محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران، اعلام کرد که دو بازرس آژانس بینالمللی انرژی اتمی که برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر به ایران سفر کرده بودند، پس از پایان کار، کشور را ترک کردند.
اسلامی یکشنبه ۹ شهریور در گفتوگو با تلویزیون جمهوری اسلامی گفت: «دعوت از آژانس برای نظارت بر فرآیند تعویض سوخت نیروگاه اتمی بوشهر در دستور کار بود که با اجازه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی نظارت انجام شد. دو بازرس آمدند، نظارت کردند و رفتند.»
او افزود: «جلساتی میان وزارت امور خارجه و آژانس تشکیل شده است، جلسه سوم نیز در پیش است.»
سفر این دو بازرس آژانس بینالمللی انرژی اتمی در شرایطی انجام شد که سه کشور اروپایی امضاکننده برجام مکانیسم ماشه را برای بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی فعال کردهاند.
فرانسه، بریتانیا و آلمان در مهلت سی روزه این مکانیسم از جمهوری اسلامی خواستهاند برای تعویق تحریمها، به مذاکرات هستهای با آمریکا بازگردد و با آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری کامل کند.
اما رییس سازمان انرژی اتمی ایران گفت: «مکانیسم ماشه بحث جدیدی نیست و از قبل پیشبینی میکردیم.»
او درباره دلیل همکاری نکردن جمهوری اسلامی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی افزود: «اشکال ما این است که نظام رهبری و مدیریت آژانس، تحت تأثیر نظام سلطه عمل میکند. مشکل اساسی شخص مدیرکل است.»
پس از جنگ اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، مقامات جمهوری اسلامی انتقادهای تندی را علیه رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی مطرح کردند و برخی رسانههای حکومتی خواستار بازداشت او شدند.
۷ شهریور، گروسی با اشاره به دیدارش با مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده در واشینگتن گفت: «مذاکرات ایران با آمریکا و اروپا بدون دسترسی بازرسان آژانس به تاسیسات هستهای، جدی نخواهد بود.»
اسلامی گفت: «نظامات آژانس مکتوب است، قانون سازمان ملل متحد است و باید رعایت شود. اینکه به صورت استاندارد دوگانه و گزینشی رفتار میکنند، بحث مدیریتی آژانس است که بحث اصلی ما با آژانس است؛ این موضوع در حال پیگیری است، ایران اقدامات حقوقی و سیاسی خود را انجام داده است.»
سه کشور اروپایی و کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با اشاره به آغاز روند بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی اعلام کردهاند که این اقدام به معنای پایان دیپلماسی نیست اما تاکید کردهاند که اکنون «توپ در زمین تهران است.»
اما مقامات جمهوری اسلامی، وعده دادهاند که تهران به اقدام سه کشور اروپایی در فعالسازی مکانیسم ماشه، «پاسخ مقتضی» خواهد داد.
طبق توافقات مربوط به مقر سازمان ملل، آمریکا باید برای نمایندگان کشورهای عضو ویزا صادر کند.
سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده یکشنبه ۹ شهریور به ایراناینترنشنال گفت دولت دونالد ترامپ «در اجرای قوانین آمریکا و رعایت بالاترین استانداردهای امنیت ملی و ایمنی عمومی در روند صدور ویزا تردید نخواهد کرد».
او با اشاره به محرمانه بودن روند صدور ویزا افزود درباره پروندههای فردی اظهارنظر یا گمانهزنی نمیکند.
بدین ترتیب، روشن نیست که آیا مقامات جمهوری اسلامی اجازه خواهند یافت برای سفر به نیویورک ویزا دریافت کنند یا خیر.
هشتادمین نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل نیمه دوم شهریورماه با حضور رهبران جهان در مقر این سازمان در نیویورک برگزار خواهد شد.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در ادامه اظهارات خود تاکید کرد: «اطمینان یافتن از اینکه بازدیدکنندگان خارجی در ایالات متحده تهدیدی برای امنیت ملی یا ایمنی عمومی کشور ایجاد نکنند، همچنان یک اولویت اساسی برای دولت ایالات متحده است.»
موضوع صدور ویزا برای هیات جمهوری اسلامی پس از آن اهمیت یافت که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ویزای محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان و ۸۰ مقام فلسطینی دیگر را برای شرکت در مجمع عمومی لغو کرد.
نمایندگان فلسطینی مامور به نمایندگی دائم در سازمان ملل از این تصمیم مستثنی شدند.
مساله پرتنش ویزا برای مقامات حکومت ایران
آمریکا سال گذشته بهدلیل صدور ویزا برای مسعود پزشکیان و هیات همراهش برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل، با انتقادهایی از سوی جامعه ایرانیان خارج از کشور و فعالان سیاسی و حقوق بشری مواجه شد.
مساله صدور ویزا برای هیاتهای جمهوری اسلامی در سازمان ملل همواره یکی از محورهای تنش میان واشینگتن و تهران، بهویژه در دوره ریاستجمهوری ترامپ، بوده است.
در سال ۲۰۱۹ و در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه وقت جمهوری اسلامی، برای حضور در مجمع عمومی در نیویورک ویزا دریافت کرد، اما رفتوآمدهای او تنها به چند ساختمان اطراف مقر سازمان ملل محدود شد.
ایالات متحده رد ویزای برخی از مقامات جمهوری اسلامی را در کارنامه خود دارد.
در سال ۲۰۱۴، ایالات متحده از صدور ویزا برای حمید ابوطالبی، نامزد جمهوری اسلامی برای تصدی سمت سفیر در سازمان ملل، خودداری کرد. دلیل این تصمیم نقش ابوطالبی در اشغال سفارت آمریکا در تهران در آبان ۱۳۵۸ عنوان شد.
روحانی یکشنبه ۹ شهریور در جمع مشاوران خود گفت: «روابط را با اروپا، همسایگان و شرق و غرب، حتی تنش با آمریکا را اگر میتوانیم کاهش دهیم، اگر به نفع منافع ماست، چه اشکالی دارد؟ نه اشکال ندارد که بر ما لازم و واجب است.»
روحانی ادامه داد: «باید رابطهمان را با دنیا تقویت کنیم. هر کس که آماده مذاکره است، اگر مذاکره را به نفع کشور و منافع ملی و امنیت ملی دیدیم، حرف بزنیم.»
او به درگیریهای نظامی اخیر میان جمهوری اسلامی و اسرائیل اشاره کرد و افزود: «حساب اسرائیل جداست و اگر آمریکا نخواهد، عملا چیزی نیست.»
روحانی ۲۳ مرداد نیز در نشستی با مشاوران خود به بررسی شرایط پس از جنگ ۱۲ روزه پرداخته و مذاکره با آمریکا را «لازم و واجب» توصیف کرده بود.
روحانی پیشتر از مذاکرهکنندگان ارشد برنامه هستهای جمهوری اسلامی بود و توافق برجام در دوران ریاستجمهوری او به امضا رسید.
تاکید روحانی بر مذاکره با آمریکا در حالی صورت میگیرد که بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، مجید تختروانچی، معاون وزیر امور خارجه، پیش از این در جلسهای خصوصی به مدیران رسانههای چاپی و آنلاین گفته که کاخ سفید پیامهای تهران برای از سرگیری مذاکرات را نادیده میگیرد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوم شهریور با انتقاد از مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
خامنهای افزود: «عوامل صهیونیسم» و «عوامل آمریکا» قصد دارند «بین مردم اختلاف ایجاد کنند و چندصدایی در کشور به وجود بیاورند».
پیش از این اظهارات خامنهای، جبهه اصلاحات در بیانیهای با اشاره به زندگی روزمره مردم ایران زیر «سایه ناامیدی و اضطراب»، بر ضرورت بهکارگیری اقداماتی نظیر تعلیق داوطلبانه غنیسازی اورانیوم و گشودگی نسبی در فضای سیاسی و اقتصادی کشور تاکید کرد.
در سوی دیگر، ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی سوم تیرماه با تکرار مواضع خامنهای اعلام کرد «هرگونه اختلافافکنی و چندصدایی» درباره شرایط کنونی کشور «بیتردید بازی در زمین اسرائیل و آمریکا» است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، نیز بدون اشاره مستقیم به بیانیه جبهه اصلاحات ایران گفت کسانی که «بیانیههای کذایی» صادر میکنند، در «زمین دشمن» بازی میکنند.
الحوثی یکشنبه ۹ شهریور در یک سخنرانی تلویزیونی که از شبکه المسیره، رسانه وابسته به حوثیها، پخش شد، ضمن اذعان به وجود «رخنه» در داخل این گروه وعده داد: «ما این جبهه را مستحکم خواهیم کرد.»
اعلام وجود نیروهای نفوذی در این گروه در حالی صورت میگیرد که جمهوری اسلامی نیز کارزاری را علیه آنچه «نفوذ» اسرائیل در سطوح عالی کشور خوانده، آغاز کرده است.
پیشتر در فروردینماه، شبکه الحدث به نقل از منابع آگاه گزارش داد در پی تشدید حملات علیه مواضع حوثیهای یمن، این گروه استفاده از تلفن همراه را برای فرماندهان خود و همراهانشان ممنوع اعلام کرده است.
رهبر حوثیها در ادامه اظهارات خود، به حمله اخیر اسرائیل به یمن که به کشته شدن نخستوزیر و شماری از وزیران این گروه انجامید، واکنش نشان داد.
الحوثی گفت «تمام» کشتهشدگان در حمله اسرائیل، وزیرانی بودند که «در زمینههای غیرنظامی فعالیت میکردند».
او افزود تحولات اخیر «بر موضع کشور ما، چه بهصورت رسمی و چه مردمی، تاثیری نخواهد گذاشت و به عقبنشینی یا ضعف منجر نخواهد شد».
مهدی المشاط، رییس شورای عالی سیاسی حوثیها، هشتم شهریور با انتشار بیانیهای کشته شدن احمد غالب الرهوی، نخستوزیر، و شماری از مقامهای بلندپایه این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی را تایید کرد.
گروه حوثیها که از سوی اسرائیل یک سازمان «تروریستی» شناخته میشود، همزمان با جنگ غزه حملاتی را علیه اسرائیل انجام داده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۹ شهریور با اشاره به حملات اخیر این کشور به مواضع حوثیهای یمن گفت: «ما ضربه محکمی به حوثیها وارد کردیم و این تازه آغاز کار است.»
یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، نیز گفت حملات هوایی اخیر این کشور در یمن که منجر به کشته شدن نخستوزیر و چند مقام ارشد حوثیها شد، «تازه آغاز ماجراست.»
او اضافه کرد: «آنچه در تهران انجام دادیم، در یمن هم انجام خواهیم داد.»
وعده تداوم حملات علیه اسرائیل
رهبر حوثیهای یمن در ادامه سخنرانی خود تاکید کرد این گروه به حملات علیه اسرائیل ادامه خواهد داد.
الحوثی وعده داد که حوثیها «اسرائیل را با موشکها و پهپادها هدف قرار خواهند داد» و این حملات را تشدید خواهند کرد.
او افزود حملات اخیر اسرائیل به تضعیف حوثیها منجر نمیشود و جنگجویان آن را «دلسرد نخواهد کرد».
اعتماد یکشنبه ۹ شهریور به نقل از پزشکیان نوشت با اجرای این طرح که «مدیریت سوءمصرف مواد مخدر با رویکرد مدیریت و کاهش آسیبهای اجتماعی» نامدارد، «تقاضا» و «عرضه» تحت کنترل قرار میگیرد و «با موارد خلاف قانون برخورد قانونی شدید خواهد شد».
بر اساس این گزارش، پزشکیان اول مرداد در جلسه ستاد مبارزه با مواد مخدر گفته: «تجربه نشان داده که هر اقدامی برای جلوگیری ۱۰۰ درصدی از آسیبهای اجتماعی، از جمله ابتلا به سوءمصرف مواد مخدر، قطعا با شکست مواجه میشود.»
او تاکید کرده افراد مبتلا باید «در پوشش یک چرخه امن» قرار گیرند تا از طرد اجتماعی جلوگیری شود.
بالاترین نرخ مصرف تریاک در جهان
بر اساس دادههای موجود، ایران بالاترین نرخ مصرف تریاک در جهان را دارد. روند مصرف طی دهه گذشته افزایشی بوده و آمارها، هرچند متغیر و بعضا متناقض، همگی از وجود میلیونها مصرفکننده در ایران خبر میدهند.
اگرچه الگوی غالب مصرف تریاک در ایران در میان مردان میانسال مشاهده میشود، اما دامنه مصرف طی سالهای اخیر از نظر سنی و جنسیتی گسترش یافته است. گرایش به مصرف مواد مخدر صنعتی نیز شدت یافته است.
فقر، بیکاری، فشار روانی، ضعف نظام سلامت روان و باورهای فرهنگی ریشههای اصلی این بحران به شمار میروند.
همجواری ایران با افغانستان که بزرگترین تولیدکننده تریاک در جهان است، و همچنین نبود سیاستهای بازدارنده موثر، این چرخه را تقویت کرده است.
با وجود خطرات شناختهشده مصرف تریاک، از سرطان و بیماریهای تنفسی گرفته تا آسیبهای کلیوی و قلبی، باورهای غلط درباره «خاصیت تریاک» در بخشی از جامعه رواج دارد.
اصلاح قانون درمان اجباری
اعتماد در ادامه گزارش خود نوشت پزشکیان در جلسه کمیته مبارزه با مواد مخدر بر اصلاح ماده ۱۶ قانون مبارزه با این مواد تاکید کرده است.
بر اساس ماده ۱۶ قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب سال ۱۳۸۹ که به «درمان اجباری» شهرت دارد، امکان نگهداری معتادانی که داوطلب ترک نیستند بهمدت یک تا سه ماه و با قابلیت تمدید پیشبینی شده است.
در مقابل، ماده ۱۵ همین قانون دولت را مکلف به ایجاد بیمه درمان اعتیاد میکند؛ الزامی که بنا بر گزارشها، طی سالهای گذشته بهصورت کامل اجرا نشده است.
به گزارش اعتماد، طی ۱۵ سال گذشته، شمار اردوگاههای ماده ۱۶ افزایش یافته و سرانههای پرداختی دولتی نیز رشد کرده است. با این حال، متخصصان حوزه درمان اعتیاد کارایی «درمان اجباری» را زیر سوال بردهاند.
برآورد نیروی انتظامی جمهوری اسلامی نشان میدهد خسارت ناشی از قاچاق مواد مخدر در سال ۱۳۹۸ حدود ۱۶۷ هزار میلیارد تومان بوده است.
آمارهای رسمی نیز از افزایش نرخ شیوع اعتیاد از ۲.۶ درصد در سال ۱۳۹۰ به ۵.۴ درصد در سال ۱۳۹۵ و ۶.۴ درصد در سال ۱۴۰۱ حکایت دارد.
رئیسی یکشنبه ۹ شهریور در یک نشست خبری گفت: «من بر این باور هستم که مراکز ترک الکل در کشور وجود داشته باشد. اگر صورت مساله را پاک کنیم، هرگز به جایی نمیرسد.»
معاون وزیر بهداشت افزود: «وقتی این مسائل را مطرح میکنیم، یک عده میگویند الکل کجا بود، کشور اسلامی مگر الکل مصرف می کند؟ بله، مصرف میکند، خوب هم مصرف می کند. اتفاقا سرانه مصرف بالاست.»
خرید، فروش و مصرف الکل در قوانین رسمی جمهوری اسلامی جرمانگاری شده است.
این ممنوعیت به ایجاد بازار سیاه گسترده در سطح کشور انجامیده است؛ به همین دلیل، الکلهای دستساز و شیشههای مشروب تقلبی سالانه چندین نوبت بهصورت سریالی قربانی میگیرند.
هم زمان با اظهارات معاون وزیر بهداشت، برخی رسانهها به نقل از منابع غیررسمی از مسمومیت دستکم ۲۹ نفر در شیراز بهدلیل مصرف الکل تقلبی در یک مهمانی خبر دادند.
بهدلیل اعمال محدودیتهای گسترده از سوی حاکمیت، آمار رسمی و بهروزی از میزان مصرف الکل در ایران ارائه نمیشود.
با این حال، بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۴۰۱، ایران از نظر شمار افرادی که بهطور مداوم الکل مصرف میکنند، در میان ۱۸۹ کشور جهان در رتبه نهم قرار دارد.
طبق آمار سازمان بهداشت جهانی، میانگین مصرف الکل خالص در میان ایرانیان بالای ۱۵ سال که بهطور منظم الکل مینوشند، از ۲۴.۸ لیتر در سال ۲۰۱۰ به ۲۸.۴ لیتر در سال ۲۰۱۶ افزایش یافته است.
سال ۱۴۰۰ نیز تقی رستم وندی، معاون وقت وزیر کشور، اعلام کرده بود نگرش مردم نسبت به نوشیدن مشروبات الکلی تغییر کرده و ۹ تا ۱۰ درصد افراد بین ۱۵ تا ۶۴ سال در ایران که بیش از پنج میلیون نفر هستند، مشروبات الکلی مصرف میکنند.
کسری واکسن در جنگ ۱۲ روزه
رئیسی در بخش دیگری از سخنان خود، به موضوع تولید واکسن در ایران اشاره کرد.
او حمایت از «تولید داخلی» در کشور را مسالهای «بسیار خوب» ارزیابی کرد و در عین حال گفت: «هنگامی که از کالای سلامت سخن به میان میآید، آن کالای تولیدی میبایست کیفیت داشته باشد.»
معاون وزیر بهداشت همچنین از ورود هشت مجموعه بخش خصوصی به موضوع تولید واکسن خبر داد و افزود تنها تعدادی از آنها توانستند در این حوزه موفق شوند.
او ادامه داد: «اگرچه بسیاری از تجهیزات پزشکی که در کشور تولید میشود، باکیفیت هستند اما تجهیزات بیکیفیت نباید استفاده شوند... بهطور مثال، اتفاقات ماشینهای دیالیز یکی از این موارد است.»
پیشتر در آبان ۱۴۰۳، سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی، از مرگ دهها بیمار دیالیزی در اثر استفاده از محلولهای مسموم خبر داد و گفت نهتنها با شرکت تولیدکننده آن برخورد قضایی جدی نشده است، بلکه دوباره به آن سفارش تولید دارو دادهاند.
اسحاقی از شرکت تولیدکننده نام نبرد، اما ایراناینترنشنال در گزارشی اختصاصی، شرکت دارویی ثامن، وابسته به آستان قدس رضوی، را تولیدکننده این محلولهای مسموم معرفی کرد.
رئیسی در ادامه نشست خبری خود گفت در حال حاضر بخش عمدهای از واکسنهای وارداتی از هند تامین میشود. او همچنین از طرح وزارت بهداشت برای همکاری با کوبا و چین برای تولید واکسن خبر داد.
رئیسی در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت تزریق همگانی واکسن اچپیوی گفت با توجه به بررسیهای کمیته ملی واکسیناسیون، هنوز توصیهای برای استفاده همگانی از این واکسن صادر نشده، اما بررسیهای شیوعشناسی و سیاستگذاریها در این حوزه ادامه دارد.
شیوع کرونا وجود داشت، اما ربطی به اربعین نداشت
معاون وزیر بهداشت در پاسخ به پرسشی درباره شیوع بیماریهای تنفسی پس از بازگشت شرکت کنندگان در راهپیمایی اربعین گفت: «موردی مبنی بر این موضوع گزارش نشده، اما بهطور قطع بیماریهای تنفسی در هرجا که یک جمعیت انبوه وجود داشته باشد، شایع میشود و هیچ ارتباطی با سفر اربعین ندارد.»
رئیسی تاکید کرد: «نگاه به بیماری کرونا باید تغییر کند. باید بدانیم که این بیماری به یک بیماری بومی مانند سرماخوردگی در کشورها تبدیل شده است.»
پیشتر در ۳۱ مرداد، قبا مرادی، رییس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، از افزایش موارد ابتلا به کرونا در ایران همزمان با بازگشت زائران اربعین از عراق خبر داده بود.
