۲۸ تیر گزارش داد فروشندگان اسلحه وابسته به حوثیها بهصورت علنی در شبکههای اجتماعی اقدام به فروش تسلیحات نظامی با نشان رسمی ارتش آمریکا میکنند؛ اقدامی که در تضاد کامل با سیاستهای رسمی این پلتفرمها در منع تجارت اسلحه است.
این گزارش بهنقل از «پروژه شفافیت فناوری» در واشینگتن نوشت فعالیت این دلالان حوثی ماهها یا حتی سالها از طریق حسابهای شخصی و تجاری ادامه داشته و با بهرهگیری از خدمات تبلیغاتی و تجاری پولی در پلتفرمهای متعلق به شرکتهای متا و ایکس، توانستهاند از شناسایی و حذف مصون بمانند.
حملات جدید ارتش اسرائیل در حالی صورت گرفته که آخرین حمله هوایی این کشور به یمن در تاریخ ۱۶ تیر انجام شده بود.
حوثیهای یمن آن روز اعلام کردند که ساعاتی پس از حمله به یک کشتی باری در دریای سرخ، کشتی باری دیگری را در نزدیکی بندر حدیده هدف گرفتهاند. گزارشها حاکی از زخمی شدن دو نفر و مفقود شدن دو خدمه دیگر این کشتی است.
حمله ۱۵ تیر به کشتی مجیک سیز در سواحل جنوب غربی یمن باعث آتشسوزی شد و در نتیجه آن تمام ۱۹ خدمه کشتی و سه نگهبان مسلح آن مجبور شدند کشتی را ترک کنند. همه خدمه به سلامت به کشور جیبوتی رسیدند.
حوثیها از آن زمان تاکنون چندین موشک و پهپاد به سمت خاک اسرائیل پرتاب کردهاند. تصاویر منتشرشده از بندر حدیده، خسارات قابل توجهی را در پی حملات اخیر نشان میدهد.
این گزارش که یکشنبه ۲۹ تیر منتشر شد، با اشاره به از کار افتادن دستگاههای خودپرداز حین جنگ ۱۲ روزه، آن را بخشی از «یک کارزار بیسابقه سایبری علیه سیستم مالی جمهوری اسلامی» با هدف «نابود کردن داراییهای دیجیتال و سوابق بانکی برای تضعیف حکومت ایران» عنوان کرد.
به نوشته والاستریتژورنال، گروه هکری گنجشک درنده که گفته میشود با اسرائیل در ارتباط است، در قدم نخست این کارزار با نفوذ به زیرساختهای اطلاعاتی بانک سپه، به عنوان نهاد مالی مرکزی سپاه پاسداران، دادههای آن را حذف کرد و سیستمهای آن را از کار انداخت.
بهدنبال این حمله هکری، دستگاههای خودپرداز، حتی خودپردازهایی خارج از سیستم بانک سپه از کار افتاد و خدمات بانکی آنلاین و حضوری، همچنین پرداخت حقوق و مستمری نیروهای نظامی و امنیتی که بهوسیله بانک سپه انجام میشد، متوقف شد.
در این گزارش آمده است: «با گسترش وحشت عمومی، هجوم به همه بانکها آغاز شد. بزرگترین بانک تجاری ایران، بانک ملی، با وجود آنکه هدف حمله سایبری قرار نگرفته بود، نتوانست پاسخگوی تقاضای نقدی باشد. بانک مرکزی ایران تلاش کرد بحران را مهار کند و با چاپ پول و تزریق ذخایر به نظام بانکی واکنش نشان داد.»
نویسندگان این گزارش سقوط بورس تهران و کاهش ۱۲ درصدی ارزش ریال را نیز از نتایج کارزار گنجشک درنده عنوان کرده است.
در ادامه این گزارش به هدف قرار گرفتن «یک زیرساخت مالی موازی مبتنی بر رمزارزهای پایدار با پشتوانه مالی غیر دیجیتال» اشاره شده و آمده است: «گنجشک درنده با شناسایی داراییهایی که سپاه از آنها برای عملیات روزانهاش استفاده میکرد، حدود ۹۰ میلیون دلار از این کیفپولها خارج کرد و با انتقال آنها به آدرسهایی غیر قابل بازیابی، کیفپولهای سپاه را سوزاند.»
نویسندگان این گزارش، معتقدند که این حملهها با قطع دسترسی نیروهای امنیتی به پولهایشان، مشروعیت حکومت ایران نزد نیروهای وفادارش را هدف گرفت.
مایکل دوران، تحلیلگر برجسته سیاست خارجی آمریکا با نگاهی ویژه به سیاستهای سایبری در خاورمیانه و زینب ریبوا، پژوهشگر و همکار دوران در مرکز صلح و امنیت خاورمیانه این نفوذ را حاوی یک پیام روشن میدانند: «زیرساخت مالی جمهوری اسلامی تنها تا زمانی پابرجاست که دولت اسرائیل اجازه دهد.»
گنجشکهای درنده پشتوانه تهدید ترامپ علیه ایران
نویسندگان استدلال میکنند که عملیات اخیر گنجشک درنده، چارچوب دیپلماسی آمریکا در قبال جمهوری اسلامی را دگرگون کرده و به دولت ترامپ امکان داده است تا رهبر ایران را در برابر یک دوگانه روشن قرار دهد: یا از برنامه هستهای عقبنشینی کن یا با فروپاشی اقتصادی روبهرو شو.
آنها تحقق این فشار را در گرو دو راهکار کلیدی میدانند؛ نخست، ادامه تحریمها برای سوق دادن منابع مالی ایران به شبکههای غیررسمی و رمزارز، جایی که آمریکا و اسرائیل میتوانند از طریق حملات سایبری آسیبپذیریهای ایران را هدف قرار دهند.راهکار دوم نیز تغییر رویکرد ایالات متحده از «حمایت غیرمستقیم» به «مشارکت فعال» در پیادهسازی عملیات سایبری تهاجمی همراه با اسرائیل علیه زیرساختهای مالی جمهوری اسلامی است.
نویسندگان این مسیر را مؤثر، کمهزینه و به لحاظ سیاسی قابلپذیرش میدانند، بهویژه در شرایطی که آمریکا مایل به درگیری مستقیم نظامی نیست.
در پایان، گزارش بر این موضوع تاکید شده است که جنگ سایبری، مانند جنگ نظامی، نیازمند «آزمون میدانی» است. همکاری عملیاتی مداوم واشنگتن و تلآویو نه تنها باعث تقویت اتحاد آنها میشود، بلکه در رقابت با کشورهایی مانند چین، روسیه، ایران و کره شمالی، برتری میدان را برای آنها تضمین میکند.
دیدگاههای مایکل دوران و زینب ریبوا در خصوص ایران اغلب بر تحلیل سیاستهای امنیتی و راهبردی ایالات متحده و اسرائیل در قبال جمهوری اسلامی، بهویژه نقش ابزارهایی مانند تحریمهای اقتصادی و عملیاتهای سایبری در سیاست بازدارندگی متمرکز است.
طبق این گزارش، در نوامبر سال گذشته، رهبران سیاسی اسرائیل به ارتش این کشور دستور دادند تا خود را برای حملهای گسترده به ایران آماده کند. بلافاصله پس از صدور این فرمان، تیمی ویژه در اداره اطلاعات نظامی ارتش (آمان) با نام رمز «هیپخا میستابرا» تشکیل شد؛ تیمی مخفی متشکل از کارشناسان فناوری که وظیفهشان رصد و تحلیل دقیق پیشرفتهای ایران در حوزه هستهای بود.
تنها چند هفته بعد، این تیم هشدار داد که [حکومت] ایران پروژهای نظاممند برای دستیابی به مرحله نهایی تولید یک موشک با کلاهک هستهای را کلید زده است. همزمان، بخش پژوهش آمان نیز از شواهد نگرانکنندهای درباره توسعه سلاح هستهای در ایران خبر داد.
بر اساس هشدارهای دریافتی، فعالیتهای برخی دانشمندان ایرانی روی اجزای بسیار حساس و پیشرفتهای متمرکز شده بود که تاکنون در چارچوب برنامه هستهای رسمی حکومت ایران سابقه نداشت؛ موضوعی که تحلیلگران آن را نشانهای واضح از عبور تهران از مرزهای اعلامشده میدانستند.
در ماه مه، «شلومی بیندر» رییس آمان با ارسال گزارشی به سران اسرائیل هشدار داد که «ایران بهطرز نگرانکنندهای در حال کاهش فاصله فنی و دانشی برای دستیابی به سلاح هستهای است.» از این زمان، آمادهسازی برای عملیات نظامی وارد مرحله اجرایی شد.
برنامهریزان نظامی دستور داشتند حملهای دقیق و همزمان به اهداف کلیدی، از جمله حذف فیزیکی چند مقام بلندپایه ایرانی را طراحی کنند. برای هر هدف، چندین سناریوی عملیاتی شامل محل کار، محل اقامت خصوصی و خانههای امن تدوین شد.
در هفتههای پایانی پیش از حمله، آمان ابزار فناورانهای توسعه داد که با استفاده از دادههای زنده، شمار حضور افراد هدف را در هر مکان تعیین میکرد. این سیستم به فرماندهان امکان داد لحظه دقیق حمله را در بامداد جمعه انتخاب کنند تا حداکثر نتیجه حاصل شود.
نتیجه نهایی عملیات، حذف بیش از ۳۰ نفر از مقامات ارشد جمهوری اسلامی، از جمله رییس ستاد کل نیروهای مسلح، فرمانده کل سپاه پاسداران، و شماری از گردانندگان کلیدی برنامه هستهای ایران بود.
بهنوشته اسرائیل نشنال نیوز، این حمله نقطه عطفی در راهبرد اسرائیل برای مهار برنامه هستهای ایران بهشمار میرود.
بهنوشته تایمز اسرائیل، لیبرمن که رهبری حزب «اسرائیل خانه ما» را نیز بر عهده دارد، شنبه ۲۳ تیر ماه در برنامه «ملاقات با مطبوعات» از شبکه ۱۲ اسرائیل گفت: «تمام چیزی که رهبران ایران به آن فکر میکنند، فقط انتقام است. این چیزی است که نه فقط من، بلکه همه ارزیابیهای اطلاعاتی هم تایید میکنند.»
او با اشاره به حملات هوایی مشترک اسرائیل و آمریکا علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی در خردادماه امسال، افزود: «همه گزارشها میگویند ایران به حدود یک تا دو سال زمان نیاز دارد تا برنامه هستهای خود را بازسازی کند. اما مسئله خطرناکتر این است که تهران فعلاً فقط در فکر انتقام است.»
لیبرمن گفت: «این تنها دغدغه رهبران جمهوری اسلامی است: جنگ انتقامجویانه علیه اسرائیل. و همین حالا در حال آمادهسازی برای حملهای بزرگتر هستند.»
در پاسخ به این پرسش که آیا اسرائیل باید بار دیگر به ایران حمله کند، لیبرمن تاکید کرد: «بله، اینبار هم باید ما ضربه اول را بزنیم. اینبار، ایران میخواهد آغازکننده حمله باشد، و ما نباید منتظر بمانیم.»
او همچنین درباره خطر موشکهای بالستیک حکومت ایران هشدار داد و گفت: «ما دیدیم که فقط ۲۶ موشک که در حمله ایران به اسرائیل فرود آمد، چه خسارتهایی وارد کرد. حالا تصور کنید اگر بهجای ۲۶، ۲۶۰ موشک فرود بیاید، چه فاجعهای بهبار خواهد آمد؟»
لیبرمن تاکید کرد که در موقعیت نخستوزیر اسرائیل، نهتنها دستور حمله مجدد به تاسیسات ایران را صادر میکرد، بلکه ماموریت اصلی موساد را نیز «تغییر رژیم جمهوری اسلامی» قرار میداد. او گفت: «تنها راه برای تضمین امنیت اسرائیل، تغییر کامل رژیم در تهران است.»
این اظهارات در شرایطی بیان میشود که حدود یک ماه پیش، اسرائیل در اقدامی بیسابقه، تاسیسات هستهای و نظامی در ایران را هدف حملات هوایی قرار داد. این عملیات، که در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ انجام شد، به جنگی ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل منجر شد.
در آن زمان، اسرائیل اعلام کرد هدف از این حمله، جلوگیری از پیشرفت برنامه تسلیحاتی حکومت ایران و اجرای طرح اعلامشده جمهوری اسلامی برای نابودی اسرائیل بوده است. در مقابل، تهران با شلیک بیش از ۵۰۰ موشک بالستیک و ۱۱۰۰ پهپاد انتحاری به اسرائیل، تلفات انسانی و خسارات زیادی بهبار آورد. بهنوشته تایمز اسرائیل، این حملات باعث کشته شدن ۲۹ نفر و مجروح شدن بیش از ۳۰۰۰ نفر در اسرائیل شد.
همزمان، حکومت ایران پایگاه نظامی آمریکا در قطر را نیز هدف قرار داد. این حمله در واکنش به مشارکت آمریکا در عملیات اسرائیل علیه تاسیسات هستهای در ایران انجام شد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روز شنبه بار دیگر ادعا کرد که حملات هوایی ایالات متحده به تاسیسات اتمی ایران، این مراکز را «کاملاً نابود» کرده است. او در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت که سه سایت هستهای ایران «کاملاً ویران شدهاند» و بازسازی آنها «سالها طول خواهد کشید».
با اینحال، بر اساس گزارشی از شبکه انبیسینیوز، تنها یکی از این مراکز بهطور کامل تخریب شده و دو مرکز دیگر ظرف چند ماه آینده ممکن است فعالیت خود را از سر بگیرند. این گزارش بهنقل از پنج مقام پیشین و فعلی آمریکایی میگوید که پنتاگون برای حملهای بسیار گستردهتر آماده شده بود، اما ترامپ طرح گسترده را بهدلیل نگرانی از تلفات و درگیری مستقیم، رد کرد.
در همین حال، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز جمعه در دیدار با یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل در پنتاگون، از «عملکرد شجاعانه اسرائیل» در جنگ اخیر تقدیر کرد. بهنوشته تایمز اسرائیل، هگست گفت ایالات متحده همچنان از توان دفاعی اسرائیل پشتیبانی خواهد کرد.
کاتز نیز در پیامی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) از «تصمیم جسورانه ترامپ» برای آغاز عملیات «چکش نیمهشب» و آسیب جدی به برنامه هستهای جمهوری اسلامی تشکر کرد و گفت: «ما توافق کردیم که برای تقویت امنیت منطقه و منافع مشترک اسرائیل و آمریکا، گامهای مشخصی برداریم.»
روزنامه عربنیوز، جمعه ۲۷ تیر بخشهایی از نتایج تحقیقات یک کمیته ویژه را که به دستور محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، تشکیل شده است منتشر کرد. بر اساس این گزارش، پهپادهایی که در جریان جنگ میان اسرائیل و جمهوری اسلامی برای حمله به پایگاههای نظامی در عراق استفاده شدند، در «خارج از این کشور» ساخته شده اما از داخل خاک عراق به پرواز درآمدهاند.
اگرچه اشاره دقیقی به محل ساخت پهپادها نشده است اما جمهوریاسلامی در زمینه ساخت پهپاد فعال است و از گروههای نیابتی در عراق پشتیبانی میکند.
در این گزارش، عامل یا عوامل پشت پرده این حملات که سامانههای راداری و پدافندی را هدف گرفتند، معرفی نشدهاند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، چندین پایگاه نظامی در عراق از جمله پایگاههایی که نیروهای آمریکایی در آنها حضور دارند، هدف قرار گرفتند و به سامانههای راداری در پایگاه التاجی در شمال بغداد و پایگاه «امام علی» در استان ذیقار آسیب وارد شد.
۱۳ تیر، وزارت داخله اقلیم کردستان رسما گروههای وابسته به جمهوری اسلامی، بهویژه حشد الشعبی را مسئول این حملات به دانست. این اتهام از سوی دولت مرکزی عراق بهشدت رد شد.
همه پهپادها از یک نوع بودند
صباح النعمان، سخنگوی ارتش عراق، اعلام کرد که تحقیقات به «یافتههایی قاطع» دست یافته است.
او گفت: «پهپادهایی که در این حملات استفاده شدند، در خارج از کشور ساخته شدهاند اما از نقاطی در داخل عراق به پرواز درآمدهاند. همه پهپادها نیز از یک نوع بودهاند که نشان میدهد یک عامل واحد پشت کل عملیات قرار داشته است.»
النعمان افزود نهادهای مسئول هماهنگی و اجرای این عملیات شناسایی شدهاند اما هنوز نامی از آنها برده نشده است.
در بیانیهای که در اینباره منتشر شد، آمده است: «اقدامات قانونی علیه همه افراد دخیل انجام خواهد شد و آنان برای پاسخگویی در چارچوب قانون، به دستگاه قضایی عراق معرفی میشوند.»
پیش از این حملات پهپادی، برخی از گروههای شبهنظامی وابسته به جمهوریاسلامی در عراق تهدید کرده بودند در صورت حمله آمریکا به ایران، پایگاههای آمریکایی را هدف قرار خواهند داد.
شماری از این گروهها عضو حشد الشعبی هستند که بهطور رسمی زیر نظر ارتش عراق فعالیت میکند اما در عمل اغلب مستقل عمل میکنند.
روزنامه والاستریت ژورنال ۲۷ تیر با اشاره به توقیفهای متعدد تسلیحات پیشرفته در لبنان، سوریه و نزدیکی یمن، گزارش داد که این توقیفها نشان میدهند جمهوری اسلامی در تلاش تازهای برای تجهیز دوباره نیروهای نیابتی خود است.
