روزنامه تلگراف: ایران برای جلوگیری از تحریمهای غرب حاضر است غنیسازی را کاهش دهد
روزنامه تلگراف گزارش داد بخشی از جمهوری اسلامی با هدایت علی لاریجانی، آماده است به شکل چشمگیری سطح غنیسازی اورانیوم خود را کاهش دهد تا مانع از بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل از سوی بریتانیا و دیگر کشورهای غربی شود.
این نشریه بریتانیایی یکشنبه دوم شهریور به نقل از مقامهای جمهوری اسلامی نوشت تهران مایل است برای جلوگیری از حملات بیشتر اسرائیل و آمریکا و همچنین فعالسازی مکانیسم ماشه، از موضع سختگیرانه خود عقبنشینی کند.
بر اساس این گزارش، علی لاریجانی، دبیر تازه منصوبشده شورای عالی امنیت ملی، هدایت تلاشها برای متقاعد کردن حاکمیت به کاهش سطح غنیسازی از ۶۰ درصد به ۲۰ درصد را بر عهده دارد.
گمانهزنیها بر این اساس بوده که سطح غنیسازی اورانیوم در ایران حدود ۹۰ درصد و در سطح تولید سلاح هستهای است. همین موضوع نگرانیهای بینالمللی درباره اهداف هستهای ایران را افزایش داده است.
لارنس نورمن، خبرنگار والاستریتژورنال، ۲۵ خرداد گفته بود چند منبع آگاه بر این باورند که احتمال دارد ایران غنیسازی اورانیوم تا سطح ۹۰ درصد را در تاسیسات فردو آغاز کرده باشد.
بازگشت احتمالی به سطح ۲۰ درصد، عقبنشینی قابل توجهی از توان فعلی ایران خواهد بود، اما همچنان بالاتر از سقف ۳.۶۷ درصدی تعیینشده در برجام است.
یک مقام ارشد ایرانی به تلگراف گفت: «لاریجانی تلاش میکند نظام را برای کاهش سطح غنیسازی متقاعد کند تا از یک جنگ دیگر جلوگیری شود. او نگران است که اگر سطح غنیسازی کاهش نیابد یا به برخی خواستههای غرب پاسخ داده نشود، نظام با چالشی بزرگ مواجه شود.»
او افزود تلاش لاریجانی عمدتا با مخالفت نهادها و چهرههای وابسته به حکومت و سپاه پاسداران روبهروست.
با این حال، به گفته این مقام، ظاهرا علی خامنهای تمایل دارد با این رویکرد همراهی کرده و بار دیگر با قدرتهای غربی وارد تعامل شود.
بریتانیا، فرانسه و آلمان تهدید کردهاند در صورتی که جمهوری اسلامی تا پایان آگوست (نهم شهریور) مذاکرات برای احیای گفتوگوهای هستهای را آغاز نکند، تحریمهای فلجکنندهای را که در قالب توافق برجام لغو شد، دوباره اعمال خواهند کرد.
بند «بازگشت خودکار تحریمها» در توافق برجام در ماه اکتبر (مهر) منقضی میشود و این مساله، فشار بر اروپاییها را برای اقدام فوری پیش از پایان این فرصت افزایش داده است.
بر اساس مکانیسم ماشه، هر طرفی میتواند ایران را ناقض توافق اعلام کرده و تحریمها را بازگرداند. پس از انقضای این بند، هرگونه تحریم جدید نیازمند تصویب شورای امنیت خواهد بود؛ امری که میتواند با وتوی چین یا روسیه متوقف شود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۳۱ مرداد با همتایان فرانسوی، آلمانی و بریتانیایی خود تلفنی گفتوگو کرد تا درباره جلوگیری از بازگشت تحریمهای سازمان ملل رایزنی کند و توافق شد هفته آینده با آنها دیدار داشته باشد.
نگرانی اروپاییها پس از آن افزایش یافته که تهران همه همکاریهای خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را پس از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در ماه ژوئن قطع کرد.
این اقدام جامعه بینالمللی را بیش از پیش از دسترسی به برنامه هستهای ایران و وضعیت ذخایر اورانیوم آن محروم ساخت.
تلگراف نوشت فشارهای داخلی بر خامنهای نشان میدهد که در درون حاکمیت بر سر «چگونگی تعامل با غرب» اختلاف وجود دارد و رهبر جمهوری اسلامی با فشارهای فزایندهای مواجه است تا میان جاهطلبی هستهای و بقای نظام یکی را انتخاب کند.
خامنهای دوم شهریور با متهم کردن مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
آبنبات چوبی در ازای مروارید غلطان
تلگراف در این گزارش نوشت رویکرد دیپلماتیک کنونی لاریجانی در تضاد با موضع سرسختانه او در گذشته است.
مهر سال ۱۳۸۲ خورشیدی حسن روحانی که ریاست تیم مذاکرات هستهای با سه کشور اروپایی را بر عهده داشت موافقت کرد تهران به طور موقت غنیسازی اورانیوم را تعلیق کند.
لاریجانی که آن زمان رییس سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی بود، از این تصمیم انتقاد کرد و گفت: «مروارید غلطان دادیم و در ازای آن آبنبات چوبی گرفتیم.»
یک استاد علوم سیاسی در ایران به تلگراف گفت حکومت در برههای حساس قرار گرفته و میان «حفظ رضایت حامیان داخلی و تعامل با غرب» سرگردان است.
او توضیح داد: «این کار دشوار است؛ آنها هیچگاه نتوانستهاند هر دو را همزمان انجام دهند و اکنون حتی سختتر هم شده است. بسیاری بر این باورند که تعامل با غرب معادل از دست دادن یک حمله پیشگیرانه علیه ماست. اما واقعیت این است که آنها هیچ گزینه دیگری جز یافتن راهی برای بقا ندارند.»
به گفته این استاد دانشگاه، این تلاش برای بقا میتواند به معنای کاهش سطح غنیسازی و هرچند شاید تنها بهعنوان ابزاری برای خرید زمان باشد.
او افزود: «در گذشته، آنها در پی پیشروی بودند. اکنون فقط تلاش میکنند به نقطهای برگردند که پیش از حملات آمریکا در آن قرار داشتند.»
علی خامنهای با متهم کردن مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است. خامنهای بدون اشاره به نام شاهزاده رضا پهلوی افزود دشمنان آنقدر مطمئن بودند که در اروپا جلسه گذاشتند و «پادشاه هم تعیین کردند».
رهبر جمهوری اسلامی یکشنبه دوم شهریور در دیدار با گروهی از حامیان جمهوری اسلامی، کسانی که «علت عصبانیت و دشمنی آمریکا» را «شعارهای ملت ایران» میدانند، افرادی «ظاهربین»، مانند مدافعان مذاکره مستقیم با آمریکا توصیف و تاکید کرد: «باطن قضیه این نیست و در سایه هدف واقعی آمریکا از دشمنی با ایران، این مسائل حلنشدنی است.»
خامنهای آمریکا را به انجام اقداماتی «برای به زانو درآوردن و گوش بهفرمان کردن ملت ایران» متهم کرد و آن را «اهانت به ایرانیان» خواند و افزود: «ملت از چنین توقع زشتی به شدت رنجیده است و در مقابل این خواسته با قدرت میایستد.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۵ مرداد درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات با آمریکا گفت فعلا قرار قطعی وجود ندارد، اما پیامهایی رد و بدل شده و ادامه گفتوگوها بستگی به مصالح جمهوری اسلامی دارد.
او ۲۹ مرداد در مصاحبهای تصویری با خبرگزاری دولتی ایرنا هم گفت: «هنوز به نقطه بلوغ مذاکراتی به معنای مذاکره موثر با آمریکا نرسیدهایم.»
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
خامنهای در اوایل آغاز به کار دور دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ مذاکره با آمریکا را «غیرشرافتمندانه و غیرهوشمندانه» توصیف کرده و پیش از آن نیز در دور اول ریاستجمهوری ترامپ، وعده «نه جنگ، نه مذاکره» داده بود.
با اینحال، حسن روحانی، رییسجمهوری پیشین، اواخر اسفند ۱۴۰۳ نسبت در دیدار با اعضای کابینه سابق خود با «خطیر» توصیف کردن شرایط کشور، گفت خامنهای با مذاکره مخالف نیست بلکه متاثر از شرایط زمانی، ممکن است امروز با مذاکره مخالف باشد، اما شاید چند ماه دیگر در شرایط جدید با انجام مذاکره با آمریکا موافقت کند.
حمله به شاهزاده رضا پهلوی
رهبر جمهوری اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وقایع جنگ ۱۲ روزه، مخالفان جمهوری اسلامی که در اروپا گرد هم آمده بودند را «متوهم» و «مزدور آمریکا» توصیف کرد و گفت: «این قدر متوهم و از تحقق اهداف سخیفشان خاطرجمع بودند که یک روز پس از شروع حمله برای تعیین حکومت بعدی جلسه گذاشتند و پادشاه هم تعیین کردند.»
او با اشاره به حضور یک «ایرانی» در آن جمع گفت: «خاک بر سر آن ایرانی که علیه کشور خود و به نفع یهود، صهیونیسم و آمریکا فعالیت میکند.»
شاهزاده رضا پهلوی دوم تیرماه در جریان یک نشست خبری در پاریس اعلام کرد در پی جنگ اسرائیل و حکومت ایران، نفسهای جمهوری اسلامی به شماره افتاده و فرصتی طلایی برای سرنگونی حکومت پدید آمده است.
او همچنین در مصاحبه با یک شبکه تلویزیونی فرانسوی، از آمادگی خود برای بازگشت به ایران خبر داد.
شاهزاده رضا پهلوی در نشست خبری خود در پاریس، برای رهبری دوران گذار پس از سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی اعلام آمادگی کرد.
او گفت: «من در برابر خدا و کشورم سوگند یاد کردهام که به ایران و مردم ایران پشت نکنم. من گام به پیش میگذارم تا این گذار ملی را رهبری کنم؛ نه برای منافع شخصی، بلکه بهعنوان خادم ملت ایران.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در یادداشتی در آستانه برگزاری نشست فوقالعاده وزرای کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی، با حمله به سیاستهای اسرائیل، به کشورهای منطقه گفت به اسرائیل اعتماد نکنند و خواهان کمک فوری به غزه شد.
عراقچی در این یادداشت که روزنامه «الشرقالاوسط» چاپ لندن آن را یکشنبه دوم شهریور منتشر کرد، اسرائیل را به اجرای سیاستهای «توسعهطلبانه» در غزه، کرانه باختری، لبنان و سوریه متهم کرد. او از نهادهای بینالمللی خواست مقامات اسرائیل را تحت پیگرد قضایی قرار دهند.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی با انتقاد از رویه سازمان همکاری اسلامی نوشت نشست پیشرو باید «فراتر از صدور بیانیهها و ابراز مواضع محکومیت» رود.
او در عینحال خواستار اعمال حداکثر فشار سیاسی و دیپلماتیک از طریق تشکیل ائتلافی بینالمللی علیه اسرائیل شد.
این دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی اعمال تحریمهای جامع نظامی و اقتصادی علیه اسرائیل از سوی کشورهای اسلامی را از «ضرورتهای غیرقابلانکار» شرایط فعلی منطقه دانست.
نشست فوقالعاده وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی، به پیشنهاد جمهوری اسلامی سوم شهریور در شهر جده عربستان سعودی برگزار خواهد شد.
عراقچی در این یادداشت با عنوان «توهم اسرائیل بزرگ، خطری وجودی و تهدیدی برای صلح و امنیت بینالمللی»، ضمن ابراز ناخشنودی از اشاره مقامات اسرائیل به ظهور خاورمیانه جدید، نوشت «جاهطلبیهای سیریناپذیر» اسرائیل حد و مرزی ندارد.
او اسرائیل را به اجرای طرح «اسرائیل بزرگ از نیل تا فرات» متهم کرد. عراقچی در ادامه با اشاره به حملات اسرائیل به لبنان و سوریه، به عربستان سعودی، مصر، اردن، کویت و عراق هشدار داد که در آینده ممکن است از سوی اسرائیل هدف قرار بگیرند.
این یادداشت در حالی منتشر میشود که شبکه البیسیآی لبنان نهم تیر به نقل از منابع آگاه گزارش داد سوریه پیشرفتهایی در مذاکرات عادیسازی روابط با اسرائیل به دست آورده است.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی با حمله به ایالات متحده و کشورهای غربی به دلیل آنچه «سکوت» در برابر اسرائیل خواند، به کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی گفت: «هرگونه تردید، سستی یا توهم مبتنی بر اعتماد به وعدههای فریبندهای مانند پیمان ابراهیم به زیانی بزرگ برای امت اسلامی منجر خواهد شد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده هشتم تیر اعلام کرد برخی کشورها تمایل خود را برای پیوستن به پیمان ابراهیم و عادیسازی روابط با اسرائیل ابراز کردهاند.
جمهوری اسلامی بارها نارضایتی خود را از عادیسازی روابط میان کشورهای اسلامی و اسرائیل ابراز کرده است.
شبکه العربیه به نقل از منابع آگاه گزارش داد حزبالله ضمن تهدید دوباره به راهاندازی اعتراضات خیابانی، به فرستادگان دولت لبنان اعلام کرده حتی با خلع سلاح «صوری» هم مخالف است.
العربیه یکشنبه دوم شهریور گزارش داد حزبالله به جوزف عون، رییسجمهوری لبنان و رودولف هیکل، فرمانده ارتش این کشور، اعلام کرده اجرای طرح محدودیت تسلیحات به معنای «رویارویی» و مقابله است.
به گفته آنها، حزبالله حتی با اجرای «گامهای صوری» در این پرونده نیز مخالفت کرده است.
در این رایزنیها تاکید شد که تصمیم حزبالله برای حضور در جلسات دولت لبنان به معنای چشمپوشی از احتمال «تنشآفرینی و متشنج کردن خیابانها» نیست.
به گزارش منابع العربيه، نشستهای اخیر حزبالله با فرستادگان رییسجمهوری لبنان تاکنون به نتیجهای نرسیده است.
دولت لبنان ۱۶ مرداد کلیات طرح آمریکا برای خلع سلاح حزبالله را در جلسه کابینه خود تصویب کرد.
در این طرح، ایالات متحده خواستار توقف عملیات نظامی اسرائیل در خاک لبنان و عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از پنج موضع در جنوب لبنان شد.
نواف سلام، نخستوزیر لبنان، ۱۴ مرداد اعلام کرده بود مهلت خلع سلاح گروههای غیردولتی و تمرکز کامل تسلیحات در اختیار دولت، پایان سال جاری میلادی خواهد بود.
در حالی که ارتش لبنان قرار است تا پایان ماه جاری میلادی طرح خود درباره محدود کردن سلاح به دست دولت را به کابینه ارائه دهد، موضع حزبالله همچنان بدون تغییر باقی مانده است.
آمریکا از طریق توماس باراک، فرستادهاش به منطقه، طرحی ارائه کرده که جزئیترین گامها را برای خلع سلاح حزبالله مشخص کرده است.
با این حال، حزبالله همچنان در برابر فشارهای فزاینده برای تحویل سلاح خود که پس از جنگ ویرانگر سال گذشته با اسرائیل شدت گرفته است، مقاومت میکند.
نعیم قاسم، دبیرکل فعلی این گروه، ۲۴ مرداد هشدار داد مقابله با این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی، میتواند منجر به «جنگ داخلی» شود.
از سوی دیگر، رسانههای لبنانی اول شهریور گزارش دادند اسرائیل با طرح باراک برای پایان درگیریها با حزبالله مخالفت کرده و خواستار ایجاد منطقه حائل در مرز شده است.
ارتش اسرائیل از زمان برقراری آتشبس در نوامبر ۲۰۲۴ در جنوب لبنان فعال بوده است.
ارتش اسرائیل پیشتر در ماه ژوئیه هشدار داد حملات علیه حزبالله را تا زمان خلع سلاح کامل این گروه ادامه خواهد داد، حتی اگر چنین اقدامی به آغاز جنگی دیگر منجر شود.
یک کنشگر میراث فرهنگی از تخریب و به آتش کشیدن سنگ گورهای تاریخی آرامستان هزار ساله «دارالسلام» شیراز و ساخت سازهای در حریم و عرصه این اثر ثبت ملی خبر داد.
سیاوش آریا در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا هشدار داد این محوطه تاریخی در وضعیت بد و نامناسب حفاظتی و نگهداری به سر میبرد و بیشتر سنگ گورهای تاریخی و ارزشمند آن، شکسته و آسیب جدی دیده است.
به گفته او، در سایه بیتوجهی اوقاف و امور خیریه که سرپرستی این مجموعه را بر عهده دارد، گیاه و علفهای هرز در لابهلای سنگ گورها روییده و به آنها آسیب رسانده است.
او افزود: «افراد ناشناس و ولگرد و معتاد، گیاهان را به آتش کشیده و سبب آسیب جدی به بخشهایی از سنگ گورهای یگانه و بیهمتای این آرامستان ملی شدهاند.»
در سالهای گذشته بارها نسبت به بیتوجهی مقامهای جمهوری اسلامی به نگهداری از آثار تاریخی ایران انتقاد و نسبت به نابودی تدریجی این آثار هشدار داده شده است.
سال گذشته گزارشهایی درباره رشد گلسنگها در تختجمشید و بیستون، دو اثر برجای مانده از دوران هخامنشی، و خطر از بین رفتن نقوش آنها منتشر شد. تختجمشید از اوایل دهه ۸۰ با این مشکل مواجه شده است.
آریا همچنین شهریور ۱۴۰۳ از وضعیت مخاطرهآمیز آرامگاه «اردشیر سوم» بر اثر نفوذ رطوبت و نمزدگی در این اثر هخامنشی در مجموعه «تختجمشید» خبر داده بود.
این فعال میراث فرهنگی با اشاره به وضعیت دارالسلام، یادگارینویسی با رنگ روی سنگگورها، ریختن زباله و پسماند را از دیگر بحرانهایی نام برد که این گورستان تاریخی با آنها مواجه است.
به گفته آریا، یکی از بزرگترین آسیبهای چند سال اخیر، اجرای طرح یکسانسازی یا همسانسازی نیمی از سنگ گورها از سوی شهرداری وقت بود که با اعتراض گسترده کنشگران میراث فرهنگی ناتمام ماند.
طی چهار دهه گذشته، بارها تخریب آثار و بافتهای تاریخی ارزشمند ایران، از جمله آثار و محوطههای تاریخی استان فارس، از سوی نهادهای جمهوری اسلامی خبرساز شده است.
دی سال گذشته گروهی از مرمتگران پس از بازدید میدانی بهمنظور بررسی روند مرمت مدرسه خان شیراز، بندکشی با سیمان سفید در این بنای تاریخی را «فاجعه مرمتی» خواندند.
مشکلات گورستان دارالسلام شیراز به همینجا ختم نمیشود.
آریا ساخت سازهای در حریم و عرصه این گورستان تاریخی را «دستدرازی آشکار به این یادمان ملی» و «خدشهدار کردن چشمانداز فرهنگی آن» توصیف کرد.
بررسیها نشان میدهد این سازه چندین ماه پیش ساخته شده، اما از ادامه کار آن به دلیل «ناسازگاری با قانونهای میراث فرهنگی» ممانعت شد.
این کنشگر میراث فرهنگی هشدار داد: «گویا دوباره و در بخشهای دیگری و به عنوان طرحهای عمرانی ساختوساز یا دخالتهایی در حال انجام است. به باور کارشناسان میراث فرهنگی، ساختوسازها بدون داشتن طرح مصوب میراث فرهنگی و بدون مجوز بوده است.»
به گفته او، بر پایه ضابطه و قانونهای میراث فرهنگی هر گونه ساختوسازی در حریم و عرصه ممنوع است و سازه ساختهشده باید برچیده شود.
آرامستان داراسلام بهمن ۱۳۸۸ در فهرست میراث ملی ایران ثبت شد.
یک مقام پیشین شورای امنیت ملی آمریکا در واکنش به اظهارات حسین شریعتمداری درباره بستن تنگه هرمز و جهش قیمت نفت، این تهدید را «توخالی» خواند و تاکید کرد فعالسازی فوری مکانیسم ماشه تنها راه مهار تهران است.
حسین شریعتمداری، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در روزنامه کیهان، درباره احتمال اعمال محدودیت بر کشتیرانی غرب در تنگه هرمز گفت بستن تنگه هرمز میتواند بهای جهانی نفت را تا ۲۰۰ دلار افزایش دهد و ضربه اقتصادی شدیدی به دشمنان ایران وارد کند.
شریعتمداری، شامگاه جمعه ۳۱ مرداد در صداوسیما گفت: «میتوانیم برای کشورهای آمریکا، فرانسه، انگلیس و آلمان در تنگه هرمز محدودیت ایجاد کنیم و اجازه ندهیم از آن عبور کنند.»
در واکنش، ریچارد گلدبرگ، رییس پیشین میز مقابله با توسعه تسلیحات کشتار جمعی ایران در شورای امنیت ملی آمریکا، این سخنان را غیرواقعی توصیف کرد و گفت: «با توجه به اینکه چین نیمی از نفت خود را از تنگه هرمز تهیه میکند، بستن این تنگه بیشترین فشار را بر چین وارد میکند و در همین حال جمهوری اسلامی نیز با چنین اقدامی دست به خودکشی اقتصادی میزند.»
او در ادامه افزود فعالسازی فوری «مکانیسم ماشه» یا همان بازگشت خودکار تحریمهای شورای امنیت علیه حکومت ایران، تنها راه باقیمانده برای مقابله با سیاستهای جمهوری اسلامی است. گلدبرگ تاکید کرد طرفهای دخیل در توافق هستهای نباید در این زمینه تردید کند و باید بیدرنگ اقدام نماید.
این جدال لفظی در شرایطی صورت میگیرد که تنشهای منطقهای بر سر امنیت خلیج فارس و مسیرهای انتقال انرژی همچنان رو به افزایش است. تهدیدهای تهران درباره تنگه هرمز از سوی کارشناسان غربی بیشتر نوعی ابزار فشار سیاسی تعبیر میشود تا یک سناریوی عملی.
جمهوری اسلامی نگران فعال شدن مکانیسم ماشه از جانب کشورهای اروپایی است. اگرچه مذاکرات با طرفهای غربی ادامه دارد، تهران رایزنیها برای مواجهه با فعال شدن آن و بازگشت تحریمهای بینالمللی را آغاز کرده است.
مدیرمسئول کیهان بارها اظهارات مشابه داشته که بیشتر در رسانههای داخل کشور بازتاب پیدا میکند. اما قصد جدی جمهوری اسلامی برای بستن تنگه هرمز، پیشتر آزموده شده و پاسخ سختی نیز دریافت کرده است.
سال ۱۳۶۳ خورشیدی در جریان جنگ ایران و عراق، علی اکبر ولایتی، مشاور فعلی رهبر جمهوری اسلامی که در آن زمان وزیر امور خارجه بود، وعده بستن تنگ هرمز را داد. جمهوری اسلامی نتوانست تنگه را ببندد، اما اقدامات آن موجب آغاز تنشهای موسوم به «جنگ نفتکشها» شد.
جمهوری اسلامی که تا آن زمان تنها با عراق میجنگید، با تهدید امنیت تنگه هرمز، طرف سوم، یعنی ایالات متحده را وارد جنگ کرد. در نتیجه عملیات مینریزی سپاه پاسداران در تنگه هرمز، ناوهای آمریکایی برای دفاع از ادامه جریان حمل و نقل دریایی وارد عمل شدند.
در نهایت جمهوری اسلامی با تحمل خسارات اقتصادی و نظامی و سنگین، ناچار شد در سال ۱۳۶۶ از مواضع خود عقبنشینی کند.
در سالهای ۲۰۰۸، ۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ در واکنش به تهدیدات بابت برنامههستهای، جمهوری اسلامی تهدید کرده که تنگه هرمز را خواهد بست.
جدی شدن تهدید بستن تنگه هرمز
با اینحال، پس از جنگ ۱۲ روزه، تهدیدهای جمهوریاسلامی شکلی جدیتر به خود گرفته است. اول تیر در واپسین روز جنگ، اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، گفت مجلس برای بستن تنگه هرمز به نتیجه رسیده است. او اضافه کرد: «اما تصمیم نهایی بر عهده شورای عالی امنیت ملی است.»
دهم تیر رویترز گزارش داد بعد از حملههای اسرائیل به ایران، جمهوری اسلامی اقدام به بارگیری مینهای دریایی در شناورهایی در خلیج فارس کرده است. بر اساس این گزارش به نقل از دو مقام آمریکایی، سرویسهای اطلاعاتی ایالات متحده در همان زمان از این اقدام مطلع شدند.
پس از جدی شدن احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه، این روند تسریع شده است.
بیست و پنجم تیر رییس کل دادگستری استان هرمزگان از توقیف یک نفتکش خارجی در دریای عمان به اتهام «قاچاق سوخت» خبر داد. مجتبی قهرمانی، اعلام کرد این کشتی را ابتدا «به دلیل نقص مدارک قانونی مربوط به محموله این شناور» بازرسی و سپس به اتهام «حمل دو میلیون لیتر سوخت قاچاق» توقیف کردند. او به مالک کشتی یا پرچم کشوری که با آن در سفر بوده اشارهای نکرد.
با این حال، کوروش احمدی، دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی در سازمان ملل، هشدار داده بستن تنگه هرمز بلافاصله واکنش شورای امنیت را در پی خواهد داشت و عملا به زیان ایران تمام خواهد شد. او تاکید کرده بود چنین اقدامی نهتنها آمریکا، بلکه چین را نیز در برابر تهران قرار خواهد داد و در عمل «خودکشی سیاسی و اقتصادی» محسوب میشود.
این مجموعه تهدیدها نشان میدهد تنگه هرمز همچنان بهعنوان یکی از اصلیترین ابزار فشار جمهوری اسلامی مطرح است، هرچند کارشناسان داخلی نیز بر پیامدهای فاجعهبار چنین اقدامی اذعان داشتند.