همزمان با پنجمین روز اعتصاب غذای زندانیان زندان قزلحصار کرج، نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جایزه نوبل صلح، ضمن حمایت از این اعتصاب غذا در اعتراض به اجرای احکام اعدام، نوشت که زندانیان پیام دادهاند «پناه و امیدشان» مردم ایران هستند.
محمدی، جمعه ۲۵ مهرماه با انتشار ویدیویی از ادامه اعتصاب زندانیان بندهای دو، سه و چهار زندان قزلحصار خبر داد و نوشت تعدادی از زندانیان در پنجمین روز اعتصاب، بدحال هستند و نیاز به مراقبت دارند.
این فعال حقوق بشر افزود: «نهاد امنیت، قصد سرکوب زندانیان معترض و ایجاد ارعاب و وحشت دارد. زندانیان پیام دادهاند که پناه و امیدشان مردم ایران هستند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند وضعیت جسمانی زندانیانی که در واحد دو زندان قزلحصار در اعتصاب غذا هستند به مرحله نگرانکنندهای رسیده است.
۲۴ مهر نیز جمعی از زنان زندانی سیاسی در زندان اوین در بیانیهای مشترک در مخالفت با اعدام و برای حمایت از اعتراض زندانیان قزلحصار نوشتند: «بند زنان اوین ضمن تقدیر از حرکت تاثیرگذار زندانیان قزلحصار، تا لغو مجازات اعدام در کنار تمامی محکومان به مرگ و خانوادههای آنان ایستاده است.»
آنها تاکید کردند: «بلوغ سیاسی در زندان قزلحصار، نقطهعطفی در تاریخ مبارزات مردم ایران علیه سرکوب و مجازات مرگ است.»
به اعتقاد امضاکنندگان نامه، «اعمال مجرمانهای نظیر قتل، جرایم مواد مخدر، سرقت و تجاوز که عموما منجر به صدور احکام مرگ میشوند، در نتیجه تدابیر سیاسی-اقتصادی حاکمیت بروز مییابند» و اعتراض علیه این سیاستها، «نشانه بلوغ افکار عمومی» است.
صدای زندانیان محکوم به اعدام شویم
محمدی در بخش دیگری از پیام اینستاگرامی خود نوشت: «بیایید صدای هزاران زندانی محکوم به اعدام شویم که برای حق حیات، جانشان را به میدان مبارزه علیه اعدام آوردهاند.»
او با اعلام حمایت از اعتصاب غذای زندانیان قزلحصار افزود: «از نهادهای مدافع حقوق بشر تقاضای حمایت از مردم و مبارزه علیه اعدام را دارم.»
اعتراض زندانیان محبوس در زندان قزلحصار، از ۲۱ مهرماه و در اعتراض به موج اعدامها و پس از انتقال دستهجمعی زندانیان به سلولهای انفرادی آغاز شد.
به دنبال ادامه اعتصاب این زندانیان، روحالله حسینزاده، معاون دادستان کرج، با حضور در زندان تلاش کرد با دادن وعدههایی از جمله بازگرداندن تعدادی از زندانیان از سلول انفرادی به بند، زندانیان را به پایان دادن اعتصاب ترغیب کند.
حسینزاده در چهارمین روز اعتصاب زندانیان به نماینده سالنهای واحد دو زندان قزلحصار گفت: «قول میدهم اگر به اعتصاب خاتمه دهید تا سه ماه برایتان توقف اجرای حکم میگیرم و بعد از سه ماه، ماهی دو سری اعدام شامل هر سری ۳۰ نفر انجام میشود.»
او همچنین نمایندههای زندانیان را به «انتساب اتهام لیدری اعتصاب» تهدید کرد.
زندانیان اعلام کردند تا وقتی که حکم اعدامشان به حبس تغییر نکند، به اعتصاب ادامه خواهند داد.
طی روزهای گذشته شماری از خانوادههای زندانیان محکوم به اعدام با تجمع در مقابل زندان قزلحصار، نسبت به روند فزاینده اجرای احکام اعدام اعتراض کردند.
قزلحصار کرج یکی از مخوفترین زندانهای ایران است که بسیاری از احکام اعدام زندانیان با اتهامات مختلف در آن اجرا میشود.
هرانا ۱۷ مهرماه در گزارشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام خبر داد در یک سال گذشته (۱۹ مهر ۱۴۰۳ تا ۱۶ مهر ۱۴۰۴) دستکم هزار و ۵۳۷ نفر در ایران اعدام شدهاند.
در این گزارش آمده است زندان قزلحصار با ۱۸۳ اعدام، بیشترین آمار اجرای احکام اعدام در یک سال گذشته را داشته است.
حسین بائومی، معاون بخش خاورمیانه و شمال آفریقای عفو بینالملل، ۲۴ مهرماه تاکید کرد: «کشورهای عضو سازمان ملل باید با فوریت به مقابله با موج شوکآور اعدامها در ایران برخیزند.»
دفتر مطبوعاتی وزارت خارجه لهستان جمعه ۲۵ مهر اعلام کرد هدف از این احضار، «اعتراض مقامهای جمهوری اسلامی به سخنرانی رادوسواف سیکورسکی، وزیر خارجه لهستان، در روز ۲۲ مهر در پارلمان بریتانیا» عنوان شده است.
در بیانیه رسمی وزارت خارجه لهستان آمده است که ویلچک، کاردار موقت ورشو در تهران، در این دیدار تاکید کرد «محور اصلی سخنرانی سیکورسکی ایران نبوده» بلکه «تهدید روسیه علیه اروپا و تهاجم این کشور به اوکراین»، موضوع اصلی سخنان او بوده است.
وزیر خارجه لهستان، سهشنبه با حضور در پارلمان بریتانیا خواستار تقویت قوانین دریایی بینالمللی برای مقابله با حملونقل غیرقانونی نفت روسیه و ایران شد که به گفته او [این تجارت] در حال تامین مالی جنگ اوکراین است.
سیکورسکی گفت حدود ۳۰۰ کشتی ایرانی برای دور زدن تحریمها، فرستندههای خود را خاموش کردهاند که خطرات امنیتی و زیستمحیطی بزرگی دارد.
به گفته او، اتحادیه اروپا و آمریکا صدها کشتی روسی و ایرانی را تحریم کردهاند اما فهرستهای تحریم این دو هماهنگ نیست.
سیکورسکی خواستار اقدام هماهنگ و سختگیرانهتر شد.
تهران و اعتراض به رونمایی از پهپاد شاهد ۱۳۶
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ۲۴ مهر اعلام کرد در واکنش به اقدام وزیر خارجه لهستان در «همکاری با یک گروه آمریکایی-صهیونیستی» برای اجرای «نمایش ضدایرانی» در پارلمان بریتانیا و طرح «ادعاهای کذب» در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ روسیه علیه اوکراین، رییس نمایندگی لهستان در تهران از سوی محمود حیدری، دستیار وزیر و مدیرکل مدیترانه و شرق اروپا، به وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی احضار شده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، یکی از دلایل حضور سیکورسکی در پارلمان بریتانیا، حضور در مراسم رونمایی از پهپاد ایرانی شاهد-۱۳۶ سرنگون شده در اوکراین بوده است.
وزیر خارجه لهستان در این نشست از ایران خواست «به جای یک آرمان، کشوری عادی شود».
استفاده روسیه از حدود ۳۸ هزار پهپاد شاهد ۱۳۶ در جنگ با اوکراین
شاهد-۱۳۶ پهپادی است که در کارخانههای تسلیحاتی جمهوری اسلامی طراحی و ساخته شده و از آغاز تجاوز نظامی روسیه به اوکراین، چند هزار فروند از آن در اختیار مسکو قرار داده شده است.
به گزارش رسانههای اوکراینی، این پهپادها بیش از نیروهای نظامی این کشور، بیمارستانها، مدارس و ساختمانهای مسکونی اوکراین را هدف گرفتهاند.
روسیه با مشارکت جمهوری اسلامی ساخت شاهد-۱۳۶ را در خاک خود آغاز کرده و در ماههای اخیر از آن با تاثیری ویرانگر علیه اوکراین، استفاده کرده است.
روسیه تاکنون بیش از ۳۸ هزار پهپاد شاهد-۱۳۶ را به سوی اهدافی در اوکراین پرتاب کرده است.
این کشور ماه گذشته در اقدامی بیسابقه علیه کشورهای عضو ناتو، یک تهاجم پهپادی را به حریم هوایی لهستان انجام داد که منجر به فعال شدن ماده چهار ناتو شد.
در ماده چهار گفته شده است: «هر گاه که به نظر یکی از اعضای ناتو، تمامیت ارضی، استقلال سیاسی یا امنیت هر یک از اعضا تهدید شود، با یکدیگر مشورت خواهند کرد.»
مشورت بر اساس ماده چهار میتواند منجر به اقدام جمعی همه ۳۰ کشور عضو ناتو شود.
در این گزارش راهبردی که موسسه یهودی برای امنیت ملی آمریکا (جینسا) جمعه ۲۵ مهر با عنوان «ساختن بر پایه پیروزی؛ راهبرد آمریکا در قبال ایران پس از جنگ ۱۲ روزه» منتشر شد، ضمن بررسی پیامدهای جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل، بر ضرورت بازتعریف سیاست ایالات متحده در قبال تهران تاکید شده است.
جینسا اندیشکدهای بانفوذ در عرصه سیاست خارجی و امنیت ملی آمریکاست که نقش مهمی در روابط آمریکا و اسرائیل دارد و برخی از اعضای ارشد آنان در دولت جرج بوش پسر و دولت اول ترامپ مسئولیت داشتهاند.
تهیهکنندگان این گزارش تاکید کردهاند که هرچند عملیات مشترک اسرائیل و آمریکا علیه برنامه هستهای جمهوری اسلامی با موفقیت نظامی همراه بود، اما پرسش اساسی برای ایران و اسرائیل این است که این جنگ چه زمانی دوباره از سر گرفته خواهد شد و سرانجام آن چه خواهد بود.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل حملات گسترده هوایی به تاسیسات موشکی، نظامی، امنیتی و هستهای ایران انجام داد و شمار قابلتوجهی از فرماندههای ارشد سپاه و متخصصان هستهای ایران را هم هدف گرفت.
به نظر تحلیگران این موسسه، جمهوری اسلامی در تلاش است شکستهای ناشی از این جنگ را جبران کند و همچنان از ورود به مذاکره واقعی خودداری میکند.
نویسندگان تاکید دارند که ایالات متحده باید با همکاری نزدیک اسرائیل و متحدانش از فرصت ایجاد شده بهره گیرد تا از بازسازی نظامی و هستهای ایران جلوگیری کند و از طریق اعمال فشار همهجانبه، تهران را به پذیرش توافقی سخت و جامع وادار سازد.
هدف نهایی این راهبرد، تضعیف بنیادی و فروپاشی تدریجی جمهوری اسلامی عنوان شده است.
اروپا آماده همراهی با واشینگتن است
نویسندگان معتقدند فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی نشانهای از تغییر رویکرد اروپا و بازگشت آن به همراهی با واشینگتن در برابر تهران است.
با این حال، آنها تاکید میکنند که پیروزی نظامی در جنگ ۱۲ روزه هنوز به معنای پیروزی استراتژیک نیست، زیرا جمهوریاسلامی برنامه هستهای خود را بهصورت پراکنده و مخفی طراحی کرده و ممکن است با خرید زمان به بازسازی ظرفیتهای خود بپردازد.
در بخش دوم، نویسندگان گزارش به وضعیت ایران پس از جنگ پرداختهاند و استدلال کردهاند با وجود خسارات سنگین، حاکمیت ایران همچنان بر مواضع خود پافشاری میکند.
به نوشته گزارش، تهران با پنهانکاری در زمینه سطح غنیسازی، ادامه صادرات غیرقانونی نفت به چین و همکاری فزاینده با روسیه و پکن برای دور زدن تحریمها، سعی دارد جایگاه خود را حفظ کند.
تثبیت پیروزی
بخش سوم گزارش به طرح پیشنهادی آمریکا برای تثبیت پیروزی در منازعه با جمهوریاسلامی اختصاص دارد.
در این بخش تاکید شده که واشینگتن باید از فرصت پیشآمده برای تدوین توافقی کاملا جدید استفاده کند که بهصورت رسمی و با رای دوسوم سنای آمریکا به عنوان یک معاهده الزامآور تصویب شود.
تحلیلگران جنیسا همچنین تاکید کردهاند که این توافق باید بر اساس شرایطی «بسیار سختتر» از توافق برجام ۲۰۱۵ تنظیم شود.
آنها از جمله پیشنهاد کردهاند ممنوعیت کامل و دائمی غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری پلوتونیوم در هر سطح، نابودی کامل سانتریفیوژها و تاسیسات مرتبط، توقف تولید و گسترش موشکها و پهپادهای تهاجمی، پایان حمایت مالی و نظامی سپاه از گروههای نیابتی، آزادی همه شهروندان آمریکایی و متحدان بازداشتشده در ایران، و دسترسی نامحدود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به همه سایتهای مشکوک در این توافق احتمالی گنجانده شود.
در ادامه این گزارش آمده است که هرگونه مذاکره باید با ضربالاجل مشخص و بدون تمدید انجام شود و در صورت امتناع ایران، ایالات متحده باید گفتوگوها را متوقف و از سایر ابزارها برای جلوگیری از بازسازی نظامی تهران استفاده کند.
به باور تحلیلگران این اندیشکده آمریکایی، مذاکرات باید مستقیم باشد و همزمان تمامی تحریمهای سازمان ملل، آمریکا و اتحادیه اروپا پابرجا بمانند.
در طول گفتوگوها نیز گزینه نظامی باید فعال باقی بماند تا در صورت بازسازی تاسیسات یا فعالیتهای هستهای ایران، واکنش فوری ممکن باشد.
اقدام تا تسلیم و فروپاشی
در بخش پایانی، نویسندگان گزارش به گامهای اجرایی برای حفظ برتری نظامی و سیاسی آمریکا و اسرائیل پرداختهاند.
از جمله گامهای پیشنهادی آنان، هماهنگی کامل میان آمریکا، اسرائیل و کشورهای اروپایی برای جلوگیری از بازسازی برنامههای هستهای و موشکی ایران، هشدار روشن به تهران درباره حمله مجدد در صورت تخطی، تسریع در تحویل سوخترسانهای هوایی به اسرائیل، ذخیرهسازی مهمات دقیق آمریکایی در خاک اسرائیل و گسترش همکاری دفاعی در چارچوب فرماندهی مرکزی آمریکا است.
در این گزارش همچنین از آمریکا خواسته شده از جمله با استقرار بمبافکنها و تسلیحات سنگرشکن در پایگاه دیهگو گارسیا و افزایش توان بازدارندگی در خلیج فارس، حضور نظامی خود در خاورمیانه را تقویت کند.
تحلیلگران جینسا در پایان گزارش خود تاکید کردهاند هدف راهبردی واشینگتن باید عبور از سیاست بازدارندگی صرف و حرکت به سوی فروپاشی کنترلشده نظام جمهوری اسلامی باشد.
به باور نویسندگان، پیروزی در جنگ ۱۲روزه تنها در صورتی معنا خواهد یافت که ایالات متحده و متحدانش بتوانند از این موقعیت برای جلوگیری از احیای توان نظامی و هستهای ایران و ایجاد فشار همهجانبه برای واداشتن حکومت به تسلیم یا فروپاشی از درون استفاده کنند.
خبرگزاری ایرنا جمعه ۲۵ مهر به نقل از ظریف نوشت: «نه تنها اسنپبک مربوط به روزهای پایانی مذاکرات نبود، بلکه اصلا بحث من و جان کری (وزیر خارجه وقت آمریکا) هم نبود. آقای لاوروف و فرانسویها پیشنهادی داده بودند که بسیار بد بود و ما با تلاش زیاد آن را کنار گذاشتیم.»
او افزود: «یک بار کری پیشنهادی آورد که قطعنامهها هر شش ماه تمدید شود و با درخواست دو عضو شورای امنیت، به رای گذاشته شود. به او گفتم این توهین به شعور من است و او پاسخ داد این پیشنهاد رفیقت لاوروف است. او میدانست که من و لاوروف از سال ۱۹۹۴ رفیق بودیم.»
لاوروف ۲۳ مهر درباره مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای جمهوری اسلامی گفت که این بند در برجام یک «تله حقوقی» بوده و از پذیرفتن آن در زمان مذاکرات، متعجب شده است.
او اضافه کرد که این بند در مرحله نهایی مذاکرات، «مستقیما میان ظریف و کری مورد توافق قرار گرفته بود».
متفاوت با دوران احمدینژاد
ظریف گفت در سال ۱۳۹۹، زمانی که ایران هیچ تعهد برجامی انجام نمیداد، آمریکا خواستار اجرای اسنپبک شد اما ۱۳ عضو شورای امنیت مخالفت کردند.
او افزود: «در آن زمان روسیه و چین تنها کشورهایی بودند که رای منفی دادند، در حالی که در دوران محمود احمدینژاد، روسیه به تمام قطعنامههای فصل هفت رای مثبت داده بود و مانع عضویت ایران در سازمان شانگهای شده بود.»
وزیر امور خارجه دولت حسن روحانی درباره ادعای لاوروف در مخالفت با تحریم تسلیحاتی جمهوری اسلامی گفت: «وقتی وارد جلسه شدم، لاوروف گفت بیش از پنج سال مجوز لغو تحریم به تو نمیدهند، میپذیری یا نه؟ گفتم نه. گفت پس چرا وقت ما را میگیری؟ پاسخ دادم به تو ربطی ندارد. همان شب برجام نهایی شد، در حالی که به او دستور داده بودند مانع توافق شود. بعد در مصاحبه گفت ما مخالف تحریم بودیم اما ظریف ما را مجبور کرد بپذیریم.»
سخنان تازه لاوروف در شرایطی ابراز شده است که با فعال شدن مکانیسم ماشه به خواست دولتهای اروپایی، سازمان ملل متحد تحریمهای تسلیحاتی و سایر محدودیتها علیه جمهوری اسلامی را بهدلیل برنامه هستهای تهران بازگرداند.
سیاست روسها علیه تهران
وزیر پیشین امور خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به روابط پیچیده تهران و مسکو گفت: «من هنوز به روابط راهبردی با روسیه و چین اعتقاد دارم اما روسها سیاست خود را آشکارا بیان میکنند و دو خط قرمز دارند: یکی اینکه ایران نباید با دنیا روابط عادی داشته باشد و دیگر اینکه نباید وارد درگیری مستقیم با جهان شود.»
ظریف افزود: «روسیه همیشه از توافقهای موقت مانند توافق ژنو حمایت میکرد چون مانع عادیسازی روابط ایران با جهان میشد. در آغاز مذاکرات جامع در سال ۱۳۹۲ نیز روسها گفتند تمام سوخت نیروگاه بوشهر را خودشان تامین میکنند تا نیاز ایران به غنیسازی را از بین ببرند.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، وینستون پیترز، وزیر امور خارجه نیوزیلند، جمعه ۲۵ مهر در بیانیهای رسمی گفت این تصمیم به دلیل عدم پایبندی ایران به مفاد توافق بینالمللی موسوم به «برنامه جامع اقدام مشترک» یا برجام اتخاذ شده و از ۱۸ اکتبر (۲۶ مهر) اجرایی خواهد شد. او افزود که اعمال دوباره تحریمها بازتابی از نگرانی عمیق جامعه جهانی درباره سطح غیرقابل توجیه غنیسازی اورانیوم در ایران است و نشان میدهد که تهران به تعهدات خود در چارچوب توافق هستهای سال ۲۰۱۵ پایبند نبوده است.
به گفته وزیر خارجه نیوزیلند، این تصمیم در هماهنگی با اقدام مشابه بریتانیا، فرانسه و آلمان اتخاذ شده است. سه کشور اروپایی نیز در هفتههای اخیر اعلام کردند که در پی نقض تعهدات از سوی تهران، تحریمهای سازمان ملل را مجدداً برقرار میکنند. پیترز تاکید کرد که نیوزیلند همواره از تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای حمایت کرده و از ایران خواست هرچه زودتر همکاری کامل خود را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی از سر گیرد.
در بیانیه وزارت خارجه نیوزیلند آمده است که تحریمهای جدید شامل مسدود شدن داراییها و ممنوعیت سفر برای افراد تحریمشده، ممنوعیت واردات و صادرات کالاهای مرتبط با برنامههای هستهای و نظامی، و همچنین الزام شهروندان نیوزیلندی به رعایت احتیاط در مبادلات مالی و تجاری با ایران خواهد بود. دولت تاکید کرده است که هدف از این تصمیم، حفظ انسجام بینالمللی در برابر نقض آشکار تعهدات از سوی تهران و تقویت رژیم منع اشاعه تسلیحات هستهای است.
این تصمیم در شرایطی اعلام میشود که فشار سیاسی و دیپلماتیک علیه جمهوری اسلامی در ماههای اخیر شدت گرفته است. در ماه اوت، دولت استرالیا حکومت ایران را متهم کرد که در پشت صحنه دو حمله آتشسوزی یهودستیزانه در شهرهای سیدنی و ملبورن نقش داشته است. کانبرا همچنین به سفیر جمهوری اسلامی در استرالیا تنها هفت روز مهلت داد تا کشور را ترک کند. در پی این رویدادها، کشورهای غربی از جمله نیوزیلند و اعضای اتحادیه اروپا موضع سختگیرانهتری نسبت به تهران اتخاذ کردهاند.
پیترز همچنین اعلام کرد که نیوزیلند از اول فوریه ۲۰۲۶ (۱۲ بهمن ۱۴۰۴) یک نظام ثبت اجباری برای شهروندان و شرکتهایی که قصد انجام فعالیت اقتصادی با ایران دارند راهاندازی میکند. او گفت این طرح برای تضمین شفافیت در مبادلات اقتصادی و جلوگیری از نقض تحریمها طراحی شده و به دولت امکان میدهد تا ارتباطات مالی با ایران را به دقت رصد کند.
وزیر خارجه نیوزیلند تاکید کرد که کشورش از ایران میخواهد بار دیگر به تعهدات خود بازگردد و از فعالیتهای تحریکآمیز در زمینه غنیسازی اورانیوم خودداری کند. به گفته او، تصمیم اخیر دولت نه با هدف رویارویی، بلکه برای حفظ اعتبار سازوکارهای بینالمللی و جلوگیری از بیثباتی در خاورمیانه اتخاذ شده است.
اعمال دوباره تحریمهای سازمان ملل از سوی نیوزیلند تازهترین نشانه از افزایش انزوای دیپلماتیک جمهوری اسلامی در صحنه جهانی است. این اقدام پس از آن صورت میگیرد که آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها از ایران به دلیل محدود کردن بازرسیها و افزایش ذخایر اورانیوم غنیشده انتقاد کرده است. کارشناسان میگویند بازگشت تدریجی کشورهای غربی به سیاست فشار حداکثری، نشانهای از پایان دوره صبر دیپلماتیک جامعه جهانی در برابر تهران است.
به گفته ناظران، تصمیم نیوزیلند هرچند در سطح اقتصادی تاثیر محدودی بر ایران خواهد داشت، اما از نظر سیاسی پیام مهمی برای دولت جمهوری اسلامی دارد: جامعه جهانی دیگر حاضر نیست چشم خود را بر نقض مکرر تعهدات هستهای ایران ببندد.
