الشرع: احتمال دستیابی به توافق امنیتی با اسرائیل طی روزهای آینده وجود دارد
بهگفته احمد الشرع، رئیسجمهوری موقت سوریه، گفتوگوهای امنیتی میان دمشق و تلآویو در مرحلهای پیشرفته قرار دارد و ممکن است طی روزهای آینده به نتیجهای مشخص منجر شود.
بهگفته احمد الشرع، رئیسجمهوری موقت سوریه، گفتوگوهای امنیتی میان دمشق و تلآویو در مرحلهای پیشرفته قرار دارد و ممکن است طی روزهای آینده به نتیجهای مشخص منجر شود.
او ضمن تاکید بر ضرورت چنین توافقی، گفت این توافق باید به تمامیت ارضی سوریه و حاکمیت آن بر حریم هواییاش احترام بگذارد.
چهارشنبه ۲۶ شهریور، رئیسجمهوری موقت سوریه در اظهاراتی کمسابقه، دستیابی به یک توافق امنیتی با اسرائیل را «یک ضرورت» خواند و افزود: «اگر این توافق بهدرستی اجرا شود، میتواند دروازهای برای توافقهای دیگر باز کند.»
او در عین حال تصریح کرد که در حال حاضر «صلح و عادیسازی روابط با اسرائیل مطرح نیست».
الشرع گفت که هیچگونه فشار یا دخالت مستقیمی از سوی ایالات متحده برای رسیدن به چنین توافقی وجود نداشته و دمشق این مسیر را «بدون اجبار خارجی» در پیش گرفته است.
به گزارش رسانههای عربی، گفتوگوهای امنیتی میان دو کشور چند هفتهای است که در سطح کارشناسی آغاز شده و عمدتاً بر تعیین مناطق پرواز ممنوع و مکانیزمهای جلوگیری از درگیری تمرکز دارد.
هنوز منابع اسرائیلی به این اظهارات واکنشی نشان ندادهاند، اما برخی تحلیلگران معتقدند توافق احتمالی میتواند به کاهش تنش در مرزهای جنوبی سوریه منجر شود.
سوریه از طرحی مشترک با آمریکا و اردن برای بازگشت آرامش در شهر دروزینشین سویدا خبر داد
پیش از این، اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، از تدوین نقشه راهی تازه برای بازگرداندن آرامش به استان دروزینشین سویدا خبر داد؛ طرحی که به گفته او با حمایت آمریکا و اردن آماده شده است. این استان در تیرماه شاهد درگیریهای خونین فرقهای بود که صدها قربانی برجا گذاشت.
شیبانی تاکید کرد هدف اصلی طرح، برقراری عدالت و بازسازی اعتماد در جامعه است. او گفت اقداماتی همچون پاسخگو کردن عاملان حمله به غیرنظامیان، جبران خسارت آسیبدیدگان و آغاز روند آشتی داخلی در دستور کار قرار دارد. همزمان سازمان ملل نیز تحقیقات خود درباره خشونتهای مرگبار سویدا را تکمیل خواهد کرد.
او این اظهارات را نشست خبری که در دمشق با حضور ایمن الصفدی، وزیر خارجه اردن، و تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، برگزار شده بود اعلام کرد. صفدی از تشکیل سازوکار مشترک سهجانبه برای تضمین اجرای نقشه راه خبر داد و باراک اقدام دولت سوریه را «تاریخی» خواند. او گفت این همکاری میتواند نقطه عطفی در ایجاد چارچوب تازهای برای تفاهم و حمایت بینالمللی باشد.
درگیریهای سویدا از ۲۲ تیر میان دروزیها و بادیهنشینان آغاز شد و به مداخله نیروهای دولتی و قبایل دیگر انجامید.
دیدهبان حقوق بشر سوریه شمار قربانیان را بیش از دو هزار نفر اعلام کرده و نیروهای دولتی را متهم به اعدام فراقانونی صدها غیرنظامی دروزی کرده است. دمشق در واکنش به این بحران، یک عضو جامعه دروزی را به ریاست امنیت داخلی سویدا منصوب کرده است.
این رویدادها در شرایطی رخ میدهد که تنش میان جامعه دروزی و حکومت سوریه افزایش یافته و حتی برخی رهبران محلی خواستار جدایی از دمشق شدهاند؛ موضوعی که با واکنش اسرائیل نیز همراه بوده است.
به نوشته رویترز، واشینگتن در تلاش است پیش از نشست مجمع عمومی سازمان ملل در پایان ماه جاری پیشرفتی در مذاکرات حاصل شود تا دونالد ترامپ بتواند از آن بهعنوان یک «دستاورد دیپلماتیک» یاد کند.
چهار منبع به این خبرگزاری گفتهاند حتی یک توافق محدود نیز در شرایط فعلی موفقیت بزرگی خواهد بود، زیرا اسرائیل در ماههای اخیر موضعی سخت در برابر دمشق اتخاذ کرده و موقعیت سوریه پس از خشونتهای فرقهای در جنوب کشور بهشدت تضعیف شده است.
آکسیوس نیز گزارش داده که اسرائیل چند هفته پیش طرحی تفصیلی به سوریه ارائه کرده که شامل نقشهای از مناطق جنوبغرب دمشق تا مرز اسرائیل است.
این طرح بر اساس الگوی توافق صلح ۱۹۷۹ با مصر تنظیم شده و منطقه را به سه بخش تقسیم میکند؛ بهگونهای که در نزدیکترین نوار به مرز، حضور نیروهای نظامی و سلاحهای سنگین ممنوع باشد و تنها پلیس و نیروهای امنیت داخلی سوریه اجازه استقرار داشته باشند.
علاوه بر آن، منطقه حائل دو کیلومتر دیگر به داخل خاک سوریه گسترش یافته و کل محدوده بهعنوان منطقه پرواز ممنوع برای هواپیماهای سوری تعریف شده است.
رویترز در گفتوگو با ۹ منبع مختلف، از جمله مقامهای نظامی و سیاسی سوری و یک مقام اسرائیلی، نوشته است که پیشنهاد سوریه بر خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق تازه اشغالشده، بازگرداندن منطقه غیرنظامی سال ۱۹۷۴ و توقف حملات هوایی و زمینی اسرائیل در خاک سوریه متمرکز است.
اما موضوع بلندیهای جولان در مذاکرات مطرح نشده و به گفته یک منبع سوری «به آینده موکول شده است». شش منبع نیز تاکید کردهاند اسرائیل حتی در بلندمدت قصد بازگرداندن جولان را ندارد.
آکسیوس افزوده است در مقابل محدودیتهای پیشنهادی بر نیروهای سوری، اسرائیل وعده داده بهتدریج از مناطق اشغالی اخیر عقبنشینی کند، اما پایگاه استراتژیک خود در قله کوه حرمون را غیرقابل مذاکره دانسته است.
یک منبع آگاه نیز به این رسانه گفته اصل محوری طرح اسرائیل حفظ یک «کریدور هوایی» از طریق سوریه به سمت ایران است تا در صورت لزوم زمینه انجام حملات آینده علیه تهران فراهم باشد.
بر اساس گزارش رویترز، ران درمر وزیر امور راهبردی اسرائیل و اسعد الشیبانی وزیر خارجه سوریه قرار است چهارشنبه در لندن همراه با تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، درباره این پیشنهاد گفتوگو کنند.
این سومین نشست سهجانبه خواهد بود. منابع گفتهاند مذاکرات پیشرفتهایی داشته اما هنوز توافقی در دسترس نیست.
با وجود این، فضای گفتوگوها پر از بیاعتمادی است. اسرائیل به دولت اسلامگرای احمد الشرع، رییسجمهور موقت سوریه، بدبین است و آمریکا را ترغیب کرده تا ساختار ضعیف و غیرمتمرکز سوریه حفظ شود.
با این حال، واشینگتن مذاکرات را بخشی از تلاش برای گسترش حلقه کشورهای دارای توافق با اسرائیل پس از «توافقهای ابراهیم» میداند.
رویترز نوشته تماسهای اولیه در آوریل در ابوظبی آغاز شد و در ژوئیه در باکو ادامه یافت. اما استقرار نیروهای سوری در استان سویدا برای مهار درگیریهای دروزی و بدوی مذاکرات را مختل کرد.
اسرائیل این اقدام را نقض توافق غیرنظامی دانست و وزارت دفاع سوریه در دمشق را بمباران کرد. پس از آتشبس تحت میانجیگری آمریکا، گفتوگوها در پاریس از سر گرفته شد؛ نخستین بار که سوریه علناً مذاکره مستقیم با اسرائیل را پذیرفت.
مسئله جولان همچنان گره اصلی است. یک مقام اسرائیلی به رویترز گفت تلآویو پیشنهادی به توماس باراک داده که در ازای چشمپوشی دمشق از جولان، اسرائیل از جنوب سوریه عقبنشینی کند، اما الشرع این پیشنهاد را رد کرده و تاکید کرده هرگونه سازش بر سر جولان به معنای پایان حکومت او خواهد بود.
رویترز در بخش دیگری گزارش داده جایگاه اسرائیل با بحران سویدا تقویت شد، جایی که نیروهای سوری به اعدام میدانی غیرنظامیان دروزی متهم شدند. منابع دروزی و غربی گفتند اسرائیل به گروههای دروزی سلاح و تجهیزات داده و حقوق حدود سههزار شبهنظامی را پرداخت میکند.
آکسیوس نیز از تمایل بنیامین نتانیاهو برای دیدار با احمد الشرع در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل خبر داده، هرچند احتمال تحقق این دیدار اندک است. نتانیاهو سهشنبه اعلام کرد ترامپ او را برای ۲۹ سپتامبر به کاخ سفید دعوت کرده است.
بهگزارش رویترز، در میدان نبرد، ارتش سوریه تلاش میکند از برخورد مستقیم با نیروهای اسرائیلی اجتناب کند، در حالی که اسرائیلیها بهطور مرتب به روستاها یورش میبرند و افراد مظنون را بازداشت میکنند. ارتش اسرائیل نیز اعلام کرده در این عملیات سلاحهای متعدد کشف و تلاشهای قاچاق را ناکام گذاشته است.
در مجموع، هر دو گزارش نشان میدهند که هرچند مسیر دستیابی به توافق امنیتی میان سوریه و اسرائیل تحت فشار آمریکا آغاز شده، اما اختلافات عمیق بر سر جولان، محدودیتهای میدانی و بیاعتمادی شدید دو طرف، مانع از نزدیک بودن هرگونه توافق نهایی است.
او سهشنبه ۲۵ شهریور در نشستی خبری در دمشق گفت: «دولت سوریه نقشه راهی شفاف برای اقدام تدوین کرده که هدف آن تقویت عدالت و بازسازی اعتماد است.»
شیبانی افزود این طرح شامل پاسخگو کردن عاملان حمله به غیرنظامیان، جبران خسارات واردشده به آسیبدیدگان و «آغاز روند آشتی داخلی» است.
وزیر خارجه سوریه افزود همزمان با اجرای این طرح، سازمان ملل متحد نیز تحقیقات خود را درباره خشونتهای مرگبار سویدا به انجام خواهد رساند.
در این نشست خبری، ایمن الصفدی، وزیر خارجه اردن و تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، نیز حضور داشتند.
خشونتهای مرگبار سویدا ۲۲ تیر با رویارویی میان دروزیها و بادیهنشینان سنیمذهب آغاز شد، اما بهسرعت شدت گرفت و به مداخله نیروهای دولتی و همچنین جنگجویان قبایل از دیگر مناطق سوریه انجامید.
مقامهای حکومت سوریه میگویند نیروهای دولتی با هدف توقف درگیریها در سویدا وارد عمل شدند.
با این حال، شاهدان عینی و گروههای دروزی نیروهای دولتی را متهم میکنند که در عمل جانب بادیهنشینان را گرفتند و حقوق دروزیها را بهطور جدی نقض کردند.
بر اساس گزارش دیدهبان حقوق بشر سوریه، درگیریهای سویدا بیش از دو هزار کشته برجای گذاشت که از این تعداد، ۷۸۹ غیرنظامی دروزی «به دست نیروهای وزارت دفاع و کشور [سوریه] بهطور فراقانونی اعدام شدند».
حمایت اردن و آمریکا از اقدامات دولت سوریه
وزیر خارجه اردن در نشست خبری مشترک با همتای سوری خود و فرستاده ویژه آمریکا، حمایت کشورش را از تلاشها برای بازگشت آرامش به سویدا اعلام کرد.
صفدی گفت یک «سازوکار مشترک سوری-اردنی-آمریکایی» اجرای این نقشه راه را تضمین خواهد کرد.
فرستاده ویژه آمریکا نیز اقدام اخیر دولت سوریه را «تاریخی» خواند و گفت واشینگتن میکوشد از طریق همکاری با کشورهای همسایه، «رشتههای کمک، تفاهم و حمایت را در یک چارچوب تازه به هم پیوند دهد».
باراک افزود: «گمان میکنم امروز نقطه عطف مهمی برای هر سه ما به شمار میرود.»
مقامهای حکومت سوریه صبح ۲۵ شهریور از ایجاد سمت جدیدی تحت عنوان ریاست امنیت داخلی شهر سویدا خبر دادند و اعلام کردند یکی از اعضای جامعه دروزی برای تصدی این جایگاه منصوب شده است.
در ماههای اخیر، روابط میان جامعه دروزی و حکومت دمشق با تنشهای فزایندهای همراه بوده و این اقلیت مذهبی حتی خواستار جدایی از سوریه شده است.
اسرائیل نیز در واکنش به این تحولات، در چندین نوبت با حمله به مواضع دولت سوریه از دروزیها پشتیبانی کرده است.
این رسانه به نقل از سرهنگ دوم ل.، فرمانده تیپ ۸۱۰ ارتش اسرائیل که مسئولیت حملات در رشتهکوههای جبلالشیخ در منطقه حائل میان اسرائیل و سوریه را بر عهده دارد، نوشته است که این تیپ بخش بزرگی از زیرساختهای ارتش سوریه را که در دوران اسد ساخته شده بود نابود کرده است تا «به دست دشمن» نیفتند.
او میگوید: «تکلیف روشن است. این منطقه که برای اسرائیل محوطهای دفاعی به شمار میآید باید پاکسازی شود و ما به بهترین شیوه آن را مدیریت کنیم.»
بخشهایی از جنوب سوریه، از جمله منطقه کوهستانی هرمون که بخشی از رشتهکوههای جبلالشیخ به شمار میآید، پس از سقوط حکومت اسد تحت کنترل اسرائیل است.
فرمانده دیگری که در این گزارش به نام سرهنگ دوم س. شناخته میشود تاکید کرده است که این عملیات پاکسازی تنها به مناطق مرزی محدود نمیشود و نیروهای تحت فرماندهی او در «عمق خاک سوریه» نیز ماموریتهایی با هدف «خارج کردن مهمات در سریعترین زمان ممکن» داشتهاند.
واینت با اشاره به پذیرش جهانی احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، موضع ارتش اسرائیل در قبال «جهادی سابق» را «همچنان نماینده ایدئولوژی افراطی» توصیف کرده و به نقل از سرهنگ دوم ل. نوشته است: «هنوز دقیقا نمیدانیم دشمن کیست، دشمن هنوز در حال شکلگیری است. ما آنچه پشت ظاهر کتوشلواری الشرع است را میبینیم. تا وقتی اوضاع آنجا تثبیت نشود، حضورمان برای پاک نگه داشتن منطقه حیاتی است و ما باید برای هر احتمالی آماده باشیم.»
این گزارش همچنین به نقل از یک افسر ارشد ارتش اسرائیل به تحرکات ارتش در روستاهای دروزینشین سوریه اشاره کرده و نوشته است که ارتش اسرائیل میکوشد اصطکاک با جمعیت محلی در این مناطق را به حداقل برساند، چون میداند «رفتار گرم و استقبال دروزیها ممکن است بهسرعت تغییر کند.»
دروزیهای جنوب سوریه که در ماههای اخیر با نیروهای نظامی حکومت کنونی سوریه درگیر شدند، بهطور تاریخی به حکومت اسرائیل نزدیکاند و حمایت اسرائیل از آنها در درگیریهای ابتدای تابستان این گروه را به اسرائیل نزدیکتر کرده است.
ورود اسرائیل این درگیریها را به مرحله دیگری کشاند. اسرائیل ادعا کرد که حملات هوایی علیه مواضعی در دمشق با هدف دفاع از اقلیت دروزی انجام شده است. پس از این حملات، احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه اعلام آتشبس کرد و نیروهای سوریه ۲۸ تیر از استان سویدا خارج شدند.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، رسانههای محلی سوریه مدعی شدند ۱۸ خودروی نظامی ارتش اسرائیل وارد روستاهای «سیسیون» و «جمله» شدند و عملیات بازرسی خانه به خانه برای کشف سلاح را انجام دادند. اسکاینیوز عربی نیز بامداد یکشنبه از این یورش خبر داد.
این گزارشها در حالی منتشر میشود که هفته گذشته رسانههای دولتی سوریه از حمله هوایی اسرائیل به حومه شهر حمص خبر دادند؛ حملهای که به گفته آنها انبارهای مهمات و موشک در پایگاههای ارتش سوریه را هدف گرفت و یک مرکز پدافند هوایی را نیز منهدم کرد.
به نوشته اسرائیل نشنالنیوز، تصاویر و گزارشهای بعدی نشان دادند که اسرائیل حملات هوایی دیگری را در نزدیکی بندر لاذقیه انجام داده و انفجارهایی اطراف این شهر رخ داده است.
در اواخر اوت نیز یک منبع نظامی سوری ادعا کرده بود نیروهای ارتش اسرائیل در پایگاه نظامی «الکسوه» در جنوب دمشق مستقر شدهاند. به گفته این منبع، دهها سرباز اسرائیلی به همراه تجهیزات جستوجو بیش از دو ساعت در پایگاه حضور داشتند و سپس محل را ترک کردند. همزمان با این گزارشها، خبرهایی از حملات هوایی اسرائیل در منطقه الکسوه نیز منتشر شد.
ارتش اسرائیل در واکنش به این ادعاها اعلام کرد «درباره گزارشهای خارجی اظهارنظر نمیکند.» اما ساعاتی بعد، یسرائیل کاتص، وزیر دفاع این کشور، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «نیروهای ما در همه جبههها، روز و شب، برای امنیت اسرائیل در حال عملیات هستند.»
به گزارش اسرائیل نشنالنیوز، مجموعه این تحولات در حالی رخ میدهد که دامنه تنشهای نظامی اسرائیل در سوریه طی هفتههای اخیر گسترش یافته و حملات هوایی و زمینی این کشور بار دیگر نگرانیها درباره ورود به مرحله تازهای از رویارویی را افزایش داده است.
الشرع: در حال مذاکره با اسرائیل برای دستیابی به یک توافق امنیتی هستیم
پیش از این احمد الشرع، رئیسجمهوری موقت سوریه، اعلام کرد دمشق در حال مذاکره با اسرائیل برای توافق امنیتی بر اساس قرارداد جداسازی ۱۹۷۴ است تا به خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق اشغالی پس از سقوط بشار اسد در دسامبر گذشته منجر شود. او تاکید کرد سوریه همچنان به این توافق پایبند است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، اسرائیل از زمان سقوط اسد صدها حمله در خاک سوریه انجام داده اما دولت جدید واکنشی نشان نداده است. الشرع همچنین گفت نیروهایش در مسیر سرنگونی اسد مذاکرات محرمانهای با روسیه داشتهاند. به نوشته تایمز اسرائیل، دمشق و تلآویو از ۱۹۴۸ در وضعیت جنگیاند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، الشرع در گفتوگو با شبکه دولتی «الاخباریه» گفت این مذاکرات بر اساس توافق جداسازی سال ۱۹۷۴ انجام میشود؛ توافقی که پس از جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۷۳ شکل گرفت و مرزهای تحت نظارت سازمان ملل در بلندیهای جولان را تعیین کرد.
او تاکید کرد اسرائیل گمان کرده سوریه پس از سقوط اسد از این توافق خارج شده است، «اما ما از نخستین لحظه بر پایبندی خود به آن تاکید کردیم.»
بنابر این گزارش، اسرائیل از زمان سقوط اسد صدها حمله هوایی در خاک سوریه انجام داده و حتی به جنوب این کشور نیز نفوذ کرده است. مقامات تازه دمشق تاکنون واکنشی به این حملات نشان ندادهاند.
الشرع همچنین فاش کرد که نیروهای تحت امر او در جریان پیشرویها برای سرنگونی اسد وارد مذاکرات محرمانه با روسیه شدند. او گفت: «وقتی به حما رسیدیم، گفتوگوهایی با روسیه انجام شد و در نبرد حمص، مسکو بهعنوان بخشی از توافق، از میدان عقب نشست.»
به نوشته تایمز اسرائیل، سوریه و اسرائیل از سال ۱۹۴۸ تاکنون در وضعیت جنگی به سر میبرند و هیچگاه روابط دیپلماتیک میان دو کشور برقرار نشده است.
فرمانده سنتکام با احمد الشرع در دمشق دیدار کرد
در تحولی دیگر، دریادار براد کوپر، فرمانده سنتکام، و توماس باراک، سفیر و فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، در دمشق با احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه دیدار کردند.
سنتکام در بیانیهای اعلام کرد کوپر و باراک از الشرع بابت نقش او در مقابله با داعش تشکر کردند و گفتند نابودی این گروه خطر حملات به خاک آمریکا را کاهش داده و به تحقق چشمانداز دونالد ترامپ درباره «خاورمیانهای پررونق و سوریهای پایدار در صلح با همسایگان» کمک میکند.
این دو مقام همچنین از همکاری دمشق در بازگشت شهروندان آمریکایی قدردانی کرده و بر ادامه تلاشها برای حمایت از اهداف آمریکا در منطقه، از جمله ادغام گروههای مسلح سوری در ارتش دولت جدید این کشور، تاکید کردند.
در بیانیه سنتکام آمده است که طرفین توافق کردند دیدارهای منظم داشته باشند تا بر تداوم تمرکز بر مقابله با داعش در سوریه اطمینان حاصل شود.
دفتر ریاستجمهوری سوریه نیز تایید کرد که الشرع و فرمانده سنتکام درباره منافع مشترک و تقویت پایههای امنیت و ثبات در سوریه و منطقه گفتوگو کردند.
تلویزیون دولتی سوریه هم گزارش داد دو طرف در این دیدار درباره چشمانداز همکاریهای سیاسی و نظامی و گسترش کانالهای ارتباطی میان دمشق و واشینگتن در سطوح مختلف مذاکره کردند.
