روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی اختصاصی خبر داد که رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، طی هفتههای اخیر و پس از دریافت یک تهدید مشخص از سوی جمهوری اسلامی، تحت حفاظت ۲۴ ساعته قرار گرفته است.
این روزنامه سهشنبه چهارم شهریور بهنقل از یک منبع آگاه نوشت که واحد ویژه نیروهای امنیتی اتریش، موسوم به «کبرا»، حفاظت از گروسی را برعهده دارد.
بهنوشته والاستریت ژورنال، این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که سازمان اطلاعات اتریش گزارشی از یک طرف ثالث مبنی بر وجود تهدید علیه مدیرکل آژانس دریافت کرد. مقر آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین قرار دارد.
به گفته یکی از نزدیکان مدیرکل آژانس، گروسی در روزهای اخیر گفته حفاظت ۲۴ ساعته زندگی عادی او را کاملاً تغییر داده و به او هشدار داده شده است که این تهدید را بسیار جدی بگیرد.
در جریان جنگ ۱۲ روزه و پس از آن، مقامهای جمهوری اسلامی رافائل گروسی را متهم کردند که با گزارشهای جانبدارانه درباره فعالیتهای هستهای تهران، زمینهساز جنگ شدند.
جمهوری اسلامی گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی را دلیل ایجاد نگرانیهای بیاساس درباره برنامه هستهای خود دانسته و خواستار محاکمه و برکناری گروسی شدهاند. علی لاریجانی، پیش از آنکه مجددا بهعنوان دبیر شورایعالی امنیت ملی منصوب شود، ۲۹ خرداد آشکارا گروسی را تهدید کرد و گفت که تهران به حساب او خواهد رسید. او دو روز بعد نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جنگ تمام شود به حساب گروسی خواهیم رسید.»
امیرسعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل، نیز ۳۱ خرداد در نامهای به دبیرکل این سازمان و رییس شورای امنیت، از گروسی به دلیل «رویکردش نسبت به فعالیتهای صلحآمیز هستهای جمهوری اسلامی» شکایت کرد.
علی مظفری، معاون رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی نیز ۱۱ تیر درباره محاکمه غیابی رافائل گروسی گفت:«وقتی این فرد با اقدامات فریبکارانه و گزارش مزورانه مقدمات این جنایت را فراهم کرد باید پاسخگو باشد.»
پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، گروسی در عملیاتی محرمانه و با موافقت تهران، بازرسان آژانس را بهدلیل نگرانیهای امنیتی از ایران خارج کرد.
به گفته مقامها، گروسی ــ دیپلمات باسابقه آرژانتینی و نامزد احتمالی جانشینی آنتونیو گوترش در سمت دبیرکلی سازمان ملل در سال آینده ــ از اواخر ژوئن تحت حفاظت نیروهای ویژه «کبرا» قرار گرفت.
این نیروی تاکتیکی برای مقابله با تهدیدهای جدی از جمله طرحهای تروریستی و حفاظت از مقامات بلندپایه مانند صدراعظم اتریش بهکار گرفته میشود. در موارد تهدید مشخص علیه شخصیتهای مهم، افسران مسلح با مسلسلهای دستی و حداقل دو خودرو ضدگلوله بهطور دائم در اختیار هدف تهدید قرار میگیرند.
یک منبع مطلع به والاستریت ژورنال تاکید کرد که مقامهای اتریشی بر اساس اطلاعاتی درباره تهدید مشخص علیه گروسی از سوی افراد مرتبط با جمهور اسلامی ایران اقدام کردند. منبع دیگری نیز به این روزنامه گفت این تهدید جدی تلقی شده است.
فردریک دال، سخنگوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز گفت: «ما تایید میکنیم که اتریش یک واحد کبرا به حفاظت از مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اختصاص داده است، اما نمیتوانیم منبع تهدید را مشخص کنیم.»
وزارت کشور اتریش و نیز نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد به پرسشهای والاستریت ژورنال در این زمینه جواب ندادند.
روابط ایران و گروسی از زمان روی کار آمدن او در سال ۲۰۱۹ همواره پرتنش بوده است. او پیشتر نیز در دوره پیش از توافق هستهای ۲۰۱۵ در آژانس فعال بود و همان زمان نیز اختلافهایی با تهران داشت. گروسی با وعده برخورد قاطع با فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی و با حمایت دولت نخست ترامپ به ریاست آژانس رسید.
گروسی در زمان مدیریت خود تلاش کرده جمهوری اسلامی را به محدود کردن نقضهای توافق هستهای وادار کند و شش سال است که با مانعتراشیهای تهران بر سر راه تحقیق درباره مواد هستهای اعلامنشده روبهروست. پس از خروج آمریکا از برجام در دوره ترامپ، جمهوری اسلامی تقریباً تمام محدودیتهای توافق را کنار گذاشت و تا خرداد ماه امسال و پیش از جنگ ۱۲ روزه ذخایری از اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی اندوخت که برای ساخت حدود ۱۰ سلاح هستهای کافی است.
با وجود این تنشها، گروسی همچنان با مقامهای جمهوری اسلامی در ارتباط است و بارها به تهران سفر کرده است. او سهشنبه چهارم شهریور اعلام کرد پس از گفتوگوهای اخیر، یک تیم ابتدایی بازرسان به ایران بازگشته، هرچند آنها هنوز به سایتهای هستهای دسترسی ندارند و تنها اجازه یافتهاند از نیروگاه اتمی بوشهر بازدید کنند.
کراوس سهشنبه چهارم شهریور در گفتوگو با خبرگزاری «آپا»، با بیان اینکه رهبران جمهوری اسلامی سالهاست خواستار نابودی اسرائیل هستند، گفت: «در رژههای نظامیشان موشکهایی با شعار مرگ بر اسرائیل به نمایش گذاشته میشود و حتی در تهران ساعتی نصب کردهاند که شمارش معکوس نابودی اسرائیل را نشان میدهد.»
سفیر اسرائیل در جمهوری آذربایجان اضافه کرد: «ما بارها اظهارات مقامات ایرانی درباره ضرورت محو اسرائیل را شنیدهایم. این تهدیدی غیرقابلتحمل بود و اسرائیل ناچار شد برای رفع آن مسئولیت بپذیرد.»
او تاکید کرد: «امیدوارم حکومت ایران درس خود را گرفته باشد. اگر چنین باشد، خوب است؛ اما اگر دوباره تهدید کند، اسرائیل بار دیگر وارد عمل خواهد شد.»
طی دو ماه گذشته و از زمان برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، گمانهزنیهایی در دو کشور درباره آغاز مجدد جنگ مطرح شده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم شهریور در گفتوگو با روزنامه «الشرق الاوسط»، احتمال رویارویی دوباره جمهوری اسلامی با اسرائیل را رد نکرد و گفت: «با این حال اگر دوباره چنین کاری کنند، پاسخ ما قویتر خواهد بود.»
حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی
سفیر اسرائیل در ادامه جمهوری اسلامی را به حمایت از گروههای نیابتی از جمله حزبالله، حماس و حوثیها متهم کرد و گفت: «این گروهها همچنان به حمله علیه اسرائیل ادامه میدهند.»
او در این خصوص گفت: «تنها چند روز پیش، حوثیها پهپادها و موشکهایی به سمت اسرائیل پرتاب کردند و ما مجبور به پاسخ شدیم. این اقدامات مستقل نیستند و تحت دستور حکومت ایران انجام میگیرند. یمن توانایی تولید موشک ندارد و روشن است که این ایران است که این فناوریها را فراهم میکند.»
اسرائیل و کشورهای غربی بارها جمهوری اسلامی را به حمایت از گروههای نیابتی از جمله حزبالله لبنان، حماس در غزه و حوثیها در یمن متهم کردهاند.
کراوس در بخش دیگری از گفتوگوی خود هشدار داد که اسرائیل در برابر تهدیدها کوتاه نخواهد آمد: «تا زمانی که امنیت و حاکمیت اسرائیل تهدید شود، ما اقدام خواهیم کرد.»
او اضافه کرد: «اسرائیل نمیتواند تهدید علیه امنیتش را تحمل کند. اما اگر تهدیدی وجود نداشته باشد، اسرائیل قصد حمله به هیچکس را ندارد. ما فقط میخواهیم در صلح زندگی کنیم؛ این تمام چیزی است که میخواهیم.»
اظهارات تازه سفیر اسرائیل در باکو، همراستا با مواضع مقامهای تلآویو، نشان میدهد که در سایه تهدیدهای متقابل، صلح همچنان دور از دسترس دو دشمن قدیمی باقی مانده است.
پایگاه خبری نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، چهارم شهریور نوشت ریاست هیات جمهوری اسلامی در این نشست را مجید تختروانچی و کاظم غریبآبادی، معاونان وزارت امور خارجه، بر عهده داشتند.
نورنیوز افزود در سوی دیگر نیز «مدیران سیاسی تروئیکای اروپا و همچنین معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا» در نشست ژنو حاضر بودند.
بر اساس این گزارش، «تهدید اروپا به فعال کردن مکانیسم ماشه و همچنین برخی از مباحث در ارتباط با تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل»، محور اصلی مذاکرات تهران و طرفهای اروپایی بود.
یک منبع دیپلماتیک اروپایی: زمان اتخاذ تصمیمات حساس فرارسیده است
لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، چهارم شهریور به نقل از منابع آگاه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مذاکرات تهران و سه کشور اروپایی به «نتیجهای قطعی» نینجامید.
او افزود: «اگرچه ایران برخی تعهدات را مطرح کرد، این وعدهها فاقد جزئیات و محتوای کافی بودند.»
یک منبع دیپلماتیک اروپایی نیز در مصاحبه با شبکه خبری الحدث گفت: «زمان آن فرا رسیده است که در پرونده ایران تصمیمهای راهبردی و حساس اتخاذ شود... آمریکا قصد دارد تحریمهای جدیدی علیه جمهوری اسلامی اعمال کند و فشارها بر تهران را افزایش دهد.»
این منبع آگاه اروپایی افزود: «روسیه در موضوع ایران انعطافپذیر نیست و ما را مسئول شکست مذاکرات میداند.»
به گفته او، تمدید مهلت مکانیسم ماشه پیش از اعمال تحریمها، مستلزم تصمیم شورای امنیت است.
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، در ایکس نوشت گفتگوهای ژنو «فاجعهبار نبود»، اما «هیچ پیشرفتی در بر نداشت»، زیرا هیات ایرانی «هیچ پیشنهاد عملی» در خصوص مباحث مورد اختلاف ارائه نداد.
بر اساس این گزارش، نمایندگان اروپایی گزارش نشست ژنو را در اختیار وزیران خارجه کشورهای خود قرار خواهند داد تا در روزهای آینده درباره فعالسازی مکانیسم ماشه تصمیمگیری شود.
یک مقام اروپایی نیز به خبرگزاری رویترز گفت: «میخواهیم ببینیم آیا ایرانیها درباره تمدید [توافق] جدی هستند یا تنها ما را بازی میدهند. میخواهیم بررسی کنیم که آیا آنها در شرایطی که برای تمدید تعیین کردهایم، پیشرفتی داشتهاند یا نه.»
به گزارش رویترز، این شرایط شامل ازسرگیری بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی ــ از جمله ارائه گزارش دقیق درباره ذخایر گسترده اورانیوم غنیشده ایران ــ و ورود به روند دیپلماتیک از جمله با ایالات متحده است.
تهران بارها گفتوگوی مستقیم با واشینگتن را رد کرده است.
ایراناینترنشنال سوم شهریور گزارش داد به پیشنویس قطعنامه پیشنهادی روسیه دست یافته که بر اساس آن، مسکو خواستار تمدید ششماهه قطعنامه ۲۲۳۱ شده است.
دفتر نمایندگی فرانسه در سازمان ملل در گفتوگو با خبرنگار ایراناینترنشنال، ارائه پیشنویس قطعنامه از سوی روسیه را تایید کرد و در عین حال افزود این پیشنویس هنوز نهایی نشده است.
پیشتر یک دیپلمات فرانسوی هشدار داده بود نشست ژنو «آخرین پنجره باز» تهران پیش از فعالسازی مکانیسم ماشه است.
غریبآبادی: تهران همچنان به دیپلماسی متعهد است
معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی پس از نشست ژنو در پیامی در ایکس نوشت حکومت ایران «همچنان به دیپلماسی و یک راهحل دیپلماتیک سودمند برای هر دو طرف متعهد است».
غریبآبادی افزود: «زمان آن است که سه کشور اروپایی و شورای امنیت سازمان ملل انتخاب درستی انجام دهند و به دیپلماسی، زمان و فضا بدهند.»
روزنامه تلگراف دوم شهریور گزارش داد جمهوری اسلامی برای جلوگیری از بازگشت تحریمهای غرب حاضر است به شکل چشمگیری سطح غنیسازی اورانیوم خود را کاهش دهد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم شهریور تایید کرد تهران در حال بررسی پیشنهاد روسیه برای تمدید قطعنامه شورای امنیت در رابطه با مکانیسم ماشه است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، اسماعیل بقایی، روز سهشنبه در اظهارنظری دیگر نیز اعلام کرد که تهران در جریان دیدار با سه کشور بزرگ اروپایی در ژنو هشدار داده است که احیای مکانیسم ماشه، که منجر به بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران میشود، عواقب جدی در پی خواهد داشت. بقایی تاکید کرد که ایران به اروپاییها گفته است آنها حق فعالسازی این مکانیسم را ندارند و افزود که گفتوگوهای هستهای میان دو طرف در روزهای آینده ادامه خواهد یافت.
نشست ژنو در شرایطی برگزار شد که احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی طرفهای اروپایی بار دیگر در روزهای اخیر در صدر خبرها قرار گرفته است.
طرفهای اروپایی برجام پیش از این اعلام کرده بودند اگر جمهوری اسلامی تا پایان ماه اوت (۹ شهریور) به توافقی جامع بر سر برنامه هستهای خود تن ندهد، مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
در صورت فعال شدن این سازوکار، تمامی تحریمهای سازمان ملل که پیش از برجام علیه تهران اعمال شده بود، بهطور خودکار از سر گرفته خواهد شد.
عراقچی سهشنبه چهارم شهریور در گفتوگو با روزنامه «الشرق الاوسط» تاکید کرد: «آنچه حملات نظامی علیه تأسیسات هستهای نتوانست به آن دست یابد، در هیچیک از مذاکرات آینده با واشنگتن هم به دست نخواهد آمد.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین گفت تهران همچنان آماده مذاکرات «عادلانه و منصفانه» درباره برنامه هستهای است و افزود که مذاکرات با سه کشور اروپایی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تعیین چارچوب جدید ادامه دارد.
همزمان، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به دیدار او و تختروانچی با مدیران سیاسی سه کشور اروپایی در ژنو گفت تهران همچنان به دیپلماسی و یک راهحل دیپلماتیک سودمند برای هر دو طرف متعهد است.
این موضع در حالی تکرار میشود که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشتر به صراحت اعلام کرده بود که ایران «هیچ مذاکرهای زیر فشار» را نخواهد پذیرفت.
خامنهای دوم شهریور در دیدار با گروهی از حامیان جمهوری اسلامی با متهم کردن مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
جنگ ۱۲ روزه و احتمال رویارویی با اسرائیل
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در بخشی دیگر از این گفتوگو با بیان اینکه «اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه به هیچیک از اهداف خود نرسیدند، درحالیکه ایران مقاومت کرد و پاسخ داد»، گفت: «ما تا آخرین لحظه به حملات موشکی ادامه دادیم و در نهایت اسرائیل خود درخواست آتشبس بدون قید و شرط را داد. این ثابت میکند که گزینه نظامی شکستخورده است.»
او احتمال رویارویی دوباره جمهوری اسلامی با اسرائیل را رد نکرد و گفت: «با این حال اگر دوباره چنین کاری کنند، پاسخ ما قویتر خواهد بود.»
از زمان برقراری آتشبس میان طرفین، گمانهزنیهایی در ایران و اسرائیل درباره آغاز مجدد جنگ مطرح شده است.
در آخرین نمونه، سالار ولایتمدار، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت: «طبق قاعده، دشمن نباید دوباره به ایران حمله کند، ولی ما با طرفی مواجه هستیم که به هیچ اصول و قاعدهای پایبند نیست.»
تنگه هرمز و سیاست جمهوری اسلامی در خلیج فارس
عراقچی در پاسخ به پرسشی درباره تهدید به بستن تنگه هرمز گفت سیاست رسمی ایران «کاملا روشن» است و ایران خواستار «صلح و آرامش» در خلیج فارس است.
او افزود: «ایران کشور تولیدکننده و صادرکننده نفت است و اقتصادش بهطور قابلتوجهی به نفت وابسته است، بنابراین میخواهد که کشتیرانی برای همه آزاد باشد.»
عراقچی درباره برخی اظهارات متناقض مقامات جمهوری اسلامی گفت: «بسیاری از این حرفها موضع رسمی ایران نیست، بلکه نظر افراد عادی یا روزنامهنگاران است. سیاست رسمی ایران روشن است: ما خواستار صلح و آزادی کشتیرانی در خلیج فارس هستیم.»
او همچنین گفت: «در جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل تأسیسات نفتی ما در عسلویه را هدف گرفت تا جنگ نفتی ایجاد کند، اما ما با حمله به تأسیسات اسرائیلی مانع انتقال جنگ به خلیج فارس شدیم.»
در روزهای گذشته و در ادامه تهدیدات مقامها و چهرههای حکومتی، حسین شریعتمداری، نماینده علی خامنهای در روزنامه کیهان، درباره احتمال اعمال محدودیت بر کشتیرانی غرب در تنگه هرمز گفت بستن تنگه هرمز میتواند بهای جهانی نفت را تا ۲۰۰ دلار افزایش دهد و ضربه اقتصادی شدیدی به دشمنان ایران وارد کند.
شریعتمداری، ۳۱ مرداد در صداوسیما گفت: «میتوانیم برای کشورهای آمریکا، فرانسه، انگلیس و آلمان در تنگه هرمز محدودیت ایجاد کنیم و اجازه ندهیم از آن عبور کنند.»
در واکنش، ریچارد گلدبرگ، رییس پیشین میز مقابله با توسعه تسلیحات کشتار جمعی ایران در شورای امنیت ملی آمریکا، این سخنان را غیرواقعی توصیف کرد و تاکید کرد فعالسازی فوری مکانیسم ماشه تنها راه مهار تهران است.
