وزیران امور خارجه سه کشور اروپایی و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کردند تهران هنوز اقدامات «منطقی و قابل قبولی» برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت درباره لغو تحریمها انجام نداده است.
وزارت امور خارجه آلمان چهارشنبه ۲۶ شهریور از تماس تلفنی وزیران امور خارجه تروئیکای اروپایی و همچنین کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی خبر داد.
وزیران امور خارجه بریتانیا، آلمان، فرانسه، و کالاس در این تماس بر ادامه تلاشهای دیپلماتیک تاکید کردند.
وزارت امور خارجه آلمان در اطلاعیه خود تاکید کرد: «ایران باید مذاکرات را از سر بگیرد، اجازه بازرسی از سایتهای حساس را بدهد و درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا پاسخگو باشد.»
بر اساس این اطلاعیه، سه کشور اروپایی بار دیگر بر فوریت موضوع و عزم خود برای پیشبرد بازگرداندن تحریمها در صورت عدم اقدام ملموس ایران در روزهای آینده تاکید کردند.
سه کشور اروپایی عضو برجام فرایند فعالسازی مکانیسم ماشه برای بازگرداندن تحریمها را آغاز کردهاند.
بریتانیا، فرانسه و آلمان ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی خبر دادند.
بدین ترتیب جمهوری اسلامی تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
خبرگزاری فرانسه ۲۶ شهریور درباره تماس عراقچی با تروئیکای اروپایی نوشت هدف از این تماس، بحث در مورد اعمال مکانسیم ماشه و تاکید بر شروطی است که کشورهای اروپایی برای تهران تعیین کردهاند تا این تصمیم به تاخیر بیفتد.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها در خصوص سرنوشت برنامه هستهای تهران، تصمیم تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه و واکنش احتمالی جمهوری اسلامی به آن شدت گرفته است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۲۴ شهریور در یک نشست خبری در اورشلیم گفت که «ایران هستهای تحت حاکمیت روحانیون تندرو شیعه» با سلاحهای هستهای و موشکهای دوربرد، خطری غیرقابل قبول نهتنها برای اسرائیل و آمریکا، بلکه برای کل جهان است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ۲۵ شهریور به ایراناینترنشنال گفت برای جلوگیری از نهایی شدن ساز و کار ماشه «هنوز زمان وجود دارد».
بقائی چهارشنبه ۲۶ شهریور در نشستی خبری گفت این محدودیتها «امر جدیدی نیست» اما این مورد «کمسابقه» و مغایر با تعهدات آمریکا بهعنوان دولت میزبان مقر سازمان ملل متحد است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفت این محدودیتها «اعتبار خود آمریکا به عنوان میزبان این سازمان را بیش از پیش زیر سوال میبرد».
او افزود: «تعدادی از روادیدها برای سفر هیات ایرانی به مجمع عمومی سازمان ملل صادر شده است. منتظر دریافت اطلاعات دقیقتر از همکارانمان در نیویورک و ژنو هستیم تا پس از آن درباره ترکیب هیات و نحوه شرکت تصمیمگیری کنیم.»
پیشتر رسانههای آمریکا نوشته بودند این محدودیتها امکان تردد مقامهای جمهوری اسلامی به خارج از نیویورک و خرید از فروشگاههای عمدهفروشی مانند کاسکو و سَمزکلاب را شامل میشود.
آسوشیتدپرس در این زمینه نوشت این دو فروشگاه همواره مورد علاقه دیپلماتهای جمهوری اسلامی مقیم نیویورک و بازدیدکنندگان بودهاند چون میتوانند مقادیر زیادی از کالاهایی را که در ایرانِ منزوی از نظر اقتصادی در دسترس نیست، با قیمت نسبتا ارزان خریداری کنند و به کشور ببرند یا بفرستند.
نشست سازمان ملل، محدودیتها و طرف اروپایی
بقائی درباره حضور هیات جمهوری اسلامی در نشست سازمان ملل گفت که با توجه به «شرایط خاص کنونی در موضوعات مرتبط با برنامه هستهای» و بحث بازگرداندن قطعنامههای لغو شده شورای امنیت، درباره این موضوعات حتما با طرفهای اروپایی و دیگر کشورها گفتوگو خواهد شد.
او درباره مذاکرات با آمریکا هم تاکید کرد «هیچ ارتباط مستقیمی» بین تهران و واشینگتن وجود ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی درباره موضوع میانجیگری قطر نیز گفت: «میانجیگرانی وجود دارند که نقطه نظرات طرفین را مبادله میکنند اما اینکه بخواهیم کشور خاصی را بهعنوان لفظ میانجیگر نام ببریم فکر نمیکنم الان مصداقی داشته باشد.»
جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه و در پاسخ به حملات آمریکا به تاسیسات هستهای خود، به یک پایگاه هوایی ایالات متحده در قطر حمله کرد اما پیشاپیش هر دو طرف را مطلع کرد و کسی آسیب ندید.
به تازگی وزارت خارجه آمریکا با ابراز تردید درباره توافق اخیر میان جمهوری اسلامی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشدار داد اگر در نهایت بر سر پرونده هستهای توافقی حاصل نشود، واشینگتن تهران را «پاسخگو» خواهد کرد.
بقائی در نشست خبری خود درباره توافق اخیر تهران با آژانس گفت: «ما نشان دادیم از دیپلماسی گریزان نیستیم و کسی نمیتواند جمهوری اسلامی را متهم کند از دیپلماسی رویگردان شده است.»
او گفت آژانس هیچ گزارش و گزارهای مبنی بر «انحراف برنامه هستهای ایران از مسیر صلحآمیز» ارائه نکرده است و تهدید آمریکا و اروپا را «تزویر و نفاق» و «بهانههایی برای اعمال فشار بر ایران» توصیف کرد.
اتحادیه اروپا و آمریکا ۱۹ شهریور در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین هشدار دادند تهران باید فورا همکاری با این نهاد را از سر بگیرد.
بقائی همچنین درباره اقدام اروپا برای روند بازگرداندن تحریمها گفت: «بازگرداندن مکانیسم ماشه امری ناحق و غیرقانونی است و از هیچ تلاشی برای توقف آن فروگذار نخواهیم کرد.»
فرانسه، بریتانیا و آلمان، سه کشور اروپایی عضو برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی خبر دادند.
بدین ترتیب جمهوری اسلامی تنها تا پایان سپتامبر (هشتم مهر) فرصت دارد که با غرب به توافق برسد و از بازگشت تحریمها جلوگیری کند.
در این پاسخ که چهارشنبه ۲۶ شهریور برای ایراناینترنشنال ارسال شده، آمده است: «توجه داشته باشید که توصیه به خروج شهروندان آلمانی از ایران از سوم نوامبر ۲۰۲۲ برقرار است و همچنان بدون تغییر باقی مانده است.»
بر این اساس از تاریخ ذکر شده، از آلمانیها خواسته شده است ایران را ترک کنند.
همزمان بریتانیا در تازهترین بهروزرسانی هشدارهای مسافرتی خود بار دیگر تاکید کرد اتباع این کشور نباید به ایران سفر کنند.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها در خصوص سرنوشت برنامه هستهای تهران، تصمیم تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه و واکنش احتمالی جمهوری اسلامی به آن شدت گرفته است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دوشنبه ۲۴ شهریور در یک نشست خبری در اورشلیم گفت: «ایران هستهای تحت حاکمیت روحانیون تندرو شیعه، با سلاحهای هستهای و موشکهای دوربرد، خطری غیرقابل قبول است؛ نهتنها برای اسرائیل و آمریکا، بلکه برای کل جهان.»
تکرار نگرانیها در آلمان
آلمان پیشتر در هشدارهایی از شهروندان خود خواسته بود در صورت حضور در ایران درباره موضوعات انتقادی از حکومت ایران بهصورت آنلاین یا حضوری صحبت نکنند و محتوای سیاسی را از موبایل، لپتاپ و پروفایلهای اجتماعی خود حذف کنند.
وزارت خارجه آلمان تاکید کرده ارتباط با سفارت این کشور برقرار است و شهروندان میتوانند از راهنماییهای سفارت استفاده کنند، هرچند خدمات کنسولی محدود ارائه میشود.
بریتانیا: با دقت درباره حضور خود در ایران تصمیم بگیرید
وزارت خارجه بریتانیا سهشنبه اعلام کرد: «بر اساس توصیهای که ۲۴ مرداد بهروزرسانی و در ۲۵ شهریور همچنان معتبر است، سفر به ایران برای شهروندان بریتانیایی پرخطر بوده و میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.»
وزارت خارجه بریتانیا ضمن هشدار «در مورد هرگونه سفر به ایران» تاکید کرد: «اگر شما یک شهروند بریتانیایی یا دوتابعیتی بریتانیایی-ایرانی هستید، باید با دقت درباره حضور خود در ایران و خطرات ناشی از آن تصمیمگیری کنید.»
به گفته این نهاد، داشتن گذرنامه بریتانیایی یا هرگونه ارتباط با بریتانیا میتواند دلیلی برای دستگیری، بازجویی یا بازداشت طولانیمدت از سوی مقامهای ایران باشد.
از سوی دیگر، نشریه تایم یکشنبه ۲۳ شهریور با اشاره به پیامدهای جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی نوشت حکومت ایران نسبت به قبل از حمله هفتم اکتبر حماس در موقعیت ژئوپولیتیک بسیار ضعیفتری قرار دارد و ورود به درگیری نظامی با شدت بالا ممکن است «توان کنترل رژیم را با خطر مواجه کند».
این نشریه نوشت: «تاکنون رژیم ایران باثبات مانده است. کمبود آب و انرژی باعث برپایی چند تجمع شده اما سرکوب امنیتی پس از جنگ از شعلهور شدن دوباره اعتراضات "زن، زندگی، آزادی" که این کشور را در سال ۲۰۲۲ لرزاند، جلوگیری کرده است.»
