دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، نارضایتی خود را از ولادیمیر پوتین، همتای روس خود، بابت ادامه درگیریها در اوکراین ابراز و اعلام کرد مهلت ۵۰ روزهای را که پیشتر برای روسیه بهمنظور پایان دادن به این مناقشه در نظر گرفته بود، کاهش میدهد.
ترامپ دوشنبه ششم مرداد در اسکاتلند و در آستانه دیدار با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرد از پوتین «ناامید» شده و ضربالاجل ۵۰ روزهای را که پیشتر برای تصمیمگیری درباره اقدامات روسیه در خصوص جنگ اوکراین در نظر گرفته بود، به ۱۰ یا ۱۲ روز کاهش خواهد داد.
او با انتقاد از عملکرد پوتین افزود: «فکر میکنم از حالا میدانم که قرار است چه اتفاقی بیفتد.»
ترامپ ضمن دفاع از رویکرد دولتش در قبال بحرانهای بینالمللی گفت: «اگر من نبودم، الان شش جنگ بزرگ در جهان در جریان بود.»
رییسجمهوری آمریکا بارها از ادامه حملات روسیه به اوکراین، با وجود تلاشهای واشینگتن برای پایان دادن به جنگ، ابراز ناامیدی کرده است.
ترامپ پیش از بازگشت به کاخ سفید وعده داده بود قادر است جنگ اوکراین را در عرض ۲۴ ساعت پایان دهد.
او تهدید کرده که اگر تا اوایل سپتامبر توافقی حاصل نشود، تحریمهای جدیدی علیه روسیه و خریداران کالاهای صادراتی آن اعمال خواهد کرد.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یک پنجم از خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
سقوط سهام روسیه پس از کاهش ضربالاجل ترامپ
پس از آنکه ترامپ از قصد خود برای کاهش ضربالاجل ۵۰ روزه به مسکو خبر داد، شاخص اصلی بورس روسیه (MOEX) در جریان معاملات روزانه حدود ۱.۲ درصد افت کرد.
وزارت امور خارجه روسیه پیشتر گفته بود که «زبان اولتیماتوم، باجگیری و تهدید» برای مسکو غیرقابل قبول است و تهدید به تحریمهای جدید را امری پیشپاافتاده میداند.
ترامپ ششم مرداد گفت: «ما فکر میکردیم چندین بار این مساله حل شده، و بعد رییسجمهور پوتین میآید و شروع میکند به شلیک موشک به شهری مثل کییف و کلی آدم را در خانه سالمندان میکشد. و من میگویم این روش درستی نیست.»
او که از مواضع ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، نیز اظهار نارضایتی کرده، تاکنون تهدیداتش علیه پوتین را به مرحله اجرا نرسانده و به رابطه خوبی که پیشتر میان آنها وجود داشته، استناد کرده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای آمریکایی برای مقابله با شلیک انبوه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی، بیش از ۱۰۰ و حتی شاید ۱۵۰ فروند موشک رهگیر تاد شلیک کردند.
این تعداد، بخش قابل توجهی از ذخایر این سامانه دفاعی پیشرفته آمریکا را شامل میشود.
آمریکا در حال حاضر هفت سامانه تاد در اختیار دارد و در جریان این درگیری، از دو سامانه مستقر در اسرائیل استفاده کرد.
سیانان تحلیل کرد این استفاده گسترده در مدتزمانی کوتاه، شکافهایی را در شبکه دفاع موشکی آمریکا نمایان و یکی از داراییهای پرهزینه این کشور را در دورهای مصرف کرده که حمایت عمومی آمریکاییها نسبت به مساله دفاع از اسرائیل به پایینترین سطح تاریخی خود رسیده است.
برخی مقامهای پیشین دفاعی آمریکا و کارشناسان حوزه موشکی به شبکه سیانان گفتند این کاهش سریع ذخایر، نگرانیهایی درباره وضعیت امنیتی جهانی آمریکا و توانایی این کشور برای بازسازی سریع ذخایر نظامی بهوجود آورده است.
بر اساس برآوردهای بودجه وزارت دفاع آمریکا برای سال مالی ۲۰۲۶، این کشور در سال گذشته تنها ۱۱ موشک رهگیر جدید تاد تولید کرده و انتظار میرود در سال مالی جاری نیز تنها ۱۲ فروند دیگر دریافت کند.
کینگزلی ویلسون، سخنگوی پنتاگون، درباره دخایر موشکهای تاد و میزان مصرفشان در جنگ ۱۲ روزه گفت: «ارتش آمریکا در قویترین وضعیت تاریخ خود قرار دارد و برای انجام هر ماموریتی در هر مکان و زمانی در سراسر جهان، هر آنچه لازم است در اختیار دارد. اگر به مدرک بیشتری نیاز دارید، به عملیات چکش نیمهشب و نابودی کامل توانمندیهای هستهای ایران نگاه کنید.»
یکی از مقامهای وزارت دفاع آمریکا از ارائه اطلاعات درباره میزان ذخایر موشکهای رهگیر تاد به دلیل ملاحظات امنیتی عملیاتی خودداری کرد، اما گفت پنتاگون «همچنان در موقعیتی قرار دارد که میتواند به هرگونه تهدیدی پاسخ دهد».
نقش سامانه تاد در رهگیری حملات موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل
نخستین بار روزنامه والاستریت ژورنال گزارشی درباره شمار موشکهای تاد مصرفشده در جریان جنگ ۱۲ روزه منتشر کرد.
به نوشته سیانان، با وجود استفاده گسترده از این سامانهها برای مقابله با حملات ایران در ماه گذشته، دهها موشک جمهوری اسلامی همچنان به خاک اسرائیل اصابت کرد.
تاد سامانهای متحرک است که میتواند موشکهای بالیستیک کوتاهبرد، میانبرد و میانبرد پیشرفته را در داخل یا خارج از جو زمین و در مرحله پایانی پروازشان شناسایی و منهدم کند.
هر واحد (یا آتشبار) این سامانه از سوی ۹۵ سرباز آمریکایی اداره میشود و شامل شش پرتابگر و ۴۸ موشک رهگیر است.
موشکهای رهگیر این سامانه از سوی شرکت لاکهید مارتین ساخته میشوند و طبق بودجه سال ۲۰۲۵ آژانس دفاع موشکی آمریکا، هر موشک حدود ۱۲.۷ میلیون دلار قیمت دارد.
تحلیلی از موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا مستقر در واشینگتن (جینسا) نشان میدهد موشکهای تاد آمریکا، بههمراه سامانههای پدافندی پیکان-۲ و پیکان-۳ اسرائیل، مجموعا ۲۰۱ فروند از ۵۷۴ موشک شلیک شده از سوی ایران را سرنگون کردهاند.
بر اساس تحلیل جینسا، در مقابل ۵۷ موشک جمهروی اسلامی به مناطق مسکونی اسرائیل برخورد کردهاند.
این گزارش همچنین برآورد کرده که سامانه تاد آمریکا تقریبا نیمی از رهگیریها را انجام داده که حاکی از ناکافی بودن ذخایر موشکی سامانههای پیکان اسرائیل است.
سامانه گنبد آهنین اسرائیل برای رهگیری راکتهای کوتاهبرد طراحی شده، نه موشکهای بالیستیکی که ایران شلیک کرده است.
آری سیکورل، نویسنده این گزارش، گفت پس از مصرف بخش زیادی از موشکهای رهگیر موجود، ایالات متحده و اسرائیل هر دو با نیاز فوری به بازسازی ذخایر و افزایش شدید نرخ تولید مواجهاند.
او تخمین زد بازسازی این ذخایر در صورت تداوم نرخ تولید فعلی، بین سه تا هشت سال طول خواهد کشید.
گزارشها درباره میزان مصرف سامانه تاد نگرانکننده است
بر اساس برآوردهای بودجهای وزارت دفاع برای سال ۲۰۲۶، ایالات متحده قصد دارد در سال آینده ۳۷ موشک رهگیر تاد جدید خریداری کند که بخشی از تامین مالی آن از طریق افزوده جدیدی در لایحه «بزرگ و زیبای» دونالد ترامپ انجام میگیرد.
سیانان یادآوری کرد کارشناسان و مقامهای سابق دفاعی هشدار دادهاند باید ظرفیت تولید این تجهیزات بهطور چشمگیری افزایش یابد تا کمبود موجود جبران شود.
یکی از کارشناسان دفاع موشکی که هزینههای دولت آمریکا در این حوزه را پیگیری میکند، به سیانان گفت: «گزارشها درباره میزان مصرف سامانه تاد نگرانکننده است. باید به سطح تعهد و هزینههایی که صرف دفاع از اسرائیل شده دقت کرد چون بسیار قابل توجه است.»
یک افسر ارشد بازنشسته ارتش آمریکا که نخواست نامش فاش شود، گفت حدود ۲۵ درصد از کل ذخایر موشکهای رهگیر تاد از سوی نیروهای آمریکایی حاضر در اسرائیل و مشارکتکننده در جنگ مصرف شده است.
او افزود: «وزارت دفاع در حال بازبینی سطح ذخایر جنگی مهمات حیاتی است و تلاش دارد ظرفیت تولید سالانه را بهطور چشمگیر افزایش دهد؛ تلاشی که مدتها پیش باید آغاز میشد.»
به گفته چهار مقام ارشد پیشین دفاعی آمریکا، نگرانیها درباره ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا پیش از جنگ ۱۲ روزه نیز وجود داشت و این مشکل، بهویژه در مورد موشکهای رهگیر پیشرفته که نقش کلیدی در بازدارندگی در برابر چین دارند، جدیتر است.
یکی از این مقامهای پیشین که در یکسال گذشته از سمت خود کنار رفته، گفت: «بدون اشاره به اعداد خاص، میتوانم بگویم از میزان پایین آمادگی برخی از ذخایر شگفتزده شدم.»
او افزود: «ذخایر رو به کاهش است. ما به تعداد بیشتری نیاز داریم و سریعتر از آنچه اکنون تولید میشوند.»
بر اساس اطلاعات شرکت لاکهید مارتین، در حال حاضر ۹ آتشبار فعال تاد در سطح جهان وجود دارد.
ارتش آمریکا هفت آتشبار در اختیار دارد و طبق گزارش سرویس تحقیقات کنگره، قصد دارد تا سال ۲۰۲۵ هشتمین آتشبار را نیز عملیاتی کند.
اطلاعات موجود در سال ۲۰۱۹ نشان میداد پنج آتشبار آمریکا در پایگاههایی در ایالت تگزاس، یک آتشبار در جزیره گوام و یک آتشبار در کره جنوبی مستقر بودهاند؛ اما تا سال گذشته، پنتاگون دو آتشبار از اینها را به خاورمیانه منتقل کرد تا از اسرائیل محافظت کند.
دو آتشبار دیگر نیز به امارات متحده عربی تحویل داده شدهاند و برای رهگیری موشکهای بالیستیک شلیکشده از سوی نیروهای حوثی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
شرکت هواپیمایی آئروفلوت دوشنبه ششم مرداد اعلام کرد که به دنبال «نقص در سامانههای اطلاعاتی»، بیش از ۵۰ پرواز داخلی و خارجی خود را لغو کرده است؛ پس از بررسیها، مقامات رسمی منشاء این اختلال را یک حمله سایبری عنوان کردند.
این شرکت که یکی از بزرگترین خطوط هوایی روسیه است، بدون ارائه جزئیات بیشتر درباره علت اختلال، گفت: «متخصصان در حال تلاش برای به حداقل رساندن تاثیر این رویداد و بازگرداندن عملیات عادی پروازی هستند.»
سخنگوی کرملین، دیمیتری پسکوف، با «نگرانکننده» خواندن این حادثه گفت: «اطلاعاتی که در فضای عمومی منتشر شده بسیار هشداردهنده است و این تهدیدی جدی برای همه شرکتهای بزرگ خدماتی است.»
او افزود: «ما منتظر روشن شدن اطلاعات و توضیحات رسمی خواهیم بود.»
همزمان، یک گروه هکری طرفدار اوکراین با نام «کلاغ خاموش» مسئولیت این حمله را برعهده گرفت و در بیانیهای اعلام کرد که این عملیات سایبری با همکاری گروه بلاروسی «سایبرپارتیزانها» انجام شده است.
این گروه اعلام کرد که طی یک عملیات یکساله موفق شده هفت هزار سرور آئروفلوت را از بین ببرد و به رایانههای شخصی کارکنان، از جمله مدیران ارشد، نفوذ کند.
این بیانیه تهدید کرده که بهزودی «اطلاعات شخصی تمام روسهایی که تاکنون با آئروفلوت سفر کردهاند» را افشا خواهد کرد.
رویترز میگوید نمیتواند به طور مستقل صحت این ادعا را تایید کند.
گروه «کلاغ خاموش» پیشتر نیز مسئولیت حملاتی علیه پایگاههای داده دولتی، شرکتهای بیمه، مخابرات و نهادهای شهری روسیه را برعهده گرفته بود که برخی از این حملات به نشت گسترده دادهها منجر شد.
در فرودگاه شرمتیوو مسکو، صفحه نمایشها پر از اعلان لغو پرواز بود؛ امری که در اوج فصل تعطیلات تابستانی برای بسیاری از مسافران مشکلساز شد.
پروازها به مقاصد داخلی روسیه و همچنین به مینسک و ایروان نیز تحت تاثیر قرار گرفتند. دستکم ۱۰ پرواز دیگر نیز با تاخیر مواجه شدند.
در فضای مجازی مسافران با عصبانیت از نبود اطلاعات کافی انتقاد کردند.
آئروفلوت در پاسخ اعلام کرد که مسافران آسیبدیده میتوانند تا ۱۰ روز آینده بلیتهای خود را لغو کنند و یا تغییر دهند.
با وجود تحریمهای غرب که دامنه سفرهای بینالمللی را برای روسیه محدود کرده، آئروفلوت همچنان در میان ۲۰ شرکت هواپیمایی پرمسافر جهان قرار دارد و در سال گذشته بیش از ۵۵ میلیون مسافر جابهجا کرده است.
وزیر خارجه فرانسه در مصاحبه خود تاکید کرد: «ما هنوز با خطر روبهرو هستیم و همراه با آلمان و بریتانیا کاملا روشن گفتهایم که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد. در ماههای گذشته، در هماهنگی نزدیک با مقامهای آمریکایی، با مقامهای ایرانی تماس گرفتیم تا خواستههای خود را مطرح کنیم.»
به گفته بارو، توافق اتمی برجام «موجب عقبنشینی قابل توجه» برنامه هستهای حکومت ایران شد، اما از آن زمان تاکنون ایران تمام تعهدات خود در چارچوب این توافق را نقض کرده است.
بارو گفت: «اکنون به دنبال توافقی جامعتر هستیم —توافقی که فقط برنامه هستهای ایران را در بر نگیرد، بلکه مولفه موشکی و همچنین فعالیتهای بیثباتکننده منطقهای ایران را هم شامل شود.»
هشدار دوباره درباره فعال شدن مکانیسم ماشه
بریتانیا، فرانسه و آلمان، سه کشور اروپایی عضو توافق اتمی برجام، اعلام کردهاند در صورتی که حکومت ایران به تعهدات مشخصی در زمینه برنامه هستهای خود عمل نکند، آمادهاند مکانیسم ماشه برای بازگشت خودکار تحریمها را فعال کنند.
با این حال، آنها مسیر دیپلماسی را هنوز بسته نمیدانند و در صورت همکاری تهران، احتمال تمدید موقت این ضربالاجل را نیز مطرح کردهاند.
رهبران این سه کشور توافق کردند که در صورت ادامه همکاری نکردن ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تحریمها علیه تهران در پایان ماه اوت (ماه آینده میلادی) دوباره اعمال خواهد شد.
در همین راستا، وزیر خارجه فرانسه در مصاحبه جدیدش تاکید کرد در صورتی که تا پایان اوت (۹ شهریور) چنین توافقی حاصل نشود، فرانسه، آلمان و بریتانیا «ناچار خواهند بود تحریمهای جهانی که ۱۰ سال پیش پس از امضای توافق برداشته شدند را دوباره اعمال کنند، تحریمهایی در حوزه تسلیحات، تجهیزات هستهای، و نظام بانکی.»
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، از بررسی طرح خروج ایران از پیمان منع گسترش تسلیحات اتمی (انپیتی) در واکنش به احتمال فعال شدن مکانیزم ماشه خبر داده و منوچهر متکی، نماینده تهران هم تاکید کرده مجلس «دست به ماشه» است و این طرح در صورت لزوم ظرف ۲۴ ساعت تصویب خواهد شد.
روزنامه هاآرتص دوشنبه ششم مرداد در گزارشی نوشت این بیانیه که از سوی رهبران «اتحادیه برای یهودیت اصلاحطلب»، «کنفرانس مرکزی خاخامهای آمریکا» و «کنفرانس کنتورها» امضا شده، هشدار داده است: «هیچکس نباید نسبت به گرسنگی گستردهای که هزاران نفر از ساکنان غزه تجربه میکنند، بیتفاوت بماند. شرایط وخیم و مرگبار است.»
در این بیانیه آمده: «ما نباید استدلالهایی را بپذیریم که چون حماس دلیل اصلی گرسنگی مردم غزه است، بنابراین دولت یهودی هیچ مسئولیتی ندارد. پاسخ اخلاقی باید با دلی اندوهگین در برابر چنین فاجعه انسانی گستردهای آغاز شود.»
اسرائیل اعلام کرده که عملیات نظامی را روزانه به مدت ۱۰ ساعت در بخشهایی از غزه متوقف و مسیرهای جدیدی برای کمکرسانی ایجاد میکند. همچنین پروژه راهاندازی یک خط لوله جدید بار نمکزدایی از آب طی چند روز آینده آغاز خواهد شد.
اردن و امارات متحده عربی نیز یکشنبه پنجم مرداد، ۲۵ تُن محموله امدادی به داخل غزه پرتاب کردند. طبق گزارشها دستکم ۱۰ فلسطینی در اثر سقوط جعبههای حاوی کمکها مجروح شدند.
رهبران جنبش اصلاحطلب یهودیان در بیانیه خود گفتند: «بستن مسیرهای غذا، آب، دارو و برق – بهویژه برای کودکان– غیرقابل دفاع است. نباید بگذاریم اندوه ما به بیتفاوتی تبدیل شود یا عشق ما به اسرائیل، ما را از شنیدن فریاد آسیبدیدگان ناتوان کند.»
جنبش اصلاحطلب یهودیان در عین حال از تصمیم ارتش اسرائیل برای ازسرگیری پرتاب کمکهای انسانی از طریق هوایی و تسهیل عبور کاروانهای امدادی از دالانهای انساندوستانه استقبال کرده است.
در بیانیه این جنبش آمده: «سنت ما میآموزد که همه انسانها به صورت خداوند آفریده شدهاند. یکی از نتایج این آموزه، اولویت اخلاقی برای سیر کردن گرسنگان است؛ چه برای فرد و چه برای جامعه خودگردان یهودی.»
جنبش اصلاحطلب در پاسخ به شکاف روزافزون درون این جامعه نسبت به عملکرد اسرائیل در جنگ غزه، تاکید کرد: «گرسنگی دادن به غیرنظامیان غزه، نه پیروزی کامل برای اسرائیل میآورد، نه با ارزشهای یهودی یا قوانین انساندوستانه توجیهپذیر است.»
اسرائیل یکشنبه «اتهامات درباره قحطی که از سوی حماس و با سوءاستفاده از تصاویر کودکان مبتلا به بیماریهای لاعلاج به عنوان ابزار تبلیغاتی منتشر میشود» را رد کرد و گفت طرح این گزارشها «شرمآور» است.
در بیانیهای که از سوی ارتش اسرائیل صادر شد، آمده است که کمکهای ارسالی به نوار غزه از هوا شامل آرد، شکر و کنسرو بوده و از سوی سازمانهای بینالمللی تامین میشود.
«کمیته یهودیان آمریکا» نیز در بیانیهای که پنجم مرداد منتشر شد، نسبت به «بدتر شدن ناامنی غذایی در غزه» ابراز نگرانی کرده و گفت: «از تلفات سنگینی که این جنگ بر غیرنظامیان فلسطینی وارد کرده، عمیقا متاسف هستیم.»
این نهاد، که یکی از قدیمیترین سازمانهای یهودیان آمریکا محسوب میشود، نخستین گروه جریان اصلی در جامعه یهودی آمریکاست که بهصورت علنی به وضعیت گرسنگی گسترده در غزه واکنش نشان داد.
کمیته یهودیان آمریکا همچنین از اسرائیل، بنیاد بشردوستانه غزه، سازمان ملل و همه طرفهای مسئول در توزیع کمکها خواست تا همکاری و هماهنگی را برای اطمینان از رسیدن کمکهای بشردوستانه به غیرنظامیان فلسطینی در غزه افزایش دهند.
همزمان با اعلام این خبر، اُردن و امارات متحده عربی یکشنبه پنجم مرداد، ۲۵ تُن محموله امدادی به داخل باریکه غزه پرتاب کردند. طبق گزارشها دستکم ۱۰ فلسطینی در اثر سقوط جعبههای حاوی کمکها مجروح شدند.
طبق اعلام ارتش اسرائیل، فعالیت نظامی از ۱۰ صبح تا ۸ شب در سه منطقه المواصی در رفح، دیرالبلح مرکزی و شهر غزه تا اطلاع ثانوی متوقف خواهد شد و مسیرهای امن برای کاروانهای حامل غذا و دارو نیز از ۶ صبح تا ۱۱ شب فعال خواهد بود.
تام فلچر، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه، پس از تصمیم اسرائیل مبنی بر افزایش یکهفتهای کمکها گفت که به نظر میرسد برخی محدودیتهای حرکتی امدادرسانها در غزه کاهش یافته است.
فلچر در بیانیهای از گرد آمدن بیش از ۱۰۰ کامیون کمک از گذرگاهها برای انتقال به داخل غزه خبر داد و تاکید کرد: «اینها حاکی از پیشرفت است، اما مقادیر زیادی کمک لازم است تا از قحطی و یک بحران بهداشتی فاجعهبار جلوگیری شود.»
هلالاحمر مصر نیز اعلام کرد که بیش از ۱۰۰ کامیون حامل بیش از یکهزار و ۲۰۰ تُن مواد غذایی به جنوب غزه ارسال کرده است. به گفته ساکنان برخی از این کمکها پس از ورود به منطقه خانیونس غارت شد.
در روزهای گذشته انتقادهای جهانی به اسرائیل بابت فاجعه قحطی و گرسنگی در باریکه غزه افزایش چشمگیری داشت.
۲۸ کشور غربی از جمله بریتانیا، فرانسه و کانادا ۳۰ تیر «کشتار غیرانسانی فلسطینیها» بهویژه صدها نفر در نزدیکی مراکز توزیع غذا را محکوم و اعلام کردند که تصمیم اسرائیل برای محروم کردن غزه از کمکها غیرقابلقبول است.
یک روز بعد، بیش از ۱۰۰ نهاد امدادرسان، از جمله پزشکان بدون مرز و آکسفام، هشدار دادند که گرسنگی گسترده در سراسر باریکه غزه در حال گسترش است.
خط لوله آب شیرین، نیاز حیاتی ساکنان غزه
به نقل از ارتش اسرائیل پروژه راهاندازی یک خط لوله جدید که آب را از تاسیسات نمکزدایی در مصر به غزه میرساند در روزهای آینده آغاز خواهد شد. این پروژه که از سوی امارات متحده عربی اجرا میشود، دسترسی حدود ۶۰۰ هزار نفر از اهالی غزه به آب شیرین پاک را فراهم میکند.
همچنین اسرائیل روز شنبه ارسال برق به یک تاسیسات شیرینسازی آب در ساحل را که ماه مارس پس از فشارهای سیاستمداران راستگرا تعطیل شده بود، از سر گرفت.
با فعالیت این مرکز حدود ۱۸ هزار متر مکعب آب شیرین در روز تولید میشود. در هفتههای گذشته ساکنان با کمبود شدید آب آشامیدنی روبهرو بودند و نیروهای امدادی از شیوع گسترده بیماریهای عفونی بهدلیل وضعیت بهداشتی نامناسب خبر میدادند.
مقامات سازمان ملل صبح یکشنبه ضمن استقبال از رفع الزامات گمرکی برای کامیونهای مصر، تسهیل ورود غذا و دارو و امکانات تصفیه آب گفتند که هنوز اطلاعات دقیقی درباره چگونگی اجرای این سیاستهای جدید ندارند و از میزان اثربخشی این افزایش کمکها مطمئن نیستند.
تندروهای راستگرا از تغییر در سیاستهای کمکرسانی خشمگیناند
این تغییرات بلافاصله با خشم جناح راست افراطی اسرائیل مواجه شد. صبح یکشنبه، گروه کوچکی از معترضان تلاش کردند مسیر کامیونهای حامل کمک را که از مصر وارد باریکه غزه میشدند، مسدود کنند.
ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل که رهبری شهرکنشینان افراطی را برعهده دارد، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور را متهم کرد که بدون اطلاع او برای کاهش محدودیتهای کمکرسانی تصمیم گرفته است.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «شنبه شب، من از طریق منبعی در دفتر نخستوزیر مطلع شدم که در طول شبات (شنبه مذهبی)، بدون اطلاع من یک جلسه مشورتی امنیتی برگزار شده است. مشخص شد که «راه جایگزین» تسلیم شدن در برابر حماس و کارزار دروغین آنها و افزایش کمکهای انساندوستانهای است که مستقیما به آنها میرسد ... تنها راه پیروزی در جنگ و بازگرداندن گروگانها این است که ارسال هرگونه کمک «انساندوستانه» بهطور کامل متوقف، باریکه غزه بهطور کامل اشغال و مهاجرت داوطلبانه تشویق شود.»
ماههاست که سیاستمداران راستگرای اسرائیلی و نظامیان تندرو محدود شدن فعالیتهای امدادگران سازمان ملل را با این استدلال توجیه کردهاند که کمکهای این نهاد اغلب به دست نیروهای حماس میافتد، ادعایی که توسط دولتهای غربی و مقامات سازمان ملل رد شده است.
طبق اعلام وزارت بهداشت غزه، که تحت کنترل حماس است، دهها نفر از ساکنان غزه در هفتههای اخیر بر اثر سوء تغذیه جان خود را از دست دادهاند.
این وزارتخانه گزارش داد که در ۲۴ ساعت منتهی به یکشنبه، ۶ مرگ جدید به دلیل گرسنگی ثبت شده است، با این حساب مجموع قربانیان گرسنگی به ۱۳۳ نفر رسیده که ۸۷ کودک در میان آن هاست.
اسرائیل از نیمه اسفند سال گذشته ارسال کمکها به غزه را متوقف کرد تا حماس را برای آزادسازی دهها گروگانی که هنوز در اختیار دارد تحت فشار بگذارد و دو ماه بعد، کمکرسانی را با اعمال محدودیتهایی از سر گرفت.
پس از سرگیری کمکها، عملیات امدادرسانیِ بینالمللی محدود شد و گروه تازهای به نام بنیاد بشردوستانه غزه که مورد حمایت تلآویو است، بخش عمده کمکرسانی را بر عهده گرفت.
این نهاد در ابتدای سال ۲۰۲۵ به عنوان یک سازمان غیردولتی در ایالت دلِوِر آمریکا تاسیس شد. جانی مور، مدیر اجرایی این بنیاد، یک فعال مسیحی انجیلی است که روابط نزدیکی با دولت ترامپ و جریانهای مذهبی راستگرا و تندرو در آمریکا و اسرائیل دارد.
این بنیاد بهدلیل ارسال ناکافی غذا به بخشهای محدودی از غزه و رها کردن بستهها در مکانهایی آشفته که در آنها گروههای جویای کمک، اغلب با سرکوب و شلیک نیروهای اسراییلی مواجه میشوند، مورد انتقاد قرار گرفته است.
این گروه همواره اتهامهای مربوط به امنیتی کردن توزیع غذا و کمکهای انسانی را رد کرده است.
به گزارش دفتر حقوق بشر سازمان ملل، در سه ماه گذشته بیش از یکهزار فلسطینی هنگام هنگام دریافت غذا کشته شدهاند. بیشتر این تیراندازیها به سوی مردم در نزدیکی پایگاههای کمکرسانی بنیاد بشردوستانه غزه رخ داده است.
صداهای مخالف نتانیاهو از درون اسرائیل
در هفتههای گذشته علاوه بر مخالفت فزاینده جهانی با سیاستهای دولت اسرائیل در قبال کمکرسانی به غزه، گروههای مردمی درون اسرائیل برای اعتراض به این سیاستها به خیابان آمدند.
گایل تالشیِر، استاد علوم سیاسی در دانشگاه عبری اسرائیل در گفتوگو با واشینگتنپست محدودیتهای شدید نتانیاهو در ارسال کمک و خواسته جناح راست افراطی در این کشور مبنی بر اشغال کامل غزه را «غیرقابلتحمل» خواند.
تالشیر گفت: «نتانیاهو متوجه شده که فشار بینالمللی در حال افزایش است و اینکه این وضعیت نمیتواند با تمام موانعی که خودش ایجاد کرده حل شود. او برای اینکه از ائتلافش محافظت کند وضعیت را تغییر داد.»
